Lífeyrissjóður verzlunarmanna og LSR máttu ekki breyta því hvernig þeir reiknuðu út vexti

Neytendastofa hefur birt ákvörðun þar sem hún segir að lán sem Lífeyrissjóður verzlunarmanna og LSR veittu frá byrjun árs 2001 og til apríl 2017 hafi ekki að geyma fullnægjandi ákvæði sem leyfi vaxtabreytingu sem sjóðirnir tilkynnti um í maí 2019.

Ungt fólk í íbúðarkaupum
Auglýsing

Neyt­enda­stofa hefur birt ákvörðun þess efnis að Líf­eyr­is­sjóður verzl­un­ar­manna og Líf­eyr­is­sjóður starfs­manna rík­is­ins (LSR), tveir stærstu líf­eyr­is­sjóðir lands­ins, hafi ekki mátt breyta því hvernig verð­tryggðir breyti­legir vextir hluta hús­næð­is­lána sjóðs­fé­laga þeirra voru reikn­aðir út. Það hafi verið í and­stöðu við ákvæði eldri laga um neyt­enda­lán. 

Alls hefur ákvörðun Neyt­enda­stofu áhrif á öll lán með verð­tryggða breyti­lega vexti sem gefin voru út frá árs­byrjun 2001 til apríl 2017 og varðar vaxta­greiðslur frá maí 2019. Um er að ræða átta pró­sent af öllum sjóðs­fé­lags­lánum Líf­eyr­is­sjóðs verzl­un­ar­manna en ekki liggur enn fyrir hversu mikil áhrifin eru á LSR. 

Í frétt á vef Líf­eyr­is­sjóðs verzl­un­ar­manna segir að gert sé ráð fyrir því, með fyr­ir­vara um nán­ari skoð­un, kostn­aður sjóðs­ins vegna þessa sé innan við 30 millj­ónir króna, eða að með­al­tali um tíu þús­und krónur á hvert lán. 

Auglýsing
Stjórn líf­eyr­is­sjóðs­ins fer nú yfir nið­ur­stöðu Neyt­enda­stofu og mun innan skamms taka afstöðu til þess með hvaða hætti brugð­ist verði við ákvörð­un­inn­i. 

Breyttu því hvernig vextir voru ákveðnir

Stjórn Líf­eyr­is­sjóðs verzl­un­ar­manna tók þá ákvörðun 24. maí síð­ast­lið­inn að hækka vexti á breyti­legum verð­tryggðum hús­næð­is­lánum úr 2,06 pró­sent í 2,26 pró­sent frá og með ágúst­byrjun 2019. Sam­hliða var ákveðið  að hætta að að láta ávöxt­un­­­ar­­­kröfu ákveð­ins skulda­bréfa­­­­­­flokks stýra því hverjir vext­irnir eru og í stað þess myndi stjórn sjóðs­ins ákveða þá. 

Í frétt sem birt­ist á vef Líf­eyr­is­sjóðs Verzl­un­ar­manna í dag segir að stjórnin miði við „ávöxt­un­ar­kröfu virks flokks verð­tryggðra rík­is­skulda­bréfa að við­bættu álagi sem sam­anstendur af álagi með til­liti til sér­tryggðra skulda­bréfa, selj­an­leika­á­lags, upp­greiðslu­á­lags og umsýslu­á­lags“ við ákvörðun vaxta nú.

Stjórn LSR til­kynnti um breyt­ingar á vaxta­end­ur­skoðun 31. maí 2019 og að vextir á verð­tryggðum breyti­legum lánum yrðu 2,20 pró­sent frá 1. júní sama ár. 

Töldu breyt­ing­arnar ekki stand­ast

Ein­hverjir sjóðs­fé­lagar töldu þetta illa stand­ast og sendu ábend­ingar til Neyt­enda­stofu. 

Hún komst svo að þeirri nið­ur­stöðu þann 19. des­em­ber 2019 að Líf­eyr­is­sjóður verzl­un­ar­manna og LSR hefðu brotið gegn ákvæðum tveggja eldri laga­bálka, frá 1994 og 2013, um neyt­enda­lán með „ófull­nægj­andi upp­lýs­ingum í skil­málum um það við hvaða aðstæður vextir breyt­ist eða skil­yrði við breyt­ingu á vöxt­um, eftir því sem við á.“ Ákvarð­anir Neyt­enda­stofu voru hins vegar fyrst birtar í dag, 6. jan­ú­ar.

Í ákvörð­un­unum tveimur segir enn fremur sam­hljóða: „Neyt­enda­stofa telur að breyt­ingar sem gerðar hafa verið á vöxtum lán­anna frá útgáfu skulda­bréf­anna hafi, heilt yfir, verið til hags­bóta fyrir neyt­endur enda hafa vextir lækkað veru­lega á gild­is­tím­an­um. Í ljósi þess­ara kring­um­stæðna telur Neyt­enda­stofa að eins og hér stendur sér­stak­lega á verði stofn­unin að ákveða aðgerðir vegna brots­ins ekki ein­göngu með hlið­sjón af með­al­hófs- og jafn­ræð­is­reglu ­stjórnslislu­laga heldur einnig hags­munum neyt­enda. Með til­liti til þessa og í ljósi ­skyr­inga og afstöðu líf­eyr­is­sjóðs­ins, telur Neyt­enda­stofa eins og málum er hér háttað ekki til­efni til frek­ari aðgerða t.d. með almennu banni eða fyr­ir­mæl­um. Eftir stendur að hver neyt­andi getur leitað úrlausnar vegna skil­mála í hans samn­ingi, eins og til­efni er til, hjá líf­eyr­is­sjóðnum og, eftir atvik­um, til sjálf­stæðr­ar úr­skurða­nefnd­ar eða dóm­stóla sem tekið getur á einka­rétt­ar­legri kröfu vegna brots.“

Auglýsing
Ákvörðun Neyt­enda­stofu á hins vegar ekki við þau lán sem voru tekin eftir gild­is­töku laga um fast­eigna­lán til neyt­enda, sem öðl­uð­ust gildi 1. apríl 2017.

Hafði afdrifa­ríkar afleið­ingar

Ákvörðun stjórnar Líf­eyr­is­sjóðs verzl­un­ar­manna um að hækka vext­ina á verð­tryggðu lán­unum hafði afdrifa­­ríkar afleið­ingar innan stjórnar sjóðs­ins. Stjórn VR, sem til­­­­­nefnir helm­ing stjórn­­­­­ar­­­manna í sjóðn­­­um, ákvað að leggja fram til­­­lögu í full­­­trú­a­ráði VR um að aft­­­ur­­­kalla umboð allra stjórn­­­­­ar­­­manna í líf­eyr­is­­­sjóðn­­­­­um. Ástæðan var sögð algjör trún­­­að­­­ar­brestur milli stjórn­­­­­­­ar­­­­manna sem VR skipar og stjórnar félags­­­­ins vegna ákvörð­unar sjóðs­ins um að hækka breyt­i­­­­lega verð­­­­tryggða vexti sem sjóðs­fé­lögum bjóð­­­­ast til hús­næð­is­­­­kaupa um tæp tíu pró­­­­sent. 

Eftir umtals­verða reki­stefnu tóku nýir stjórn­­­ar­­menn á vegum VR sæti í stjórn sjóðs­ins í lok ágúst síð­­ast­lið­ins. Síðan þá hafa vext­irnir sem ollu stjórn­­­ar­­skipt­un­um, á breyt­i­­legum verð­­tryggðum lán­um, hins vegar ekki hagg­­ast.

Ragnar Þór Ing­­ólfs­­son, for­­maður VR, segir á Face­book-­síðu sinni í dag að Fjár­mála­eft­ir­litið hafi átt að taka á mál­unum með sama hætti og Neyt­enda­stofa gerði í stað þess að hlut­ast til um aðgerðir stjórnar VR um að skipta úr stjórn­ar­mönnum sínum í stjórn líf­eyr­is­sjóðs­ins. „Það hafa löngum verið vinnu­brögð og við­horf líf­eyr­is­sjóð­anna að breiða yfir og gera lítið úr málum ef það kemur stjórn­endum eða ímynd sjóð­anna illa. Ég fer fram á afsök­un­ar­beiðni frá FME og Líf­eyr­is­sjóði Versl­un­ar­manna til for­manns og stjórnar VR vegna máls­ins.“

Þá liggur það fyrir að Líf­eyr­is­sjóður Versl­un­ar­manna braut lög sam­kvæmt úrskurði Neyt­enda­stofu um þá ákvörðun sjóðs­ins...

Posted by Ragnar Þór Ing­ólfs­son on Monday, Janu­ary 6, 2020

Kom­inn út fyrir þol­mörk

Í októ­ber greindi Kjarn­inn frá því að Líf­eyr­is­sjóður verzl­un­ar­manna hefði breytt lána­reglum sínum þannig að skil­yrði fyrir lán­töku voru þrengd mjög og hámarks­­fjár­­hæð láns var lækkuð um tíu millj­­ónir króna. Hámarks­lán er nú 40 millj­ónir króna. Þá ákvað sjóð­­ur­inn að hætta að lána nýjum lán­tak­endum verð­­tryggð lán á breyt­i­­legum vöxt­­um.

Auglýsing
Um var að ræða við­bragð við því að Líf­eyr­is­­sjóður verzl­un­ar­manna var kom­inn út fyrir þol­­mörk þess sem hann réð við að lána til íbúð­­ar­­kaupa. Sjóð­­ur­inn greindi sam­hliða frá því að eft­ir­­spurn eftir sjóðs­­fé­laga­lánum hefði auk­ist mikið frá því að lána­­reglur voru rýmkaðar í októ­ber 2015. Á þeim tíma voru sjóðs­­fé­laga­lán um sex pró­­sent af heild­­ar­­eignum sjóðs­ins en í októ­ber í fyrra voru þau um 13 pró­­sent. 

Í upphafi árs 2020

Við á Kjarnanum göngum bjartsýn og einbeitt inn í nýtt ár og þökkum lesendum fyrir það traust sem þeir sýna með því að styrkja Kjarnann. 

Frjáls framlög frá lesendum hafa vaxið jafnt og þétt síðustu árin og eru mikilvæg tekjustoð undir reksturinn. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni og greina kjarnann frá hisminu. 

Við tökum hlutverk okkar sem fjölmiðill í þjónustu almennings alvarlega. Kjarninn birti 409 fréttaskýringar og 2.367 fréttir á árinu 2019. Kjarninn er vettvangur umræðu og á nýliðnu ári voru 539 skoðanagreinar birtar, stærstur hluti þeirra aðsendar greinar. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Mútugreiðslur Airbus leiða til mörg hundruð milljarða sektar
Stærsti flugvélaframleiðandi heims hefur samið sig frá sakamálarannsókn vegna mútugreiðslna.
Kjarninn 29. janúar 2020
Ragnheiður sat hjá þegar útvarpsstjóri var ráðinn
Ragnheiður Ríkharðsdóttir á sæti í stjórn RÚV en sat hjá í ráðningaferlinu vegna tengsla við fólk sem sóttist eftir starfinu.
Kjarninn 28. janúar 2020
Guðmundur Halldór Björnsson
Samruni eða fjandsamleg yfirtaka – Hvað á sameinað félag að heita?
Kjarninn 28. janúar 2020
Vigdís og Kolbrún gagnrýna ráðningu Stefáns en Dagur óskar RÚV til hamingju
Tveir oddvitar í minnihluta borgarstjórnar segist óttast að ráðning Stefáns Eiríkssonar sem útvarpsstjóra verði til þess að það muni halla á fréttaflutning úr borgarstjórn. Dagur B. Eggertsson gaf Stefáni sín „bestu meðmæli“ og óskar RÚV til hamingju.
Kjarninn 28. janúar 2020
Ingrid Kuhlman
Býður dánaraðstoð heim misnotkun?
Kjarninn 28. janúar 2020
Enginn má undan líta – óviðjafnanleg sögustund í Landnámssetri
Leiklistargagnrýnandi Kjarnans fjallar um Öxina, sögustund í Landnámssetri.
Kjarninn 28. janúar 2020
Stefán Eiríksson nýr útvarpsstjóri RÚV
Stefán Eiríksson, sem hefur undanfarin ár gegnt starfi borgarritara og var þar áður lögreglustjórinn á höfuðborgarsvæðinu, hefur verið ráðinn útvarpsstjóri RÚV.
Kjarninn 28. janúar 2020
Nýr útvarpsstjóri RÚV kynntur í dag
Stjórn RÚV tók ákvörðun um næsta útvarpsstjóra á fundi í gærkvöldi. Fjórir stóðu eftir í síðustu viku. Nýr útvarpsstjóri verður kynntur á næstu klukkutímum.
Kjarninn 28. janúar 2020
Meira eftir höfundinnÞórður Snær Júlíusson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar