Ríkið greiddi 4,2 milljarða í jarðgöng, lóðaframkvæmd og starfsþjálfun vegna Bakka

Kostnaður ríkisins vegna jarðganga sem tengdu kísilverið á Bakka við Húsavíkurhöfn reyndist næstum helmingi meiri en upphafleg áætlun gerði ráð fyrir. Ríkissjóður greiddi 236 milljónir króna í starfsþjálfun fyrir starfsfólk kísilversins.

húsavíkurhöfðagöng
Auglýsing

Áætl­aður heild­ar­kostn­aður rík­is­ins við jarð­göng undir Húsa­vík­ur­höfða ásamt veg­teng­ingum 3.525 millj­ónir króna með verð­bót­um, sem er rúm­lega 1,7 millj­arði krónum meira en upp­haf­legar áætl­anir gerðu ráð fyr­ir.

Jarð­göngin voru gerð til að auð­velda flutn­inga á hrá­efni frá Húsa­vík­ur­höfn til fyr­ir­tækja á iðn­að­ar­svæð­inu á Bakka, sér­stak­lega kís­il­ver PCC sem þar er starf­rækt. Um fjár­mögnun upp­bygg­ing­ar­innar voru sett sér­stök lög árið 2013.

Til við­bótar greiddi íslenska ríkið 460 millj­ónir króna vegna lóða­fram­kvæmda við kís­il­verið og 236 millj­ónir króna á síð­ustu tveimur árum í þjálf­un­ar­kostnað fyrir starfs­fólk þess. Sam­tals nemur kostn­aður við ganga­gerð­ina, lóða­fram­kvæmdir og þjálf­un­ar­kostn­að­inn því 4.221 millj­ónum króna. Auk þess veitti ríkið víkj­andi lán vegna hafn­ar­fram­kvæmda í Húsa­vík­ur­höfn vegna upp­bygg­ingar kís­il­vers­ins, afslátt af hafn­ar­gjöldum og ýmiss konar skattaí­viln­anir sem gætu komið til fram­kvæmda síðar meir.

Auglýsing

Þetta kemur fram í svari Þor­dísar Kol­brúnar Reyk­fjörð Gylfa­dótt­ur, ferða­mála- iðn­að­ar- og nýsköp­un­ar­ráð­herra, við fyr­ir­spurn Birgis Þór­ar­ins­son­ar, þing­manns Mið­flokks­ins, um málið sem birt var á vef Alþingis í gær.

End­an­legur kostn­aður mun hærri

Upp­haf­legar áætl­anir gerðu ráð fyrir því að kostn­að­ur­inn við ganga­gerð­ina yrði 1,8 millj­arðar króna miðað við verð­lag 2012. Eftir að hönnun lá fyrir var kostn­aður end­ur­met­inn og þá áætl­aður um þrír millj­arðar króna. End­an­leg nið­ur­staða er þó sú að kostn­að­ur­inn er 3.525 millj­ónir króna, eða rúm­lega 1,7 millj­arði króna yfir upp­haf­legri áætlun og 525 millj­ónum króna yfir end­ur­met­inni áætlun á verð­lagi hvers árs. Í krónum talið er hann því nálægt tvö­faldur sá kostn­aður sem upp­haf­leg áætlun gerði ráð fyrir að hann yrði.

Fyrir nokkrum mán­uðum skap­að­ist sú staða en Vega­gerðin taldi sig ekki eiga að reka göngin og sinna því t.d. snjó­mokstri í kringum þau. Í svarið ráð­herra við spurn­ingu Birgis um hvort hún telji eðli­legt að rík­is­sjóður reki þessi mann­virki og nið­ur­greiði með því rekstr­ar­kostnað kís­il­vers­ins segir að ríkið eigi umrædd jarð­göng og veg­teng­ingar sem þeim tengj­ast. Það ber því einnig ábyrgð á veg­haldi, t.d. vegna snjó­mokst­urs.

Greitt fyrir starfs­þjálfun með skattfé

Kostn­að­ur­inn við gerð jarð­gang­anna er ekki eini kostn­að­ur­inn sem íslenska ríkið tók á sig vegna upp­bygg­ingu kís­il­vers á Bakka. Ríkið greiddi einnig 460 millj­ónir króna í lóða­fram­kvæmdir undir kís­il­ver­ið. Sú upp­hæð var undir áætl­un, sem var upp­haf­lega 558 millj­ónir króna.

Auk þess greiddi ríkið 236 millj­ónir króna í þjálf­un­ar­kostnað starfs­manna kís­il­vers­ins, 131 milljón króna á árinu 2017 og 105 millj­ónir króna í fyrra. Þá getur fyr­ir­tækið nýtt sér ýmsar skatta­legar íviln­anir sem samið var um í fjár­fest­inga­samn­ingi þegar og ef þær falla til. Það hefur enn ekki gerst.  

Það þurfti einnig að stækka hafn­ar­mann­virki vegna upp­bygg­ingar kís­il­vers­ins. Til að standa undir kostn­aði vegna þeirra fram­kvæmda fékk hafn­ar­sjóður Húsa­vík­ur­hafnar 819 millj­óna króna víkj­andi lán frá rík­is­sjóði. Ráð­gert er að lánið verði end­ur­greitt en víkj­andi lán eru þess eðlis að þau end­ur­greið­ast ekki fyrr en önnur lán hafa verið greidd.

Í svari ráð­herra segir þó einnig að ekki liggi fyrir „hvort arð­semi hafn­ar­innar muni duga til að end­ur­greiða öll lán sem tekin voru vegna stækk­unar henn­ar. Sam­kvæmt 9. gr. fjár­fest­ing­ar­samn­ings­ins á milli íslenska rík­is­ins og fyr­ir­tæk­is­ins [PCC] greiðir félagið 40% lægri hafn­ar­gjöld í 14 ár frá und­ir­ritun fjár­fest­ing­ar­samn­ings­ins en það sem segir í gjald­skrá Hafn­ar­sjóðs Norð­ur­þings.“

Einar Óli – „Mind like a maze“
Húsvíkingur safnar fyrir sinni fyrstu plötu.
Kjarninn 21. júlí 2019
Eigið fé Síldarvinnslunnar 42 milljarðar króna
Hagnaður Síldarvinnslunnar jókst í fyrra frá árinu á undan, um 21 prósent. Hagnaðurinn var 4,1 milljarður króna.
Kjarninn 21. júlí 2019
Bókasafn framtíðarinnar
Hundrað handrit eftir hundrað af þekkustu rithöfundum samtímans verða geymd í Bókasafni framtíðarinnar í hundrað ár.
Kjarninn 21. júlí 2019
Umdeild græn skírteini skila 850 milljónum í hagnað á ári
Upprunaábyrgð raforku, eða svokölluð græn skírteini, hefur verið hampað sem ein af lykilstoðunum í baráttunni við loftslagsbreytingar og lastað sem aflátsbréf í loftslagsmálum.
Kjarninn 21. júlí 2019
Hundruð milljarða til að verjast sjónum
Vegna hækkandi sjávarborðs þurfa Danir að eyða milljörðum til að koma í veg fyrir að sjórinn leggi undir sig stórt landsvæði.
Kjarninn 21. júlí 2019
Kristbjörn Árnason
Peningaelítan á í heiftugri baráttu um völdin á fjármálakerfinu
Kjarninn 20. júlí 2019
Rafbílasala heldur áfram að aukast
Hreinir rafmagnsbílar, tengiltvinnbílar og hybrid bílar voru 22 prósent af heildar fólksbílasölu fyrstu sex mánuði ársins. Ríkisstjórnin hefur sett sér það markmið að árið 2030 verði 100.000 skráðir rafbílar og önnur vistvæn ökutæki hér á landi.
Kjarninn 20. júlí 2019
Össur kaupir fyrirtæki í Detroit
Markaðsvirði Össurnar hefur aukist mikið að undanförnu en félagið er skráð á markað í Kaupmannahöfn.
Kjarninn 20. júlí 2019
Meira eftir höfundinnÞórður Snær Júlíusson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar