Órói í stjórnmálum haggar varla fylgi stjórnmálablokka

Meirihluti stjórnarandstöðunnar mælist nú með meira fylgi en stjórnarflokkarnir þrír, frjálslyndu miðjuflokkarnir hafa sýnt mikinn stöðugleika í könnunum um langt skeið og fylgi Miðflokksins haggast varla þrátt fyrir mikla fyrirferð.

flokkar alþingi
Auglýsing

Þrátt fyrir erf­iðar og óvenju­legar þing­loka­við­ræð­ur, mál­þóf og afgreiðslu nokk­urra mála þar sem tek­ist hefur verið á um grund­vall­ar­mál­efni þá virð­ist stöð­ug­leiki ríkja í íslenskum stjórn­mál­um. Fjöl­flokka­kerfi, þar sem átta til níu flokkar hið minnsta, keppa um hylli kjós­enda hefur fest sig í sessi og blokkir sem skil­grein­ast að mestu eftir frjáls­lyndi og íhalds­semi farnar að mynd­ast innan þess kerf­is. Fylgi flokka virð­ist, að minnsta kosti und­an­farna mán­uði, fyrst og síð­ast fær­ast til innan slíkra blokka. 

Rík­is­stjórn­ar­flokk­arnir þrír fengu sam­tals 52,8 pró­sent atkvæða í síð­ustu þing­kosn­ing­um. Þeir fengu umtals­verðan byr í seglin fyrstu mán­uð­ina eftir að rík­is­stjórn Katrínar Jak­obs­dóttur var mynduð í lok nóv­em­ber 2017. Fram á vor 2018 var stuðn­ingur við hana yfir 50 pró­sent og sam­an­lagt fylgi Sjálf­stæð­is­flokks, Vinstri grænna og Fram­sókn­ar­flokks að jafn­aði líka.

Auglýsing
Síðastliðið rúmt ár hefur þó hægt og bít­andi fjarað undan stuðn­ingnum og hann mælist nú 40,2 pró­sent. Sam­an­lagt fylgi flokk­anna þriggja hefur auk þess færst frá því að vera í kringum 50 pró­sent í að vera um og rétt yfir 40 pró­sent. Í nýj­ustu könnun MMR mæld­ist það 41,1 pró­sent, eða 11,7 pró­sentu­stigum lægra en í síð­ustu kosn­ing­um. Það þýðir að fylgi stjórn­ar­flokk­anna hefur minnkað um rúm 22 pró­sent á kjör­tíma­bil­inu.

Athygli vekur að Sjálf­stæð­is­flokk­ur­inn virð­ist ekki vera að tapa neinu fylgi á átökum innan hans vegna þriðja orku­pakk­ans svo­kall­aða, en fjöl­margir fyr­ir­ferða­miklir flokks­menn hafa gagn­rýnt afstöðu flokks­ins í mál­inu harð­lega á opin­berum vett­vangi. Hinir tveir stjórn­ar­flokk­arn­ir, Fram­sókn­ar­flokkur og Vinstri græn, eru hins vegar að tapa umtals­verðu fylgi milli kann­ana.

Stóra and­staðan með meira fylgi en rík­is­stjórnin

Í samn­inga­við­ræðum um þing­lok und­an­farnar vikur hefur rík­is­stjórnin þurft að semja við tvær mis­mun­andi stjórn­ar­and­stöð­ur. Önnur hefur sam­an­staðið af Sam­fylk­ingu, Píröt­um, Við­reisn og Flokki fólks­ins. Síð­ast­nefndi flokk­ur­inn er reyndar hug­mynda­fræði ólíkur þremur fyrst­nefndu og oft með and­stæðar mein­ingar í grund­vall­ar­mál­um. Það sást ágæt­lega til að mynda þegar kosið var um að lengja heim­ilt þung­un­ar­rof til 22 viku með­göngu og í afstöðu til þriðja orku­pakk­ans. Þessir fjórir flokkar mæld­ust með meira fylgi en rík­is­stjórn­ar­flokk­arnir þrír í nýj­ustu könnun MMR, eða 42,5 pró­sent fylgi.

Séu þeir þrír frjáls­lyndu miðju­flokkar – Sam­fylk­ing, Píratar og Við­reisn – sem starfa saman í meiri­hluta­sam­starfi í borg­ar­stjórn Reykja­vík­ur, starfa þétt saman í stjórn­ar­and­stöðu á þingi og vilji er til staðar á meðal for­ystu­manna þeirra um að mynda grunn að næstu rík­is­stjórn, þá mælist sam­an­lagt fylgi þeirra 38,3 pró­sent, eða rúm­lega tíu pró­sentu­stigum meira en í síð­ustu kosn­ing­um. Fylgi þess­ara þriggja flokka hefur því auk­ist um tæp 37 pró­sent það sem af er kjör­tíma­bili.

Ef nið­ur­staða kosn­inga yrði í sam­ræmi við nýj­ustu könnun MMR myndu þessir flokkar nær örugg­lega geta myndað rík­is­stjórn með Vinstri grænum og end­ur­tekið þar með mynstrið sem er til staðar í Reykja­vík, jafn­vel þótt slík rík­is­stjórn næði ekki að vera með meiri­hluta atkvæða á bak­við sig.

Mikið dautt fylgi eins og er 

Ástæðu þess er meðal ann­ars að finna í því að hvorki Sós­í­alista­flokkur Íslands (4,4 pró­sent fylgi) né Flokkur fólks­ins (4,2 pró­sent fylgi) næði að kljúfa fimm pró­sent þrösk­uld­inn að óbreyttu. Auk þess segj­ast 1,3 pró­sent aðspurðra í nýj­ustu könnun MMR að þeir myndu kjósa aðra flokka en þá níu sem annað hvort eiga sæti á Alþingi eða eru nálægt því að mæl­ast með mann þar inni. Sam­an­lagt myndu því tæp­lega tíu pró­sent atkvæða falla niður dauð ef nið­ur­staða kosn­inga yrði í sam­ræmi við könnun á fylgi flokka nú í jún­í. 

Auglýsing
Þetta kann þó að breyt­ast og báðir þessir flokkar hafa sýnt að þeir geti hækkað sig skarpt á loka­metrum kosn­inga­bar­áttu á meðan að sér­stak­lega Sam­fylk­ingin og Píratar hafa til­hneig­ingu til að fá minna upp úr kjör­köss­unum en kann­anir bentu til.

Mið­flokkur hagg­ast varla

Mið­flokk­ur­inn er sá flokkur sem mesta athygli hefur fengið á stjórn­mála­svið­inu und­an­farin miss­eri. Flokk­ur­inn hefur staðið einn fyrir for­dæma­lausu mál­þófi vegna þriðja orku­pakk­ans og nú er umræða vegna hans orðin sú lengsta í þing­sög­unni. Það er merki­legt í ljósi þess að sex flokk­ar, með 52 af 63 þing­mönn­um, styðja inn­leið­ingu hans.

Mið­flokk­ur­inn virð­ist einnig ætla að skerpa á íhalds­samri sér­stöku sinni í ýmsum öðrum mál­um. Hann lýsti til að mynda yfir and­­stöðu í málum eins og breyt­ingum á lögum um þung­un­ar­rof, gegn til­­­urð ráð­gjafa­­stofu inn­­flytj­enda, hlut­­leysi gagn­vart frum­varpi um lækkun virð­is­auka­skatts á tíð­­ar­vörur og nú síð­­­ast gerði hann veður út af frum­varpi um kyn­rænt sjálf­ræði þegar verið var að semja um þing­lok. Ekk­ert af þessu virð­ist vera að skila flokknum neinni fylg­is­aukn­ingu og þvert á móti skreppur fylgið aðeins saman milli kann­ana, þótt vart sé um mark­tæka breyt­ingu að ræða. Alls segj­ast 10,6 pró­sent kjós­enda fylgja Mið­flokknum að málum sem er aðeins minna en í síð­ustu kosn­ingum þegar flokk­ur­inn fékk 10,9 pró­sent atkvæða.

Sá flokkur sem stendur hug­mynda­fræði­lega næst Mið­flokknum er Flokkur fólks­ins, þótt Klaust­ur­málið og eft­ir­köst þess hafi lík­ast til gert sam­starf þeirra á milli ómögu­legt. Sam­an­lagt fylgi þeirra tveggja mælist nú 14,8 pró­sent en var 17,8 pró­sent í kosn­ing­unum í októ­ber 2017. 

Kanntu vel við Kjarnann?

Frjáls framlög lesenda eru mikilvægur þáttur í rekstri Kjarnans. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni á vitrænan hátt og greina kjarnann frá hisminu fyrir lesendur. 

Kjarninn er fjölmiðill sem leggur sig fram við að upplýsa og skýra út það sem á sér stað í samfélaginu með áherslu á gæði og dýpt. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari. 

Ef þú kannt vel við það efni sem þú lest á Kjarnanum viljum við hvetja þig til að styrkja okkur. Þinn styrkur er okkar styrkur.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Eitt af hverjum sex dauðsföllum tengt matarvenjum
Offita er orðið umfangsmikið lýðheilsuvandamál á Íslandi en alls þjást um fimmtungur fullorðinna Íslendinga af offitu.
Kjarninn 14. desember 2019
Friðarsamkomulag í sjónmáli?
Vonir hafa vaknað um það á mörkuðum, að tollastríð Bandaríkjanna og Kína sé möguleika að komast á endastöð, með samkomulagi í sjónmáli. Óvissa er þó enn um það.
Kjarninn 13. desember 2019
Hér má sjá áhrif eins vetrarstorms á minjar sem reynt var að verja með sandpokum. Sandpokarnir eru á víð og dreif.
Rauð viðvörun! Fornminjar á Íslandi í voða
Kjarninn 13. desember 2019
Ursula von der Leyen, forseti framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins.
Evrópusambandið verði kolefnishlutlaust 2050
Allir leiðtogar Evrópusambandsins, fyrir utan Pólland, samþykktu að stefna að kolefnishlutleysi álfunnar fyrir árið 2050. Hundrað milljarðar evra hafa verið eyrnamerktar samkomulaginu.
Kjarninn 13. desember 2019
Halldóra Mogensen, þingflokksformaður Pírata.
Halldóra: Vonandi upphafið af þeim bættu vinnubrögðum sem ríkisstjórnin hefur lofað
Samkomulag hefur náðst á milli þingflokksformanna og þingforseta um þinglok í næstu viku. Í samkomulaginu felst einnig loforð um bætt verklag til framtíðar.
Kjarninn 13. desember 2019
Pottersen
Pottersen
Pottersen 26. þáttur: Harry hangir með Dumbledore
Kjarninn 13. desember 2019
Stefna á þinglok í byrjun næstu viku
Allt stefnir í það að þinglok verði á þriðjudaginn næstkomandi en samkvæmt starfsáætlun þingsins hefði þingi átt að ljúka í dag.
Kjarninn 13. desember 2019
Ísland veiðir næst mest á hvern íbúa
Hlutdeild sjávarútvegsins í gjaldeyrisöflun hefur aukist undanfarin þrjú ár og skilaði greinin um fimmtungi gjaldeyristekna þjóðarbúsins á fyrri helmingi ársins. Ísland er nítjánda stærsta fiskiþjóð heims og veiðir 3,4 tonn á hvern íbúa.
Kjarninn 13. desember 2019
Meira eftir höfundinnÞórður Snær Júlíusson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar