Tíu staðreyndir um íslenska leigumarkaðinn

Íbúðalánasjóður birti í byrjun mánaðar ítarlega skýrslu um könnun sem Zenter vann fyrir stofnunina um íslenska leigumarkaðinn. Hér á eftir fylgja helstu staðreyndir um niðurstöðu hennar auk viðbótar staðreynda sem Kjarninn hefur safnað saman.

Þeim hefur fækkað mjög á undanförnum árum leigjendunum sem telja sig eiga möguleika á því að fara út af leigjendamarkaði og kaupa sér eigið húsnæði.
Þeim hefur fækkað mjög á undanförnum árum leigjendunum sem telja sig eiga möguleika á því að fara út af leigjendamarkaði og kaupa sér eigið húsnæði.
Auglýsing

1. Leigj­endum fjölgar

Leigj­endur á Íslandi eru nú um 50 þús­und tals­ins og hefur fjölgað um tíu þús­und á sjö árum. Lík­legt er að þeim muni enn fjölga á næstu árum. Á árinu 2017 fjölg­aði lands­mönnum til að mynda um tíu þús­und en 1.768 nýjar íbúðir bætt­ust við á land­inu öllu. Því er eft­ir­spurn eftir hús­næði mun meiri en fram­boð­ið.

2. Óhag­stætt að leigja

 92 pró­sent þeirra sem tóku þátt í könnun Íbúða­lána­sjóðs telja að það sé óhag­stætt að vera á leigu­mark­aði. Það er nán­ast sama hlut­fall leigj­enda sem var á þeirri skoðun vorið 2017. Samt töldu 80 pró­sent aðspurðra að þeir yrðu þar áfram á leigu­mark­aði eftir sex mán­uði.

3. Minna hús­næð­is­ör­yggi

Leigj­endur búa við minna öryggi en hús­næð­is­eig­end­ur. Alls segj­ast 94 pró­sent þeirra sem eiga hús­næði að þeir búi við hús­næð­is­ör­yggi. Á meðal leigj­enda er það hlut­fall 57 pró­sent, eða mun lægra. Þeim fer þó fjölg­andi leigj­end­unum sem telja sig búa við öryggi. Í apríl 2017 töldu 45 pró­sent þeirra sig búa við slíkt.

Auglýsing

4. Tekju­lágir á leigu­mark­aði

Tekju­lægri hópar eru mun lík­legri til að vera á leigu­mark­aði en tekju­hærri hóp­ar. Þannig eru 26 pró­sent þeirra sem eru með mán­að­ar­tekjur sem eru milli 200-399 þús­und krónur á leigu­mark­aði, en ein­ungis 11 pró­sent þeirra sem eru með mán­aða­tekjur á bil­inu 600-799 þús­und. Meiri­hluti þeirra sem eru á leigu­mark­aði telja sig annað hvort ná saman endum með naum­ind­um, nota sparifé til að fram­fleyta sér eða safna skuldum vegna fram­færslu.

5. Leigu­verð hækkað umfram laun

Hinn mikli skortur sem verið hefur á íbúð­ar­hús­næði á Íslandi á und­an­förnum árum hefur leitt af sér miklar hækk­anir á fast­eigna­verði. Frá árinu 2011 hefur það hækkað um 92 pró­sent. Leigu­verð hefur hækkað aðeins minna, eða um 82 pró­sent. Á sama tíma hafa laun hækkað um 66 pró­sent. Það þýðir að fyrir leigj­endur sem hafa fengið með­al­tals­hækkun launa hefur það hlut­fall launa þeirra sem fer í hús­næð­is­kostnað hækkað veru­lega á umræddu tíma­bili. Mest hefur skilið á milli á allra síð­ustu miss­erum, eða frá miðju ári 2016.

6. Lítið fram­boð

Árið 2011 töldu 18 pró­sent leigj­enda að fram­boð af íbúð­ar­hús­næði til leigu væri mikið en 55 pró­sent töldu það lít­ið. Í ár telja ein­ungis sjö pró­sent að mikið fram­boð sé á leigu­í­búðum en 80 pró­sent telja fram­boðið vera lít­ið. Í milli­tíð­inni hefur leigj­endum fjölgað um tíu þús­und.

7. Verri staða en á Norð­ur­lönd­unum

Staða leigj­enda virð­ist að mörgu leyti vera verri hér­lendis en á hinum Norð­ur­lönd­un­um. Í lok árs 2016 var leiga til að mynda 50 pró­sent ráð­stöf­un­ar­tekna hjá lág­tekju­hópum á Íslandi. Hvergi á hinum Norð­ur­lönd­unum greiða lág­tekju­hópar jafn hátt hlut­fall af þeim pen­ingum sem standa eftir þegar skattar og gjöld hafa verið greidd­ir. Nor­egur er þó ekki langt und­an. Þessi breyt­ing er til­tölu­lega nýleg. Á árunum 2008 og 2009 greiddu íslenskir leigj­endur með lágar tekjur 39 pró­sent af ráð­stöf­un­ar­tekjum sínum í leigu sem þá var lægsta hlut­fallið á Norð­ur­lönd­un­um. Sam­hliða fram­boðs­vanda og inn­komu hagn­að­ar­drif­inna leigu­fé­laga á mark­að­inn hefur þetta hlut­fall hækk­að.

8. Helm­ingi færri félags­legar íbúðir

Félags­legum íbúðum hefur fækkað um helm­ing frá árinu 1998, þegar félags­lega hús­næð­is­kerfið var lagt nið­ur. Þá voru félags­­­legar íbúðir á land­inu alls 11.044 tals­ins. Í lok árs 2016 voru félags­­­legar íbúðir á Íslandi rúm­­lega helm­ingi færri en þær voru þegar kerfið var afn­u­mið, eða 5.065 tals­ins. Til við­­bótar reka Félags­­­bú­­stað­ir, Búseti, Félags­­­stofnun stúd­­enta, Bygg­inga­­fé­lag Náms­­manna og Öryrkja­­banda­lag Íslands sam­tals nokkur þús­und íbúð­­ir.

9. Langir biðlistar

Afleið­ingin er sú að um 1.600 manns eru á biðlista eftir félags­legu hús­næði hjá sveit­ar­fé­lögum lands­ins. Lang­flestir eru á biðlista hjá höf­uð­borg­inni Reykja­vík, sem rekur lang­um­fangs­mestu vel­ferð­ar­þjón­ust­una og á meira af félags­legu hús­næði en öll önnur sveit­ar­fé­lög lands­ins til sam­ans.

10. Heim­il­is­lausum fjölgar

Sam­hliða ofan­greindri þróun á hús­næð­is­mark­aði hefur óstað­settum í Reykja­vík, þeim sem eru ekki með skráð lög­­heim­ili eða býr á göt­unni, fjölg­aði um 74 pró­­sent á frá byrjun árs 2014 og fram að síð­­­ustu ára­­mót­­um. Þeir eru nú 661 tals­ins og hafa aldrei verið fleiri. Í fyrra fjölg­aði þeim um 23,7 pró­­sent alls.

Frétta­skýr­ingin birt­ist fyrst í Mann­lífi sem kom út 11. maí.

Skiptir Kjarninn þig máli?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við erum til staðar fyrir lesendur og fjöllum um það sem skiptir máli.

Ef Kjarninn skiptir þig máli þá máttu endilega vera með okkur í liði.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Flokkur Sigurðar Inga Jóhannssonar andar ofan í hálsmál flokks Bjarna Benediktssonar samkvæmt síðustu könnunum.
Framsókn mælist næstum jafn stór og Sjálfstæðisflokkurinn
Stjórnarflokkarnir hafa tapað umtalsverðu fylgi á kjörtímabilinu. Sjálfstæðisflokkurinn nær mun verr til fólks undir fertugu en annarra á meðan að Framsókn nýtur mikilla vinsælda þar. Vinstri græn mælast með þriðjungi minna fylgi en í síðustu kosningum.
Kjarninn 24. júní 2022
Samkeppniseftirlitið ekki haft aðkomu að rannsókn á dótturfélagi Eimskips í Danmörku
Dönsk samkeppnisyfirvöld staðfesta að húsleit hafi farið fram hjá dótturfélagi Eimskips í Danmörku en vilja að öðru leyti ekki tjá sig um rannsókn málsins. Ekki hefur verið óskað eftir aðstoð Samkeppniseftirlitsins hér á landi við rannsóknina.
Kjarninn 24. júní 2022
Þórir Haraldsson er forstjóri Líflands. Félagið flytur inn korn sem það malar í hveiti annars vegar og fóður hins vegar.
Verð á hveiti hækkað um 40 prósent á hálfu ári
Litlar líkur eru á því að hveiti muni skorta hér á landi að sögn forstjóra Líflands en félagið framleiðir hveiti undir merkjum Kornax í einu hveitimyllu landsins. Verð gæti lækkað á næsta ári ef átökin í Úkraínu stöðvast fljótlega.
Kjarninn 24. júní 2022
Lilja D. Alfreðsdóttir, menningar- og viðskiptaráðherra, lagði fram tillögu um skipun starfshópsins sem var samþykkt.
Eru íslensku bankarnir að okra á heimilum landsins?
Starfshópur hefur verið skipaður til að greina hvernig íslenskir bankar haga gjaldtöku sinni, hvernig þeir græða peninga og hvort það sé vísvitandi gert með ógagnsæjum hætti í skjóli fákeppni. Hópurinn á að bera það saman við stöðuna á Norðurlöndum.
Kjarninn 24. júní 2022
Valgerður Jóhannsdóttir og Finnborg Salome Steinþórsdóttir eru höfundar greinarinnar Kynjaslagsíða í fréttum: Um fjölbreytni og lýðræðishlutverk fjölmiðla.
Konur aðeins þriðjungur viðmælanda íslenskra fjölmiðla
Hlutur kvenna í fréttum hér á landi er rýrari en annars staðar á Norðurlöndum. Ekki er afgerandi kynjaskipting eftir málefnasviðum í íslenskum fréttum, ólíkt því sem tíðkast víðast hvar annars staðar.
Kjarninn 24. júní 2022
Seðlabankinn tekur beiðni Kjarnans um „ruslaskistu Seðlabankans“ til efnislegrar meðferðar
Nýlegur úrskurður úrskurðarnefndar um upplýsingamál skikkar Seðlabanka Íslands til að kanna hvort hann hafi gögn um Eignasafn Seðlabanka Íslands undir höndum og leggja í kjölfarið mat á hvort þau gögn séu háð þagnarskyldu.
Kjarninn 24. júní 2022
Tanja Ísfjörð Magnúsdóttir
Af hverju eru svona mörg kynferðisbrotamál felld niður?
Kjarninn 24. júní 2022
Bernhard Esau, fyrrverandi sjávarútvegsráðherra Namibíu, og Þorsteinn Már Baldvinsson hittust nokkrum sinnum. Sá fyrrnefndi hefur verið ákærður í Namibíu og sá síðarnefndi er með stöðu sakbornings í rannsókn á Íslandi.
Fjármagnsskortur stendur ekki í vegi fyrir áframhaldandi rannsókn á Samherja
Útistandandi réttarbeiðni í Namibíu er stærsta hindrun þess að hægt sé að ljúka rannsókn á Samherjamálinu svokallaða. Skortur á fjármunum er ekki ástæða þess að ákvörðun um ákæru hefur ekki verið tekin, tveimur og hálfu ári eftir að rannsókn hófst.
Kjarninn 24. júní 2022
Meira eftir höfundinnÞórður Snær Júlíusson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar