Ekki gleyma listinni í stjórnmálabröltinu

Auglýsing

Lík­lega er ein metn­að­ar­fyllsta ráðn­ing í starf – sem sögur fara af – þegar Jaroslav Hasek, höf­undur Góða dát­ans Svejks, var ráð­inn til þess að skrifa áróð­urstexta fyrir her­inn í fyrri heim­styrj­öld­inn­i. 

Hann var tek­inn sem fangi, en var svo nýttur í að búa til áróð­ur. 

Ég efast um að það sé hægt að finna hæfi­leik­a­rík­ari mann í að semja hnytt­inn texta í stríðs­á­róðri en Hasek.

Auglýsing

Hasek varð aðeins fer­tug­ur. Hann lést 1923 úr berklum, og náði ekki að klára mörg verk sem hann var kom­inn áleiðis með. 

Á starfsævi sinni – sem hófst á ung­lings­árum – náði hann að skrifa 1.500 smá­sögur og spegla sam­tíma sinn af fádæma næmni, oftar en ekki frá bar­borði í Prag.

Kinn­beinin í Aust­ur-­Evr­ópu

Góði dát­inn Svejk er saga hans, menn­ing­ar­saga átaka í Aust­ur-­Evr­ópu og linnu­laus gagn­rýni á stríð, með húmor­inn að vopni - allt á sama tíma.

Í bestu og alvar­leg­ustu köfl­unum nær hann að fjalla um mansal, nauðg­anir og alveg ægi­lega grimmd, í gegnum drep­fyndnar lýs­ingar á kinn­beinum fólks og sein­heppni Svejks. 

Lýs­ingar Churchills á seinna stríði – sem hann fékk Nóbels­verð­laun fyrir árið 1953, tveimur árum á undan Hall­dóri Lax­ness – eru hjóm eitt í sam­an­burði við snilld Haseks, finnst mér.

Það er eng­inn hégómi í lýs­ingum Haseks þó Svejk hafi engan veg­inn gert sér grein fyrir mik­il­vægi sínu í sög­unn­i. 

Að mörgu leyti er óskilj­an­legt, hvernig Hasek nálg­að­ist málin oft og fann óvænt sjón­ar­horn.

Svo frum­legur var hann.

En í bókum um hann, þá liggur fyrir að hann var vinnu­þjark­ur, sem náði engan veg­inn að skilja breyskan, drykk­felldan per­sónu­leika sinn, frá vinn­unn­i. 

Hann var alltaf að og leit­aði í jarð­veg­inn sem hann þurfti til að hámarka sína hæfi­leika. 

Hasek hafði óbilandi trú á sköp­un­ar­gáf­unn­i. 

Það er óhætt að segja að hann hafi haft sögu að segja.

Þó stríðs­reynsla Haseks hafi án efa vegið þungt, þegar kafl­arnir um brölt Svejks í fyrri heim­styrj­öld­inni voru settir sam­an, þá var líka margt annað sem skipti máli. 

Hasek átti til dæmis góðan leigu­fé­laga í Prag, skop­mynda­teiknar­ann Josef Lada, þegar köfl­unum um brölt Svejks um víg­vell­ina var útvarpað eftir birt­ingu í dag­blaði.

Það var ekki mik­ill agi í hernum hjá Hasek og Lada þegar þeir bjuggu sam­an, kapp­arn­ir.

Ein og ein flaska af áfengi var kláruð, og verk­efnin voru ekki unnin eftir nákvæmu skipu­lagi, skulum við segja.

Ég er ekki viss um að Hasek hefði verið hrif­inn af excel.

Já en herra höf­uðs­maður ... 

Þó það sé nú ekki agaðan þráð að finna í þessum pist­li, þá var mein­ingin að minna á mik­il­vægi list­ar­innar og nýsköp­un­ar, eins og gert hefur verið í fjórum leið­urum á þessum vett­vangi.  

Jarð­vegur list­ar­innar – upp­sprettan – er ekki alltaf aug­ljós. Rann­sóknir sýna eflaust ákveðið mynstur, bræð­ing, sem listin sprettur úr. 

Umhverfið – t.d. skipu­lag, aðstaða, sam­skipti, nátt­úran, dugn­að­ur­inn – gerum ekki lítið úr honum – og eitt­hvert erindi sem frum­kvöð­ull­inn/list­mað­ur­inn telur sig þurfa að koma á fram­færi.

