Íbúðalánasjóður vill endurskilgreina viðmið um hvað sé hæfilegt leiguverð

Þau leigufélög sem eru með lán frá Íbúðalánasjóði eru að rukka leigu í samræmi við markaðsleigu eða aðeins undir henni. Íbúðalánasjóður segir markaðsleigu hins vegar ekki vera réttmætt viðmið og vill endurskilgreina hvað sé hæfilegt leiguverð.

Íbúðalánasjóður - lógó1.jpg
Auglýsing

Húsa­leiga þeirra 20 leigu­fé­laga sem eru með lán frá Íbúða­lána­sjóði, og voru krafin um upp­lýs­ingar um verð­lagn­ingu leigu­í­búða sinna með bréfi sem sent var í maí síð­ast­liðn­um, er annað hvort í sam­ræmi við mark­aðs­leigu á við­kom­andi svæði eða aðeins lægri.

Í bréf­inu voru félög­in, sem sum hver eru hagn­að­ar­drifin leigu­fé­lög, spurð hvernig þau séu  rekin með sem hag­kvæmustum hætti með hags­muni íbúa að leið­ar­ljósi.

Í svari við fyr­ir­spurn Kjarn­ans um málið segir þó að í ljósi þess ástands sem nú ríkir á leigu­mark­aði sé það hins vegar mat Íbúða­lána­sjóðs að mark­aðs­leiga geti ekki talist rétt­mætt við­mið um það hvort leigu­fjár­hæð sé við­ráð­an­leg í skiln­ingi laga um hús­næð­is­mál ann­ars vegar og reglna sem gilda um leigu­í­búða­lán sjóðs­ins hins veg­ar. „Því vinnur Íbúða­lána­sjóður nú að því að skil­greina ný við­mið um hæfi­legt leigu­verð þar sem horft verði til ann­arra þátta, líkt og hversu hátt hlut­fall hús­næð­is­kostn­aður er af ráð­stöf­un­ar­tekjum íbúa á við­kom­andi svæð­i.“

Auglýsing

Ný skil­greind við­mið Íbúða­lána­sjóðs myndu taka til­lit til við­miða Eurostat, hag­stofu Evr­ópu­sam­bands­ins, um að hús­næð­is­kostn­aður telj­ist veru­lega íþyngj­andi ef hann er yfir 40 pró­sent af ráð­stöf­un­ar­tekj­um, sem og ákvæða íslenskra laga um almennar íbúðir þar sem við­miðið til að hljóta stofn­fram­lög er að hús­næð­is­kostn­aður leigj­enda íbúð­anna nemi að jafn­aði ekki meira en 25 pró­sent af ráð­stöf­un­ar­tekjum þeirra. „Nið­ur­stöður kann­ana sem Íbúða­lána­sjóður hefur látið fram­kvæma hafa leitt í ljós að hlut­fall ráð­stöf­un­ar­tekna sem lág­tekju­hópar verja til leigu hér á landi er hærra en í nágranna­lönd­un­um. Einnig er fjár­hags­staða leigj­enda mun verri en fjár­hags­staða ann­arra á hús­næð­is­mark­aði og flestir lands­manna gefa þau svör að óhag­stætt sé að vera á leigu­mark­aði í dag.  Meiri­hluti leigj­enda seg­ist í könn­unum sjóðs­ins ekki upp­lifa að þeir búi við hús­næð­is­ör­yggi en telja þrátt fyrir það lík­legt að þeir verði áfram á leigu­mark­aði á næst­unn­i.“

Tvö­fald­ast á átta árum

Leig­u­verð íbúð­­ar­hús­næðis á höf­uð­­borg­­ar­­svæð­inu hefur tvö­fald­ast á átta árum. Á síð­­­ustu tveimur árum hefur það hækkað um meira en 30 pró­­sent. Í könnun sem gerð var fyrr á árinu fyrir Íbúða­lána­­sjóð kom fram að þriðji hver leigj­andi borgi meira en helm­ing af ráð­­stöf­un­­ar­­tekjum sínum í leigu og fáir þeirra geta safnað sér sparifé vegna hás leigu­kostn­að­ar. Ein­ungis 14 pró­­sent þeirra sem eru á leig­u­­mark­aði vilja vera þar.

Stærstu hagn­að­­ar­drifnu leigu­fé­lög lands­ins hafa varið hækk­­­anir sínar með þeim rökum að þau hafi ein­­göngu verið að „að­laga“ leig­u­­samn­inga fast­­eigna­safna sem þau hafi keypt af rík­­inu að mark­aðs­verði.

Lán til að stuðla að fram­boði á við­ráð­an­legum kjörum

Kjarn­inn greindi frá því í  maí að Heima­vell­ir, stærsta hagn­að­­ar­drifna leigu­fé­lag lands­ins sem á um tvö þús­und íbúð­ir, sé að stærstum hluta fjár­­­magnað með lánum frá Íbúða­lána­­sjóði. Íbúða­lána­­sjóður og Kadeco, annað félag í eigu rík­­is­ins, eru líka þeir aðilar sem hafa selt Heima­­völlum flestar eign­­ir.

Lánin eru að hluta til veitt í sam­ræmi við reglu­­gerð Íbúða­lána­­sjóðs frá árinu 2013 til sveit­­ar­­fé­laga, félaga og félaga­­sam­­taka sem ætl­­aðar eru til bygg­ingar eða kaupa á leig­u­í­­búð­­um. Mark­mið þeirrar reglu­­gerðar er að „stuðla að fram­­boði á leig­u­í­­búðum fyrir almenn­ing á við­ráð­an­­legum kjöru­m“.

Til að upp­­­fylla skil­yrði reglu­­gerð­­ar­innar mega félög sem fá slík lán ekki vera rekin í hagn­að­­ar­­skyni né má greiða úr þeim arð. Heima­vellir voru skráðir á markað í síð­­­ustu viku og ætla sér í kjöl­farið að end­­ur­fjár­­­magna lán sín hjá Íbúða­lána­­sjóði, sem nema 18,6 millj­­örðum króna og eru rúm­­lega helm­ingur af skuldum félags­­ins, svo það geti greitt út arð.

Frá því að Heima­vellir voru stofn­aðir í febr­­úar 2015 hefur leig­u­verð á höf­uð­­borg­­ar­­svæð­inu hækkað um meira en 40 pró­­sent.

Árshækkun fasteignaverðs nú 1,3 prósent
Verulega hefur dregið úr hækkunum á fasteignamarkaði að undanförnu.
Kjarninn 21. maí 2019
Viðar: Ég vona innilega að þú fyrir hönd Hörpu aflýsir viðburðinum
Framkvæmdastjóri Eflingar vill að Harpan aflýsi viðburði sem á að fara fram 23. maí þar sem þekktur hægri öfgamaður á að koma fram.
Kjarninn 21. maí 2019
Ingibjörg Ýr Jóhannsdóttir
Að borða fíl
Kjarninn 21. maí 2019
Meirihluti landsmanna telur að vel hafi tekist til við gerð kjarasamninga
Rúmlega 60 prósent landsmanna telur að vel hafi tekist til við gerð kjarasamninga VR og Eflingar við Samtök atvinnulífsins. Þá telja sjö af hverjum tíu að stéttarfélögunum sé að þakka að vel hafi tekist til við gerð samningana.
Kjarninn 21. maí 2019
Björn Leví Gunnarsson, þingmaður Pírata.
Björn Leví: Rökstuddur grunur um að Ásmundur hafi dregið sér fé
Þingmaður Pírata endurtók orð Þórhildar Sunnu sem siðanefnd Alþingis þóttu brotleg í pontu Alþingis í dag. Steingrímur J. Sigfússon, forseti Alþingis, taldi þau ekki við hæfi.
Kjarninn 21. maí 2019
Píratar ekki alltaf vinsælustu krakkarnir á kaffistofu Alþingis
Þórhildur Sunna Ævarsdóttir segist telja að eftirlitsstofnanir séu mögulega viljandi undirfjármagnaðar. Það sé erfitt að vera að slást í því að auka gagnsæi og traust, en láta svo slá á puttana á sér þegar bent sé á að rannsaka þurfi meint misferli.
Kjarninn 21. maí 2019
Kynntu aðgerðir stjórnvalda gegn mansali og félagslegu undirboði
Forsætisráðherra, dómsmálaráðherra og félags- og barnamálaráðherra kynntu sameiginlega aðgerðir stjórnvalda gegn mansali og félagslegu undirboði á ríkisstjórnarfundi í morgun.
Kjarninn 21. maí 2019
Hæstiréttur vísar frá endurupptökubeiðni Jóns Ásgeirs
Hæstiréttur féllst í morgun á kröfu saksóknara um að vísa frá endurupptökubeiðni Jóns Ásgeirs Jóhannessonar og Tryggva Jónssonar í einum anga af Baugs-málinu svokallaða.
Kjarninn 21. maí 2019
Meira eftir höfundinnÞórður Snær Júlíusson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar