Bræðslan til bjargar

Viðskiptabann Rússa hefur sett mikið strik í reikninginn hjá útgerðarfyrirtækjum hér á landi. Aukin bræðsla hefur þó minnkað slæm áhrif verulega.

makríll-muynd.jpg
Auglýsing

Eins dauði er ann­ars brauð segir mál­tækið og það gæti vel átt við mak­ríl­bannið sem Rússar settu á Íslend­inga. Bræðslu­stöðvar hafa haft nóg að gera í stað­inn. Magn mak­ríls sem farið hefur í bræðslu hefur ríf­lega tvö­fald­ast milli ára, fór úr tæpum nút­ján þús­und tonnum í fyrra en er komið í yfir­ ­fjöru­tíu þús­und tonn í ár. Í sept­em­ber s.l. fór fimm­falt meira magn af mak­ríl í bræðslu en í sama mán­uði í fyrra. Sem hlut­fall af heild­ar­afl­anum hefur það magnið einnig tvö­faldast, fer úr ell­efu pró­sent í fyrra og í 22 pró­sent það sem af er ári.

Heims­mark­aðs­verð á mjöli er aftur á upp­leið eftir að hafa fall­ið ­stöðugt frá ára­mót­um, það hækk­aði um rúmt pró­sent í sept­em­ber eftir að hafa ­lækkað stöðugt frá fyrsta árs­fjórð­ung­i.  Verð á lýsi hefur rokið upp á síð­ustu miss­erum og er komið í yfir 2.500 Banda­ríkja­dali á tonn­ið. Meðal þess sem veldur hækk­andi verði á þessum afurðum eru erf­ið­leik­ar ­með ansjó­su­veiðar í Perú, sem standa undir yfir helm­ingnum af öllu seldu mjöli og lýsi í heim­in­um. Erf­ið­leik­arnir í Perú eru sem fyrr vegna El Nino.  Það spilar einnig inn í dæmið að Per­ú­menn ­setja ansjó­sur í vax­andi mæli í aðra vinnslu, þ.e. til mann­eld­is,  eins og nið­ur­suðu. Einnig má nefna líkur á dræmum loðnu­veiðum í vet­ur. Upp­hafs­kvót­inn innan íslensku lög­sög­unnar er aðeins 44­þús­und tonn og Norð­menn og Rússar hafa ákveðið að engin loðna verði veidd í Barnets­hafi á kom­andi ver­tíð.

Bent hefur verið á hér á kjarn­inn.is að skell­ur­inn af makríl­banni Rússa er snökktum minni en útgerðin hvað hann verða í byrj­un. 

Auglýsing

Kjarn­inn hefur heim­ildir fyrir því að úit­gerðir selj­i frystan mak­ríl á í kringum rétt rúm­lega 1.000 Banda­ríkja­dali á tonnið þessa dag­ana. Þetta er svipað afurða­verð og reikna má með að fáist úr tonn­inu af mak­ríl til­ bræðslu. Fyrr­greindar tölur sýna að skell­ur­inn af mak­ríl­bann­inu er tölu­vert undir tíu millj­örðum króna en ekki yfir 30 millj­örðum eins og sagt var í fyrst­u. SA gaf raunar út álit um að tapið yrði á bil­inu ell­efu til sautján millj­arðar króna þær ­upp­hæðir eru í hærri kant­inum miðað við þró­un­ina á mjöl og lýs­is­mörk­uð­u­m heims­ins í augna­blik­inu.

skip-765x510.jpg

Gríð­ar­leg aukn­ing í mjölvinnslu

Útflutn­ings­verð­mæti mjöls jókst um tæp 90 pró­sent frá ára­mótum og til ágúst­loka m.v. sama tíma­bil í fyrra. Og verð­mæti lýsis jókst um hátt í 30 pró­sent milli ára. Það var loðna sem var helsti bræðslu­fisk­ur­inn á þessu tíma­bili en ­tölur um hlut mak­ríls í bræðslu marg­fald­ast milli ára. Ef svo heldur sem horf­ir eru líkur á að verð­mæti mjöls og lýsis unnið úr mak­ríl á þessu ári nem­i gróf­lega reiknað um fjórð­ungi  til ­þriðj­ungi af heild­inni.

Á vef­síðu Hag­stof­unnar má sjá tölur um útflutn­ings­verð­mæt­i ­mjöls og lýs­is. Þar kemur fram að verð­mæti mjöls­ins nam tæpum 22 millj­örðum króna (fob verð) frá ára­mótum og til ágúst­loka í ár. Til sam­an­burðar nam verð­mæt­ið tæpum 11,6 millj­örðum kr. á sama tíma­bili í fyrra og jókst um 89,4 pró­sent. Verð­mæt­i ­lýsis fór úr tæpum 6 millj­örðum króna og í rúm­lega 7,5 millj­arða króna sem er aukn­ing um 26,7 pró­sent.

Mikil auk­ing á loðnu í bræðslu

Sem fyrr segir er það loðnan sem stendur að mestu leit­i undir þessum tölum þar til í sumar enda meir en þre­fald­að­ist loðnu­afl­inn á fisk­veiða­ár­inu 2014-2015 miðað við fyrra ár. Fór úr rúm­lega 110.000 tonnum og í yfir 350.000 tonn.  At­hygli vekur í töl­u­m ­Fiski­stofu að hlut­fall loðnu til bræðslu fer úr rúm­lega helm­ing í fyrra og í yfir 80% í ár. Það er einkum tvennt sem veldur þessu. Verð á fisk­mjöli var mjög hátt á fyrsta árs­fjórð­ung þessa árs, eða yfir 2.000 doll­urum á tonn­ið, og ­mark­aður fyrir frysta loðnu, einkum í Rúss­landi, var á nið­ur­leið. Ekki verð­ur­ brætt meira af loðnu á þessu ári og því hefur mjöl og lýsi unnið úr mak­ríl ­stöðugt aukið vægi sitt í heild­inni í sum­ar.

Tölur um mark­aðs­verð á mjöli og lýsi mið­ast við fram­leiðsl­una í Perú enda stendur hún undir yfir helm­ing af heims­mark­að­in­um. Þær sýna lýs­is­verðið yfir 2.500 Banda­ríkja­dölum á tonnið og mjöl­verðið yfir 1.500 ­Banda­ríkja­dali. Íslensku afurð­irnar eru verð­mæt­ari vegna hærra prótein­inni­halds og sem þum­al­fing­ur­reglu eru óhætt að bæta 150 til 200 Banda­ríkja­dölum á tonnið til að reikna út íslenska verð­ið.

Auk­ing mak­ríls marg­fald­ast

Tölur um afla sem ráð­stafað er til bræðslu ná til­ sept­em­ber­loka í ár en kjarn­inn.is fékk þær í fram­haldi af fyr­ir­spurn til­ ­Fiski­stofu. Þar kemur greini­lega fram við­brögð útgerð­ar­innar við frétt­unum af því í sumar að Rússar ætl­uðu sér að setja við­skipta­bann á Íslend­inga. Bann­ið var svo form­lega sett á í ágúst.

Eins og áður hefur komið fram var mark­að­ur­inn fyr­ir­ ­ís­lenskar sjáv­ar­af­urðir í Rúss­landi orð­inn þungur áður en bannið skall á. Það ­skýrir senni­lega að stórum hluta mikla hlut­falls­lega aukn­ingu á mjöl og ­lýs­is­vinnslu. Þannig jókst hlut­deild mak­ríls í bræðslu um yfir 200 pró­sent í maí og um 269 pró­sent í júní.  Í sept­em­ber eftir að makríl­bannið skall á fimm­fald­að­ist svo magnið milli ára. 

Það sem af er októ­ber er botn­inn síðan dott­inn úr makríl­bræðsl­unni enda veiðum lokið og enn fæst hærra verð fyrir frystar makríl­af­urðir en þær bræddu.

Vilt þú vera með?

Frjálsir, hugrakkir fjölmiðlar eru ómetanlegir en ekki ókeypis. Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda og með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og við ætlum að standa vaktina áfram og bjóða almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Fyrir þá lesendur sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Bjarni Benediktsson, fjármála- og efnahagsmálaráðherra.
Telur enga ástæðu til að hafa uppi stór orð um „svartan dag í réttarsögunni“
Fjármála- og efnahagsráðherra segir að ekki þurfi að hafa áhyggjur af orðspori Íslands vegna niðurstöðu yfir­­­­­deildar Mann­rétt­inda­­­dóm­stóls Evr­­­ópu.
Kjarninn 1. desember 2020
Kristján Guy Burgess
Opið samfélag er besta bóluefnið
Kjarninn 1. desember 2020
Sólveig Anna Jónsdóttir, formaður Eflingar.
„Firra“ að lausnin á kreppunni sé að skerða kjör láglaunafólks
Efling mótmælir orðum framkvæmdastjóra SA harðlega og segir að honum sé nær að biðla til stéttbræðra sinna um að fjárfesta meira í atvinnuþróun eða auka neyslu í stað þess „að vega að verkafólki með laun undir opinberum framfærsluviðmiðum“.
Kjarninn 1. desember 2020
Þórólfur Guðnason sóttvarnalæknir.
Eitt smit á Austurlandi í 3. bylgju – til álita kemur að slaka á aðgerðum á landsbyggðinni
„Í ljósi þess að mjög fá smit eru nú að greinast utan höfuðborgarsvæðisins þá kæmi til álita að mínu mati að beita minna takmarkandi aðgerðum á þeim svæðum,“ segir Þórólfur Guðnason sóttvarnalæknir. Aðeins eitt smit greindist á Austurlandi í 3. bylgju.
Kjarninn 1. desember 2020
Sigríður Á. Andersen, þingmaður Sjálfstæðisflokksins og fyrrverandi dómsmálaráðherra.
Þeir sem brjóta niður traust á dómstólum ættu ekki að gegna trúnaðarstörfum fyrir hönd almennings
Gagnsæi, samtök gegn spillingu, telja að þeir sem bera ábyrgð á því að brjóta niður traust á dómstólum ættu ekki að koma að frekari trúnaðarstörfum fyrir hönd almennings.
Kjarninn 1. desember 2020
Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir dómsmálaráðherra og Katrín Jakobsdóttir forsætisráðherra.
Dómsmálaráðherra: „Þessi niðurstaða veldur vissulega vonbrigðum“
Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir dómsmálaráðherra ræddi niðurstöðu Landsréttarmálsins á ríkisstjórnarfundi og sagði hana í kjölfarið valda sér vonbrigðum. Katrín Jakobsdóttir forsætisráðherra segir bent á mjög alvarlega annmarka.
Kjarninn 1. desember 2020
Kjartan Briem nýr framkvæmdastjóri Isavia ANS
Isavia ANS ehf. er dótturfélag Isaiva ohf. og annast rekstur og uppbygginu flugleiðsöguþjónustu.
Kjarninn 1. desember 2020
Áfram munu fjöldamörk miðast við tíu manns - að minnsta kosti í viku í viðbót.
Óbreyttar sóttvarnaaðgerðir í viku í viðbót
Ákveðið hefur verið að framlengja gildandi sóttvarnaráðstafanir til 9. desember. Til stóð að gera tilslakanir en vegna þróunar faraldursins síðustu daga var ákveðið að halda gildandi aðgerðum áfram.
Kjarninn 1. desember 2020
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar
None