Ríkustu tíu prósent landsmanna juku virði sitt í verðbréfum um 93 milljarða í fyrra

Efsta tekjutíundin á næstum 90 prósent af öllum verðbréfum í eigu einstaklinga á Íslandi. Verðbréf hennar voru bókfærð á 628 milljarða króna í lok síðasta árs en sú tala er vanmetin þar sem bréfin eru bókfærð á nafnvirði, ekki markaðsvirði.

sparibaukur
Auglýsing

Rík­­­ustu tíu pró­­sent Íslend­inga juku eign sína í verð­bréfum um 93,4 millj­arða króna á árinu 2021. Það er mun meira en hóp­ur­inn jók þá eign árið 2020, þegar virði verð­bréfa­eignar hans jókst um 53,8 millj­arða króna.  

Heild­­ar­aukn­ing í eign á verð­bréf­um, sem eru að upp­i­­­stöðu hluta­bréf og skulda­bréf, á meðal allra lands­­manna var upp á 105,3 millj­­arða króna. Því eign­að­ist efsta tíund­in, rúm­­lega 23 þús­und ein­stak­l­ing­­ar, í tekju­­stig­­anum 89 pró­­sent af virði nýrra verð­bréfa á síð­­asta ári. 

Þetta má lesa út úr tölum Hag­­stofu Íslands um eignir og skuldir lands­­manna sem birtar voru í vik­unni. Þær tölur taka ekki með í reikn­ing­inn hlut­­deild lands­­manna í eignum líf­eyr­is­­sjóða, sem eiga stóran hluta allra verð­bréfa á Ísland­i. 

Efsta tekju­tí­undin á alls verð­bréf sem bók­færð voru á 628 millj­arða króna um síð­ustu ára­mót. Hún á tæp­lega 86 pró­sent af öllum verð­bréfum í eigu ein­stak­linga á Ísland­i. Frá árinu 2010 hefur bók­færð verð­bréfa­eign þessa hóps auk­ist um 316 millj­arða króna. Heild­ar­aukn­ing á bók­færðu virði verð­bréfa á tíma­bil­inu jókst um 359 millj­arða króna. Það þýðir að 88 pró­sent af allri aukn­ing­unni á virði þessa eigna­flokkar hefur lent hjá efstu tekju­tí­und­inni.

Auglýsing
Kjarninn greindi frá því á fimmtu­dag að á árinu 2021 hafi orðið til 608 nýir millj­­arðar króna í eigið fé hjá íslenskum heim­il­­um. Sá hópur lands­­manna sem til­­heyrir þeim tíu pró­­sentum sem höfðu hæstu tekj­­urnar jók eign sína á árinu um 331 millj­­arð króna. Það þýðir að 54,4 pró­­sent af nýjum auð sem varð til í fyrra lenti hjá þessum hópi. 

Þessi auður varð fyrst og síð­ast til vegna ofan­greindar aukn­ingar á virði verð­bréfa, hækk­unar á virði fast­eigna í eigu hóps­ins og stór­auk­inna fjár­magnstekna, sem inni­halda meðal ann­ars sölu­hagnað og arð­greiðslur verð­bréfa.

Dróst saman í hrun­inu

Árið 2010 var heild­­ar­­eign þjóð­­ar­innar í verð­bréfum metin á 374 millj­­arða króna. Af þeirri tölu átti efsta tíundin 312 millj­­arða króna í slíkum eign­um, eða rúm 83 pró­­sent. Upp­­­gefið virði allra verð­bréfa í eigu Íslend­inga hafði þá dreg­ist saman um fjórð­ung síðan í árs­­lok 2007, enda banka­hrun átt sér stað í milli­­­tíð­inni. Þar er þó ein­ungis um tap að nafn­virði að ræða þegar kemur að hluta­bréf­­um. Þorri þeirra var met­inn mun hærra að mark­aðsvirði og bók­halds­­­legt tap þeirra sem héldu á bréfum í skráðum félögum þegar þau urðu verð­­laus í hrun­inu mun hærra. 

Út á þær bók­halds­­­legu tölur – hækk­­­anir á virði hluta­bréfa – höfðu margir tekið ný lán sem þeir gátu keypt sér raun­veru­­lega hluti fyrir sem halda betur verð­­mæt­i. 

Á ára­tug, frá 2010 til 2020, jókst heild­­ar­virði verð­bréfa sem gefin eru upp í skatt­­skýrslu lands­­manna um 253,2 millj­­arða króna. Af því heild­­ar­virði höfðu 222,3 millj­­arðar króna lent hjá efstu tíund­inni, eða 88 pró­­sent.

Hluta­bréfa­verð rauk upp í far­aldr­inum

Sama hlut­falls­lega þróun hélt áfram í fyrra, en þá áttu sér stað tvær stórar skrán­ingar á aðal­markað Kaup­hallar Íslands þegar Síld­ar­vinnslan og Íslands­banki voru skráð á mark­að. Miklar örv­un­ar­að­gerðir stjórn­valda og Seðla­banka Íslands spil­uðu þar stóra rullu. Öll félögin sem skráð eru á aðal­­­markað Kaup­hall­­ar­innar hækk­­uðu í virði í fyrra. Mest hækk­­aði Arion banki, en mark­aðsvirði hans tvö­­fald­að­ist á einu ári. Fyrir utan líf­eyr­is­sjóði lands­ins, sem eiga um og yfir helm­ing allra hluta­bréfa, eru íslensk hluta­bréf að uppi­stöðu í eigu rík­ustu tekju­tí­undar lands­manna. 

Það sást skýst í grein­ingu á álagn­ingu opin­berra gjalda ein­stak­l­inga eftir tekju­­­tí­undum sem Bjarni Bene­dikts­­­son, fjár­­­­­mála- og efna­hags­ráð­herra, kynnti á rík­­­is­­­stjórn­­­­­ar­fundi 22. júní síð­­­ast­lið­inn. 

Þar kom fram að þau tíu pró­­­sent lands­­­manna sem höfðu mestar fjár­­­­­magnstekjur á síð­­­asta ári tóku til sín 81 pró­­­sent allra fjár­­­­­magnstekna ein­stak­l­inga á árinu 2021. Alls höfðu ein­stak­l­ingar 181 millj­­­arð króna í fjár­­­­­magnstekjur í fyrra og því liggur fyrir að efsta tíund­in, sem telur nokkur þús­und fjöl­­­skyld­­­ur, var með tæp­­­lega 147 millj­­­arða króna í fjár­­­­­magnstekjur á síð­­­asta ári. 

Heild­­­ar­fjár­­­­­magnstekjur ein­stak­l­inga hækk­­­uðu um 57 pró­­­sent milli ára, eða alls um 65 millj­­­arða króna. Mest hækk­­­­aði sölu­hagn­aður hluta­bréfa sem var 69,5 millj­­­­arðar króna á árinu 2021. Ljóst má vera að þorri þeirrar aukn­ingar lenti hjá efstu tekju­­­tí­und­inni, sem er sá hópur sem á meg­in­þorra hluta­bréfa í eigu ein­stak­l­inga á Íslandi.

Ráð­­­stöf­un­­­ar­­­tekjur efstu tekju­­­tí­undar hækk­­­uðu mest

Fjár­­­­­magnstekjur dreifast mun ójafnar en launa­­­tekj­­­ur. Þær lendi mun frekar hjá tekju­hæstu hópum lands­ins, sem eiga mestar eign­­­ir. 

Í minn­is­­­blaði um áður­­­nefnda grein­ing­u sem lagt var fyrir rík­­­is­­­stjórn er þetta stað­­­fest. Þar kemur fram að hækk­­­andi skatt­greiðslur efstu tekju­­­tí­und­­­ar­innar séu fyrst og síð­­­­­ast til­­­komnar vegna þess að fjár­­­­­magnstekjur þeirra hafa stór­­­aukist, enda greiðir þessi hópur 87 pró­­­sent af öllum fjár­­­­­magnstekju­skatti. Þessar auknu tekjur gerðu það að verkum að inn­­­heimtur fjár­­­­­magnstekju­skattur jókst um 73 pró­­­sent, eða 16,3 millj­­­arða króna, milli áranna 2020 og 2021. 

Heild­­­ar­­­tekj­­­ur, hvort sem þær eru laun vegna vinna eða fjár­­­­­magnstekjur mynda, auk bóta, ráð­­­stöf­un­­­ar­­­tekjur ein­stak­l­inga. Kaup­máttur ráð­­­stöf­un­­­ar­­­tekna hækk­­­aði að með­­­al­tali um 5,1 pró­­­sent á árinu 2021 og náði sú aukn­ing yfir allar tekju­­­tí­und­­­ir. Í minn­is­­­blaði ráðu­­­neyt­is­ins segir hins veg­­­ar: „Mikil aukn­ing fjár­­­­­magnstekna gerir það að verkum að með­­­al­­­tal efstu tíund­­­ar­innar hækkar mest.“

Þessar upp­­­lýs­ing­­­ar, að með­­­al­­­tal ráð­­­stöf­un­­­ar­­­tekna hafi hækkað mest hjá tekju­hæstu tíu pró­­­sent þjóð­­­ar­inn­­­ar, var ekki að finna í umfjöllun um grein­ing­una á vef stjórn­­­­­ar­ráðs­ins. Þess í stað voru birtar upp­­­lýs­ingar um mið­­­gildi kaup­máttar ráð­­­stöf­un­­­ar­­­tekna, sem sýndu allt aðra mynd en með­­­al­­­tal myndi sýna.

Í umfjöll­un­inni var heldur ekki minnst á að 81 pró­­­sent allra fjár­­­­­magnstekna hafi ratað til efstu tekju­­­tí­und­­­ar­innar á árinu 2021.

Við þurfum á þínu framlagi að halda

Þú getur tekið beinan þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við sem vinnum á ritstjórn Kjarnans viljum hvetja þig til að vera með okkur í liði og leggja okkar góða fjölmiðli til mánaðarlegt framlag svo við getum haldið áfram að vinna fyrir lesendur, fyrir fólkið í landinu.

Kjarninn varð níu ára í sumar. Þegar hann hóf að taka við frjálsum framlögum þá varð slagorðið „Frjáls fjölmiðill fyrir andvirði kaffibolla“ til og lesendur voru hvattir til að leggja fram í það minnsta upphæð eins kaffibolla á mánuði.

Mikið vatn hefur runnið til sjávar á þeim níu árum sem Kjarninn hefur lifað. Í huga okkar á Kjarnanum hefur þörfin fyrir fjölmiðla sem veita raunverulegt aðhald og taka hlutverk sitt alvarlega aukist til muna.

Við trúum því að Kjarninn skipti máli fyrir samfélagið.

Við trúum því að sjálfstæð og vönduð blaðamennska skipti máli.

Ef þú trúir því sama þá endilega hugsaðu hvort Kjarninn er ekki allavega nokkurra kaffibolla virði á mánuði.

Vertu með okkur í liði. Þitt framlag skiptir máli.

Ritstjórn Kjarnans: Sunna Ósk Logadóttir, Þórður Snær Júlíusson, Erla María Markúsdóttir, Arnar Þór Ingólfsson, Eyrún Magnúsdóttir og Grétar Þór Sigurðsson.


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Meghan og Harry kynntust á Instagram. Hljómar kannski ekki eins og ævintýri, enda hafa þau sagt skilið við slík, að minnsta kosti konungleg ævintýri.
Sannleikur Harrys og Meghan – frá þeirra eigin sjónarhorni
Harry og Meghan fundu sig knúin til að segja „sinn eigin sannleika“ af samskiptum þeirra við konungsfjölskylduna og ákvörðun þeirra að segja skilið við allar konunglega skyldur. Sannleikurinn er nú aðgengilegur á Netflix en sitt sýnist hverjum.
Kjarninn 9. desember 2022
Ingrid Kuhlman
Sjö tegundir hvíldar
Kjarninn 9. desember 2022
Tillaga Andrésar Inga Jónsson, þingmanns Pírata, um að fresta umræðu um breytingu á lögum um útlendinga fram yfir áramót var felld við upphaf þingfundar. Stjórnarandstaðan sakar meirihlutann um að setja fjölda mála í uppnám með þessu.
Segja stjórnarmeirihlutann stilla öryrkjum upp á móti útlendingum
Tillaga þingmanns Pírata um að taka af dagskrá frumvarp um alþjóðlega vernd var felld á Alþingi. Stjórnarandstöðuþingmenn segja það fáránlegt að afgreiða eigi frumvarpið áður en eingreiðsla til öryrkja verði tekin fyrir á þingi.
Kjarninn 9. desember 2022
Katrín Jakobsdóttir, formaður Vinstri grænna og forsætisráðherra.
Ekki upplýst formlega en leitað til hennar „í krafti vináttu og persónulegra tengsla“
Forsætisráðherra segir að hún hafi ekki verið upplýst formlega um að ráðherra hafi sýnt af sér vanvirðandi framkomu. Þegar leitað sé til hennar sem trúnaðarvinar sé um persónuleg málefni að ræða sem kalli ekki á að hún setji þau í farveg stjórnsýslumála.
Kjarninn 9. desember 2022
Hægt er að horfa á sjónvarp með ýmsum hætti.
Myndlyklum í útleigu fækkað um 25 þúsund á fimm árum
Þeim sem leigja myndlykla fyrir nokkur þúsund krónur á mánuði af fjarskiptafyrirtækjum til að horfa á sjónvarp hefur fækkað um tíu þúsund á einu ári. Fleiri og fleiri kjósa að horfa á sjónvarp í gegnum app.
Kjarninn 9. desember 2022
Hér sést annar mannanna vera leiddur inn í héraðsdóm eftir handtöku í september.
Búið að birta ákæru gegn tveimur mönnum fyrir að skipuleggja hryðjuverk
Í september voru tveir menn handteknir grunaðir um að hafa ætlað að fremja hryðjuverk á Íslandi. Þeir eru taldir hafa ætlað að ráðast að Alþingi og nafngreindum stjórnmálamönnum. Búið er að birta lögmönnum þeirra ákæru.
Kjarninn 9. desember 2022
Litla-Sandfell stendur um 95 metra upp úr Leitahrauni í Þrengslunum.
Náma í Litla-Sandfelli veldur „miklum neikvæðum umhverfisáhrifum“
Skipulagsstofnun telur Eden Mining vanmeta umhverfisáhrif námu í Litla-Sandfelli. Að fjarlægja fjall velti upp þeirri hugmynd „hvort verið sé að opna á þá framtíðarsýn að íslenskar jarðmyndanir verði í stórfelldum mæli fluttar út til sementsframleiðslu“.
Kjarninn 9. desember 2022
Katrín Jakobsdóttir, formaður Vinstri grænna og forsætisráðherra.
Fullyrt að stjórnvöld hafi breytt reglugerð til að aðstoða Pussy Riot eftir beiðni Ragnars
Mikil leynd hefur ríkt yfir því hverjir hafa fengið útgefin sérstök íslensk vegabréf á grundvelli reglugerðarbreytingar sem undirrituð var í vor. Nú er fullyrt að hennii hafi verið breytt eftir að Ragnar Kjartansson leitaði til Katrínar Jakobsdóttur.
Kjarninn 9. desember 2022
Meira eftir höfundinnÞórður Snær Júlíusson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar