Ekki gleyma listinni í stjórnmálabröltinu

Auglýsing

Lík­lega er ein metn­að­ar­fyllsta ráðn­ing í starf – sem sögur fara af – þegar Jaroslav Hasek, höf­undur Góða dát­ans Svejks, var ráð­inn til þess að skrifa áróð­urstexta fyrir her­inn í fyrri heim­styrj­öld­inn­i. 

Hann var tek­inn sem fangi, en var svo nýttur í að búa til áróð­ur. 

Ég efast um að það sé hægt að finna hæfi­leik­a­rík­ari mann í að semja hnytt­inn texta í stríðs­á­róðri en Hasek.

Auglýsing

Hasek varð aðeins fer­tug­ur. Hann lést 1923 úr berklum, og náði ekki að klára mörg verk sem hann var kom­inn áleiðis með. 

Á starfsævi sinni – sem hófst á ung­lings­árum – náði hann að skrifa 1.500 smá­sögur og spegla sam­tíma sinn af fádæma næmni, oftar en ekki frá bar­borði í Prag.

Kinn­beinin í Aust­ur-­Evr­ópu

Góði dát­inn Svejk er saga hans, menn­ing­ar­saga átaka í Aust­ur-­Evr­ópu og linnu­laus gagn­rýni á stríð, með húmor­inn að vopni - allt á sama tíma.

Í bestu og alvar­leg­ustu köfl­unum nær hann að fjalla um mansal, nauðg­anir og alveg ægi­lega grimmd, í gegnum drep­fyndnar lýs­ingar á kinn­beinum fólks og sein­heppni Svejks. 

Lýs­ingar Churchills á seinna stríði – sem hann fékk Nóbels­verð­laun fyrir árið 1953, tveimur árum á undan Hall­dóri Lax­ness – eru hjóm eitt í sam­an­burði við snilld Haseks, finnst mér.

Það er eng­inn hégómi í lýs­ingum Haseks þó Svejk hafi engan veg­inn gert sér grein fyrir mik­il­vægi sínu í sög­unn­i. 

Að mörgu leyti er óskilj­an­legt, hvernig Hasek nálg­að­ist málin oft og fann óvænt sjón­ar­horn.

Svo frum­legur var hann.

En í bókum um hann, þá liggur fyrir að hann var vinnu­þjark­ur, sem náði engan veg­inn að skilja breyskan, drykk­felldan per­sónu­leika sinn, frá vinn­unn­i. 

Hann var alltaf að og leit­aði í jarð­veg­inn sem hann þurfti til að hámarka sína hæfi­leika. 

Hasek hafði óbilandi trú á sköp­un­ar­gáf­unn­i. 

Það er óhætt að segja að hann hafi haft sögu að segja.

Þó stríðs­reynsla Haseks hafi án efa vegið þungt, þegar kafl­arnir um brölt Svejks í fyrri heim­styrj­öld­inni voru settir sam­an, þá var líka margt annað sem skipti máli. 

Hasek átti til dæmis góðan leigu­fé­laga í Prag, skop­mynda­teiknar­ann Josef Lada, þegar köfl­unum um brölt Svejks um víg­vell­ina var útvarpað eftir birt­ingu í dag­blaði.

Það var ekki mik­ill agi í hernum hjá Hasek og Lada þegar þeir bjuggu sam­an, kapp­arn­ir.

Ein og ein flaska af áfengi var kláruð, og verk­efnin voru ekki unnin eftir nákvæmu skipu­lagi, skulum við segja.

Ég er ekki viss um að Hasek hefði verið hrif­inn af excel.

Já en herra höf­uðs­maður ... 

Þó það sé nú ekki agaðan þráð að finna í þessum pist­li, þá var mein­ingin að minna á mik­il­vægi list­ar­innar og nýsköp­un­ar, eins og gert hefur verið í fjórum leið­urum á þessum vett­vangi.  

Jarð­vegur list­ar­innar – upp­sprettan – er ekki alltaf aug­ljós. Rann­sóknir sýna eflaust ákveðið mynstur, bræð­ing, sem listin sprettur úr. 

Umhverfið – t.d. skipu­lag, aðstaða, sam­skipti, nátt­úran, dugn­að­ur­inn – gerum ekki lítið úr honum – og eitt­hvert erindi sem frum­kvöð­ull­inn/list­mað­ur­inn telur sig þurfa að koma á fram­færi.

Í öllu tali um mik­il­vægi nýsköp­unar í sam­fé­lag­inu og hag­kerf­inu, má ekki gleyma að hún kemur af sama sauða­húsi og Svejk forðum – sköp­un­ar­gáf­unni.

Óbilandi trú Haseks á henni, var ekki til einskis. Höf­uðs­menn nær og fjær mættu hafa það hug­fast, í brölti sínu um stjórn­mál­in. 

Það brölt getur fengið skjótan endi, eins og hjá Svejk og Hasek forð­um, og því best að nýta tím­ann vel.

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Tveggja metra fjarlægð skal ávallt vera milli fólks, hvar sem það kemur saman.
Ertu farin að ryðga í reglum um samkomubann? Hér er upprifjun
Meginlínan í samkomubanni er þessi: Það mega ekki fleiri en tuttugu koma saman og alltaf – sama hversu margir eru saman – skal halda tveggja metra fjarlægð frá næsta manni. Það gildir jafnt á vinnustað, úti í búð og í heimahúsum.
Kjarninn 1. apríl 2020
Hertar sóttvarnaaðgerðir á Vestfjörðum
Gripið hefur verið til hertra sóttvarnaaðgerða í Bolungarvík, Hnífsdal og á Ísafirði. Leik- og grunnskólum verður lokað og samkomubann miðast við fimm manns.
Kjarninn 1. apríl 2020
Dóra Björt Guðjónsdóttir
Stafræn bylting bætir líf borgarbúa
Kjarninn 1. apríl 2020
Klikkið
Klikkið
Klikkið – Starfsemi Hugarafls í samkomubanni
Kjarninn 1. apríl 2020
Steingrímur Ólafsson
Pestir, Inc. og Corp.
Kjarninn 1. apríl 2020
Alma Möller landlæknir á fundinum í dag.
Apple og Google eru að yfirfara íslenska smitrakningaforritið
Bandarísku stórfyrirtækin Apple og Google eru að yfirfara snjallsímaforritið Rakning C-19, sem heilbrigðisyfirvöld hafa látið smíða til að auðvelda smitrakningu á Íslandi. Appið verður aðgengilegt þegar þessari rýni er lokið.
Kjarninn 1. apríl 2020
Þórólfur Guðnason sóttvarnalæknir mun mæla með því við Svandísi Svavarsdóttur heilbrigðisráðherra að samkomubann verði framlengt út apríl.
Þórólfur mælir með samkomubanni út mánuðinn: „Veiran mun ekki virða páska“
„Núna reynir virkilega á úthaldið og samstöðuna,“ sagði Þórólfur Guðnason sóttvarnalæknir á upplýsingafundi yfirvalda í dag. Hann mun gera tillögu til heilbrigðisráðherra um framlengingu samkomubanns út apríl.
Kjarninn 1. apríl 2020
Drífa Snædal, forseti ASÍ.
Nú reyni á samstöðu verkalýðshreyfingarinnar sem aldrei fyrr
Miðstjórn ASÍ telur að nú reyni á samstöðu verkalýðshreyfingarinnar sem aldrei fyrr og skýra sýn. Þá sé málflutningur SA bæði rangur og villandi.
Kjarninn 1. apríl 2020
Meira úr sama flokkiLeiðari