Í öllu tali um mik­il­vægi nýsköp­unar í sam­fé­lag­inu og hag­kerf­inu, má ekki gleyma að hún kemur af sama sauða­húsi og Svejk forðum – sköp­un­ar­gáf­unni.

Óbilandi trú Haseks á henni, var ekki til einskis. Höf­uðs­menn nær og fjær mættu hafa það hug­fast, í brölti sínu um stjórn­mál­in. 

Það brölt getur fengið skjótan endi, eins og hjá Svejk og Hasek forð­um, og því best að nýta tím­ann vel.

Skiptir Kjarninn þig máli?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við erum til staðar fyrir lesendur og fjöllum um það sem skiptir máli.

Ef Kjarninn skiptir þig máli þá máttu endilega vera með okkur í liði.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Það að vera kvenkyns lögmaður eykur líkur á að mál falli umbjóðandanum í vil samkvæmt nýrri íslenskri rannsókn.
Kvenkyns lögmenn líklegri til að vinna mál í héraði
Kvenkyns málflytjendur skila betri árangri fyrir dómstólum og eldri dómarar eru líklegri til að dæma varnaraðila í vil en þeir sem yngri eru, samkvæmt nýrri íslenskri rannsókn.
Kjarninn 28. júní 2022
Örn Bárður Jónsson
Þungunarrof, samkynhneigð og kynusli
Kjarninn 28. júní 2022
Katrín Jakobsdóttir, formaður Vinstri grænna og forsætisráðherra, og Ásgeir Jónsson seðlabankastjóri.
Ætlar ekki að láta Seðlabankann afhenda sér gögn um ráðstöfun opinberra hagsmuna
Seðlabanki Íslands efur ekki viljað leggja mat á hagsmuni almennings af birtingu upplýsinga um þá sem fengu að nýta sér fjárfestingaleið hans né af því að stöðugleikasamnirnir við kröfuhafa verði gerðir opinberir.
Kjarninn 28. júní 2022
Kristrún Frostadóttir, þingmaður Samfylkingarinnar.
Kristrún íhugar formannsframboð
Kristrún Frostadóttir, þingmaður Samfylkingarinnar, segist „íhuga alvarlega“ að bjóða sig fram til formanns á landsfundi flokksins í október. Logi Einarsson tilkynnti um miðjan júní að hann muni ekki bjóða sig fram að nýju.
Kjarninn 28. júní 2022
„Bleika húsið“, heilsugæsla sem þjónustar konur í Mississippi er eina heilsugæslan í ríkinu sem veitir þungunarrofsþjónustu. Henni verður að öllum líkindum lokað innan nokkurra daga.
Síðustu dagar „bleika hússins“ í Mississippi
Eigandi einu heilsugæslunnar í Mississippi sem veitir þungunarrofsþjónustu ætlar að halda ótrauð áfram, í öðru ríki ef þarf, eftir að Hæstiréttur Bandaríkjanna felldi rétt til þungunarrofs úr gildi.
Kjarninn 27. júní 2022
Á Fossvogsbletti 2 stendur einbýlishús og geymsluhúsnæði.
Borgin steig inn í 140 milljóna fasteignakaup í Fossvogsdal
Borgarráð Reykjavíkurborgar samþykkti á dögunum að nýta forkaupsrétt sinn að fasteignum á Fossvogsbletti 2. Fjárfestingafélag ætlaði að kaupa eignina á 140 milljónir og gengur borgin inn í þau viðskipti.
Kjarninn 27. júní 2022
Sífellt fleiri notendur kjósa að nálgast sjónvarpsþjónustu í gegnum aðrar leiðir en með leigu á myndlykli.
Enn dregst leiga á myndlyklum saman en tekjur vegna sjónvarps halda áfram að aukast
Tekjur fjarskiptafyrirtækja vegna sjónvarpsþjónustu hafa rokið upp á síðustu árum. Þær voru 3,8 milljarðar króna á árinu 2017 en 14,9 milljarðar króna í fyrra. Þorri nýrra tekna í fyrra var vegna sjónvarpsþjónustu.
Kjarninn 27. júní 2022
Hagstofan býst við að hagvöxtur verði enn kröftugri en spáð var í lok vetrar
Hagstofan býst við því að hagvöxtur verði 5,1 prósent á árinu og 2,9 prósent á næsta ári, samkvæmt nýrri þjóðhagsspá. Búist er við því að um 1,6 milljónir ferðamanna sæki landið heim í ár, en fyrri spá gerði ráð fyrir 1,4 milljónum ferðamanna.
Kjarninn 27. júní 2022
Meira úr sama flokkiLeiðari