Tíu staðreyndir um íslenska leigumarkaðinn

Íbúðalánasjóður birti í byrjun mánaðar ítarlega skýrslu um könnun sem Zenter vann fyrir stofnunina um íslenska leigumarkaðinn. Hér á eftir fylgja helstu staðreyndir um niðurstöðu hennar auk viðbótar staðreynda sem Kjarninn hefur safnað saman.

Þeim hefur fækkað mjög á undanförnum árum leigjendunum sem telja sig eiga möguleika á því að fara út af leigjendamarkaði og kaupa sér eigið húsnæði.
Þeim hefur fækkað mjög á undanförnum árum leigjendunum sem telja sig eiga möguleika á því að fara út af leigjendamarkaði og kaupa sér eigið húsnæði.
Auglýsing

1. Leigj­endum fjölgar

Leigj­endur á Íslandi eru nú um 50 þús­und tals­ins og hefur fjölgað um tíu þús­und á sjö árum. Lík­legt er að þeim muni enn fjölga á næstu árum. Á árinu 2017 fjölg­aði lands­mönnum til að mynda um tíu þús­und en 1.768 nýjar íbúðir bætt­ust við á land­inu öllu. Því er eft­ir­spurn eftir hús­næði mun meiri en fram­boð­ið.

2. Óhag­stætt að leigja

 92 pró­sent þeirra sem tóku þátt í könnun Íbúða­lána­sjóðs telja að það sé óhag­stætt að vera á leigu­mark­aði. Það er nán­ast sama hlut­fall leigj­enda sem var á þeirri skoðun vorið 2017. Samt töldu 80 pró­sent aðspurðra að þeir yrðu þar áfram á leigu­mark­aði eftir sex mán­uði.

3. Minna hús­næð­is­ör­yggi

Leigj­endur búa við minna öryggi en hús­næð­is­eig­end­ur. Alls segj­ast 94 pró­sent þeirra sem eiga hús­næði að þeir búi við hús­næð­is­ör­yggi. Á meðal leigj­enda er það hlut­fall 57 pró­sent, eða mun lægra. Þeim fer þó fjölg­andi leigj­end­unum sem telja sig búa við öryggi. Í apríl 2017 töldu 45 pró­sent þeirra sig búa við slíkt.

Auglýsing

4. Tekju­lágir á leigu­mark­aði

Tekju­lægri hópar eru mun lík­legri til að vera á leigu­mark­aði en tekju­hærri hóp­ar. Þannig eru 26 pró­sent þeirra sem eru með mán­að­ar­tekjur sem eru milli 200-399 þús­und krónur á leigu­mark­aði, en ein­ungis 11 pró­sent þeirra sem eru með mán­aða­tekjur á bil­inu 600-799 þús­und. Meiri­hluti þeirra sem eru á leigu­mark­aði telja sig annað hvort ná saman endum með naum­ind­um, nota sparifé til að fram­fleyta sér eða safna skuldum vegna fram­færslu.

5. Leigu­verð hækkað umfram laun

Hinn mikli skortur sem verið hefur á íbúð­ar­hús­næði á Íslandi á und­an­förnum árum hefur leitt af sér miklar hækk­anir á fast­eigna­verði. Frá árinu 2011 hefur það hækkað um 92 pró­sent. Leigu­verð hefur hækkað aðeins minna, eða um 82 pró­sent. Á sama tíma hafa laun hækkað um 66 pró­sent. Það þýðir að fyrir leigj­endur sem hafa fengið með­al­tals­hækkun launa hefur það hlut­fall launa þeirra sem fer í hús­næð­is­kostnað hækkað veru­lega á umræddu tíma­bili. Mest hefur skilið á milli á allra síð­ustu miss­erum, eða frá miðju ári 2016.

6. Lítið fram­boð

Árið 2011 töldu 18 pró­sent leigj­enda að fram­boð af íbúð­ar­hús­næði til leigu væri mikið en 55 pró­sent töldu það lít­ið. Í ár telja ein­ungis sjö pró­sent að mikið fram­boð sé á leigu­í­búðum en 80 pró­sent telja fram­boðið vera lít­ið. Í milli­tíð­inni hefur leigj­endum fjölgað um tíu þús­und.

7. Verri staða en á Norð­ur­lönd­unum

Staða leigj­enda virð­ist að mörgu leyti vera verri hér­lendis en á hinum Norð­ur­lönd­un­um. Í lok árs 2016 var leiga til að mynda 50 pró­sent ráð­stöf­un­ar­tekna hjá lág­tekju­hópum á Íslandi. Hvergi á hinum Norð­ur­lönd­unum greiða lág­tekju­hópar jafn hátt hlut­fall af þeim pen­ingum sem standa eftir þegar skattar og gjöld hafa verið greidd­ir. Nor­egur er þó ekki langt und­an. Þessi breyt­ing er til­tölu­lega nýleg. Á árunum 2008 og 2009 greiddu íslenskir leigj­endur með lágar tekjur 39 pró­sent af ráð­stöf­un­ar­tekjum sínum í leigu sem þá var lægsta hlut­fallið á Norð­ur­lönd­un­um. Sam­hliða fram­boðs­vanda og inn­komu hagn­að­ar­drif­inna leigu­fé­laga á mark­að­inn hefur þetta hlut­fall hækk­að.

8. Helm­ingi færri félags­legar íbúðir

Félags­legum íbúðum hefur fækkað um helm­ing frá árinu 1998, þegar félags­lega hús­næð­is­kerfið var lagt nið­ur. Þá voru félags­­­legar íbúðir á land­inu alls 11.044 tals­ins. Í lok árs 2016 voru félags­­­legar íbúðir á Íslandi rúm­­lega helm­ingi færri en þær voru þegar kerfið var afn­u­mið, eða 5.065 tals­ins. Til við­­bótar reka Félags­­­bú­­stað­ir, Búseti, Félags­­­stofnun stúd­­enta, Bygg­inga­­fé­lag Náms­­manna og Öryrkja­­banda­lag Íslands sam­tals nokkur þús­und íbúð­­ir.

9. Langir biðlistar

Afleið­ingin er sú að um 1.600 manns eru á biðlista eftir félags­legu hús­næði hjá sveit­ar­fé­lögum lands­ins. Lang­flestir eru á biðlista hjá höf­uð­borg­inni Reykja­vík, sem rekur lang­um­fangs­mestu vel­ferð­ar­þjón­ust­una og á meira af félags­legu hús­næði en öll önnur sveit­ar­fé­lög lands­ins til sam­ans.

10. Heim­il­is­lausum fjölgar

Sam­hliða ofan­greindri þróun á hús­næð­is­mark­aði hefur óstað­settum í Reykja­vík, þeim sem eru ekki með skráð lög­­heim­ili eða býr á göt­unni, fjölg­aði um 74 pró­­sent á frá byrjun árs 2014 og fram að síð­­­ustu ára­­mót­­um. Þeir eru nú 661 tals­ins og hafa aldrei verið fleiri. Í fyrra fjölg­aði þeim um 23,7 pró­­sent alls.

Frétta­skýr­ingin birt­ist fyrst í Mann­lífi sem kom út 11. maí.

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Úlfar Þormóðsson
Hvurs er hvað?
Kjarninn 27. maí 2020
Bjarni Benediktsson er fjármála- og efnahagsráðherra.
Ríkissjóður fær 76 milljarða króna lánaða á 0,625 prósent vöxtum
Nálægt sjöföld umframeftirspurn var eftir því að kaupa skuldabréfaútgáfu íslenska ríkisins. Af þeim mikla áhuga leiddi til þess að hægt var að fá enn lægri vexti en stefnt hafði verið að.
Kjarninn 27. maí 2020
Úr Hæstarétti Íslands.
Benedikt Bogason nýr varaforseti Hæstaréttar
Hæstaréttardómarar kusu sér nýjan varaforseta á fundi sem haldinn var í dag.
Kjarninn 27. maí 2020
Margrét Pála Valdimarsdóttir kann því vel að vinna heima.
Aukin afköst í fjarvinnu og meiri frítími
Að þurfa ekki að keyra til vinnu og að getað tekið æfingu í stofunni eru meðal þeirra kosta sem Margrét Pála Valdimarsdóttir, ráðgjafi hjá Íslandsbanka, sér við fjarvinnu. Starfsfólks bankans mun héðan í frá vinna að jafnaði vinna heima einn dag í viku.
Kjarninn 27. maí 2020
Kristján Þór Júlíusson, sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra.
Langfæstir ánægðir með Kristján Þór
Mest ánægja er með störf Katrínar Jakobsdóttur forsætisráðherra en minnst með störf sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra.
Kjarninn 27. maí 2020
Bjarni Benediktsson hefur lagt fram frumvarp um breytingu á lögum um opinber fjármál.
Óvíst að efnahagsleg óvissa verði minni í haust en nú
Frumvarp fjármálaráðherra gerir ráð fyrir að endurskoðuð fjármálastefna og uppfærð fjármálaáætlun verði lögð fram á sama tíma og fjárlög 1. október. Fjármálaráð gerir athugasemd við að stefnumörkunin færist öll á einn tímapunkt.
Kjarninn 27. maí 2020
Samfélagsmiðillinn Facebook tekur til sín umtalsverðan hluta af íslensku birtingarfé, án þess að greiða virðisaukaskatt á Íslandi.
Fimm milljarðar fara árlega í auglýsingakaup á miðlum eins og Google og Facebook
Tekjur innlendra fjölmiðla af auglýsingum drógust saman milli ára og voru sambærilegar við árið 2004 í hitteðfyrra. Hlutdeild innlendra vefmiðla er mun minni en á þorra hinna Norðurlandanna og prentmiðla mun meiri.
Kjarninn 27. maí 2020
Guðmundur Franklín Jónsson (t.v.) og Guðni Th. Jóhannesson verða í kjöri til forseta.
Tveir verða í framboði til forseta Íslands
Guðni Th. Jóhannesson og Guðmundur Franklín Jónsson verða í kjöri til forseta Íslands en kosningarnar fara fram þann 27. júní næstkomandi.
Kjarninn 27. maí 2020
Meira eftir höfundinnÞórður Snær Júlíusson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar