Ekki gleyma listinni í stjórnmálabröltinu

Auglýsing

Líklega er ein metnaðarfyllsta ráðning í starf – sem sögur fara af – þegar Jaroslav Hasek, höfundur Góða dátans Svejks, var ráðinn til þess að skrifa áróðurstexta fyrir herinn í fyrri heimstyrjöldinni. 

Hann var tekinn sem fangi, en var svo nýttur í að búa til áróður. 

Ég efast um að það sé hægt að finna hæfileikaríkari mann í að semja hnyttinn texta í stríðsáróðri en Hasek.

Auglýsing

Hasek varð aðeins fertugur. Hann lést 1923 úr berklum, og náði ekki að klára mörg verk sem hann var kominn áleiðis með. 

Á starfsævi sinni – sem hófst á unglingsárum – náði hann að skrifa 1.500 smásögur og spegla samtíma sinn af fádæma næmni, oftar en ekki frá barborði í Prag.

Kinnbeinin í Austur-Evrópu

Góði dátinn Svejk er saga hans, menningarsaga átaka í Austur-Evrópu og linnulaus gagnrýni á stríð, með húmorinn að vopni - allt á sama tíma.

Í bestu og alvarlegustu köflunum nær hann að fjalla um mansal, nauðganir og alveg ægilega grimmd, í gegnum drepfyndnar lýsingar á kinnbeinum fólks og seinheppni Svejks. 

Lýsingar Churchills á seinna stríði – sem hann fékk Nóbelsverðlaun fyrir árið 1953, tveimur árum á undan Halldóri Laxness – eru hjóm eitt í samanburði við snilld Haseks, finnst mér.

Það er enginn hégómi í lýsingum Haseks þó Svejk hafi engan veginn gert sér grein fyrir mikilvægi sínu í sögunni. 

Að mörgu leyti er óskiljanlegt, hvernig Hasek nálgaðist málin oft og fann óvænt sjónarhorn.

Svo frumlegur var hann.

En í bókum um hann, þá liggur fyrir að hann var vinnuþjarkur, sem náði engan veginn að skilja breyskan, drykkfelldan persónuleika sinn, frá vinnunni. 

Hann var alltaf að og leitaði í jarðveginn sem hann þurfti til að hámarka sína hæfileika. 

Hasek hafði óbilandi trú á sköpunargáfunni. 

Það er óhætt að segja að hann hafi haft sögu að segja.

Þó stríðsreynsla Haseks hafi án efa vegið þungt, þegar kaflarnir um brölt Svejks í fyrri heimstyrjöldinni voru settir saman, þá var líka margt annað sem skipti máli. 

Hasek átti til dæmis góðan leigufélaga í Prag, skopmyndateiknarann Josef Lada, þegar köflunum um brölt Svejks um vígvellina var útvarpað eftir birtingu í dagblaði.

Það var ekki mikill agi í hernum hjá Hasek og Lada þegar þeir bjuggu saman, kapparnir.

Ein og ein flaska af áfengi var kláruð, og verkefnin voru ekki unnin eftir nákvæmu skipulagi, skulum við segja.

Ég er ekki viss um að Hasek hefði verið hrifinn af excel.

Já en herra höfuðsmaður ... 

Þó það sé nú ekki agaðan þráð að finna í þessum pistli, þá var meiningin að minna á mikilvægi listarinnar og nýsköpunar, eins og gert hefur verið í fjórum leiðurum á þessum vettvangi.  

Jarðvegur listarinnar – uppsprettan – er ekki alltaf augljós. Rannsóknir sýna eflaust ákveðið mynstur, bræðing, sem listin sprettur úr. 

Umhverfið – t.d. skipulag, aðstaða, samskipti, náttúran, dugnaðurinn – gerum ekki lítið úr honum – og eitthvert erindi sem frumkvöðullinn/listmaðurinn telur sig þurfa að koma á framfæri.

Í öllu tali um mikilvægi nýsköpunar í samfélaginu og hagkerfinu, má ekki gleyma að hún kemur af sama sauðahúsi og Svejk forðum – sköpunargáfunni.

Óbilandi trú Haseks á henni, var ekki til einskis. Höfuðsmenn nær og fjær mættu hafa það hugfast, í brölti sínu um stjórnmálin. 

Það brölt getur fengið skjótan endi, eins og hjá Svejk og Hasek forðum, og því best að nýta tímann vel.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Fjallahjólabrautin við Austurkór var eitt verkefna sem valið var til framkvæmda af íbúum í íbúðalýðræðisverkefninu Okkar Kópavogur í fyrra.
Kópavogsbær skoðar flötu fjallahjólabrautina betur eftir holskeflu athugasemda
Kópavogsbær hefur boðað að fjallahjólabraut við Austurkór í Kópavogi verði tekin til nánari skoðunar, eftir fjölda athugasemda frá svekktum íbúum þess efnis að brautin gagnist lítið við fjallahjólreiðar.
Kjarninn 24. júlí 2021
Með stafrænum kórónuveirupassa fæst QR kóði sem sýna þarf á hinum ýmsu stöðum.
Munu þurfa að framvísa kórónuveirupassa til að fara út að borða
Evrópska bólusetningarvottorðið hefur verið notað vegna ferðalaga innan álfunnar síðan í upphafi mánaðar. Í Danmörku hefur fólk þurft að sýna sambærilegt vottorð til að sækja samkomustaði og svipað er nú uppi á teningnum á Ítalíu og í Frakklandi.
Kjarninn 24. júlí 2021
Eldgosið í Geldingadölum hefur verið mikið sjónarspil. Nú virðist það í rénun.
Ráðherra veitir nafni nýja hraunsins formlega blessun sína
Eins og lög gera ráð fyrir hefur Lilja Dögg Alfreðsdóttir mennta- og menningarmálaráðherra staðfest nafngift nýja hraunsins í landi Grindavíkurbæjar. Fagradalshraun mun það heita um ókomna framtíð.
Kjarninn 24. júlí 2021
Ferðamenn við Skógafoss.
Lágur smitfjöldi talinn mikilvægur fyrir heilsu og hagsmuni ferðaþjónustu
Ótti við að lenda á rauðum listum sóttvarnayfirvalda í Evrópu og Bandaríkjunum var tekinn inn í heildarhagsmunamat ríkisstjórnarinnar varðandi nýjar sóttvarnaráðstafanir innanlands. Á morgun verður mannlífið heft á ný vegna veirunnar.
Kjarninn 24. júlí 2021
Einkabílaeign á Ísland er hlutfallslega sú hæsta í Evrópu.
Getur Ísland keyrt sig út úr loftslagsvandanum?
Orkuskipti í samgöngum er eitt helsta framlag íslenskra stjórnvalda í baráttunni við loftslagshamfarir. Rafbílar eru hins vegar ekki sú töfralausn sem oft er haldið fram. Vandamálið er ekki bensíndrifnir bílar heldur bíladrifin menning.
Kjarninn 24. júlí 2021
Daði Már Kristófersson
Gölluð greinargerð um fyrningu aflaheimilda
Kjarninn 24. júlí 2021
Nýútskrifaðir sjúkraþjálfarar hafa sem sakir standa ekki kost á því að starfa á einkareknum stofum innan greiðsluþátttökukerfis hins opinbera fyrr en eftir tveggja ára starf í greininni.
Nýútskrifaðir sjúkraþjálfarar byrja að veita þjónustu án greiðsluþátttöku ríkisins
Á nokkrum sjúkraþjálfarastofum er nú hægt að bóka þjónustu nýútskrifaðra sjúkraþjálfara, en þá þarf að greiða fullt verð fyrir tímann, vegna ákvæðis í reglugerð heilbrigðisráðherra. Tveir eigendur stofa segja þetta ekki gott fyrir skjólstæðinga.
Kjarninn 24. júlí 2021
Ríkisstjórnin fundaði á Egilsstöðum í dag. Mynd úr safni.
200 manna samkomutakmarkanir til 13. ágúst
Í mesta lagi 200 manns mega koma saman frá miðnætti á morgun og þar til 13. ágúst og eins metra regla verður í gildi. Barir og veitingahús þurfa að loka á miðnætti.
Kjarninn 23. júlí 2021
Meira úr sama flokkiLeiðari