Bára Huld Beck

Fólkið í landinu kýs sér nýja verkalýðsforystu

Miklar sviptingar hafa verið innan verkalýðshreyfingarinnar á síðustu misserum og búast má við miklum átökum í komandi kjaraviðræðum vetrarins.

Ný forysta haslar sér völl í verkalýðsfélögum landsins en spáð er fyrir um mikil átök í kjarasamningsviðræðum sem framundan eru. VR og Starfsgreinasambandið kefjast þess að í ársbyrjun 2021 verði lægstu laun 425 þúsund krónur á mánuði. Þá gera félögin einnig kröfur á stjórnvöld, meðal annars um mikla íbúðauppbyggingu, afnám verðtryggingar á neytendalánum, að fæðingarorlof verði lengt og að lægstu laun verði skattfrjáls. Ekki eru allir á eitt sáttir um ágæti þessara krafa og hafa Samtök atvinnulífsins, sem og fjármálaráðherrann sagt þær óraunhæfar. 

Ekki verður þó um villst að aðildamenn verkalýðsfélagana kalli eftir breytingum, þar sem mikil nýliðun hefur orðið á síðasta einu og hálfa ári. Rödd baráttunnar hefur skipt um tón og það lýsir sér í breyttum áherslum þessa nýja foryrstufólks.

Forseti ASÍ í fyrsta skiptið kona

Drífa Snædal, sem starfað hefur sem fram­kvæmda­stjóri Starfs­greina­sam­bands Íslands (SGS), var kjörin nýr forseti ASÍ á 43. þingi sambandsins í gær – fyrst kvenna – en ásamt henni bauð sig fram til embættisins Sverrir Mar Albertsson framkvæmdastjóri og stjórnarmaður Afls. Hún hlaut 192 atkvæði eða 65,8 prósent en Sverrir Mar fékk 100 atkvæði eða 34,2 prósent. Sömuleiðis var Vil­hjálmur Birg­is­son kjör­inn 1. vara­for­seti ASÍ á þinginu. Í kringum 300 fulltrúar frá 48 stéttarfélögum kusu nýja forystumenn Alþýðusamband Íslands í gær.

Gylfi Arn­björns­son, fráfarandi for­seti Alþýðu­sam­bands Íslands, til­kynnti í júní síðastliðnum á mið­stjórn­ar­fundi sam­bands­ins að hann hygð­ist ekki bjóða sig fram til end­ur­kjörs. Stjórn VR lýsti yfir vantrausti á Gylfa í maí síðastliðnum. Aðal­fundur stétt­ar­fé­lags­ins Fram­sýnar sam­þykkti jafnframt van­traust á hann, sem og Verka­lýðs­fé­lag Akra­nes sem gerði slíkt hið sama.

Gylfi svaraði Ragnaði í samtali við Morgunblaðið á sínum tíma og sagði að þeir hefðu verið ósam­­mála um leiðir í kjara­bar­áttu en að honum þótti nokkuð merki­­legt að Ragnar vildi fara fram með þessu offorsi til þess að banna umræðu. „Ég er tals­maður þess að eiga sam­tal, bæði við sam­herja mína og and­­stæð­inga og ég lít nú á Ragn­ar sem sam­herja minn. Við erum að sinna bar­áttu sömu hóp­anna,“ sagði hann.

Auglýsing
Fundur ASÍ 28. febrúar 2018.
Bára Huld Beck

Samingar héldu

Verka­lýðs­for­ystan kaus að segja ekki upp kjara­samn­ingum sínum við Sam­tök atvinnu­lífs­ins þann 28. febr­ú­ar síðastliðinn og munu samn­ing­arnir því gilda til ára­móta. Kosn­ing þessa efnis á for­manna­fundi ASÍ var tví­sýn og greiddu meðal ann­ars full­trúar tveggja stærstu aðild­ar­fé­lag­anna, VR og Efl­ing­ar, atkvæði með því að slíta samn­ingum ASÍ við SA. Þar með var ljóst að full­­trúar meiri­hluta félags­­­manna ASÍ væru á þeirri skoð­un. Hins vegar þurfti einnig meiri­hluta atkvæða for­­manna þeirra aðild­­ar­­fé­laga sem atkvæða­rétt áttu á fund­in­­um. Meiri­hluti þeirra kaus að halda sam­ing­unum til streitu.

Í jan­úar síðastliðnum tilkynnti Sól­veig Anna Jóns­dóttir um fram­boð sitt til for­manns emb­ættis í Efl­ingu stétt­ar­fé­lagi, en innan vébanda félags­ins eru 28 þús­und félags­menn. Ragnar Þór Ing­ólfs­son, for­maður VR, studdi Sól­veigu Önnu til for­ystu, en hann sigr­aði með yfir­­­burð­um í for­­manns­­kosn­­ing­u í mars í fyrra og hlaut tæp­­lega 63 pró­­sent atkvæða. Sól­veig Anna hafði betur í for­ystu­kjöri Efl­ingar í byrjun mars með rúm­lega 80 pró­sent atkvæða.

Sólveig Anna Jónsdóttir, formaður Eflingar.
Bára Huld Beck

Ástandið orðið algjörlega óþolandi

Í ítarlegu viðtali við Mannlíf sem kom út í gær segir Sólveig Anna að ef fólk sé orðið svo klikkað og svo langt leidd af firringu mannfjandsamlegrar hugmyndafræði að það sé allt í einu orðið byltingarkennt að fólk geti lifað af dagvinnulaununum sínum og að skattkerfið verði mótað af þörfum þeirra sem raunverulega vinna vinnuna, þá hljóti hún að vera stolt af því að segjast vera byltingarmanneskja.

„Ég hef lifað og starfað sem lág­launa­kona á Íslandi frá árinu 2008. Mér líður eins og það ástand sem að við erum látin búa við sé orðið algjör­lega óþol­andi. Mér finn­st, og því fólki sem mannar list­ann með mér, að sú verka­lýðs­bar­átta sem hefur verið rekin hér, að tími hennar sé ein­fald­lega lið­in. Hún hefur ekki skilað okkur þeim lífs­kjörum sem við teljum okkur eiga rétt á og við teljum að það sé ein­fald­lega tíma­bært að breyta um taktík og breyta um áhersl­ur,“ sagði hún jafnframt í viðtali við Kjarnann í febrúar síðastliðnum. 

Hún sagði að lág­launa­fólki væri gert að búa við mikið órétt­læti í stétt­skiptu arð­ráns­sam­fé­lagi þar sem það fengi laun sem það gæti ekki lifað af, þyrfti að vinna í fleiri en einni vinnu, gæti ekki lagt nokkuð fyrir og gæti ekki tryggt efna­hags­legt öryggi. Eftir hús­næð­is­mark­að­ur­inn fór á flug með til­heyr­andi verð­hækk­unum á eignum og leigu hefði staðan síðan versnað mjög mik­ið. „Við teljum að það sé þörf á miklum breyt­ingum til þess að við séum ekki ein­fald­lega bara vinnu­afl á útsölu. Mann­eskjur sem njóti fullra rétt­inda og eigi rétt á góðu og mann­sæm­andi líf­i.“

Kallaði eftir nýrri hugsun

Ragnar Þór Ing­ólfs­son var kjörinn for­maður VR, stærsta stéttafélags landsins, í mars á síðasta ári og hefur verið áberandi í opinberri umræðu síðan.

Í pistli sem birtist á Kjarnanum í lok síðasta árs kallaði hann eftir nýrri hugsun innan verkalýðshreyfingarinnar og sagði að félagsmenn stéttarfélaga þyrftu að vakna.

„Ég kalla eftir frek­ari nýliðun og nýrri hugsun innan verka­lýðs­hreyf­ing­ar­innar og kalla eftir því að hún vakni af þeim með­virkn­is­blundi sem hún hefur sofið árum sam­an. Félags­menn stétt­ar­fé­laga þurfa að vakna og sjá til þess að við sem erum í for­svari vinnum vinn­una okkar í stað þess að vakna við það einn dag­inn að vera í frjálsu falli í klóm kerf­is­ins vegna atvinnu­miss­is, erf­iðra veik­inda eða ann­ara áfalla sem dunið geta á okkur þegar minnst var­ir.

Megi 2018 verða ár kerf­is­breyt­inga og árið sem við vöknum og nýtum sam­taka­mátt hreyf­ing­ar­innar til raun­veru­legra breyt­inga,“ sagði Ragnar Þór. 

Dró framboð sitt til baka

Ragnar Þór bauð sig fram í embætti 1. vara­for­seta ASÍ en dró framboðið til baka í gær til að skapa sátt inn­an sam­bands­ins. Vil­hjálm­ur Birg­is­son formaður Verka­lýðsfé­lags Akra­ness var kjörinn 1. varaforseti á þinginu, eins og fram hefur komið.

Í samtali við mbl.is sagði Ragnar Þór að hann hefði tekið ákvörðun um að draga fram­boðið til baka til að skapa sátt inn­an hreyf­ing­ar­inn­ar. Hann telur hana ennþá vera upp­fulla af vondri póli­tík og taum­lausu hatri. Hann kvaðst von­ast til að breið sátt myndaðist eft­ir að hann stigi til hliðar.

Ragnar Þór Ingólfsson, formaður VR.
Bára Huld Beck

Ekki allir á eitt sáttir

Ekki eru allir á sömu skoðun og forystumenn verkalýðshreyfingarinnar en Hörður Ægisson ritstjóri Markaðarins hefur verið ötull við skrifin en hann sagði í leiðara í síðustu viku stöðuna ekki líta vel út. „Líkur á að svartsýnustu spár um þróunina á vinnumarkaði í vetur – verkföll og skæruaðgerðir – verði að veruleika hafa aukist til muna nú þegar Starfsgreinasamband Íslands og VR, stærstu verkalýðsfélög landsins, hafa sett fram kröfur sínar í kjaraviðræðum. Þeim verður ekki lýst öðruvísi en sem sturluðum og í engum takti við efnahagslegan veruleika. Fyrir atvinnurekendur – og íslensk stjórnvöld – er þess vegna augljóst að við þeim kröfum verður aldrei hægt að verða. Ekki er að sjá hvernig bilið milli viðsemjenda verður brúað á komandi vikum og mánuðum. Afleiðingin er áframhaldandi óvissa fyrir íslenskt efnahagslíf og þrýstingur á gengi krónunnar,“ skrifaði hann. 

Sól­veig Anna formaður Eflingar gagnrýndi pistilinn harðlega á facebook-síðu sinni í kjölfarið. „Ég finn mig knúna til að bregð­ast við leið­ara Frétta­blaðs­ins, „Stærsta ógn­in”, sem birt­ist á föstu­dag­inn var. Þó langar mig það ekk­ert. Mér langar ekki að virða fólk sem beitir hik­laust hót­unum við­lits. En því miður er svo komið fyrir tals­mönnum óbreytts ástands að þeir hika ekki við reyna að kúga vinn­andi fólk til hlýðni með sjúkri og við­bjóðs­legri orð­ræðu og þá er auð­vitað ekki um annað að ræða en að sýna að í mér rennur blóð­.“

Hún sagði að til­gang­ur­inn með skrifum Harðar væri að „skelfa fólk til hlýðni og að búa til tæki­færi fyrir hóf­stillt­ari og jarð­bundn­ari tals­menn arð­ráns­ins til að stíga fram sem málsvara skyn­semi og stöð­ug­leika.“

Sól­veig Anna túlkaði skrif Harðar á þá leið að hann væri að stilla sjálfum sér upp sem rödd skyn­sem­innar „en það er ekki hægt að segja annað en að móð­ur­sýkis­kenndir heimsenda­spá­dómar hans ein­kenn­ist af alveg hreint ein­stakri van­still­ing­u.“

Auglýsing

Kröfurnar stórkarlalegar, óraunhæfar og óútfærðar

Bjarni Benediktsson fjármálaráðherra hefur sagt kröfur forystu verkalýðshreyfingarinnar um að lægstu laun verði skattfrjáls stórkarlalegar, óraunhæfar og óútfærðar. Þær hefðu í för með sér stóraukna skattheimtu á millitekjufólk. Þetta kom fram í fréttum RÚV þann 23. október síðastliðinn. 

Hann sagði stjórnvöld leggja áherslu á góð samskipti við vinnumarkaðinn en fara þyrfti yfir væntingarnar af yfirvegun. Hann sagði að nú þegar hefði nýtt húsnæðisbótakefi verið tekið upp og verulegir fjármunir settir í stofnstyrki fyrir félög sem reisa leiguíbúðir fyrir tekjulága.

„Varðandi skattkerfið þá finnast mér það nokkuð stórkarlalegar hugmyndir sem við fyrstu sýn eru algjörlega óútfærðar nema menn segja bara að það væri gott ef laun upp að 400 þúsund yrðu skattlaus, þá þarf að botna þá vísu. Ef menn ætla að láta tekjuskattskerfið skila sömu tekjum, þá þarf að stórhækka skatta á millitekjufólk og öll laun sem eru þar fyrir ofan,“ sagði Bjarni.

Hann sagði enn fremur að ef forystufólk verkalýðshreyfingarinnar væri að meina eitthvað annað, þá þyrfti að gera betur grein fyrir því. „Mín fyrstu viðbrögð varðandi skattamálin eru að þetta algjörlega óútfært og mér sýnist að þetta sé algjörlega óraunhæft.“

„Ég sakna þess að menn tali meira um þætti sem ég held að skipti miklu fyrir heimilin í landinu og fyrirtækin. Stöðugt verðlag, lægri vextir, hvað getum við gert til að halda betur um stöðugleikann. hvað getum við gert sameiginlega til að ná slíkum árangri. Vegna þess að þetta hangir allt saman. Mér finnst að menn eigi að leggja mikið virði í að viðhalda hér lágum vöxtum og lítilli verðbólgu,“ sagði Bjarni.

Meira eftir höfundinnBára Huld Beck
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar