Framlög til RÚV aukist um 720 milljónir á tveimur árum en aðrir fá minna á hverju ári

Lilja D. Alfreðsdóttir ætlar að framlengja líftíma rekstrarstuðnings við einkarekna fjölmiðla. Potturinn sem þeir skipta á milli sín minnkar hins vegar ár frá ári. Framlög til RÚV aukast hins vegar milli ára og verða tæplega 5,4 milljarðar króna.

Höfuðstöðvar RÚV í Efstaleiti.
Höfuðstöðvar RÚV í Efstaleiti.
Auglýsing

Fram­lög til RÚV úr rík­is­sjóði aukast um 290 millj­ónir króna á næsta ári og verða 5.375 millj­ónir króna, sam­kvæmt fjár­laga­frum­varpi rík­is­stjórn­ar­innar sem kynnt var á mánu­dag. Fram­lög til RÚV voru hækkuð um 430 millj­ónir króna milli áranna 2021 og 2022 og því munu fram­lögin hafa hækkað um 720 millj­ónir króna á tveimur árum, verði fjár­laga­frum­varpið sam­þykkt óbreytt. 

Á sama tíma munu er gert ráð fyrir því að stuðn­ingur við einka­rekna fjöl­miðla nemi 376,7 millj­ónum króna á næsta ári, sem er 7,6 millj­ónum krónum lægri upp­hæð en var til úthlut­unar í ár, þegar alls 25 fjöl­miðla­fyr­ir­tæki fengu rekstr­ar­stuðn­ing. Það eru fjögur fleiri en fengu stuðn­ing árið 2021, þegar 392 millj­ónir króna til úthlut­un­ar. Því mun sú upp­hæð sem rík­is­sjóður veitir til að styðja við einka­rekna fjöl­miðla að óbreyttu drag­ast saman um 15,3 millj­ónir króna á tveggja ára tíma­bili, á meðan að fram­lög til RÚV hafa hækkað um 720 millj­ónir króna. 

Frum­varp um eina leið sam­þykkt í fyrra

Bág rekstr­­­ar­­­staða fjöl­miðla hefur verið til umræðu hér­­­­­lendis árum sam­­­an. Árið 2016 var skipuð nefnd til að fjalla um vand­ann, svo var rituð skýrsla sem skilað var rúmum tveimur árum síðar með sjö til­­­lögum til úrbóta, þá var unnið úr til­­­lögum hennar og loks smíðuð frum­vörp. 

Ein­ungis ein þeirra til­­­lagna, styrkja­­­kerfið fyrir einka­rekna fjöl­miðla, hefur náð í gegn. Frum­varp um var end­anum sam­­þykkt á Alþingi í maí í fyrra, eftir nokkrar til­raunir sem stopp­aðar voru af þing­flokki Sjálf­stæð­is­flokks. 

Auglýsing
Ekk­ert hefur verið gert með til­­­lögur um að breyta stöðu RÚV á aug­lýs­inga­­­mark­aði, lækka virð­is­auka­skatt á tekjur þeirra enn frekar, heim­ila aug­lýs­ingar sem hafa verið bann­aðar hér­­­­­lendis en eru leyf­­i­­­legar í flestum öðrum lönd­­­um. Þá lagði nefndin til að settar yrðu skýrar reglur um gagn­­­sæi í aug­lýs­inga­­­kaupum hins opin­bera þannig að opin­berum aðilum beri að birta sund­­­ur­lið­aðar upp­­­lýs­ingar um kaup á aug­lýs­ing­­­um. Af því hefur ekki orð­ið.

Til við­­­bótar við ofan­­­greint hef­ur það haft mikil áhrif á rekstr­­­ar­um­hverfi fjöl­miðla að aug­lýs­inga­­­tekjur hafa flætt frá hefð­bundnum íslenskum miðlum til alþjóð­­­legra sam­­­fé­lags­miðla- og net­­­fyr­ir­tækja sem greiða ekki skatta af þeim tekjum hér­­­­­lend­­­is. Um er að ræða tugi millj­­arða króna. Íslensk stjórn­­völd hafa ekki gert neinar til­­raunir til að skatt­­leggja þessar tekj­­ur.

Ráð­herra ætlar að leggja fram frum­varp í októ­ber

Í frum­varp­inu sem sam­þykkt var í fyrra fólst að 400 millj­­ónum króna yrði skipt á milli þeirra einka­reknu fjöl­miðla sem upp­­­fylla skil­yrði fyrir styrkja­greiðsl­unni, að frá­dregnum kostn­aði við úthlut­un­ina sem reynd­ust átta millj­ónir króna. 

Upp­haf­lega stóð til að styrkirnir yrðu að hámarki 50 millj­­ónir króna til hvers fjöl­mið­ils, en frum­varpið átti í erf­ið­­leikum að ná í gengum þing­­flokk Sjálf­­stæð­is­­flokks í því formi. Því var þakið hækkað upp í 100 millj­­ónir króna sem þýddi að þrjú stærstu fjöl­miðla­­fyr­ir­tæki lands­ins: Árvak­­ur, Torg og Sýn, fá mun hærri upp­hæð en í fyrri útgáfu og minni fjöl­miðlar fyrir vikið mun minna.

Lilja D. Alfreðsdóttir Mynd: RÚV

Styrkja­kerfið var með sól­ar­lags­á­kvæði, sem þýðir að það gildir út árið 2022 en fellur svo úr gildi.

Í fjár­mála­á­ætlun er hins vegar gert ráð fyrir stuðn­ings­greiðslum til fjöl­miðla út árið 2025, þótt þær lækki reglu­lega lít­il­lega og verði 368,8 millj­ónir króna á því ári. Þótt lögin um styrkja­kerfið séu að renna út um kom­andi ára­mót er einnig gert ráð fyrir greiðslum á næsta ári í fjár­laga­frum­varp­inu sem lagt var fram á mánu­dag.

Á þing­mála­skrá rík­is­stjórn­ar­innar má sjá að Lilja D. Alfreðs­dótt­ir, mennta- og við­skipta­ráð­herra, ætlar að leggja fram frum­varp til að fram­lengja líf­tíma þess í októ­ber næst­kom­and­i. Í frum­varp­inu verða einnig lagðar til breyt­ingar á gild­andi fyr­ir­komu­lagi sem ætlað er að auka fyr­ir­sjá­an­leika styrkj­anna.

Vill fara „dönsku leið­ina“ og kynnir áform næsta vor

Á mál­þingi sem haldið var um opin­bera styrki til einka­rek­inna fjöl­miðla í febr­úar 2022 lýsti Lilja því yfir að hún ætli að beita sér fyrir því að RÚV fari af aug­lýs­inga­mark­aði – RÚV var með 2,4 millj­arða króna í sam­keppn­i­s­tekjur í fyrra – vildi fara „dönsku leið­ina“ í mál­efnum fjöl­miðla hér á landi.

Í Dan­­mörku er DR ekki á aug­lýs­inga­­mark­aði og stutt er við einka­rekna fjöl­miðla með nokkrum mis­­mun­andi leiðum með það að mark­miði að tryggja fjöl­ræði á fjöl­miðla­­mark­aði.

Sam­kvæmt heim­ildum Kjarn­ans stendur yfir vinna við mótun þá stefnu yfir í ráðu­neyti Lilju og til stendur að leggja hana fram vorið 2023. 

Marg­háttar afleið­ingar

Stuðn­­­ingur við rekstur einka­rek­inna fjöl­miðla er umtals­verður á hinum Norð­­­ur­lönd­un­­­um.

Í vísi­­­tölu sam­tak­anna Blaða­­­manna án landamæra raða þau sér í efstu sætin yfir þau lönd þar sem ríkir mest fjöl­miðla­frelsi. Nor­egur er í fyrsta sæti, Finn­land er í öðru sæti, Dan­­­­mörk í þriðja sæti og Sví­­­­þjóð í fjórða sæti.

Ís­land situr hins vegar í 16. sæti á lista sam­tak­anna og féll um eitt sæti á milli ára. 

Afleið­ing þeirrar þró­unar sem átt hefur sér stað á rekstr­ar­um­hverfi einka­rek­inna fjöl­miðla á Íslandi hefur átt sér ýmsar aðrar birt­ing­­ar­­mynd­­ir. Ein slík birt­ist í Menn­ing­­ar­vísum Hag­­stof­unnar sem birtir voru í fyrra­sum­­­ar. Þar kom fram að árið 2013 hefðu 2.238 manns starfað í fjöl­miðlun á Íslandi. Árið 2020 voru þeir orðnir tæp­­­lega 876 tals­ins. Fækk­­­unin hafði ágerst hratt á síð­­­­­ustu árum. Frá árinu 2018 og út árið 2020 fækk­­­aði starf­andi fólki í fjöl­miðlum 45 pró­­­sent, eða 731 manns. 

Sam­hliða fækkun starfs­­­manna fjöl­miðla hefur launa­sum­­­ma, árleg summa stað­greiðslu­­­skyldra launa­greiðslna launa­­­fólks,  einnig dreg­ist saman meðal rekstr­­­ar­að­ila í fjöl­mið­l­un. Árið 2018 var launa­summan 8,1 millj­­­arður króna. Árið 2020 var hún hins vegar komin niður í 5,3 millj­­­arða króna og hafði því dreg­ist saman um 35 pró­­­sent á tveimur árum.

Við þurfum á þínu framlagi að halda

Þú getur tekið beinan þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við sem vinnum á ritstjórn Kjarnans viljum hvetja þig til að vera með okkur í liði og leggja okkar góða fjölmiðli til mánaðarlegt framlag svo við getum haldið áfram að vinna fyrir lesendur, fyrir fólkið í landinu.

Kjarninn varð níu ára í sumar. Þegar hann hóf að taka við frjálsum framlögum þá varð slagorðið „Frjáls fjölmiðill fyrir andvirði kaffibolla“ til og lesendur voru hvattir til að leggja fram í það minnsta upphæð eins kaffibolla á mánuði.

Mikið vatn hefur runnið til sjávar á þeim níu árum sem Kjarninn hefur lifað. Í huga okkar á Kjarnanum hefur þörfin fyrir fjölmiðla sem veita raunverulegt aðhald og taka hlutverk sitt alvarlega aukist til muna.

Við trúum því að Kjarninn skipti máli fyrir samfélagið.

Við trúum því að sjálfstæð og vönduð blaðamennska skipti máli.

Ef þú trúir því sama þá endilega hugsaðu hvort Kjarninn er ekki allavega nokkurra kaffibolla virði á mánuði.

Vertu með okkur í liði. Þitt framlag skiptir máli.

Ritstjórn Kjarnans: Sunna Ósk Logadóttir, Þórður Snær Júlíusson, Erla María Markúsdóttir, Arnar Þór Ingólfsson, Eyrún Magnúsdóttir og Grétar Þór Sigurðsson.


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Bjarni hættir sem forstjóri Orkuveitu Reykjavíkur
Forstjóri Orkuveitu Reykjavíkur, Bjarni Bjarnason, óskaði eftir því á fundi stjórnar Orkuveitu Reykjavíkur að láta af störfum sem forstjóri í mars á næsta ári. Þá verða tólf ár liðin síðan Bjarni tók við forstjórastöðunni.
Kjarninn 26. september 2022
Halla Hrund Logadóttir orkumálastjóri.
Orkumálastýra fer spennt til vinnu á hverjum morgni – Ekki bara dökk ský í loftslagsmálum
„Það sem mun koma okkur á leiðarenda og út úr þessu hættuástandi er heitstrenging þess að vinna saman,“ segir Halla Hrund Logadóttir, forstjóri Orkustofnunar. Koma þurfi hlutunum í verk heima fyrir en ekki síður að beita sér í þágu fátækari ríkja.
Kjarninn 26. september 2022
Þjóðhættir
Þjóðhættir
Þjóðhættir – Hættið þessu fikti strákar!
Kjarninn 26. september 2022
Fyrstu meðalhraðamyndavélarnar hér á landi voru settar upp í fyrra. Ávinningurinn af þeim, í formi lægri slysakostnaðar, er sagður geta verið tífaldur á við kostnaðinn við að halda úti kerfunum.
Meðalhraðaeftirlit gæti verið „arðbærasta“ umferðaröryggismálið
Drög að nýrri umferðaröryggisáætlun stjórnvalda hafa verið birt. Þar segir að innleiðing meðalhraðaeftirlits á vegum landsins gæti talist arðbærasta umferðaröryggisframkvæmdin sem völ er á og að innleiðing slíks eftirlits verði forgangsmál næstu árin.
Kjarninn 26. september 2022
Kallað var eftir auknum kaupmætti í kröfugöngu verkalýðsins 1. maí síðastliðinn.
Kaupmáttur hefur rýrnað um 4,2 prósent á þessu ári og hefur ekki verið minni síðan 2020
Í júní síðastliðnum lauk tólf ára samfelldu skeiði þar sem kaupmáttur launa jókst, sé horft til breytinga milli ára. Á síðasta ári hefur kaupmátturinn himns vegar rýrnað um 1,6 prósent og hefur ekki verið minni síðan í lok árs 2020.
Kjarninn 26. september 2022
Guðmundur Ingi Guðbrandsson er félags- og vinnumarkaðsráðherra.
Vill lengja tímabil endurhæfingarlífeyris úr þremur árum í fimm
Stjórnvöld vilja gera fólki kleift að fá greiddan endurhæfingarlífeyri í lengri tíma en nú er gert ráð fyrir í lögum. Tilgangurinn er að reyna að fækka þeim sem fara á örorku og fjölga þeim sem snúa aftur til vinnu.
Kjarninn 26. september 2022
Tæknivarpið
Tæknivarpið
Tæknivarpið - Google Analytics bann og GTA6 myndbroti lekið
Kjarninn 26. september 2022
„Lukkuriddararnir“ í bakgarðinum
Þrír fyrrverandi þingmenn, fjögur erlend stórfyrirtæki, félag í eigu svokallaðs hrunverja og fólk úr sveitum Vesturlands koma við sögu í frásögn Sunnu Óskar Logadóttur af fundi þar sem vindorkufyrirtæki kynntu áform sín.
Kjarninn 26. september 2022
Meira eftir höfundinnÞórður Snær Júlíusson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar