Mynd: Úr safni.

FME upplýsir ekki um hvort það sé að skoða varnir þriggja banka gegn peningaþvætti

Þrjár athuganir standa yfir á á vegum Fjármálaeftirlitsins á aðgerðum eftirlitsskyldra aðila gegn peningaþvætti. Eftirlitið svarar því ekki hvort verið sé að athuga Landsbankann, Íslandsbanka og Kviku, en það hefur þegar opinberað niðurstöðu sína á athugun á Arion banka. Sú athugun leiddi í ljós fjölmargar brotalamir.

Fjármálaeftirlitið (FME) vill ekki svara því hvort yfir standi athugun á aðgerðum Landsbankans, Íslandsbanka og Kviku banka gegn peningaþvætti og fjármögnun hryðjuverka. Það segist þó hafa framkvæmt tæplega 20 athuganir hjá tilkynningarskyldum aðilum sem lúta eftirliti stofnunarinnar frá árinu 2017 og nú standi yfir þrjár slíkar athuganir. Það kunni að vera að gagnsæistilkynningar verði birtar vegna þeirra athugana innan tíðar. 

Kjarninn greindi frá því 31. maí síðastliðinn að FME hefði framkvæmt athugun á aðgerðum Arion banka gegn peningaþvætti og fjármögnun hryðjuverka. Slík athugun á Arion banka hófst í október 2018 og leiddi til þess að eftirlitið gerði margháttaðar athugasemdir við brotalamir hjá bankanum í janúar 2019. 

Auglýsing

Niðurstaða athugunar FME á Arion banka var birt 29. maí síðastliðinn, rúmum fjórum mánuðum eftir að niðurstaða athugunarinnar lá fyrir. Það var gert að beiðni Arion banka sem vildi fá að bregðast við úrbótakröfum áður en niðurstaðan yrði gerð opinber. Bankinn segist hafa brugðist við öllum úrbótakröfum. FME vill ekki svara því hvaða tímaramma Arion banka var settur til að koma á úrbótum. 

Í athugun FME á Arion banka kom meðal annars fram að bankinn hefði hefði ekki metið með sjálf­stæðum hætti hvort upp­lýs­ingar um raun­veru­lega eig­endur við­skipta­vina væru réttar og full­nægj­andi og að þær upp­lýs­ingar hafi ekki verið upp­færðar með reglu­legum hætti, líkt og lög um aðgerðir gegn pen­inga­þvætti og fjár­mögnun hryðju­verka gerðu ráð fyr­ir. Eft­ir­litið gerði einnig athuga­semd um að Arion banki hefði ekki sinnt rann­sókn­ar­skyldu sinni í til­viki erlends við­skipta­vin­ar, það taldi að reglu­bundið eft­ir­lit bank­ans með við­skipta­vinum hafi ekki full­nægt kröfum laga um aðgerðir gegn pen­inga­þvætti og fjár­mögnun hryðju­verka né að verk­lag í tengslum við upp­færslu á upp­lýs­ingum um við­skipta­vini hafi ekki verið full­nægt. Þá taldi FME að skýrslur Arion banka um grun­sam­legar og óvenju­legar færslur hefðu ekki verið full­nægj­andi.

Slakar varnir og kröfur um úrbætur

Kjarn­inn hefur fjallað ítar­lega um slakar varnir Íslend­inga gegn pen­inga­þvætti und­an­farin miss­eri. Í byrjun jan­úar greindi Kjarn­inn frá því að í fyrra­vor hafi Ísland fengið aðvör­un. Annað hvort myndu stjórn­völd þar taka sig til og inn­leiða almenni­legar varnir gegn pen­inga­þvætti og fjár­mögnun hryðju­verka eða landið myndi verða sett á lista alþjóð­legu sam­tak­anna Financial Action Task ­Force (FATF) um ósam­vinnu­þýð ríki.

Auglýsing

Ef Ísland yrði sett á slíkan lista myndi það einnig leiða til þess að gerðar yrðu strang­ari kröfur til lands­ins og aðila sem þar búa um hvers konar fjár­mála­starf­semi, stofnun úti­búa, dótt­ur­fé­laga og umboðs­skrif­stofa og jafn­vel útgáfu aðvar­ana um að við­skipti við íslenska aðila sem gætu falið í sér hættu á pen­inga­þvætti.

Í ljósi þess að niðurstaða athugunar FME á Arion banka hafði verið birt, og að í henni hafi komið fram að bankinn hafi ekki haldið uppi fullnægjandi vörnum gegn peningaþvætti, þá sendi Kjarninn fyrirspurn til FME og spurði hvort verið væri að skoða stöðu peningaþvættisvarna hjá öðrum íslenskum bönkum. Líkt og áður sagði þá vill eftirlitið ekki svara því til hvort slíkar athuganir standi yfir né hvað þær hafi leitt í ljós. 

Í svari FME við fyrirspurn Kjarnans segir að eftirlitið hafi, í ljósi þeirra úrbótakrafna sem settar voru fram af hendi FATF, lagt aukinn þunga í verkefni tengd vörnum gegn peningaþvætti og fjármögnun hryðjuverka á undanförnum árum. „Í því sambandi hefur verið framkvæmt áhættumat á öllum tilkynningarskyldum aðilum og hefur eftirlit verið viðhaft í samræmi við það mat, fræðsla hefur verið efld til muna (með fræðsluefni og fræðslufundum) auk þess sem fjöldi og gæði athugana hafa aukist.“

Frá árinu 2017 og til dagsins í dag hafi verið framkvæmdar tæplega 20 athuganir hjá tilkynningarskyldum aðilum sem lúta eftirliti stofnunarinnar. „Þá standa nú yfir þrjár athuganir en í samræmi við heimildir í lögum og gagnsæisstefnu Fjármálaeftirlitsins kann stofnunin innan tíðar að birta gagnsæistilkynningar vegna þeirra athugana. Fleiri athuganir eru einnig fyrirhugaðar á næstum mánuðum. Þær athuganir sem hafa verið framkvæmdar og standa nú yfir hafa tekið mið af þeim athugasemdum sem FATF gerði í skýrslu sinni.“

Skýrslan ýtti við málum hérlendis

Skýrsla FATF ýtti veru­lega við málum hér­lend­is. Það þurfti að bregð­ast við þessum athuga­semdum hratt, auk þess sem fyrir lá að fjórða ­peningaþvættistilskipun ­Evr­ópu­sam­bands­ins yrði tekin upp í samn­ingnum um Evr­ópska efna­hags­svæðið (EES) í des­em­ber 2018.

Auglýsing

Starfshópur á vegum dóms­mála­ráð­herra var því settur í að semja frum­varp um heild­ar­end­ur­skoðun á lögum um pen­inga­þvætti og fjár­mögnun hryðju­verka.

Sú vinna skil­aði því að Sig­ríður Á. Andersen, þáver­andi dóms­mála­ráð­herra, lagði fram frum­varp um ný heild­ar­lög 5. nóv­em­ber síð­ast­lið­inn. Málið var afgreitt frá efna­hags- og við­skipta­nefnd 12. des­em­ber og síð­ari tvær umræður kláraðar dag­inn án ann­arra ræðu­halda en Brynjars Níels­son­ar, sem mælti fyrir nefnd­ar­á­liti um málið sem full­trúar alla flokka skrif­uðu und­ir.

Frum­varpið varð að lögum með öllum greiddum atkvæðum þing­manna þann sama dag. Þau tóku gildi þann 1. jan­úar 2019.

Í grein­ar­gerð með frum­varp­inu sagði að nauð­syn­legt yrði að fara í heild­ar­end­ur­skoðun á gild­andi lögum þar sem gera þarf veru­legar úrbætur á lög­unum til að upp­fylla þær lág­marks­kröfur sem gerðar eru á alþjóða­vett­vangi.

Enn á eftir að koma í ljós hvort að hertar aðgerðir Íslend­inga muni duga FATF. Þrátt fyrir að sá frestur sem gefin hafði verið fyrir úrbætur hafi runnið út í júní þá hefur ekkert verið gefið upp um hvort úrbætur Íslands hafi verið nægjanlegar.

Kanntu vel við Kjarnann?

Frjáls framlög lesenda eru mikilvægur þáttur í rekstri Kjarnans. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni á vitrænan hátt og greina kjarnann frá hisminu fyrir lesendur. 

Kjarninn er fjölmiðill sem leggur sig fram við að upplýsa og skýra út það sem á sér stað í samfélaginu með áherslu á gæði og dýpt. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari. 

Ef þú kannt vel við það efni sem þú lest á Kjarnanum viljum við hvetja þig til að styrkja okkur. Þinn styrkur er okkar styrkur.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Meira eftir höfundinnÞórður Snær Júlíusson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar