Miklar eignir almennings í hlutabréfum

Frá hruni, fyrir tæpum áratug, hafa eignir almennings í fyrirtækjum vaxið hratt og gefið mikið af sér í ríkissjóð.

Fjármálaráðuneytið
Auglýsing

Á und­an­förnum tæpu tíu árum, frá hruni fjár­mála­kerf­is­ins, setn­ingu neyð­ar­laga og fjár­magns­hafta, á haust og vetr­ar­mán­uðum 2008, hafa miklar breyt­ingar átt sér stað í hag­kerf­inu og hefur staða rík­is­sjóðs kúvenst að mörgu leyti.

Eitt af því sem hefur breyst mikið sterk­ari efna­hagur dótt­ur­fé­laga í eigu rík­is­ins. Almenn­ingur á nú mikil verð­mæti í hlutafé í fyr­ir­tækjum sem hafa styrkst stöðu sína veru­lega.

Stærsta fyr­ir­tækið sé horft til eig­in­fjár­stöðu er Lands­bank­inn, sem ríkið á ríf­lega 98 pró­sent hlut í. Um mitt þetta ár nam eigið fé bank­ans 232,1 millj­arði króna.

Auglýsing

Íslands­banki er með eigið fé upp á rúm­lega 180 millj­arða króna en ríkið á bank­ann að fullu.

Bank­arnir hafa frá þeir voru stofn­að­ir, á grunni inn­lendra eigna hinna föllnu banka, Lands­banka Íslands og Glitn­is, greitt meira en 160 millj­arða í arð til rík­is­ins. Á árunum 2013 til 2018 greiddi Lands­bank­inn 131,7 millj­arða króna í arð til eig­enda.

Verð­mætasta hluta­fjár­eign íslenska rík­is­ins er vafa­lítið Lands­virkj­un, sem ríkið á að öllu leyti. Eig­in­fjár­staða þess hefur styrkst veru­lega á und­an­förnum árum en fyr­ir­tækið hefur ein­blínt á nið­ur­greiðslu skulda og styrk­ingu á efna­hag fyr­ir­tæk­is­ins, meðal ann­ars með hag­felldum breyt­ingum á orku­sölu­sam­ing­um.

Landsvirkjun er ein verðmætasta eign ríkisins.

Mallar gull inn í fram­tíð­ina

En hver ætli sé réttur verð­miði á Lands­virkj­un? Það er erfitt að segja, en orku­fyr­ir­tæki eru í alþjóð­legu sam­hengi oft með háa marg­fald­ara á virði rekstr­ar­ins, ekki síst vegna þess að þau búa við stöð­ug­leika og mikið fram­tíð­ar­virði.

Lands­virkjun virð­ist nú á góðri leið með að kom­ast í stöðu - sé horft einn til tvo ára­tugi fram í tím­ann - til að greiða íslenska rík­inu jafn­vel tugi millj­arða á ári í arð.

Stjórn­völd hafa stefnt að upp­setn­ingu þjóð­ar­sjóðs sem tæki við þessu arði af orku­auð­lind­unum en þeirri vinnu hefur ekki lokið form­lega enn­þá.

Um mitt þetta ár nam eigið fé þess rúm­lega tveimur millj­örðum Banda­ríkja­dala, eða sem nemur 220 millj­örðum króna.

Mikil verð­mæti í flug­rekstr­inum

Þá hefur efna­hagur Isa­via, sem rekur flug­velli lands­ins, þar á meðal Kefla­vík­ur­flug­völl, einnig styrkst veru­lega á und­an­förnum árum, sam­hliða vext­inum í ferða­þjón­ustu. Ríkið á félagið að fullu.

Sé litið til eig­in­fjár­stöðu þess, með til­liti til óráð­stafaðs eig­in­fjár, þá nemur það yfir 30 millj­örðum króna.

Keflavíkurflugvöllur hefur gengið vel í rekstri á undanförnum árum, samhliða miklum vexti í ferðaþjónustu.

Sam­an­lagt virði þess­ara eigna í fyr­ir­tækj­unum fjórum, Lands­bank­an­um, Íslands­banka, Lands­virkjun og Isa­via, nemur yfir 1000 millj­örðum króna, sé miðað við að bank­arnir hafi verð­miða upp á 1x eigið fé, Lands­virkjun 3x eigið fé og Isa­via 1x eigið fé. 

Þetta er svipuð upp­hæð og nemur heild­ar­virði allra félaga sem skráð eru á aðal­l­ista Kaup­hallar Íslands.

Þetta er hins vegar leikur að töl­um, frekar en raun­veru­legt verð, en þetta gefur vís­bend­ingu um þau miklu verð­mæti sem byggst hafa upp í rík­is­fyr­ir­tækj­unum á und­an­förnum ára­tug.

Kanntu vel við Kjarnann?

Frjáls framlög lesenda eru mikilvægur þáttur í rekstri Kjarnans. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni á vitrænan hátt og greina kjarnann frá hisminu fyrir lesendur. 

Kjarninn er fjölmiðill sem leggur sig fram við að upplýsa og skýra út það sem á sér stað í samfélaginu með áherslu á gæði og dýpt. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari. 

Ef þú kannt vel við það efni sem þú lest á Kjarnanum viljum við hvetja þig til að styrkja okkur. Þinn styrkur er okkar styrkur.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Fyrirmæli gefin um ákæru á hendur Trump
Öll spjót beinast nú að Donald Trump, Bandaríkjaforseta. Demókratar telja hann hafa brotið svo alvarlega af sér að hann eigi að missa réttinn til að vera forseti.
Kjarninn 5. desember 2019
Icelandair gengur frá 4,3 milljarða króna fjármögnun
Eigið fé Icelandair nam um 60 milljörðum í lok þriðja ársfjórðungs.
Kjarninn 5. desember 2019
Sameina kraftana gegn frumvarpi ráðherra
Ellefu hagsmunasamtök hafa sent frá sér sameiginlega yfirlýsingu.
Kjarninn 5. desember 2019
Kostnaður við starfslok Haraldar 57 milljónir
Það hefði kostað ríkissjóð meira að láta Harald Johannessen sitja áfram sem ríkislögreglustjóra en að gera við hann starfslokasamning, enda hefði hann þá fengið laun út skipunartíma sinn. Á móti hefði hann þurft að vinna.
Kjarninn 5. desember 2019
Heimsmarkmið SÞ um vernd hafsvæða nást ekki á Íslandi fyrir 2020
Samkvæmt umhverfis- og auðlindaráðherra verður heimsmarkmiðum Sameinuðu þjóðanna um vernd hafsvæða ekki náð hér á landi fyrir lok árs 2020 og ekki heldur á heimsvísu.
Kjarninn 5. desember 2019
Björgólfur Jóhannsson, tímabundinn forstjóri Samherja.
Björgólfur kallar umfjöllun fjölmiðla um Samherja „víðtæka árás“
Sitjandi forstjóri Samherja segir að þegar hafi verið sýnt fram á að „stór hluti þeirra ásakana sem settar hafi verið fram á hendur Samherja eigi ekki við rök að styðjast“. Þar eru ekki færð nein rök fyrir þessari staðhæfingu né lögð fram gögn.
Kjarninn 5. desember 2019
Bjarni Benediktsson,fjármála- og efnahagsráðherra.
Stóra skattkerfisbreyting ríkisstjórnarinnar samþykkt
Nýtt þriggja þrepa skattkerfi ríkisstjórnarinnar var samþykkt á Alþingi í gær þrátt fyrir skiptar skoðanir. Skattalækkun nýja kerfisins á að gagnast þeim tekjulágu mest en lækkunin á þó að skila sér til allra tekjutíunda.
Kjarninn 5. desember 2019
Auður Önnu Magnúsdóttir
Annað hvort eða?
Kjarninn 5. desember 2019
Meira eftir höfundinnMagnús Halldórsson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar