Bræðslan til bjargar

Viðskiptabann Rússa hefur sett mikið strik í reikninginn hjá útgerðarfyrirtækjum hér á landi. Aukin bræðsla hefur þó minnkað slæm áhrif verulega.

makríll-muynd.jpg
Auglýsing

Eins dauði er annars brauð segir máltækið og það gæti vel átt við makrílbannið sem Rússar settu á Íslendinga. Bræðslustöðvar hafa haft nóg að gera í staðinn. Magn makríls sem farið hefur í bræðslu hefur ríflega tvöfaldast milli ára, fór úr tæpum nútján þúsund tonnum í fyrra en er komið í yfir fjörutíu þúsund tonn í ár. Í september s.l. fór fimmfalt meira magn af makríl í bræðslu en í sama mánuði í fyrra. Sem hlutfall af heildaraflanum hefur það magnið einnig tvöfaldast, fer úr ellefu prósent í fyrra og í 22 prósent það sem af er ári.

Heimsmarkaðsverð á mjöli er aftur á uppleið eftir að hafa fallið stöðugt frá áramótum, það hækkaði um rúmt prósent í september eftir að hafa lækkað stöðugt frá fyrsta ársfjórðungi.  Verð á lýsi hefur rokið upp á síðustu misserum og er komið í yfir 2.500 Bandaríkjadali á tonnið. Meðal þess sem veldur hækkandi verði á þessum afurðum eru erfiðleikar með ansjósuveiðar í Perú, sem standa undir yfir helmingnum af öllu seldu mjöli og lýsi í heiminum. Erfiðleikarnir í Perú eru sem fyrr vegna El Nino.  Það spilar einnig inn í dæmið að Perúmenn setja ansjósur í vaxandi mæli í aðra vinnslu, þ.e. til manneldis,  eins og niðursuðu. Einnig má nefna líkur á dræmum loðnuveiðum í vetur. Upphafskvótinn innan íslensku lögsögunnar er aðeins 44þúsund tonn og Norðmenn og Rússar hafa ákveðið að engin loðna verði veidd í Barnetshafi á komandi vertíð.

Bent hefur verið á hér á kjarninn.is að skellurinn af makrílbanni Rússa er snökktum minni en útgerðin hvað hann verða í byrjun. 

Auglýsing

Kjarninn hefur heimildir fyrir því að úitgerðir selji frystan makríl á í kringum rétt rúmlega 1.000 Bandaríkjadali á tonnið þessa dagana. Þetta er svipað afurðaverð og reikna má með að fáist úr tonninu af makríl til bræðslu. Fyrrgreindar tölur sýna að skellurinn af makrílbanninu er töluvert undir tíu milljörðum króna en ekki yfir 30 milljörðum eins og sagt var í fyrstu. SA gaf raunar út álit um að tapið yrði á bilinu ellefu til sautján milljarðar króna þær upphæðir eru í hærri kantinum miðað við þróunina á mjöl og lýsismörkuðum heimsins í augnablikinu.

skip-765x510.jpg

Gríðarleg aukning í mjölvinnslu

Útflutningsverðmæti mjöls jókst um tæp 90 prósent frá áramótum og til ágústloka m.v. sama tímabil í fyrra. Og verðmæti lýsis jókst um hátt í 30 prósent milli ára. Það var loðna sem var helsti bræðslufiskurinn á þessu tímabili en tölur um hlut makríls í bræðslu margfaldast milli ára. Ef svo heldur sem horfir eru líkur á að verðmæti mjöls og lýsis unnið úr makríl á þessu ári nemi gróflega reiknað um fjórðungi  til þriðjungi af heildinni.

Á vefsíðu Hagstofunnar má sjá tölur um útflutningsverðmæti mjöls og lýsis. Þar kemur fram að verðmæti mjölsins nam tæpum 22 milljörðum króna (fob verð) frá áramótum og til ágústloka í ár. Til samanburðar nam verðmætið tæpum 11,6 milljörðum kr. á sama tímabili í fyrra og jókst um 89,4 prósent. Verðmæti lýsis fór úr tæpum 6 milljörðum króna og í rúmlega 7,5 milljarða króna sem er aukning um 26,7 prósent.

Mikil auking á loðnu í bræðslu

Sem fyrr segir er það loðnan sem stendur að mestu leiti undir þessum tölum þar til í sumar enda meir en þrefaldaðist loðnuaflinn á fiskveiðaárinu 2014-2015 miðað við fyrra ár. Fór úr rúmlega 110.000 tonnum og í yfir 350.000 tonn.  Athygli vekur í tölum Fiskistofu að hlutfall loðnu til bræðslu fer úr rúmlega helming í fyrra og í yfir 80% í ár. Það er einkum tvennt sem veldur þessu. Verð á fiskmjöli var mjög hátt á fyrsta ársfjórðung þessa árs, eða yfir 2.000 dollurum á tonnið, og markaður fyrir frysta loðnu, einkum í Rússlandi, var á niðurleið. Ekki verður brætt meira af loðnu á þessu ári og því hefur mjöl og lýsi unnið úr makríl stöðugt aukið vægi sitt í heildinni í sumar.

Tölur um markaðsverð á mjöli og lýsi miðast við framleiðsluna í Perú enda stendur hún undir yfir helming af heimsmarkaðinum. Þær sýna lýsisverðið yfir 2.500 Bandaríkjadölum á tonnið og mjölverðið yfir 1.500 Bandaríkjadali. Íslensku afurðirnar eru verðmætari vegna hærra próteininnihalds og sem þumalfingurreglu eru óhætt að bæta 150 til 200 Bandaríkjadölum á tonnið til að reikna út íslenska verðið.

Auking makríls margfaldast

Tölur um afla sem ráðstafað er til bræðslu ná til septemberloka í ár en kjarninn.is fékk þær í framhaldi af fyrirspurn til Fiskistofu. Þar kemur greinilega fram viðbrögð útgerðarinnar við fréttunum af því í sumar að Rússar ætluðu sér að setja viðskiptabann á Íslendinga. Bannið var svo formlega sett á í ágúst.

Eins og áður hefur komið fram var markaðurinn fyrir íslenskar sjávarafurðir í Rússlandi orðinn þungur áður en bannið skall á. Það skýrir sennilega að stórum hluta mikla hlutfallslega aukningu á mjöl og lýsisvinnslu. Þannig jókst hlutdeild makríls í bræðslu um yfir 200 prósent í maí og um 269 prósent í júní.  Í september eftir að makrílbannið skall á fimmfaldaðist svo magnið milli ára. 

Það sem af er október er botninn síðan dottinn úr makrílbræðslunni enda veiðum lokið og enn fæst hærra verð fyrir frystar makrílafurðir en þær bræddu.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Sjókvíaeldi hefur aukist hratt á síðustu árum
Sjókvíaeldi hefur 13-faldast á sex árum
Umfang laxeldis hefur margfaldast á síðustu árum og útlit er fyrir að það muni vaxa enn frekar í náinni framtíð. Gangi spár eftir mun sjókvíaeldi á laxi árið 2023 verða tæplega helmingi meira en það var samanlagt á árunum 2010-2018.
Kjarninn 7. maí 2021
Eldgos hófst í Geldingadölum í Fagradalsfjalli þann 19. mars síðastliðinn.
„Nýr ógnvaldur“ við heilsu manna kominn fram á suðvesturhluta Íslands
Lungnalæknir segir að lítið sé vitað um langtímaáhrif vegna gasmengunar í lágum styrk til lengri tíma og áhrif kvikugasa í mjög miklum styrk í skamman tíma á langtímaheilsu. Nauðsynlegt sé að rannsóknir hefjist sem fyrst.
Kjarninn 7. maí 2021
Viðsnúningur Bandaríkjanna í óþökk lyfjarisa
Óvænt og fremur óljós stefnubreyting Bandaríkjanna varðandi afnám einkaleyfa af bóluefnum gegn COVID-19 hefur vakið litla kátínu í lyfjageiranum. Deildar meiningar eru um hvort afnám einkaleyfa kæmi til með að hraða framleiðslu bóluefna.
Kjarninn 7. maí 2021
Svandís Svavarsdóttir heilbrigðisráðherra.
Ísland skoðar að kaupa 100 þúsund skammta af Spútnik V og vill fá þorra þeirra fyrir 2. júní
Viðræður hafa átt sér stað milli fulltrúa íslenskra stjórnvalda og þeirra sem framleiða og markaðssetja hið rússneska Spútnik V bóluefni. Ísland myndi vilja fá að minnsta kosti 75 þúsund skammta fyrir 2. júní.
Kjarninn 7. maí 2021
Tæknivarpið
Tæknivarpið
Tæknivarpið – Sonos fær uppreist æru og Framsóknarmaður vill aldurstakmark á snjalltæki
Kjarninn 7. maí 2021
Bólusetningar ganga nú mjög hratt fyrir sig á Íslandi og samhliða dregur úr takmörkunum.
Fjöldatakmarkanir hækkaðar í 50 manns frá og með næsta mánudegi
Opnunartími veitingastaða verður lengdur um klukkustund, leyfilegur fjöldi í verslunum tvöfaldast, fleiri mega vera í sundi og fara í ræktina. Grímuskylda verður hins vegar óbreytt.
Kjarninn 7. maí 2021
Skálað á kaffihúsi í Danmörku.
Ýta við ferðaþjónustunni með 32 milljarða króna „sumarpakka“
Danska ríkisstjórnin ætlar að setja 1,6 milljarða danskra króna, um 32 milljarða íslenskra, í „sumarpakka“ til að örva ferðaþjónustu landsins.
Kjarninn 7. maí 2021
Kvótinn um 1.200 milljarða króna virði – Þrjár blokkir halda á tæplega helmingi hans
Miðað við síðustu gerðu viðskipti með aflaheimildir þá er virði þeirra langtum hærra en bókfært virði í ársreikningum útgerða. Í næstu viku munu örfáir eigendur útgerðar selja tæplega 30 prósent hlut sinn í henni.
Kjarninn 7. maí 2021
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar
None