Fimmtíu ára áætlunin

„Söguleg stund fyrir Kaupmannahöfn og alla Danmörku“ sagði danski forsætisráðherrann þegar hann kynnti, fyrir skömmu, það sem hann kallaði metnaðarfyllstu framkvæmdaáætlun í sögu Danmerkur. Henni á að vera lokið árið 2070.

níu eyjar fyrir utan Kaupmannahöfn
Auglýsing

Þótt áætl­ana­gerð þyki í dag sjálf­sagður hlutur hefur það ekki alltaf verið þannig. Það þótti nýlunda þegar sov­ét­menn settu fram sína fyrstu fimm ára áætlun árið 1928, sam­tals urðu þær þrettán tals­ins og náðu því yfir 65 ár. 

Sú áætlun sem danska rík­is­stjórnin kynnti nýlega er ekki jafn stór­tæk og þær sov­ésku en Danir horfa hins vegar mun lengra fram í tím­ann, en áætlun þeirra spannar hálfa öld.  

Þrí­skipt fimm­tíu ára plan

Fimm­tíu ára Kaup­manna­hafn­arplan­ið, eins og Lars Løkke Rasmus­sen for­sæt­is­ráð­herra Dana hefur kallað áætl­un­ina er í raun þrí­skipt: í fyrsta lagi land­fyll­ing út í Eyr­ar­sund. Þetta svæði milli Norð­ur­hafn­ar­innar og Refs­haleøen fær nafnið Lynettehol­men. Í öðru lagi níu eyjar við Avedøre Hol­me, fyrir botni Køge bugt­ar, fast við E20 hrað­braut­ina (Ama­germotor­vej­en). Þriðji hluti áætl­un­ar­innar hefur verið nefndur Hafn­ar­göngin eða Østre Ring­vej, jarð­göng sem liggja frá Sjá­lands­brúnni, upp í gegnum Ama­ger, Refs­haleøen og Norð­ur­höfn­ina og teng­ist Hels­ingør hrað­braut­inni.  Með þessu er gert ráð fyrir að bíla­um­ferð um mið­borg Kaup­manna­hafn­ar, um Kóngs­ins Nýja­torg og Ráð­hús­torgið minnki veru­lega.

Auglýsing

Lynettehol­men

18. októ­ber í fyrra (2018) tók­ust þeir í hend­ur, á fundi með frétta­mönn­um, Lars Løkke Rasmus­sen for­sæt­is­ráð­herra og Frank Jen­sen yfir­borg­ar­stjóri Kaup­manna­hafn­ar. Það höfðu þeir auð­vitað oft gert áður en þetta handa­band inn­sigl­aði sam­komu­lag rík­is­ins og borg­ar­stjórnar Kaup­manna­hafnar um upp­bygg­ingu svæðis sem fengið hefur nafnið Lynettehol­men.  Svæðið verður um það bil 200 hekt­arar á stærð, og teng­ist Refs­haleøen. Lynettehol­men verður land­fyll­ing (eins og t.d Krist­jáns­höfn), allt efnið verður því að flytja að. Á þess­ari til­búnu eyju er gert ráð fyrir um það bil 20 þús­und íbúðum og jafn­framt verður hluti eyj­unnar ætl­aður fyr­ir­tækj­um.Lynetteholmen er blái flöturinn, Refshaleøen er sýnd í rauðum lit. Mynd: Dr.dk. 

Ráð­herr­ann og borg­ar­stjór­inn nefndu töl­una 35 þús­und þegar frétta­menn spurðu um hugs­an­legan fjölda starfa. Lars Løkke Rasmus­sen lagði áherslu á að þetta sam­komu­lag sem nú hefði verið stað­fest væri ein­ungis fyrsta skrefið og öll vinnan væri eft­ir, fyrst skipu­lags­vinna og síðan þessi risa­fram­kvæmd, eins og hann komst að orði. „Þetta er fimm­tíu ára plan“ sagði ráð­herrann, ef allt gengi eftir yrði þessu verk­efni lokið árið 2070.

Til við­bótar er ætl­unin að byggja 15 þús­und nýjar íbúðir á Refs­haleøen , þar sem skipa­smíða­stöðin Burmeister & Wain var á árunum 1872 – 1996. Starfs­menn þar voru um ára­tuga­skeið fleiri en 10 þús­und. Margar stórar bygg­ingar frá tíma B&W standa enn, þar á meðal skemman sem notuð var fyrir Eurovi­son söngvakeppn­ina árið 2014. Á Refs­haleøen er líka skólp­hreins­un­ar- og frá­rennsl­is­stöðin Lynetten sem var tekin í notkun árið 1980 og var þá sú stærsta sinnar teg­undar í Norð­ur- Evr­ópu. Í tengslum við fyr­ir­hug­aðar fram­kvæmdir á Refs­haleøen hefur verið rætt um að flytja starf­semi Lynetten annað en það er „stór­verk­efni“ eins og Frank Jen­sen yfir­borg­ar­stjóri orð­aði það.  Þegar frétta­menn spurðu um hugs­an­legan kostnað nefndi danski for­sæt­is­ráð­herr­ann töl­una 20 millj­arða danskra króna (371 millj­arð íslenskan). Sér­fræð­ingum sem danskir fjöl­miðlar hafa talað við telja það mjög var­lega áætl­að. Ætl­unin er að sala á landi, á svæð­inu, standi að öllu leyti undir kostn­að­inum við land­fyll­ing­una.

Níu hólmar við Avedøre

Fyrir nokkrum dögum kynnti danski vinnu­mála­ráð­herr­ann Rasmus Jar­lov og Helle Adel­borg, borg­ar­stjóri í Hvidovre, áætlun um miklar fram­kvæmdir við Avedøre hólmann, fast við E20 hrað­braut­ina (sem liggur við Kastrup flug­völl til Sví­þjóð­ar) og Kal­vebod brúna. Áætl­unin sem ráð­herr­ann og borg­ar­stjór­inn kynntu er í stuttu máli sú að við Avedøre hólmann komi níu nýir hólm­ar. Hólm­inn sem fyrir er var að miklu leyti gerður úr land­fyll­ingum milli margra smá­hólma á sjö­unda ára­tug síð­ustu aldar og er 450 hekt­arar að stærð. Þar eru tæp­lega 400 fyr­ir­tæki, með um 9 þús­und starfs­menn. Lang stærst er Avedøre hreins­un­ar-, fjar­varma-og raf­orku­ver­ið, fyrsti hluti þess var tek­inn í notkun árið 1990.Avedøre. Hér sjást eyjarnar níu sem ákveðið hfur verið að gera, skammt frá hraðbrautinni. Mynd: Urban Power fyrir Hvidovre.

Nýju hólm­arnir níu verða sam­tals um 300 hekt­arar að stærð. Þar er gert ráð fyrir 380 nýjum fyr­ir­tækjum með allt að 12 þús­und starfs­mönn­um. Ekki er gert ráð fyrir neinum íbúð­ar­húsum en hins­vegar opnum úti­vist­ar­svæð­um.  Ætl­unin er að fram­kvæmdir hefj­ist árið 2022. Kostn­að­ar­mat liggur ekki fyrir en tekna vegna land­fyll­ing­anna á að afla með sölu lóða á svæð­inu.

Hvaðan kemur efn­ið?

Hólm­arnir níu verða ein­göngu gerðir með land­fyll­ing­um, eins og Lynettehol­men og í þá þarf gríð­ar­lega mikið jarð­efni. Og það liggur ekki bein­línis á lausu. Ráð­herrar og borg­ar­stjórar sögðu aðspurðir að búast mætti við að mikið efni feng­ist frá bygg­inga­svæðum ann­ars staðar í Kaup­manna­höfn en sér­fræð­ingar hafa bent á að alls óvíst sé að það efni sem þannig fellur til dugi til þess­ara miklu land­fyll­inga. 

Á Sjá­landi er jarð­efni af skornum skammti og vel gæti svo farið að flytja þyrfti mikið efni frá Jót­landi (þar er nægt efni til) en slíkir flutn­ingar kosta mikið fé.  

Göngin

Umferð bíla í og við mið­borg Kaup­manna­hafnar hefur auk­ist mikið á und­an­förnum árum þrátt fyrir að sífellt fleiri noti reið­hjól og sömu­leiðis Metro- lest­irnar til að kom­ast leiðar sinn­ar.  Árum saman hefur verið rætt um leiðir til að draga úr umferð­inni, ekki síst stórra bíla. Mörgum þykir óvið­und­andi að helstu umferð­ar­æðar mið­borg­ar­innar liggi um tvö aðal­torg bæj­ar­ins, Kóngs­ins Nýja­torg og Ráð­hús­torg­ið.Hér má sjá fyrirhuguð göng eftir Amager og upp í Norðurhöfnina. 

Margt hefur verið rætt í þessu sam­bandi en nýjasta hug­myndin og sú sem nú er einkum horft til er að gera göng frá svæð­inu við Sjá­lands­brúna, upp í gegnum Ama­ger, Refs­haleøen og  Norð­ur­höfn­ina sem teng­ist svo Hels­ingør hrað­braut­inni. Þetta yrði mikil fram­kvæmd sem kosta myndi tugi millj­arða danskra króna. Rík­is­stjórnin og borg­ar­stjórn Kaup­manna­hafnar ákváðu í fyrra að láta kanna kostnað við slíka fram­kvæmd og enn­fremur koma með til­lögur um nákvæma legu gang­anna. 

Í umræðum hefur komið fram að inn­heimt yrði gjald fyrir að aka um göng­in. Rétt er að nefna að nyrsti bútur þess­arar fram­kvæmd­ar, Nordhavns­vej­en, hefur þegar verið tek­inn í notk­un, hluti hans eru tæp­lega eins kíló­metra löng göng. Nordhavns­vejen var lagður til að létta á umferð til Norð­ur­hafn­ar­innar en myndi tengj­ast göng­unum sem nú eru í bígerð. Sömu­leiðis stendur nú yfir athugun á mögu­leikum þess að leggja nýja Metro lesta­línu um Refs­haleøen en sú vinna er skammt á veg kom­in.

Ekki allir jafn hrifnir

Eftir að „fimm­tíu ára áætl­un­in“ var kynnt hafa nokkrir bæj­ar­stjórar á Sjá­land­i(D­anir kalla bæj­ar­stjór­ana borg­ar­stjóra) gagn­rýnt fyr­ir­ætl­anir stjórn­valda. Borg­ar­stjór­arnir segja að með þess­ari áætlun sé algjör­lega litið fram hjá öðrum svæðum á Sjá­landi og ein­blínt á Kaup­manna­höfn. Víða á Sjá­landi sé nægt land­rými þar sem ekki þurfi að eyða stórfé í land­fyll­ing­ar. 

Mik­ael Smed, borg­ar­stjóri í Vor­ding­borg sagði í við­tali við DR, danska útvarp­ið, að sér finn­ist skjóta skökku við að rík­is­stjórnin leggi nú svo mikla áherslu á að byggja upp atvinnu­svæði í og við Kaup­manna­höfn. Þessi sama rík­is­stjórn hafi tekið ákvarð­anir um um flytja þús­undir starfa frá Kaup­manna­höfn, þeir flutn­ingar standi nú yfir og „eins og öllum sé kunn­ugt séu margar stofn­anir rík­is­ins nán­ast óstarf­hæfar vegna þess­ara ákvarð­ana“ sagði borg­ar­stjór­inn. Tók jafn­framt fram að hann hefði ekk­ert á móti Kaup­manna­höfn.

Rasmus Jar­lov vinnu­mála­ráð­herra sagði í við­tali að það væri full þörf á að styrkja atvinnu­upp­bygg­ingu í Kaup­manna­höfn og með þess­ari áætlun væri stigið stórt skref í þeim efn­um.

Halldóra Mogensen
Hvatar, skilyrðingar og skerðingar
Kjarninn 21. mars 2019
Flugiðnaðurinn samofinn hagsmunum ríkisins
Rekstrarvandi WOW air hefur lýst upp þá stöðu sem flugfélögin eru í, þegar kemur að kerfislægt mikilvægum geira. Flugfélögin eru of stór til að falla. Og svipað má segja um flugvélaframleiðendur. Vandi Boeing sýnir þetta glögglega.
Kjarninn 21. mars 2019
Orri Hauksson nýr í stjórn Isavia
Ingimundur Sigurpálsson er hættur sem stjórnarformaður Isavia en hann hætti einnig nýverið sem forstjóri Íslandspósts.
Kjarninn 21. mars 2019
Guðni Karl Harðarson
Fallegur hugur
Kjarninn 21. mars 2019
Stór hluti þeirra sem starfa í íslenska byggingageiranum eru erlendir ríkisborgarar.
Farið að hægja á fjölgun erlendra ríkisborgara sem flytja til Íslands
Erlendum ríkisborgurum sem setjast að á Íslandi hefur fjölgað gríðarlega á örfáum árum. Nú virðist sem farið sé að hægjast á fjölgun þeirra.
Kjarninn 21. mars 2019
Heimavellir voru skráðir í Kauphöll Íslands í fyrravor.
Heimavellir ráða nýjan framkvæmdastjóra
Nýr maður hefur tekið við stjórnartaumunum hjá Heimavöllum, stærsta leigufélagi landsins á almennum markaði. Nýverið var samþykkt að afskrá félagið úr Kauphöll Íslands, en það var fyrst skráð í hana í maí í fyrra.
Kjarninn 21. mars 2019
Sigurður Ingi Jóhannsson, samgöngu- og sveitastjórnarráðherra.
Frumvarp ráðherra heimilar sérstakt gjald á viðtakendur erlendra póstsendinga
Verði frumvarp samgöngu- og sveitastjórnarráðherra um síðari breytingar á póstlögum að lögum mun það leiða til aukins kostnaðar þeirra sem eiga viðskipti við erlendar netverslanir en draga úr kostnaði Íslandspósts.
Kjarninn 21. mars 2019
Jóhann Hauksson
Harðlífi varðmanna Landsréttar
Kjarninn 21. mars 2019
Meira eftir höfundinnBorgþór Arngrímsson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar