Ekki gleyma listinni í stjórnmálabröltinu

Auglýsing

Lík­lega er ein metn­að­ar­fyllsta ráðn­ing í starf – sem sögur fara af – þegar Jaroslav Hasek, höf­undur Góða dát­ans Svejks, var ráð­inn til þess að skrifa áróð­urstexta fyrir her­inn í fyrri heim­styrj­öld­inn­i. 

Hann var tek­inn sem fangi, en var svo nýttur í að búa til áróð­ur. 

Ég efast um að það sé hægt að finna hæfi­leik­a­rík­ari mann í að semja hnytt­inn texta í stríðs­á­róðri en Hasek.

Auglýsing

Hasek varð aðeins fer­tug­ur. Hann lést 1923 úr berklum, og náði ekki að klára mörg verk sem hann var kom­inn áleiðis með. 

Á starfsævi sinni – sem hófst á ung­lings­árum – náði hann að skrifa 1.500 smá­sögur og spegla sam­tíma sinn af fádæma næmni, oftar en ekki frá bar­borði í Prag.

Kinn­beinin í Aust­ur-­Evr­ópu

Góði dát­inn Svejk er saga hans, menn­ing­ar­saga átaka í Aust­ur-­Evr­ópu og linnu­laus gagn­rýni á stríð, með húmor­inn að vopni - allt á sama tíma.

Í bestu og alvar­leg­ustu köfl­unum nær hann að fjalla um mansal, nauðg­anir og alveg ægi­lega grimmd, í gegnum drep­fyndnar lýs­ingar á kinn­beinum fólks og sein­heppni Svejks. 

Lýs­ingar Churchills á seinna stríði – sem hann fékk Nóbels­verð­laun fyrir árið 1953, tveimur árum á undan Hall­dóri Lax­ness – eru hjóm eitt í sam­an­burði við snilld Haseks, finnst mér.

Það er eng­inn hégómi í lýs­ingum Haseks þó Svejk hafi engan veg­inn gert sér grein fyrir mik­il­vægi sínu í sög­unn­i. 

Að mörgu leyti er óskilj­an­legt, hvernig Hasek nálg­að­ist málin oft og fann óvænt sjón­ar­horn.

Svo frum­legur var hann.

En í bókum um hann, þá liggur fyrir að hann var vinnu­þjark­ur, sem náði engan veg­inn að skilja breyskan, drykk­felldan per­sónu­leika sinn, frá vinn­unn­i. 

Hann var alltaf að og leit­aði í jarð­veg­inn sem hann þurfti til að hámarka sína hæfi­leika. 

Hasek hafði óbilandi trú á sköp­un­ar­gáf­unn­i. 

Það er óhætt að segja að hann hafi haft sögu að segja.

Þó stríðs­reynsla Haseks hafi án efa vegið þungt, þegar kafl­arnir um brölt Svejks í fyrri heim­styrj­öld­inni voru settir sam­an, þá var líka margt annað sem skipti máli. 

Hasek átti til dæmis góðan leigu­fé­laga í Prag, skop­mynda­teiknar­ann Josef Lada, þegar köfl­unum um brölt Svejks um víg­vell­ina var útvarpað eftir birt­ingu í dag­blaði.

Það var ekki mik­ill agi í hernum hjá Hasek og Lada þegar þeir bjuggu sam­an, kapp­arn­ir.

Ein og ein flaska af áfengi var kláruð, og verk­efnin voru ekki unnin eftir nákvæmu skipu­lagi, skulum við segja.

Ég er ekki viss um að Hasek hefði verið hrif­inn af excel.

Já en herra höf­uðs­maður ... 

Þó það sé nú ekki agaðan þráð að finna í þessum pist­li, þá var mein­ingin að minna á mik­il­vægi list­ar­innar og nýsköp­un­ar, eins og gert hefur verið í fjórum leið­urum á þessum vett­vangi.  

Jarð­vegur list­ar­innar – upp­sprettan – er ekki alltaf aug­ljós. Rann­sóknir sýna eflaust ákveðið mynstur, bræð­ing, sem listin sprettur úr. 

Umhverfið – t.d. skipu­lag, aðstaða, sam­skipti, nátt­úran, dugn­að­ur­inn – gerum ekki lítið úr honum – og eitt­hvert erindi sem frum­kvöð­ull­inn/list­mað­ur­inn telur sig þurfa að koma á fram­færi.

Í öllu tali um mik­il­vægi nýsköp­unar í sam­fé­lag­inu og hag­kerf­inu, má ekki gleyma að hún kemur af sama sauða­húsi og Svejk forðum – sköp­un­ar­gáf­unni.

Óbilandi trú Haseks á henni, var ekki til einskis. Höf­uðs­menn nær og fjær mættu hafa það hug­fast, í brölti sínu um stjórn­mál­in. 

Það brölt getur fengið skjótan endi, eins og hjá Svejk og Hasek forð­um, og því best að nýta tím­ann vel.

Skiptir Kjarninn þig máli?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við erum til staðar fyrir lesendur og fjöllum um það sem skiptir máli.

Ef Kjarninn skiptir þig máli þá máttu endilega vera með okkur í liði.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Rauða kjötið: Áætlunin sem á að bjarga Boris
Pólitísk framtíð Boris Johnson er um margt óljós eftir að hann baðst afsökunar á að hafa verið viðstaddur garðveislu í Downingstræti í maí 2020 þegar útgöngubann vegna COVID-19 var í gildi. „Rauða kjötið“ nefnist áætlun sem á að halda Johnson í embætti.
Kjarninn 17. janúar 2022
Þórhildur Sunna Ævarsdóttir þingmaður Pírata.
Spurði forsætisráðherra út í bréfið til Kára
Þingmaður Pírata spurði forsætisráðherra á þingi í dag hver tilgangurinn með bréfi hennar til forstjóra ÍE hefði verið og hvers vegna hún tjáði sig um afstöðu sína gagnvart úrskurði Persónuverndar við forstjóra fyrirtækisins sem úrskurðurinn fjallaði um.
Kjarninn 17. janúar 2022
Mun meira kynbundið ofbeldi í útgöngubanni
Þrátt fyrir að útgöngubann auki verulega líkur á ofbeldi gagnvart konum og transfólki hefur málaflokkurinn fengið lítið sem ekkert fjármagn í aðgerðum stjórnvalda víða um heim til að bregðast við afleiðingar heimsfaraldursins.
Kjarninn 17. janúar 2022
Heimild til að slíta félögum sett í lög 2016 – Fyrsta tilkynning send út 2022
Fyrir helgi sendi Skatturinn í fyrsta sinn út tilkynningar til 58 félaga sem hafa ekki skilað inn ársreikningum þar sem boðuð eru slit á þeim. Lögin voru sett árið 2016 en ráðherra undirritaði ekki reglugerð sem virkjaði slitaákvæðið fyrr í haust.
Kjarninn 17. janúar 2022
Umfjallanir um liprunarbréf Jakobs Frímanns og „Karlmennskuspjallið“ ekki brot á siðareglum
Hvorki DV né 24.is brutu gegn siðareglum Blaðamannafélags Íslands með umfjöllunum sínum um Jakob Frímann Magnússon annars vegar og „Karlmennskuspjallið“ hins vegar.
Kjarninn 17. janúar 2022
Greiðslubyrðin svipuð og fyrir faraldurinn
Í kjölfar mikilla vaxtalækkana hjá Seðlabankanum lækkuðu afborganir af húsnæðislánum til muna. Þessi lækkun er nú að miklu leyti gengin til baka, þar sem bæði húsnæðisverð og vextir hafa hækkað á undanförnum mánuðum.
Kjarninn 17. janúar 2022
Ármann Kr. Ólafsson hefur verið oddviti Sjálfstæðisflokksins í Kópavogi og bæjarstjóri frá árinu 2012.
Ármann ætlar ekki að gefa kost á sér til endurkjörs í Kópavogi
Ármann Kr. Ólafsson oddviti Sjálfstæðisflokksins og bæjarstjóri í Kópavogi frá árinu 2012 ætlar ekki að sækjast eftir endurkjöri í sveitarstjórnarkosningunum í maí.
Kjarninn 17. janúar 2022
Það að skipa stjórn yfir Landspítala var á meðal mála sem stjórnarflokkarnir náðu saman um í nýjum stjórnarsáttmála.
Sjö manna stjórn yfir Landspítala verði skipuð til tveggja ára í senn
Skipunartími stjórnarmanna í nýrri stjórn Landspítala verður einungis tvö ár, samkvæmt nýjum frumvarpsdrögum. Talið er mikilvægt að hægt verði að skipa ört í stjórnina fólk sem hefur sérþekkingu á þeim verkefnum sem Landspítali tekst á við hverju sinni.
Kjarninn 17. janúar 2022
Meira úr sama flokkiLeiðari