Íbúðalánasjóður vill endurskilgreina viðmið um hvað sé hæfilegt leiguverð

Þau leigufélög sem eru með lán frá Íbúðalánasjóði eru að rukka leigu í samræmi við markaðsleigu eða aðeins undir henni. Íbúðalánasjóður segir markaðsleigu hins vegar ekki vera réttmætt viðmið og vill endurskilgreina hvað sé hæfilegt leiguverð.

Íbúðalánasjóður - lógó1.jpg
Auglýsing

Húsa­leiga þeirra 20 leigu­fé­laga sem eru með lán frá Íbúða­lána­sjóði, og voru krafin um upp­lýs­ingar um verð­lagn­ingu leigu­í­búða sinna með bréfi sem sent var í maí síð­ast­liðn­um, er annað hvort í sam­ræmi við mark­aðs­leigu á við­kom­andi svæði eða aðeins lægri.

Í bréf­inu voru félög­in, sem sum hver eru hagn­að­ar­drifin leigu­fé­lög, spurð hvernig þau séu  rekin með sem hag­kvæmustum hætti með hags­muni íbúa að leið­ar­ljósi.

Í svari við fyr­ir­spurn Kjarn­ans um málið segir þó að í ljósi þess ástands sem nú ríkir á leigu­mark­aði sé það hins vegar mat Íbúða­lána­sjóðs að mark­aðs­leiga geti ekki talist rétt­mætt við­mið um það hvort leigu­fjár­hæð sé við­ráð­an­leg í skiln­ingi laga um hús­næð­is­mál ann­ars vegar og reglna sem gilda um leigu­í­búða­lán sjóðs­ins hins veg­ar. „Því vinnur Íbúða­lána­sjóður nú að því að skil­greina ný við­mið um hæfi­legt leigu­verð þar sem horft verði til ann­arra þátta, líkt og hversu hátt hlut­fall hús­næð­is­kostn­aður er af ráð­stöf­un­ar­tekjum íbúa á við­kom­andi svæð­i.“

Auglýsing

Ný skil­greind við­mið Íbúða­lána­sjóðs myndu taka til­lit til við­miða Eurostat, hag­stofu Evr­ópu­sam­bands­ins, um að hús­næð­is­kostn­aður telj­ist veru­lega íþyngj­andi ef hann er yfir 40 pró­sent af ráð­stöf­un­ar­tekj­um, sem og ákvæða íslenskra laga um almennar íbúðir þar sem við­miðið til að hljóta stofn­fram­lög er að hús­næð­is­kostn­aður leigj­enda íbúð­anna nemi að jafn­aði ekki meira en 25 pró­sent af ráð­stöf­un­ar­tekjum þeirra. „Nið­ur­stöður kann­ana sem Íbúða­lána­sjóður hefur látið fram­kvæma hafa leitt í ljós að hlut­fall ráð­stöf­un­ar­tekna sem lág­tekju­hópar verja til leigu hér á landi er hærra en í nágranna­lönd­un­um. Einnig er fjár­hags­staða leigj­enda mun verri en fjár­hags­staða ann­arra á hús­næð­is­mark­aði og flestir lands­manna gefa þau svör að óhag­stætt sé að vera á leigu­mark­aði í dag.  Meiri­hluti leigj­enda seg­ist í könn­unum sjóðs­ins ekki upp­lifa að þeir búi við hús­næð­is­ör­yggi en telja þrátt fyrir það lík­legt að þeir verði áfram á leigu­mark­aði á næst­unn­i.“

Tvö­fald­ast á átta árum

Leig­u­verð íbúð­­ar­hús­næðis á höf­uð­­borg­­ar­­svæð­inu hefur tvö­fald­ast á átta árum. Á síð­­­ustu tveimur árum hefur það hækkað um meira en 30 pró­­sent. Í könnun sem gerð var fyrr á árinu fyrir Íbúða­lána­­sjóð kom fram að þriðji hver leigj­andi borgi meira en helm­ing af ráð­­stöf­un­­ar­­tekjum sínum í leigu og fáir þeirra geta safnað sér sparifé vegna hás leigu­kostn­að­ar. Ein­ungis 14 pró­­sent þeirra sem eru á leig­u­­mark­aði vilja vera þar.

Stærstu hagn­að­­ar­drifnu leigu­fé­lög lands­ins hafa varið hækk­­­anir sínar með þeim rökum að þau hafi ein­­göngu verið að „að­laga“ leig­u­­samn­inga fast­­eigna­safna sem þau hafi keypt af rík­­inu að mark­aðs­verði.

Lán til að stuðla að fram­boði á við­ráð­an­legum kjörum

Kjarn­inn greindi frá því í  maí að Heima­vell­ir, stærsta hagn­að­­ar­drifna leigu­fé­lag lands­ins sem á um tvö þús­und íbúð­ir, sé að stærstum hluta fjár­­­magnað með lánum frá Íbúða­lána­­sjóði. Íbúða­lána­­sjóður og Kadeco, annað félag í eigu rík­­is­ins, eru líka þeir aðilar sem hafa selt Heima­­völlum flestar eign­­ir.

Lánin eru að hluta til veitt í sam­ræmi við reglu­­gerð Íbúða­lána­­sjóðs frá árinu 2013 til sveit­­ar­­fé­laga, félaga og félaga­­sam­­taka sem ætl­­aðar eru til bygg­ingar eða kaupa á leig­u­í­­búð­­um. Mark­mið þeirrar reglu­­gerðar er að „stuðla að fram­­boði á leig­u­í­­búðum fyrir almenn­ing á við­ráð­an­­legum kjöru­m“.

Til að upp­­­fylla skil­yrði reglu­­gerð­­ar­innar mega félög sem fá slík lán ekki vera rekin í hagn­að­­ar­­skyni né má greiða úr þeim arð. Heima­vellir voru skráðir á markað í síð­­­ustu viku og ætla sér í kjöl­farið að end­­ur­fjár­­­magna lán sín hjá Íbúða­lána­­sjóði, sem nema 18,6 millj­­örðum króna og eru rúm­­lega helm­ingur af skuldum félags­­ins, svo það geti greitt út arð.

Frá því að Heima­vellir voru stofn­aðir í febr­­úar 2015 hefur leig­u­verð á höf­uð­­borg­­ar­­svæð­inu hækkað um meira en 40 pró­­sent.

Magnús Halldórsson
Þau leynast víða tækifærin
Kjarninn 15. febrúar 2019
Uppsveifla án fordæma en nú er komið að kólnun
Gylfi Zoega prófessor í hagfræði fjallar um stöðu mála í hagkerfinu og kjaraviðræðum í grein í Vísbendingu, sem kom til áskrifenda í dag.
Kjarninn 15. febrúar 2019
Vilja að hlutfall efnis verði lækkað svo Fréttablaðið teljist styrkhæft
Fréttablaðið uppfyllir ekki skilyrði fyrir endurgreiðslu á kostnaði við ritstjórn, samkvæmt „lauslegri“ talningu.
Kjarninn 15. febrúar 2019
Ummæli í Hlíðamálinu dæmd dauð og ómerk
Hér­aðs­dómur Reykja­víkur dæmdi í dag ummæli manns um Hlíðamálið svokallaða dauð og ómerk sem og ummæli sem birtust á netmiðlinum Hringbraut.
Kjarninn 15. febrúar 2019
Fjórðungur bankastarfsmanna með yfir milljón á mánuði
Bankastarfsmenn leggja mesta áherslu á styttingu vinnuviku í yfirstandandi kjarasamningum. Meðaltal heildarlauna þeirra eru 838 þúsund krónur á mánuði. Hjá Eflingu er launahækkun langmikilvægasta baráttumálið, enda meðallaun þar 479 þúsund.
Kjarninn 15. febrúar 2019
Halldór Benjamín Þorbergsson, framkvæmdastjóri SA.
Bjóða hækkun upp á 20.000 krónur á mánuði
Tilboð Samtaka atvinnulífsins til verkalýðsfélaganna hljóðar upp á að laun upp að 600.000 krónum hækki um 20.000 krónur á mánuði hvert ár samningsins.
Kjarninn 15. febrúar 2019
Snæbjörn Guðmundsson
Drangajökulsvíðerni og villtasta prósentið
Kjarninn 15. febrúar 2019
Tæknivarpið
Tæknivarpið
Tæknivarpið – Blizzard rekur 800 manns, Apple viðburður lekur og Amazon kaupir Eero
Kjarninn 15. febrúar 2019
Meira eftir höfundinnÞórður Snær Júlíusson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar