Mynd: Pexels

Heimsmarkaðsverð á olíu ekki lægra síðan 2002 – Verð á lítra hér lækkað um nokkrar krónur

Heimsmarkaðsverð á olíu hefur verið í frjálsu falli á síðustu vikum. Frá áramótum hefur það lækkað um 68 prósent. Á Íslandi hefur viðmiðunarverð á seldum bensínlítra lækkað um 3,4 prósent frá því um miðjan janúar. Á móti hefur krónan fallið um 15,5 prósent gagnvart dal, en viðskipti með eldsneyti fara fram í þeim gjaldmiðli.

Heimsmarkaðsverð á Brent hráolíu féll í gær um tíma niður fyrir 22 dali á tunnu, en enda daginn í 22,15 dölum á tunnu. Þann 21. febrúar síðastliðinn var það 58,5 dalir og hefur því lækkað um 62 prósent á rúmum mánuði.

Þegar miðað er við stöðuna í byrjun árs, þegar tunnan kostaði 68,6 dali, þá hefur verðið lækkað um rúmlega tvo þriðju.

Verðið á Brent hráolíu hefur ekki verið lægra frá árinu 2002. Verð á hráolíu í Bandaríkjunum er komið vel undir 20 dali á tunnu og greinendur virðast flestir sammála um að lækkunarhrinan sé ekki yfirstaðin. Hún muni halda áfram í apríl.

Ástæðan fyrir þessum miklu lækkum eru tvíþættar. Sú fyrri er miklu minni eftirspurn, meðal annars vegna þess að flugferðir hafa að mestu verið aflagðar. Raunar er um að ræða mesta samdrátt í eftirspurn á olíu sem átt hefur sér stað, nokkru sinni.

Hin ástæðan er ákvörðun Sádí-Arabíu, stærsta olíuframleiðanda í heimi, í byrjun mánaðar að stórauka framleiðslu sína í stað þess að draga úr henni til að reyna að ná verðum aftur upp. Þetta gerður Sádar til að meðal annars vegna þess að ekki náðist samkomulag við Rússa um að þeir myndu takmarka olíuframleiðslu sína. 

Sádí-Arabía getur framleitt olíu fyrir miklu minni tilkostnað en flest önnur ríki og er því í stöðu til að taka á sig slíkan skell í verði. Áhrifin á framleiðslu í Bandaríkjunum, Kanada, Kína og Noregi eru hins vegar mikil, þar sem sársaukamörkin í kostnaði við framleiðslu þar eru mun hærri. 

Viðviðunarverð þokast hægt niður á við hérlendis

Þessi gríðarlega lækkun hefur sannarlega ekki skilað sér í eldsneytisverð á Íslandi enn sem komið er.  Við­mið­un­ar­verð á bens­íni hefur lækkað um 3,4 prósent frá miðjum janúar 2020 og fram í miðjan yfirstandandi marsmánuð. Við­mið­un­ar­verðið var 217,1 krónur á lítra í janúar en var 209,8 krónur á lítra 15. mars síðastliðinn. 

Þetta má sjá í nýlega birtri Bens­ín­vakt Kjarn­ans sem unnin er í sam­vinnu við Bensínverð.is.

Bens­ín­verð var á mjög svip­uðum slóðum um miðjan jan­úar og það var á sama tíma fyrir ári, þegar bens­ín­lítr­inn kost­aði að jafn­­aði 215,5 krón­­ur. Gengi krónu gagn­vart Banda­­ríkja­dal ­hækk­aði lít­il­lega á árinu 2019, en það gengi hefur umtals­verð áhrif á þróun elds­neyt­is­verðs hér­lendis þar sem að inn­kaup á elds­neyti fara fram í döl­u­m. 

Á þessu ári hefur gengi krónunnar fallið hratt, alls um 15,5 prósent, gagnvart dal. Heims­­­mark­aðs­verð á olíu hefur hins vegar fallið um 68 prósent það sem af er ári, líkt og áður var rakið. Hin mikla lækkun á olíuverði skiptir miklu máli í þeirri þróun hérlendis að þótt krónan hafi fallið hratt þá hefur verðbólga ekki látið á sér kræla. Þvert á móti hefur hún hjaðnað.

Algengasta verð lækkað lítið

Þegar horft er á verðþróun hjá hverju fyrirtæki fyrir sig frá því um síðustu áramót þá hefur verðið lækkað langmest hjá Costco. Þar var verðið í byrjun janúar 198,8 krónur á lítra en er nú 180,9 krónur á lítra. Verðið hefur því lækkað um níu prósent. 

Næst ódýrasta bensínið er á völdum stöðvum Orkunnar, þar sem það er 193,8 krónur, og á völdum Atlantsolíu og ÓB, þar sem það er 193,9 krónur á lítra. 

Dýrast er verðið á ýmsum stöðvum Orkunnar, sérstaklega á landsbyggðinni, þar sem það er 222,6 krónur. Skammt utan kemur algengasta verð hjá N1 og Atlantsolíu, á sumum stöðvum á höfuðborgarsvæðinu en flestum á landsbyggðinni, þar sem það er 221,9 krónur á lítra. 

Algengasta verðið hjá N1, sem rekur flestar eldsneytisstöðvar allra á landinu, hefur lækkað um átta prósent á þessu ári. 

Vert er að taka fram að tölurnar um verð hjá hverjum eldsneytissala fyrir sig eru aðeins nýrri en viðmiðunarverðið í Bensínvaktinni og miða við framsett verð 29. mars eins og það er birt í samanburðartöflu á síðunni Aurbjörg.is.

Hlutur rík­­is­ins í hverjum lítra 57,7 pró­­sent

Íslenska ríkið tekur til sín stóran hluta af hverjum seldum lítra af bens­íni. Þannig fór 21,02 pró­­­sent af verði hans um miðjan mars í sér­­­stakt bens­ín­gjald, 13,4 pró­­­sent í almennt bens­ín­­­gjald og 3,93 pró­­­sent í kolefn­is­­­gjald. Þá er ótalið að 19,35 pró­­­sent sölu­verðs er virð­is­auka­skatt­­­ur.

Sam­an­lagt fór því 121,05 krónur af hverjum seldum lítra til rík­­­is­ins, eða 57,7 pró­­­sent. Hæstur fór hlutur rík­­­is­ins í 60,26 pró­­­sent í júlí 2017.

Bens­ín­vakt Kjarn­ans reiknar einnig út lík­­­­­legt inn­­­­­kaups­verð á bens­íni út frá verði á lítra til afhend­ingar í New York í upp­­­hafi hvers mán­aðar frá banda­rísku orku­­­stofn­un­inni EIA og miðgengi doll­­­ars gagn­vart íslenskri krónu í yfir­­­stand­andi mán­uði frá Seðla­­­banka Íslands.

Í þessum útreikn­ingum kann að skeika nokkru á hverjum tíma­­­punkti vegna lag­er­­­stöðu, skamm­­­tíma­­­sveiflna á mark­aði o.s.frv. Nákvæmara væri að miða við verð á bens­íni til afhend­ingar í Rotterdam, en verð­­­upp­­­lýs­ingar þaðan liggja ekki fyrir á opnum gagna­veit­­­um. Mis­­­munur á verði í New York og Rotterdam er þó yfir­­­­­leitt mjög lít­ill.

Lík­­­­­legt inn­­­­­kaups­verð í síð­­­­­ustu birtu Bens­ín­vakt var 50,6 krónur á lítra. Um miðjan janúar var það 57 krónur á lítra.

Hlut­­fall olíu­­­fé­laga fer lækk­­andi

Bens­ín­vaktin reiknar loks út hlut olíu­­­­­fé­lags í hverjum seldum lítra sem afgangs­­­stærð þegar búið er að greina aðra kostn­að­­­ar­liði, líkt og farið er yfir hér að ofan. Hlutur olíu­­­­­fé­laga, þ.e. álagn­ingin sem fer í þeirra vasa, er nú að minnsta kosti 38,85 krónur á hvern seldan bens­ín­lítra. Í maí 2017 fengu olíu­­­­­fé­lög­in, til sam­an­burð­ar, 41,74 krónur í sinn hlut af hverjum seldum lítra.

Olíu­­­­­fé­lögin taka nú að minnsta kosti 18,52 pró­­­sent af hverjum seldum olíu­­­lítra, sem er með því lægra sem þau hafa tekið til sín á undanförnum árum.

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Meira eftir höfundinnÞórður Snær Júlíusson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar