Stjórnmálamenn telja RÚV hlutlausast en Morgunblaðið sýna mesta hlutdrægni

Frambjóðendur til Alþingis telja að fagmennska og óhæði fjölmiðla á Íslandi sé að aukast en frambjóðendur til sveitarstjórna telja að bæði sé að dragast saman. Afgerandi munur er á skoðun stjórnmálamanna á hlutleysi fjölmiðla.

Fjölmiðlar collage
Auglýsing

Stjórn­mála­menn telja að RÚV sé sá frétta­fjöl­mið­ill sem sýni mest hlut­leysi í umfjöllun sinni um kosn­ing­ar. Þeir fjöl­miðlar sem stjórn­mála­menn telja hlut­dræg­asta í umfjöllun sinni eru Morg­un­blaðið og Við­skipta­blað­ið. Kjarn­inn er sá einka­rekni fjöl­mið­ill sem flestir stjórn­mála­menn telja að sýni mest hlut­leysi í umfjöllun sinni um kosn­ing­ar.

Þetta er á meðal nið­ur­staðna í könnun sem Birgir Guð­munds­son, dós­ent við félags­vís­inda­deild Háskól­ans á Akur­eyri, fram­kvæmdi í kringum síð­ustu nokkrar kosn­ingar sem haldnar hafa verið hér­lend­is. 

Auglýsing
Í könnun Birgis voru 4-6 efstu á listum allra flokka sem buðu fram í síð­ustu þing­kosn­ingum spurðir um hlut­leysi ein­stakra fjöl­miðla og í sveit­ar­stjórn­ar­kosn­ingum voru 3-6 efstu í tíu stórum og með­al­stórum sveit­ar­fé­lögum spurð­ir. Könn­unin náði yfir síð­ust fimm kosn­ingar til þings og sveit­ar­stjórna sem fram hafa farið hér­lend­is, eða á árunum 2013, 2014, 2016, 2017 og 2018.

Birgir ræddi þessar nið­ur­stöður á Þjóð­ar­spegl­inum í Háskóla Íslands sem fram fór síð­ast­lið­inn föstu­dag.

RÚV og Kjarn­inn sögð sýna mest hlut­leysi

Í könnun Birgis voru stjórn­mála­menn beðnir um að gefa fjöl­miðlum ein­kunn á skal­anum 1-5 þar sem ein­kunnin 1 þýddi að við­kom­andi taldi þann fjöl­miðil vera alveg hlut­lausan og 5 að fjöl­mið­ill­inn væri alveg hlut­dræg­ur. Því lægri sem ein­kunn fjöl­mið­ils var, því hlut­lausri töldu stjórn­mála­menn þá vera í umfjöllun sinni.Úr niðurstöðum könnunar Birgis Guðmundssonar.

Í síð­ustu kosn­ing­um, sem voru ann­ars vegar sveit­ar­stjórn­ar­kosn­ing­arnar 2018 og hins vegar Alþing­is­kosn­ing­unum 2016/2017, þá töldu stjórn­mála­menn frétta­stofu RÚV vera þá sem sýndi af sér mest hlut­leysi í umfjöll­un. Í þing­kosn­ing­unum fékk hún ein­kunn­ina 2,7 og í sveit­ar­stjórn­ar­kosn­ing­unum í vor fékk hún ein­kunn­ina 2,6.

Þar á eftir kom Kjarn­inn, sem er þar af leið­andi sá einka­fjöl­mið­ill sem stjórn­mála­menn telja að gæti mest hlut­leysis í umfjöllun sinni um kosn­ing­ar. Hann fékk ein­kunn­ina 2,8 í síð­ustu tveimur þing­kosn­ingum og 3,0 í sveit­ar­stjórn­ar­kosn­ing­unum sem fram fóru fyrr á þessu ári.  

Auglýsing
Þeir miðlar sem þykja sýna mesta hlut­drægni eru Morg­un­blaðið og Við­skipta­blað­ið, en þessir tveir miðlar skera sig með afger­andi hætti úr. Morg­un­blaðið fékk ein­kunn­ina 4,4 af 5 í þing­kosn­ing­unum 2016 og 2017 og 4,3 í sveit­ar­stjórn­ar­kosn­ing­unum í vor. Við­skipta­blaðið fékk 4,2 í ein­kunn fyrir hlut­leysi/hlut­drægni fyrir umfjöllun sína í síð­ust tveimur þing­kosn­ingum en 3,8 fyrir sveit­ar­stjórn­ar­kosn­ing­arnar í vor.

Fram­bjóð­endur til þings telja fag­leg vinnu­brögð vera að aukast

Þegar stjórn­mála­menn voru spurðir um fag­mennsku blaða­manna, þ.e. hvort umfjöllun lands­dekk­andi fjöl­miðla um stjórn­mál (önnur en leið­ara­skrif) ráð­ist af almennum fag­legum sjón­ar­miðum blaða­mennsku er nið­ur­staðan sú að í síð­ustu tveimur þing­kosn­ingum sögðu 27 pró­sent þeirra sem voru þar í efstu sætum fram­boðs­lista að þeir teldu vinnu­brögð vera fag­leg. Það er þrefalt fleiri en í þing­kosn­ing­unum 2013 þegar ein­ungis níu pró­sent stjórn­mála­manna töldu að umfjöllun fjöl­miðla hefði ráð­ist af almennum fag­legum sjón­ar­mið­um.Úr niðurstöðum könnunar Birgis Guðmundssonar.

Þegar kemur að sveit­ar­stjórn­ar­stjórn­mála­mönnum snýst þessi þróun hins vegar við. Árið 2014 sögð­ust 23 pró­sent þeirra telja að blaða­menn sýndu fag­mennsku í umfjöllun sinni en ein­ungis 17 pró­sent þeirra sem voru í fram­boði í kosn­ing­unum sem fóru fram í vor voru þeirrar skoð­un­ar.

Þessi þróun sést einnig þegar stjórn­mála­menn voru spurðir um hæði eða óhæði fjöl­miðla gagn­vart stjórn­mála­flokk­um. Í þing­kosn­ing­unum 2013 töldu 80 pró­sent aðspurðra að fjöl­miðlar væru háðir stjórn­mála­flokkum en í síð­ustu tveimur þing­kosn­ingum var það hlut­fall komið í 70 pró­sent.Úr niðurstöðum könnunar Birgis Guðmundssonar. Í sveit­ar­stjórn­ar­kosn­ing­unum 2014 sögð­ust 62 pró­sent fram­bjóð­enda telja að fjöl­miðlar væru háðir flokkum en í síð­ustu sveit­ar­stjórn­ar­kosn­ingum var það hlut­fall komið upp í 67 pró­sent.

Kjós­endur spurðir um valda prent- og ljós­vaka­miðla

Í umfjöllun Birgis á föstu­dag fjall­aði hann einnig um aðrar kann­anir sem gerðar hafa verið á fjöl­miðl­um, þar á meðal könnun sem Félags­vís­inda­stofnun gerði á meðal kjós­enda í des­em­ber 2015. Þar var ein­ungis spurt um stærstu prent- og ljós­vaka­fjöl­miðla. Nið­ur­stöður þeirrar könn­unar voru þær að 68 pró­sent aðspurðra kjós­enda töldu Morg­un­blaðið vera hlut­drægt og 65 pró­sent töldu DV vera slíkt. Vert er að taka fram að DV var á þessum tíma í ann­ars konar eign­ar­haldi en blaðið er í dag.Úr könnun Félagsvísindastofnunar á meðal kjósenda sem framkvæmd var í lok árs 2015.

Fæstir töldu RÚV vera hlut­drægt í umfjöll­un, eða 24 pró­sent aðspurðra og RÚV var einnig sá fjöl­mið­ill sem spurt var um í könn­un­inni sem var talin óhlut­drægast­ur. Aðrir miðlar sem spurt var um voru Frétta­blað­ið, Við­skipta­blaðið og Stöð 2.

Þegar kjós­endur voru spurðir um fag­mennsku blaða­manna sögð­ust 41 pró­sent vera því ósam­mála að umfjöllun ofan­greindra miðla um stjórn­mál réð­ist af almennum fag­legum sjón­ar­miðum blaða­mennsku en ein­ungis 24 pró­sent sögð­ust vera því sam­mála.

Þriggja ára gömul könnun

Mik­ill munur var á milli afstöðu kjós­enda til þessa eftir því hvaða flokk þeir kusu. Könn­unin var gerð í des­em­ber 2015, fyrir tæpum þremur árum síð­an, þegar rík­is­stjórn Sig­mundar Dav­íðs Gunn­laugs­son­ar, saman sett af Fram­sókn­ar­flokknum og Sjálf­stæð­is­flokkn­um, sat enn við völd og Sig­mundur Davíð var enn for­maður Fram­sókn­ar­flokks­ins.

Kjós­endur Sjálf­stæð­is­flokks voru ólík­leg­astir til að telja umfjöllun fjöl­miðla fag­lega, en ein­ungis 16 pró­sent þeirra voru á slíkri skoð­un. Þar á eftir komu kjós­endur Vinstri grænna en 18 pró­sent þeirra töldu umfjöllun ofan­greindra prent- og ljós­vaka­miðla vera að starfa fag­lega. Kjós­endur Bjartrar fram­tíðar (58 pró­sent), sem þá var á þingi, og Sam­fylk­ingar (50 pró­sent) voru hins vegar þeir sem töldu umfjöllun fjöl­miðla vera fag­leg­asta. Það er athygl­is­vert í ljósi þess að fylgi hvor­ugs þess­ara flokka mæld­ist mikið á þessu tíma. Í könnun sem MMR gerði í des­em­ber 2015 var fylgi Sam­fylk­ingar undir tíu pró­sent og fylgi Bjartrar fram­tíðar mæld­ist undir fimm pró­sent.

Í þeirri könnun fóru Píratar með him­in­skaut­unum og mæld­ust með um 35 pró­sent fylgi. Á sama tíma sögð­ust 26 pró­sent kjós­enda þeirra telja að umfjöllun ofan­greindra fjöl­miðla væri fag­leg og 23 pró­sent kjós­enda Fram­sókn­ar­flokks­ins.

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Gylfi Zoega, prófessor í hagfræði.
Ekki æskilegt að einblína á fjölgun starfa í ferðaþjónustu í hálaunalandi eins og Íslandi
Prófessor í hagfræði segir að ferðaþjónusta sé grein sem þrífist best í löndum þar sem vinnuafl er ódýrt. Endurreisn ferðaþjónustu í sömu mynd og áður sé því varla æskileg, enda hafi hún að uppistöðu verið mönnum með innfluttu vinnuafli.
Kjarninn 1. júní 2020
Barnabætur og sérstakur barnabótaauki skilaði 15 milljörðum til barnafjölskyldna
Íslenska barnabótakerfið hefur verið harðlega gagnrýnt undanfarin ár fyrir að vera fyrst og fremst nokkurs konar fátækrahjálp við tekjulágar fjölskyldur. Tekjutengdu bæturnar hækkuðu lítillega í fyrra og sérstakur barnabótaauki var greiddur út á föstudag.
Kjarninn 1. júní 2020
Þorsteinn Már Baldvinsson, er annar forstjóra Samherja.
Sjávarútvegsfyrirtæki fengu 175 milljónir króna úr hlutabótaleiðinni
Tvö dótturfyrirtæki Samherja skera sig úr á meðal sjávarútvegsfyrirtækja sem nýttu hlutabótaleiðina. Alls voru 245 starfsmenn þeirra settir á leiðina. Samstæðan ætlar að endurgreiða ríkissjóði greiðslurnar sem hún fékk.
Kjarninn 1. júní 2020
Eiríkur Rögnvaldsson
Tölum íslensku við útlendinga
Kjarninn 1. júní 2020
Unnur Sverrisdóttir, forstjóri Vinnumálastofnunar.
Fyrirtækin sem ætla að endurgreiða hlutabætur fá reikning í vikunni
Stöndug fyrirtæki sem nýttu sér hlutabótaleiðina, en hafa óskað eftir því að fá að endurgreiða það sem þau fengu úr ríkissjóði í gegnum hana, munu fá send skilaboð í vikunni um hvað þau skulda og hvernig þau eiga að borga.
Kjarninn 1. júní 2020
Landamæri margra landa opna á nýjan leik á næstunni. En ferðamennska sumarsins 2020 verður með öðru sniði en venjulega.
Lokkandi ferðatilboð í skugga hættu á annarri bylgju
Lægri skattar, niðurgreiðslur á ferðum og gistingu, ókeypis gisting og læknisaðstoð ef til veikinda kemur eru meðal þeirra aðferða sem lönd ætla að beita til að lokka ferðamenn til sín. Á sama tíma vara heilbrigðisyfirvöld við hættunni á annarri bylgju.
Kjarninn 1. júní 2020
Samtal við samfélagið
Samtal við samfélagið
Samtal við samfélagið – Glæpur og refsing: Skipta kyn og kynþáttur máli?
Kjarninn 1. júní 2020
Minkar eru ræktaðir á búum víða um heim, m .a. á Íslandi, vegna feldsins.
Menn smituðust af minkum
Fólk er talið hafa borið kórónuveiruna inn í minkabú í Hollandi. Minkarnir sýktust og smituðu svo að minnsta kosti tvo starfsmenn. Engin grunur hefur vaknað um kórónuveirusmit i minkum eða öðrum dýrum hér á landi.
Kjarninn 1. júní 2020
Meira eftir höfundinnÞórður Snær Júlíusson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar