Tæplega 15 milljarðar af aflandskrónum flæddu út

Þorri þeirra aflandskróna sem urðu frjálsar til ráðstöfunar með lagabreytingu í byrjun mars fóru ekki út úr íslensku efnahagskerfi. Eigendur 83 prósent þeirra króna sem leystar voru úr höftum völdu að halda þeim í fjárfestingum á Íslandi.

Þingmenn Miðflokksins beittu málþófi gegn frumvarpi um að losa aflandskrónurnar úr höftum í febrúar.
Þingmenn Miðflokksins beittu málþófi gegn frumvarpi um að losa aflandskrónurnar úr höftum í febrúar.
Auglýsing

Alls lækk­aði heild­ar­um­fang aflandskrónu­eigna úr 83,2 millj­örðum króna hinn 4. mars 2019 í 68,5 millj­arða króna í lok dags 23. maí síð­ast­lið­ins. Umfangið lækk­aði því um 14,7 millj­arða króna á tæpum þremur mán­uð­um. Því voru tæp­lega 17 pró­sent aflandskróna færðar út úr íslensku hag­kerfi eftir að lög voru sam­þykkt sem gerðu það að verkum að þær væru laus­ar. Eig­endur meg­in­þorra krón­anna völdu að fjár­festa áfram á Íslandi. Þær fjár­fest­ingar eru í inn­lánum og inn­stæðu­bréfum Seðla­banka Íslands, rík­is­skulda­bréf­um, öðrum verð­bréfum eða hlut­deild­ar­skír­teinum í fjár­fest­ing­ar­sjóð­um.

Þetta kemur fram í svari Bjarna Bene­dikts­sonar, fjár­mála- og efna­hags­ráð­herra, við fyr­ir­spurn Þor­steins Sæmunds­son­ar, þing­manns Mið­flokks­ins, um mál­ið. Svarið byggir á upp­lýs­ingum frá Seðla­banka Íslands.

Seðla­bank­inn lagði áherslu á að frum­varp yrði sam­þykkt

Í lok febr­úar stóð til að afgreiða frum­varp sem átti að heim­ila Seðla­banka Íslands að beita þrenns konar heim­ildum við losun aflandskrónu­eigna og fól auk þess í sér breyt­ingar á bráða­birgða­á­kvæði laga um gjald­eyr­is­mál sem varð­aði reglur um bind­inu reiðu­fjár vegna nýs inn­streymis erlends gjald­eyr­is.

Auglýsing
Seðlabanki Íslands skil­aði efna­hags- og við­skipta­nefnd umsögn um málið seint í þeim mán­uði þar sem meðal ann­ars kom fram að mik­il­vægt yrði að frum­varpið yrði að lögum fyrir 26. febr­ú­ar.

Ástæðan væri sú að þá væri gjald­dagi til­tek­ins flokks rík­is­bréfa. Ef frum­varpið yrði ekki afgreitt fyrir þann tíma myndi umfang aflandskrónu­eigna í lausu fé aukast um næstum 70 pró­sent eða um 25 millj­arða króna.

Í umsögn Seðla­banka Íslands sagði enn frem­ur: „Við það eykst hætta á að stórir aflandskrónu­eig­end­ur, sem átt hafa sín bréf í sam­felldu eign­ar­haldi frá því fyrir höft og taldir hafa verið lík­legir til að end­ur­fjár­festa í íslenskum skulda­bréfum þegar þeirra bréf koma á gjald­daga þann 26. febr­úar muni í stað þess leita út þegar þeir losna af bundnum reikn­ing­um. Það mun hafa tvenns konar áhrif. Í fyrsta lagi mun Seðla­bank­inn þurfa að eyða mun meiri forða til að koma í veg fyrir geng­is­fall í tengslum við losun aflandskróna. Í öðru lagi mun draga meira úr fram­boði erlends fjár á inn­lendum skulda­bréfa­mark­aði en reiknað var með þegar frum­varpið var samið. Mark­aðs­að­ilar hafa kvartað undan skorti á slíku fram­boði í tengslum við bind­ingu fjár­magns­streymis inn á skulda­bréfa­mark­að.“

Mál­þóf í febr­úar

Mið­­flokk­­ur­inn lagð­ist í mál­þóf á Alþingi gegn því að frum­varpið yrði sam­­þykkt og tafði með því afgreiðslu þess. Þing­menn flokks­ins héldu því fram að með frum­varp­inu væri ríkið að gefa eftir tugi millj­arða króna  og að skapa hættu­legt for­dæmi. Sig­mundur Davíð Gunn­laugs­son, for­maður flokks­ins, sagði að sú upp­hæð sem hægt væri að sækja til eig­enda þess­ara eigna gæti hæg­lega numið 4 millj­örðum króna.

Mál­þófið varð til þess að frum­varpið var ekki sam­þykkt fyrr en 28. febr­úar og lögin tóku ekki gildi fyrr en 5. mars.

Auglýsing
Þorsteinn Víglunds­son, þing­maður Við­reisn­ar, sagði í atkvæða­greiðslu um frum­varpið að Mið­flokk­inn hefði staðið fyrir inni­halds­lausu þvaðri og sögu­föls­un. Ekk­ert sann­leiks­korn væri að finna í full­yrð­ingum þeirra.

Stein­grímur J. Sig­fús­son, for­seti Alþing­is, tók einnig til máls og sagði að hann undrað­ist að ekki væri bros á öllum and­litum til að fagna fyr­ir­hug­aðri sam­þykkt. Það væri stór­kost­legt að Ísland væri komið í slíka stöðu og allar rík­is­stjórnir frá árinu 2008, frá tíma neyð­ar­lag­anna, gætu unað vel við sinn hlut.

Már Guð­munds­son seðla­banka­stjóri sagði í við­tali við sjón­varps­þátt­inn 21 á Hring­braut í byrjun mars síð­ast­lið­ins að útflæð­is­á­hyggj­urnar hefðu ekki raun­gerst. „Okkar von er sú að þetta hafi verið nægj­an­­lega tím­an­­lega til að hún muni ekki raun­­ger­­ast. Auð­vitað var þarna einn stór aðili, sem vill bara gjarnan vera hér áfram og er ekki vog­un­­ar­­sjóður á neinn hátt, meira svona gam­al­­dags fjár­­­fest­ing­­ar­­sjóður og frekar hæg­fara í öllu og veltir öllu nákvæm­­lega fyrir sér. Hann er núna ennþá að skoða þessa stöðu og það er vel opið að hann fari ekki út.“



Sam­kvæmt svörum fjár­mála- og efna­hags­ráð­herra við fyr­ir­spurn Þor­steins Sæmunds­sonar hafa eig­endur meg­in­þorra aflandskrón­anna sem gefnar voru frjálsar í mars ákveðið að halda þeim á Íslandi. Rúm­lega 82 pró­sent þeirra eru hér enn.

Fyrir einu ári síðan: „Við eigum Ísland, það eina sem við eigum eftir að gera er að taka það“
Lífeyrissjóðir landsins eiga stóran hluta af íslensku atvinnulífi. Hávær krafa hefur lengi verið um að þeir verði virkari eigendur og nýti sér þau völd sem í því felast til að beita sér fyrir lífsgæðum sjóðsfélaga í nútíð ekki síður en í framtíð.
Kjarninn 21. september 2019
Bólusótt í hættu
Er réttlætanlegt að geyma veirur eins og bólusótt, sem geta valdið jafnmiklum mannskaða og raun ber vitni?
Kjarninn 21. september 2019
Tæknivarpið
Tæknivarpið
Tæknivarpið – Uppfærðar græjur, Sambandið og Apple Arcade
Kjarninn 21. september 2019
Birgir Birgisson
Reið hjól
Kjarninn 21. september 2019
Þjálfa þarf peningahund til að berjast gegn peningaþvætti
Embætti tollstjóra skortir bæði þekkingu og úrræði til að geta almennilega haft eftirlit með smygli á reiðufé til Íslands. Á meðal þeirra úrræða sem lagt er til að ráðist verði í er að þjálfa peningahund.
Kjarninn 21. september 2019
Klikkið
Klikkið
Klikkið - Að iðka mannréttindi
Kjarninn 21. september 2019
Athuga hvar eftirlitsaðilar gera ónauðsynlegar kröfur til matvæla
Umhverfisráðherra hefur hrundið af stað aðgerðum til að vinna gegn matarsóun á Íslandi. Meðal annars verður gerð athugun á því hvar eftirlitsaðilar gera mögulega ónauðsynlegur kröfur til matvælaöryggis sem ýtt gætu undir matarsóun.
Kjarninn 21. september 2019
Brim-flétta KS fagnaðarefni fyrir Skagfirðinga
Eftir að hafa keypt hlutabréf í Brimi, og selt nokkrum vikum síðar, hefur Kaupfélag Skagfirðinga styrkt stöðu sína.
Kjarninn 21. september 2019
Meira eftir höfundinnÞórður Snær Júlíusson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar