Miklar eignir almennings í hlutabréfum

Frá hruni, fyrir tæpum áratug, hafa eignir almennings í fyrirtækjum vaxið hratt og gefið mikið af sér í ríkissjóð.

Fjármálaráðuneytið
Auglýsing

Á und­an­förnum tæpu tíu árum, frá hruni fjár­mála­kerf­is­ins, setn­ingu neyð­ar­laga og fjár­magns­hafta, á haust og vetr­ar­mán­uðum 2008, hafa miklar breyt­ingar átt sér stað í hag­kerf­inu og hefur staða rík­is­sjóðs kúvenst að mörgu leyti.

Eitt af því sem hefur breyst mikið sterk­ari efna­hagur dótt­ur­fé­laga í eigu rík­is­ins. Almenn­ingur á nú mikil verð­mæti í hlutafé í fyr­ir­tækjum sem hafa styrkst stöðu sína veru­lega.

Stærsta fyr­ir­tækið sé horft til eig­in­fjár­stöðu er Lands­bank­inn, sem ríkið á ríf­lega 98 pró­sent hlut í. Um mitt þetta ár nam eigið fé bank­ans 232,1 millj­arði króna.

Auglýsing

Íslands­banki er með eigið fé upp á rúm­lega 180 millj­arða króna en ríkið á bank­ann að fullu.

Bank­arnir hafa frá þeir voru stofn­að­ir, á grunni inn­lendra eigna hinna föllnu banka, Lands­banka Íslands og Glitn­is, greitt meira en 160 millj­arða í arð til rík­is­ins. Á árunum 2013 til 2018 greiddi Lands­bank­inn 131,7 millj­arða króna í arð til eig­enda.

Verð­mætasta hluta­fjár­eign íslenska rík­is­ins er vafa­lítið Lands­virkj­un, sem ríkið á að öllu leyti. Eig­in­fjár­staða þess hefur styrkst veru­lega á und­an­förnum árum en fyr­ir­tækið hefur ein­blínt á nið­ur­greiðslu skulda og styrk­ingu á efna­hag fyr­ir­tæk­is­ins, meðal ann­ars með hag­felldum breyt­ingum á orku­sölu­sam­ing­um.

Landsvirkjun er ein verðmætasta eign ríkisins.

Mallar gull inn í fram­tíð­ina

En hver ætli sé réttur verð­miði á Lands­virkj­un? Það er erfitt að segja, en orku­fyr­ir­tæki eru í alþjóð­legu sam­hengi oft með háa marg­fald­ara á virði rekstr­ar­ins, ekki síst vegna þess að þau búa við stöð­ug­leika og mikið fram­tíð­ar­virði.

Lands­virkjun virð­ist nú á góðri leið með að kom­ast í stöðu - sé horft einn til tvo ára­tugi fram í tím­ann - til að greiða íslenska rík­inu jafn­vel tugi millj­arða á ári í arð.

Stjórn­völd hafa stefnt að upp­setn­ingu þjóð­ar­sjóðs sem tæki við þessu arði af orku­auð­lind­unum en þeirri vinnu hefur ekki lokið form­lega enn­þá.

Um mitt þetta ár nam eigið fé þess rúm­lega tveimur millj­örðum Banda­ríkja­dala, eða sem nemur 220 millj­örðum króna.

Mikil verð­mæti í flug­rekstr­inum

Þá hefur efna­hagur Isa­via, sem rekur flug­velli lands­ins, þar á meðal Kefla­vík­ur­flug­völl, einnig styrkst veru­lega á und­an­förnum árum, sam­hliða vext­inum í ferða­þjón­ustu. Ríkið á félagið að fullu.

Sé litið til eig­in­fjár­stöðu þess, með til­liti til óráð­stafaðs eig­in­fjár, þá nemur það yfir 30 millj­örðum króna.

Keflavíkurflugvöllur hefur gengið vel í rekstri á undanförnum árum, samhliða miklum vexti í ferðaþjónustu.

Sam­an­lagt virði þess­ara eigna í fyr­ir­tækj­unum fjórum, Lands­bank­an­um, Íslands­banka, Lands­virkjun og Isa­via, nemur yfir 1000 millj­örðum króna, sé miðað við að bank­arnir hafi verð­miða upp á 1x eigið fé, Lands­virkjun 3x eigið fé og Isa­via 1x eigið fé. 

Þetta er svipuð upp­hæð og nemur heild­ar­virði allra félaga sem skráð eru á aðal­l­ista Kaup­hallar Íslands.

Þetta er hins vegar leikur að töl­um, frekar en raun­veru­legt verð, en þetta gefur vís­bend­ingu um þau miklu verð­mæti sem byggst hafa upp í rík­is­fyr­ir­tækj­unum á und­an­förnum ára­tug.

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Hætta á áfallastreitu hjá þeim sem fengu COVID-19
Einbeitingarskortur. Minnistap. Kvíði og depurð. Eftirköst COVID-19 eru ekki síður sálræn en líkamleg. Að greinast með nýjan og hættulegan sjúkdóm getur eitt og sér verið áfall og fólk þarf stuðning sem fyrst svo það þrói ekki með sér alvarlegri kvilla.
Kjarninn 22. september 2020
Eyþór Eðvarðsson
Aðgerðaáætlun ríkisstjórnarinnar í loftslagsmálum veldur miklum vonbrigðum
Kjarninn 22. september 2020
Tíu staðreyndir um niðurstöðu hlutafjárútboðs Icelandair
Icelandair Group lauk hlutafjárútboði sínu í síðustu viku. Umframeftirspurn var eftir nýjum hlutum í félaginu og því tókst Icelandair Group að ná markmiði sínu, að safna 23 milljörðum króna í nýju hlutafé.
Kjarninn 22. september 2020
Eftirspurn eftir vinnu iðnaðarmanna hefur aukist vegna hækkunar á endurgreiðsluhlutfalli virðisaukaskatts af vinnu þeirra.
Búið að endurgreiða um tólf milljarða króna vegna „Allir vinna“
Ein af neyðaraðgerðum stjórnvalda vegna COVID-19 var að hækka endurgreiðslu á virðisaukaskatti af vinnu ýmissa iðnaðarmanna úr 60 í 100 prósent. Það hefur skilað því að endurgreiðsluumsóknir hafa meira en fjórfaldast.
Kjarninn 21. september 2020
Börnin fjögur.
Ríkislögreglustjóri lýsir formlega eftir egypsku fjölskyldunni
Sex manna fjölskylda sem vísa átti úr landi á miðvikudag í síðustu viku hefur verið í felum síðan þá. Nú hefur Ríkislögreglustjóri lýst formlega eftir henni.
Kjarninn 21. september 2020
Ósk Elfarsdóttir
#Hvar er stjórnarskrárgjafinn?
Kjarninn 21. september 2020
Deutsche Bank er sá banki sem er fyrirferðamestur í þeim gögnum sem BuzzFeed áskotnaðist.
FinCEN-skjölin: Aumar peningaþvættisvarnir afhjúpaðar
Gagnaleki frá FinCEN, eftirlitsstofnun innan bandaríska fjármálaráðuneytisins, sýnir fram á að ýmsir stærstu bankar Vesturlanda vita að mýmargar millifærslur sem hjá þeim eru gerðar þola ekki dagsljósið, en aðhafast bæði seint og lítið.
Kjarninn 21. september 2020
Diljá Ámundadóttir Zoega
Er menning ein af grunnþörfum mannsins?
Kjarninn 21. september 2020
Meira eftir höfundinnMagnús Halldórsson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar