Það helsta hingað til: WOW air fer á hausinn með látum

Kjarninn tók saman helstu fréttamál íslensks samfélags á fyrstu mánuðum ársins 2019. Ein stærsta frétt ársins hingað til er án efa gjaldþrot WOW air eftir langvinnt dauðastríð sem fór fram fyrir opnum tjöldum.

Skúli Mogensen
Auglýsing

Hvað?

Eftir mik­inn upp­gang árum saman lenti íslenska lág­far­gjald­ar­flug­fé­lagið WOW air í veru­legum vand­ræð­um. Skulda­bréfa­út­­­boð upp á 50 millj­­ónir dala (um sex millj­­arða króna á gengi dags­ins í dag) sem félagið fór í í sept­­em­ber 2018 dugði ekki til að laga stöð­una.

Í kjöl­farið var reynt að selja WOW air til Icelandair (tvisvar) og Indigo Partners. Þau áform gengu ekki eft­­ir. Síð­­asta til­­raun með Icelanda­ir, sem stóð yfir seint í mars 2019, fór fram á þeim for­­sendum að WOW Air væri fyr­ir­tæki á fallandi fæt­i. 

Til að slíkar for­­sendur haldi, en þær heim­ila til dæmis að sam­keppn­is­­legum áhrifum sam­runa er vikið til hlið­­ar, þá þarf að liggja fyrir að eng­inn raun­hæfur mög­u­­leiki sé á því að aðrir kaup­endur séu til stað­­ar.

Íslenska ríkið taldi sig ekki hafa neinar for­sendur til að ganga inn í rekstur WOW air. Og að morgni 28. mars 2019 fór félagið í þrot.

Af hverju?

Ástæður þess voru nokkr­ar. Mikil og skörp hækkun á heims­mark­aðs­verði á olíu, áfram­hald­andi styrk­ing krón­unnar og gríð­ar­lega hörð sam­keppni gerði öllum sem kepptu á mark­aðnum erfitt fyr­ir. En til við­bótar hafði WOW air vaxið mjög hratt á skömmum tíma og átti ekki sjóðs­stöðu til að takast á við þær sveiflur sem félagið lenti í.

Auglýsing
Áhrifin á WOW air voru mik­il. Fyr­ir­tækið tap­aði 2,4 millj­örðum króna á árinu 2017 og um mitt ár 2018 átti fyr­ir­tækið of lítið eigið fé til að takast á við þá stöðu sem var uppi.

Frá haustið 2018, þegar íslenskir fjöl­miðlar birtu gögn um veru­lega dapra fjár­hags­stöðu WOW air, var félagið í líf­róðri. Í raun hafði starf­semi félags­ins dreg­ist saman um helm­ing áður en það hætti loks starf­semi, frá því hún var umfangs­mest, en þá var félagið að flytja til lands­ins 600 til 700 þús­und erlenda ferða­menn á ári. Flug­vél­unum sem það not­aði hafði fækkað úr 24 í 11.

Þetta dugði ekki til og WOW air vant­aði enn mikið fjár­magn til að lifa af. Þrátt fyrir margra mán­aða leit og ótelj­andi fundi með fjár­festum fékkst eng­inn til að leggja WOW air til það fé sem vant­aði upp á. Á end­anum voru það leigusalar WOW air sem kyrr­settu vélar félags­ins sem leiddu til þess að það fór í þrot.

Mik­ill þrýst­ingur mynd­að­ist á stjórn­völd um að stiga inn í og leggja félag­inu til fé en mat þeirra var að það væri ekki for­svar­an­legt. Sig­urður Ingi Jóhanns­son, ráð­herra sam­göngu­mála, sagði í sjón­varps­þætt­inum 21 á Hring­braut 6. apríl síð­ast­lið­inn að það hefði verið rétt ákvörðun að láta WOW air falla.



Það mat hefði byggt á umfangs­­mik­illi ráð­­gjöf, meðal ann­­ars erlendis frá. „Ég held að það hafi verið rétt, ekki síst í ljósi þess að tvö fyr­ir­tæki á mark­aði, Icelandair í tvígang og Indigo Partners, fóru í nákvæm­­lega sömu skoðun um hvort þeir ættu að fara inn í þetta. En mátu að það væri ekki skyn­­sam­­legt og of mikil áhætta fólgin í því fyrir þau fyr­ir­tæki.“

Skyn­sam­legra hefði verið fyrir rík­ið, ef það vildi fara í flug­rekst­ur, að stofna sitt eigið flug­fé­lag frá grunni en að taka yfir WOW air.

Hver var nið­ur­stað­an?

Þótt WOW air hafi farið í þrot er síð­asti kafl­inn í sögu þessa flug­fé­lags ekki enn að fullu skrif­að­ur. Skúli Mog­en­sen, sem stofn­aði, stýrði og átti WOW air, hefur ásamt öðrum fyrr­ver­andi lyk­il­stjórn­endum farið víða að und­an­förnu með við­skipta­á­ætlun sem felur í sér end­ur­reisn WOW air. Eina sem vantar er umtals­vert af ann­arra manna pen­ing­um.

Einn slíkur fjár­festa­fundur fór fram 8. apr­íl. Á meðal þeirra sem sátu hann voru, sam­kvæmt heim­ildum Kjarn­ans Pálmi Har­alds­­son, fyrr­ver­andi eig­andi Iceland Express Jón Ásgeir Jóhann­es­­son, fjár­­­fest­ir­inn Guðni Eirík­s­­son, Bogi Guð­­munds­­son, stjórn­­­ar­­for­­maður Bustra­vel Iceland, full­trúi úr eig­enda­hópi Kea­hót­ela og ýmsir aðrir tengdir íslenskri ferða­­þjón­­ustu. Alls voru vel á annan tug aðila á fund­inum þegar teymið sem var á vegum Skúla og Arct­ica Fin­ance, ráð­gjafa hans, var með talið.

Auglýsing
Hugmyndin er að end­ur­reisa WOW air með því að kaupa ýmis verð­­mæti úr þrota­­búi WOW air, meðal ann­­ars vöru­­merkið og bók­un­­ar­­kerf­ið. Svo er stefnt að því að taka þátt í leig­u­verk­efnum í tólf vikur fyrir stórt evr­­ópskt flug­­­fé­lag en frá júnílokum 2019 á hið end­­ur­reista félag að fljúga til 13 áfanga­­staða í Evr­­ópu og Banda­­ríkj­un­um.

Upp­­runa­­lega á að gera þetta með því að nota fimm Air­bus-­­vélar en strax á næsta ári á þeim að fjölga í sjö og svo í tíu vorið 2021. Sam­­kvæmt áætlun á hið nýja WOW air að geta flutt tæp­­lega 600 þús­und far­þega á síð­­­ari helm­ing þessa árs, um 1,5 millj­­ónir á næsta ári og rúm­­lega tvær millj­­ónir árið 2021. Til sam­an­­burðar flutti WOW air 3,5 millj­­ónir far­þegar í fyrra.

Til þess að láta þessa hug­­mynd ganga upp þá hafa Skúli og teymið hans, ásamt full­­trúum frá Arct­ica Fin­ance, verið að funda með fjöl­­mörgum fjár­­­festum síð­­­ustu vik­­urn­­ar. Þeim vantar nefn­i­­lega 40 millj­­ónir dali, um 4,8 millj­­arða króna, til að láta dæmið ganga upp. Ef ein­hver er til­­­bú­inn að leggja þeim til það fé eru Skúli og lyk­il­­stjórn­­end­­urnir til­­­búnir að láta við­kom­andi eftir 49 pró­­sent í end­­ur­reistu flug­­­fé­lagi á móti 51 pró­­sent hlut Skúla og hóps­ins í kringum hann. Sá hópur skuld­bindur sig líka til að taka á sig 30 pró­­sent launa­­lækkun frá því sem áður var. Vænt­an­­legir fjár­­­festar fá einnig svo­­kall­aðan „fyrstur inn, fyrstur út“ fyr­ir­vara, sem þýðir að þeir fá fjár­­­fest­ingu sína end­­ur­greidda að fullu áður en að hluta­­fénu verður skipt upp milli þeirra og WOW-hóps­ins.

Enn sem komið er hefur ekki hlaupið á snærið hjá Skúla og félögum og lík­urnar á því að WOW air verði end­ur­reist minnka með hverjum deg­inum sem líð­ur.

Í upphafi árs 2020

Við á Kjarnanum göngum bjartsýn og einbeitt inn í nýtt ár og þökkum lesendum fyrir það traust sem þeir sýna með því að styrkja Kjarnann. 

Frjáls framlög frá lesendum hafa vaxið jafnt og þétt síðustu árin og eru mikilvæg tekjustoð undir reksturinn. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni og greina kjarnann frá hisminu. 

Við tökum hlutverk okkar sem fjölmiðill í þjónustu almennings alvarlega. Kjarninn birti 409 fréttaskýringar og 2.367 fréttir á árinu 2019. Kjarninn er vettvangur umræðu og á nýliðnu ári voru 539 skoðanagreinar birtar, stærstur hluti þeirra aðsendar greinar. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Jóhannes Hraunfjörð Karlsson
Hugmyndafræðin að baki auðsöfnuninni
Kjarninn 27. janúar 2020
Tilboð Eflingar kostar tæpa fjóra bragga á ári
Fram kom á kynningu Eflingar á kostnaðarmati vegna tilboðs stéttarfélagsins til Reykjavíkurborgar að kostnaðarauki vegna hækkun launa næmi tæpum fjórum bröggum árið 2023.
Kjarninn 27. janúar 2020
Lýsa yfir óvissustigi á Íslandi vegna kórónaveirunnar
Ríkislögreglustjóri hefur lýst yfir óvissustigi almannavarna í samráði við sóttvarnalækni og embætti landlæknis vegna kórónaveiru.
Kjarninn 27. janúar 2020
Guðmundur hættur sem bæjarstjóri Ísafjarðarbæjar
Bæjarstjóri Ísafjarðarbæjar hefur látið af störfum. Ástæðan er ólík sýn hans og meirihluta bæjarstjórnar á verkefni á vettvangi sveitarstjórnarstigsins.
Kjarninn 27. janúar 2020
Þórður Snær Júlíusson
Lélegir kapítalistar hampa braski sem snilld
Kjarninn 27. janúar 2020
„Stöðvum tanngreiningar“ – Vilja fella þjónustusamning úr gildi
Nú stendur yfir undirskriftasöfnun þar sem skorað er á háskólaráð að standa vörð um mannréttindi flóttafólks og umsækjenda um alþjóðlega vernd með því að fella þjónustusamning HÍ við Útlendingastofnun úr gildi.
Kjarninn 27. janúar 2020
Kom eins og stormsveipur
Kobe Bryant var fyrirmynd ungra íþróttaiðkenda. Hann lagði sig fram um að tengjast fyrirmyndum í ólíkum íþróttagreinum, til að hafa jákvæð áhrif um allan heim. Körfuboltaheimurinn er í sjokki eftir andlát hans.
Kjarninn 27. janúar 2020
Hildur Guðnadóttir vann Grammy-verðlaun fyrir Chernobyl
Hildur Guðnadóttir bætti enn einum stórverðlaununum í sarpinn í kvöld þegar hún hlaut Grammy-verðlaun.
Kjarninn 26. janúar 2020
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar