Tíu staðreyndir um íslenska leigumarkaðinn

Íbúðalánasjóður birti í byrjun mánaðar ítarlega skýrslu um könnun sem Zenter vann fyrir stofnunina um íslenska leigumarkaðinn. Hér á eftir fylgja helstu staðreyndir um niðurstöðu hennar auk viðbótar staðreynda sem Kjarninn hefur safnað saman.

Þeim hefur fækkað mjög á undanförnum árum leigjendunum sem telja sig eiga möguleika á því að fara út af leigjendamarkaði og kaupa sér eigið húsnæði.
Þeim hefur fækkað mjög á undanförnum árum leigjendunum sem telja sig eiga möguleika á því að fara út af leigjendamarkaði og kaupa sér eigið húsnæði.
Auglýsing

1. Leigj­endum fjölgar

Leigj­endur á Íslandi eru nú um 50 þús­und tals­ins og hefur fjölgað um tíu þús­und á sjö árum. Lík­legt er að þeim muni enn fjölga á næstu árum. Á árinu 2017 fjölg­aði lands­mönnum til að mynda um tíu þús­und en 1.768 nýjar íbúðir bætt­ust við á land­inu öllu. Því er eft­ir­spurn eftir hús­næði mun meiri en fram­boð­ið.

2. Óhag­stætt að leigja

 92 pró­sent þeirra sem tóku þátt í könnun Íbúða­lána­sjóðs telja að það sé óhag­stætt að vera á leigu­mark­aði. Það er nán­ast sama hlut­fall leigj­enda sem var á þeirri skoðun vorið 2017. Samt töldu 80 pró­sent aðspurðra að þeir yrðu þar áfram á leigu­mark­aði eftir sex mán­uði.

3. Minna hús­næð­is­ör­yggi

Leigj­endur búa við minna öryggi en hús­næð­is­eig­end­ur. Alls segj­ast 94 pró­sent þeirra sem eiga hús­næði að þeir búi við hús­næð­is­ör­yggi. Á meðal leigj­enda er það hlut­fall 57 pró­sent, eða mun lægra. Þeim fer þó fjölg­andi leigj­end­unum sem telja sig búa við öryggi. Í apríl 2017 töldu 45 pró­sent þeirra sig búa við slíkt.

Auglýsing

4. Tekju­lágir á leigu­mark­aði

Tekju­lægri hópar eru mun lík­legri til að vera á leigu­mark­aði en tekju­hærri hóp­ar. Þannig eru 26 pró­sent þeirra sem eru með mán­að­ar­tekjur sem eru milli 200-399 þús­und krónur á leigu­mark­aði, en ein­ungis 11 pró­sent þeirra sem eru með mán­aða­tekjur á bil­inu 600-799 þús­und. Meiri­hluti þeirra sem eru á leigu­mark­aði telja sig annað hvort ná saman endum með naum­ind­um, nota sparifé til að fram­fleyta sér eða safna skuldum vegna fram­færslu.

5. Leigu­verð hækkað umfram laun

Hinn mikli skortur sem verið hefur á íbúð­ar­hús­næði á Íslandi á und­an­förnum árum hefur leitt af sér miklar hækk­anir á fast­eigna­verði. Frá árinu 2011 hefur það hækkað um 92 pró­sent. Leigu­verð hefur hækkað aðeins minna, eða um 82 pró­sent. Á sama tíma hafa laun hækkað um 66 pró­sent. Það þýðir að fyrir leigj­endur sem hafa fengið með­al­tals­hækkun launa hefur það hlut­fall launa þeirra sem fer í hús­næð­is­kostnað hækkað veru­lega á umræddu tíma­bili. Mest hefur skilið á milli á allra síð­ustu miss­erum, eða frá miðju ári 2016.

6. Lítið fram­boð

Árið 2011 töldu 18 pró­sent leigj­enda að fram­boð af íbúð­ar­hús­næði til leigu væri mikið en 55 pró­sent töldu það lít­ið. Í ár telja ein­ungis sjö pró­sent að mikið fram­boð sé á leigu­í­búðum en 80 pró­sent telja fram­boðið vera lít­ið. Í milli­tíð­inni hefur leigj­endum fjölgað um tíu þús­und.

7. Verri staða en á Norð­ur­lönd­unum

Staða leigj­enda virð­ist að mörgu leyti vera verri hér­lendis en á hinum Norð­ur­lönd­un­um. Í lok árs 2016 var leiga til að mynda 50 pró­sent ráð­stöf­un­ar­tekna hjá lág­tekju­hópum á Íslandi. Hvergi á hinum Norð­ur­lönd­unum greiða lág­tekju­hópar jafn hátt hlut­fall af þeim pen­ingum sem standa eftir þegar skattar og gjöld hafa verið greidd­ir. Nor­egur er þó ekki langt und­an. Þessi breyt­ing er til­tölu­lega nýleg. Á árunum 2008 og 2009 greiddu íslenskir leigj­endur með lágar tekjur 39 pró­sent af ráð­stöf­un­ar­tekjum sínum í leigu sem þá var lægsta hlut­fallið á Norð­ur­lönd­un­um. Sam­hliða fram­boðs­vanda og inn­komu hagn­að­ar­drif­inna leigu­fé­laga á mark­að­inn hefur þetta hlut­fall hækk­að.

8. Helm­ingi færri félags­legar íbúðir

Félags­legum íbúðum hefur fækkað um helm­ing frá árinu 1998, þegar félags­lega hús­næð­is­kerfið var lagt nið­ur. Þá voru félags­­­legar íbúðir á land­inu alls 11.044 tals­ins. Í lok árs 2016 voru félags­­­legar íbúðir á Íslandi rúm­­lega helm­ingi færri en þær voru þegar kerfið var afn­u­mið, eða 5.065 tals­ins. Til við­­bótar reka Félags­­­bú­­stað­ir, Búseti, Félags­­­stofnun stúd­­enta, Bygg­inga­­fé­lag Náms­­manna og Öryrkja­­banda­lag Íslands sam­tals nokkur þús­und íbúð­­ir.

9. Langir biðlistar

Afleið­ingin er sú að um 1.600 manns eru á biðlista eftir félags­legu hús­næði hjá sveit­ar­fé­lögum lands­ins. Lang­flestir eru á biðlista hjá höf­uð­borg­inni Reykja­vík, sem rekur lang­um­fangs­mestu vel­ferð­ar­þjón­ust­una og á meira af félags­legu hús­næði en öll önnur sveit­ar­fé­lög lands­ins til sam­ans.

10. Heim­il­is­lausum fjölgar

Sam­hliða ofan­greindri þróun á hús­næð­is­mark­aði hefur óstað­settum í Reykja­vík, þeim sem eru ekki með skráð lög­­heim­ili eða býr á göt­unni, fjölg­aði um 74 pró­­sent á frá byrjun árs 2014 og fram að síð­­­ustu ára­­mót­­um. Þeir eru nú 661 tals­ins og hafa aldrei verið fleiri. Í fyrra fjölg­aði þeim um 23,7 pró­­sent alls.

Frétta­skýr­ingin birt­ist fyrst í Mann­lífi sem kom út 11. maí.

Ingvar Smári Birgisson, formaður Sambands ungra sjálfstæðismanna.
Ákvörðun um lögbann ekki tekin í dag
Ekki verður tekin ákvörðun um lögbann á vefsíðuna tekjur.is í dag en Ingvar Smári Birgisson, formaður Sambands ungra sjálfstæðismanna, gerði kröfu um að lögbann yrði sett á vefinn.
Kjarninn 16. október 2018
Skiptastjóri félags Björgólfs Thors og Róberts stefnir Glitni
Björgólfur Thor Björgólfsson ábyrgist greiðslu kostnaðar í riftunarmáli félags sem á engar eignir gegn Glitni HoldCo. Hann er annar af tveimur kröfuhöfum sem lýstu samtals 13,9 milljörðum króna í búið. Hinn er stefndi í málinu, Glitnir HoldCo.
Kjarninn 16. október 2018
Reykjanesbær ófær um að þjónusta fleiri hælisleitendur
Velferðarráð Reykjanesbæjar hafnaði beiðni um að sjá um þjónustu við fleiri hælisleitendur en bærinn aðstoðar nú allt að 70 hælisleitendur. Útlendingastofnun bætir við húsnæði í Reykjanesbæ vegna fjölda hælisumsókna.
Kjarninn 16. október 2018
Dagur B. Eggertsson, borgarstjóri.
Samfylkingin tapar fylgi og ábyrgðin sögð Dags í Braggamálinu
Meirihlutinn í borgarstjórn bætir við sig fylgi þó að Samfylkingin dali. Þriðjungur telur borgarstjóra bera ábyrgð í Braggamálinu.
Kjarninn 16. október 2018
Hugmyndamaðurinn Paul Allen látinn
Paul Allen er fallinn frá, 65 ára að aldri. Hann lést í dag eftir skammvinn veikindi. Banamein hans var krabbamein, en hann greindist nýlega með það, í fjórða sinn á ævinni.
Kjarninn 15. október 2018
Magnús Halldórsson
Ísland í miðpunkti áhættuáhrifa loftslagsbreytinga
Kjarninn 15. október 2018
Samkeppniseftirlitið óskar eftir umsögnum vegna fyrir hugaðs samstarfs Árvakurs og 365 miðla
Morgunblaðið og Fréttablaðið vilja efla útgáfustarfsemi sína með samstarfi á sviði prentunar og dreifingar.
Kjarninn 15. október 2018
Melkorka Mjöll Kristinsdóttir
Ísland og alþjóðleg kjarnorkuafvopnun
Kjarninn 15. október 2018
Meira eftir höfundinnÞórður Snær Júlíusson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar