Ekki gleyma listinni í stjórnmálabröltinu

Auglýsing

Lík­lega er ein metn­að­ar­fyllsta ráðn­ing í starf – sem sögur fara af – þegar Jaroslav Hasek, höf­undur Góða dát­ans Svejks, var ráð­inn til þess að skrifa áróð­urstexta fyrir her­inn í fyrri heim­styrj­öld­inn­i. 

Hann var tek­inn sem fangi, en var svo nýttur í að búa til áróð­ur. 

Ég efast um að það sé hægt að finna hæfi­leik­a­rík­ari mann í að semja hnytt­inn texta í stríðs­á­róðri en Hasek.

Auglýsing

Hasek varð aðeins fer­tug­ur. Hann lést 1923 úr berklum, og náði ekki að klára mörg verk sem hann var kom­inn áleiðis með. 

Á starfsævi sinni – sem hófst á ung­lings­árum – náði hann að skrifa 1.500 smá­sögur og spegla sam­tíma sinn af fádæma næmni, oftar en ekki frá bar­borði í Prag.

Kinn­beinin í Aust­ur-­Evr­ópu

Góði dát­inn Svejk er saga hans, menn­ing­ar­saga átaka í Aust­ur-­Evr­ópu og linnu­laus gagn­rýni á stríð, með húmor­inn að vopni - allt á sama tíma.

Í bestu og alvar­leg­ustu köfl­unum nær hann að fjalla um mansal, nauðg­anir og alveg ægi­lega grimmd, í gegnum drep­fyndnar lýs­ingar á kinn­beinum fólks og sein­heppni Svejks. 

Lýs­ingar Churchills á seinna stríði – sem hann fékk Nóbels­verð­laun fyrir árið 1953, tveimur árum á undan Hall­dóri Lax­ness – eru hjóm eitt í sam­an­burði við snilld Haseks, finnst mér.

Það er eng­inn hégómi í lýs­ingum Haseks þó Svejk hafi engan veg­inn gert sér grein fyrir mik­il­vægi sínu í sög­unn­i. 

Að mörgu leyti er óskilj­an­legt, hvernig Hasek nálg­að­ist málin oft og fann óvænt sjón­ar­horn.

Svo frum­legur var hann.

En í bókum um hann, þá liggur fyrir að hann var vinnu­þjark­ur, sem náði engan veg­inn að skilja breyskan, drykk­felldan per­sónu­leika sinn, frá vinn­unn­i. 

Hann var alltaf að og leit­aði í jarð­veg­inn sem hann þurfti til að hámarka sína hæfi­leika. 

Hasek hafði óbilandi trú á sköp­un­ar­gáf­unn­i. 

Það er óhætt að segja að hann hafi haft sögu að segja.

Þó stríðs­reynsla Haseks hafi án efa vegið þungt, þegar kafl­arnir um brölt Svejks í fyrri heim­styrj­öld­inni voru settir sam­an, þá var líka margt annað sem skipti máli. 

Hasek átti til dæmis góðan leigu­fé­laga í Prag, skop­mynda­teiknar­ann Josef Lada, þegar köfl­unum um brölt Svejks um víg­vell­ina var útvarpað eftir birt­ingu í dag­blaði.

Það var ekki mik­ill agi í hernum hjá Hasek og Lada þegar þeir bjuggu sam­an, kapp­arn­ir.

Ein og ein flaska af áfengi var kláruð, og verk­efnin voru ekki unnin eftir nákvæmu skipu­lagi, skulum við segja.

Ég er ekki viss um að Hasek hefði verið hrif­inn af excel.

Já en herra höf­uðs­maður ... 

Þó það sé nú ekki agaðan þráð að finna í þessum pist­li, þá var mein­ingin að minna á mik­il­vægi list­ar­innar og nýsköp­un­ar, eins og gert hefur verið í fjórum leið­urum á þessum vett­vangi.  

Jarð­vegur list­ar­innar – upp­sprettan – er ekki alltaf aug­ljós. Rann­sóknir sýna eflaust ákveðið mynstur, bræð­ing, sem listin sprettur úr. 

Umhverfið – t.d. skipu­lag, aðstaða, sam­skipti, nátt­úran, dugn­að­ur­inn – gerum ekki lítið úr honum – og eitt­hvert erindi sem frum­kvöð­ull­inn/list­mað­ur­inn telur sig þurfa að koma á fram­færi.

Í öllu tali um mik­il­vægi nýsköp­unar í sam­fé­lag­inu og hag­kerf­inu, má ekki gleyma að hún kemur af sama sauða­húsi og Svejk forðum – sköp­un­ar­gáf­unni.

Óbilandi trú Haseks á henni, var ekki til einskis. Höf­uðs­menn nær og fjær mættu hafa það hug­fast, í brölti sínu um stjórn­mál­in. 

Það brölt getur fengið skjótan endi, eins og hjá Svejk og Hasek forð­um, og því best að nýta tím­ann vel.

Við þurfum á þínu framlagi að halda

Þú getur tekið beinan þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við sem vinnum á ritstjórn Kjarnans viljum hvetja þig til að vera með okkur í liði og leggja okkar góða fjölmiðli til mánaðarlegt framlag svo við getum haldið áfram að vinna fyrir lesendur, fyrir fólkið í landinu.

Kjarninn varð níu ára í sumar. Þegar hann hóf að taka við frjálsum framlögum þá varð slagorðið „Frjáls fjölmiðill fyrir andvirði kaffibolla“ til og lesendur voru hvattir til að leggja fram í það minnsta upphæð eins kaffibolla á mánuði.

Mikið vatn hefur runnið til sjávar á þeim níu árum sem Kjarninn hefur lifað. Í huga okkar á Kjarnanum hefur þörfin fyrir fjölmiðla sem veita raunverulegt aðhald og taka hlutverk sitt alvarlega aukist til muna.

Við trúum því að Kjarninn skipti máli fyrir samfélagið.

Við trúum því að sjálfstæð og vönduð blaðamennska skipti máli.

Ef þú trúir því sama þá endilega hugsaðu hvort Kjarninn er ekki allavega nokkurra kaffibolla virði á mánuði.

Vertu með okkur í liði. Þitt framlag skiptir máli.

Ritstjórn Kjarnans: Sunna Ósk Logadóttir, Þórður Snær Júlíusson, Erla María Markúsdóttir, Arnar Þór Ingólfsson, Eyrún Magnúsdóttir og Grétar Þór Sigurðsson.


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Teitur Björn Einarsson er varaþingmaður Sjálfstæðisflokks, auk þess að starfa sem aðstoðarmaður ríkisstjórnarinnar, þar sem hann fæst m.a. við verkefni á sviði sjálfbærni.
„Vandfundin“ sé sú atvinnugrein sem búi við meira eftirlit á Íslandi en fiskeldi
Varaþingmaður Sjálfstæðisflokksins tók til varna fyrir fiskeldi í opnum sjókvíum á Alþingi í dag og sagði hagsmunaöfl fara með staðlausa stafi um umhverfisáhrif greinarinnar. Hann minntist ekkert á nýlega slysasleppingu frá Arnarlaxi í ræðu sinni.
Kjarninn 7. desember 2022
Agnes M. Sigurðardóttir, biskup Íslands, ásamt Guðna Th. Jóhannessyni, forseta Íslands, við þingsetningu Alþingis í haust.
Sóknargjöld hækkuð um 384 milljónir króna milli umræðna
Samkvæmt fjárlagafrumvarpinu áttu sóknargjöld sem ríkissjóður greiðir fyrir hvern einstakling að lækka á næsta ári. Nú hefur verið lögð til breyting þess efnis að þau hækka. Alls kosta trúmál ríkissjóð um 8,8 milljarða króna á næsta ári.
Kjarninn 7. desember 2022
Yfirlæknir á bráðadeild segir vert að íhuga skorður á sölu og notkun flugelda
Frá 2010 hafa þrettán manns orðið fyrir varanlegu heilsutjóni vegna flugeldaáverka, eða einn um hver áramót að meðaltali. Yfirlæknir á bráðamóttöku Landspítalans segir vert að íhuga að setja frekari skorður á innflutning, sölu og notkun flugelda.
Kjarninn 7. desember 2022
Alþjóðlegu stórfyrirtækin Google og Meta taka til sín stóran hluta af því fé sem íslenskir auglýsendur nota til að koma vörum sínum og þjónustu á framfæri.
Hlutdeild erlendra miðla á auglýsingamarkaði eykst enn og nálgast helming
Verulegur hluti íslensku auglýsingakökunnar rennur til rekstraraðila Facebook og Google og ætla má að 43,2 af hverjum 100 krónum sem varið var í auglýsingar á Íslandi í fyrra hafi runnið til erlendra fyrirtækja, samkvæmt nýrri úttekt Hagstofunnar.
Kjarninn 7. desember 2022
Þórarinn Eyfjörð er formaður Sameykis.
„Hókuspókushagstjórn“ sem bitnar verst á almennu launafólki
Ríkisstjórnin hefur enga framtíðarsýn fyrir almenning, segir formaður Sameykis. „Hennar áhugi beinist að því að hlaða meira og hraðar undir ríka og fína fólkið og koma í veg fyrir þann óþverra að almenningur skuli mynda tærnar sínar á Tene.“
Kjarninn 7. desember 2022
Mótmæli hafa staðið yfir í Íran í tæpa þrjá mánuði.
Óvissa um framtíð írönsku siðgæðislögreglunnar
Óvissa ríkir um siðgæðislögregluna í Íran eftir að dómsmálaráðherra landsins lagði til að leggja hana niður. En hefur siðgæðislögreglan virkilega lagt niður störf eða eru þetta orðin tóm til að friðþægja mótmælendur?
Kjarninn 7. desember 2022
Flensusprautan gagnast vel gegn alvarlegum veikindum af inflúensu.
Mikill veikindavetur framundan
COVID-19, inflúensa og RS-veiran. Margir smitsjúkdómar á kreiki á sama tíma kalla á aukna varúð. Alþjóða heilbrigðismálastofnunin hvetur yfirvöld til að vera vel á verði og almenning til að gæta að persónulegum sóttvörnum sínum.
Kjarninn 6. desember 2022
Kristrún Frostadóttir formaður Samfylkingarinnar á blaðamannafundinum í dag.
Vilja færa 13 milljarða í kjarabætur til almennings með sértækum skattahækkunum
Samfylkingin kynnti í dag breytingatillögur við fjárlagafrumvarp ríkisstjórnarinnar. Flokkurinn leggur til að um 17 milljarðar króna verði sóttir með sértækum skattahækkunum til þess að fjármagna almennar kjarabótaaðgerðir fyrir launafólk.
Kjarninn 6. desember 2022
Meira úr sama flokkiLeiðari