Gömlu eftirlaunalög ráðamanna kostuðu 608 milljónir í fyrra

Þótt umdeild lög um aukin eftirlaunarétt helstu ráðamanna þjóðarinnar hafi einungis verið í gildi í nokkur ár, og hafi verið afnumin 2009, þá er árlegur kostnaður vegna þeirra umtalsverður.

Seta manna á ráðherrastólum tryggði mjög rúm eftirlaunaréttindi um nokkurra ára skeið.
Seta manna á ráðherrastólum tryggði mjög rúm eftirlaunaréttindi um nokkurra ára skeið.
Auglýsing

Alls fengu 185 fyrr­ver­andi þing­menn eða vara­þing­menn líf­eyr­is­greiðslur vegna þing­setu upp á 479 millj­ónir króna á síð­asta ári. Þá fengi 41 fyrr­ver­andi ráð­herrar slíkar greiðslur upp á 129 millj­ónir króna vegna ráð­herra­starfa. Því nema sam­an­lagðar líf­eyr­is­greiðslur til hóps­ins 608 millj­ónum króna.

Þetta kemur fram í svari frá Líf­eyr­is­sjóði starfs­manna rík­is­ins (LSR) við fyr­ir­spurn Kjarn­ans um mál­ið.

Þar segir einnig að eng­inn fyrr­ver­andi þing­maður greiði iðgjald til sjóðs­ins af föstu starfi á vegum rík­is­ins eða stofn­ana þess. Fimm fyrr­ver­andi þing­menn hafi þó nýverið greitt iðfjald til sjóðs­ins af launum fyrir til­fallandi verk­efni eða nefnd­ar­störf.

Auglýsing
Einn fyrr­ver­andi ráð­herra greiðir iðgjald af föstu starfi á vegum rík­is­ins eða stofn­ana þess. Hann færi hins vegar ekki greidd full eft­ir­laun heldur fær hann greiddan mis­mun á þeim launum sem hann fær greidd fyrir starfið sem hann gegnir og þeim eft­ir­launa­rétti sem hann á sem fyrr­ver­andi þing­maður og ráð­herra.

Greiðsl­urnar sem raktar eru hér að ofan eru sam­kvæmt rétt­indum sem áunnin voru vegna laga sem sam­þykkt voru árið 2003 um eft­ir­laun for­seta Íslands, ráð­herra, alþing­is­manna og hæsta­rétt­ar­dóm­ara eða eldri laga um líf­eyr­is­sjóði alþing­is­manna og ráð­herra.

Lög­in, sem voru afar umdeild og juku eft­ir­launa­rétt­indi þing­manna og ráð­herra stór­kost­lega, voru afnumin með lögum 25. apríl 2009. Því er starf­andi þing­maður eða ráð­herra lengur að vinna sér inn rétt­indi sam­kvæmt gömlu og umdeildu eft­ir­launa­lög­un­um. Í dag greiða þing­menn og ráð­herrar ein­fald­lega í A-deild LSR og ávinna sér þar sams­konar rétt­indi og allir aðrir sjóðs­fé­lag­ar.

Þeir sem höfðu áunnið sér rétt til töku líf­eyris áður en eft­ir­launa­lögin voru afnumin halda þó sínum áunnu rétt­ind­um.

Gert til að stjórn­mála­menn þyrfti ekki að hætta fjár­hags­legri afkomu

Frum­varp sem tryggði helstu ráða­mönnum þjóð­ar­innar umtals­vert betri eft­ir­laun en flestum þegnum lands­ins standa til boða varð að lögum í des­em­ber 2003. Það hefur alla tíð verið gríð­ar­lega umdeilt. Fyrir utan að það fæli í sér mun rýmri eft­ir­­launa­rétt­indi fyrir for­­seta Íslands, ráð­herra, þing­­menn og hæsta­rétta­­dóm­­ara en tíð­k­að­ist almennt þá var einnig kveðið á um það að fyrr­ver­andi ráð­herrar sem höfðu setið lengi gætu farið á eft­ir­laun við 55 ára ald­ur.

Flutn­ings­­menn frum­varps­ins voru upp­­haf­­lega úr öllum stjórn­­­mála­­flokkum sem þá sátu á Alþingi. Eftir að inn­i­hald þess komst í umræð­una snérist hluti flutn­ings­­manna gegn því. Hall­­dór Blön­­dal mælti fyrir frum­varp­inu, en hann hafði lengi verið þing­­maður og ráð­herra Sjálf­­stæð­is­­flokks­ins.

Auglýsing
Í grein­ar­gerð frum­varps­ins sagði að skýr­ing þess að umræddur hópur ráða­manna ætti að fá rýmri eft­ir­launa­rétt en aðrir væri sú að þetta væru æðstu opin­beru emb­ætti og störf í þjóð­fé­lag­inu og vanda­söm eftir því. „For­seti Íslands og alþing­is­menn þiggja umboð sitt til starfa beint frá þjóð­inni í almennum kosn­ingum og sækja end­ur­nýjun þess á a.m.k. fjög­urra ára fresti. Sama gildir í raun og veru um ráð­herra. Það er því lýð­ræð­is­leg nauð­syn að svo sé búið að þessum emb­ættum og störfum að það hvetji til þátt­töku í stjórn­málum og að þeir sem verja meg­in­hluta starfsævi sinnar til stjórn­mála­starfa á opin­berum vett­vangi og gegna þar trún­að­ar- og for­ustu­störfum geti dregið sig í hlé og vikið fyrir yngra fólki án þess að hætta fjár­hags­legri afkomu sinn­i.“

Þá sagði einnig að það væri mik­ils­vert í lýð­ræð­is­þjóð­fé­lagi að ungt efn­is­fólk gæfi kost á sér til stjórn­mála­starfa og þyrfti ekki að tefla hag sínum í tví­sýnu með því þótt um tíma byð­ust betur launuð störf á vinnu­mark­aði. „Svo virð­ist sem starfs­tími manna í stjórn­málum sé að stytt­ast eftir því sem sam­fé­lagið verður opn­ara og marg­þætt­ara og fjöl­miðlun meiri og skarp­ari. Við því er eðli­legt að bregðast, m.a. með því gera þeim sem lengi hafa verið í for­ustu­störfum í stjórn­málum kleift að hverfa af vett­vangi með sæmi­lega örugga afkomu og án þess að þeir þurfi að leita nýrra starfa seint á starfsæv­inn­i.“

Afnumin eftir hrun

Allir þing­­menn Sjálf­­stæð­is­­flokks og Fram­­sókn­­ar­­flokks, sem mynd­uðu rík­­is­­stjórn þess tíma, greiddu atkvæði með frum­varp­inu. Aðrir greiddu ýmist atkvæði á móti eða sátu hjá, nema Guð­­mundur Árni Stef­áns­­son, þá þing­­maður Sam­­fylk­ing­­ar­inn­­ar, en hann var einn flutn­ings­­manna frum­varps­ins. Guð­­mundur Árni greiddi atkvæði með því að frum­varpið yrði að lög­­­um.

Í des­em­ber 2008, fimm árum og einum degi eftir að eft­ir­­launa­lögin voru sam­­þykkt, breytti Alþingi þeim og hækk­­aði meðal ann­­ars lág­­marks­aldur við eft­ir­­launa­­töku úr 55 árum í 60.

Auglýsing
Áunnin rétt­indi stóðu hins vegar eftir óskert og því ljóst að margir fyrrum for­víg­is­­menn stjórn­­­mál­anna hafi náð að safna tölu­verðum rétt­indum á meðan að lögin voru í gildi. Lögin umdeildu voru loks afnumin vorið 2009  hvað varðar þing­­menn og ráð­herra þó kafl­­arnir um hæsta­rétt­­ar­­dóm­­ara og for­­seta hafi verið látnir halda sér. Málið var á meðal þeirra sem röt­uðu í verk­efna­skrá minni­hluta­stjórnar Sam­fylk­ingar og Vinstri grænna, sem var varin af Fram­sókn­ar­flokkn­um, og sat frá byrjun febr­úar 2009 og fram að kosn­ingum í apríl sama ár.

Farið að fækka aftur í þiggj­enda­hópnum

Fjöldi þeirra fyrrum þing­­manna eða vara­­þing­­manna sem þiggja eft­ir­­laun sam­kvæmt lög­unum frá 2003 fjölg­aði tölu­vert ár frá ári eftir að lögin voru sam­þykkt. Árið 2007 voru þeir 129 tals­ins og voru orðnir 218 árið 2013.

Und­an­farið hefur þeim hins vegar fækk­að, enda bráðum liðin níu ár frá því að eft­ir­launa­lögin voru afnum­in. Þeir voru 189 í fyrra.

Ráð­herrar sem fengu greidd eft­ir­laun sam­kvæmt lög­unum voru 35 árið 2007 og voru orðnir 49 árið 2013. Í fyrra voru þeir hins vegar 41 tals­ins.



Einar Óli – „Mind like a maze“
Húsvíkingur safnar fyrir sinni fyrstu plötu.
Kjarninn 21. júlí 2019
Eigið fé Síldarvinnslunnar 42 milljarðar króna
Hagnaður Síldarvinnslunnar jókst í fyrra frá árinu á undan, um 21 prósent. Hagnaðurinn var 4,1 milljarður króna.
Kjarninn 21. júlí 2019
Bókasafn framtíðarinnar
Hundrað handrit eftir hundrað af þekkustu rithöfundum samtímans verða geymd í Bókasafni framtíðarinnar í hundrað ár.
Kjarninn 21. júlí 2019
Umdeild græn skírteini skila 850 milljónum í hagnað á ári
Upprunaábyrgð raforku, eða svokölluð græn skírteini, hefur verið hampað sem ein af lykilstoðunum í baráttunni við loftslagsbreytingar og lastað sem aflátsbréf í loftslagsmálum.
Kjarninn 21. júlí 2019
Hundruð milljarða til að verjast sjónum
Vegna hækkandi sjávarborðs þurfa Danir að eyða milljörðum til að koma í veg fyrir að sjórinn leggi undir sig stórt landsvæði.
Kjarninn 21. júlí 2019
Kristbjörn Árnason
Peningaelítan á í heiftugri baráttu um völdin á fjármálakerfinu
Kjarninn 20. júlí 2019
Rafbílasala heldur áfram að aukast
Hreinir rafmagnsbílar, tengiltvinnbílar og hybrid bílar voru 22 prósent af heildar fólksbílasölu fyrstu sex mánuði ársins. Ríkisstjórnin hefur sett sér það markmið að árið 2030 verði 100.000 skráðir rafbílar og önnur vistvæn ökutæki hér á landi.
Kjarninn 20. júlí 2019
Össur kaupir fyrirtæki í Detroit
Markaðsvirði Össurnar hefur aukist mikið að undanförnu en félagið er skráð á markað í Kaupmannahöfn.
Kjarninn 20. júlí 2019
Meira eftir höfundinnÞórður Snær Júlíusson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar