Samkomulag um Háholt legið fyrir frá því í desember 2013

Haholt-a--almynd.jpg
Auglýsing

Mál­efni Háholts hafa verið mikið í umræð­unni unda­farna daga eftir að Frétta­blaðið greindi frá því á mánu­dag að vel­ferð­ar­ráðu­neytið hygg­ist gera 500 millj­óna króna samn­ings til þriggja ára um rekstur með­ferð­ar­heim­il­is­ins, sem er stað­sett í Skaga­firði, þrátt fyrir að Barna­vernd­ar­stofa sé ein­dregið á móti end­ur­nýjun slíks samn­ings.

Kjarn­inn greindi frá því í útgáfu sinni 16. jan­úar 2014 að til stæði að gera slíkan þjón­ustu­samn­ing og að sam­komu­lag þess efn­ist hefði verið und­ir­ritað 6. des­em­ber árið áður. Þar kom einnig fram að kostn­að­ur­inn yrði allt að 500 millj­ónir króna og að sam­komu­lagið væri gert þvert á vilja flestra sér­fræð­inga. Sam­komu­lagið má lesa hér.

Sökum þess að mál­efni Háholts eru komin aftur í umræð­una gefur Kjarn­inn ákveðið að birta frétta­skýr­ingu sína frá því í jan­úar aftur í heild sinni.

Auglýsing

 

 Frétta­skýr­ing Kjarn­ans frá 16. jan­úar 2014: 

 

Háholt fær ungu glæpa­menn­ina



 

 

Félags- og hús­næð­is­mála­ráð­herra hefur ákveðið að með­ferð­ar­heim­ilið Háholt í Skaga­firði verði sá staður þar sem fangar undir aldri sem dæmdir hafa verið til óskil­orðs­bund­innar refs­ingar verði vistaðir næstu þrjú ár. Sam­komu­lag þess efnis var und­ir­ritað 6. des­em­ber síð­ast­lið­inn og nú er unnið að gerð þjonustu­samn­ings til að inn­sigla mál­ið. Kostn­aður vegna samn­ings­ins er áætl­aður 400 til 500 millj­ónir króna.

Þessi nið­ur­staða er athygl­is­verð fyrir margar sakir, sér­stak­­lega þá að eng­inn þeirra sér­fræð­inga sem Kjarn­inn ræddi við, og starfa með þessum hópi ungra brota­manna, taldi Háholt hent­ugan stað til að vista þá á. Með­ferð­ar­­heim­ilið þykir of fjarri þeirri stoð­þjón­ustu sem brota­­menn­irnir þurfa á að halda, þjón­ustu sál­fræð­inga og geð­lækna sem lang­flestir eru stað­settir á höf­uð­borg­ar­­svæð­inu. Auk þess eru fjöl­skyldur og rætur brota­mann­anna nán­ast und­an­tekn­ing­ar­laust einnig þar.

Eygló Harðardóttir, félags- og húsnæðismála­ráðherra,  tók ákvörðun um að framlengja samninginn við Háholt. Eygló Harð­ar­dótt­ir,

fé­lags- og hús­næð­is­mála­ráð­herra, tók ákvörðun um að fram­lengja samn­ing­inn við Háholt.

Illa und­ir­búin inn­leið­ing



Þörf Íslend­inga til að finna við­un­andi lausn á vistun dæmdra brota­manna undir lög­aldri er knýj­andi vegna þess að vel­ferð­ar­­­ríki á auð­vitað að geta boðið upp á við­un­andi úrræði í þessum mála­flokki. En hún er líka knýj­andi vegna þess að íslenska ríkið hefur leitt í lög barna­sátt­mála Sam­ein­uðu þjóð­anna, sem skikkar okkur til þess að leysa mál­ið.

Þrátt fyrir að Barna­sátt­mál­inn hafi verið sam­þykktur á alls­herj­ar­þingi Sam­ein­uðu þjóð­anna árið 1989 hafði hann aldrei verið inn­leiddur í íslensk lög. Það gerð­ist hins veg­ar, frekar snögg­lega, haustið 2012 að þing­menn úr öllum flokkum lögðu fram þing­manna­frum­varp um inn­leið­ingu hans. Sú aðgerð var mjög þörf en frekar illa und­ir­bú­in, þar sem um þing­manna­frum­varp var að ræða en ekki stjórn­ar­frum­varp. Þegar sátt­mál­inn var síðan loks lög­festur hinn 20. febr­úar 2013 stóð Barna­vernd­ar­stofa til dæmis frammi fyrir því að þurfa að fram­fylgja laga­á­kvæði um vistun ungra afbrota­manna án þess að til væri stofnun hér­lendis sem hægt væri að nýta til þess.

Stofnun á höf­uð­borg­ar­svæð­inu



Árið 2011 hafði Barna­vernd­ar­stofa lagt fram mjög ítar­lega grein­ar­gerð til þáver­andi vel­ferð­ar­ráð­herra þar sem lagt var til að komið yrði á fót stofnun á höf­uð­borg­ar­svæð­inu sem yrði sér­stak­lega hönnuð fyrir ung­menni sem ættu við mjög alvar­legan vímu­efna- og/eða afbrota­vanda að stríða og fyrir þá sem þyrftu að afplána óskil­orðs­bundna dóma. Þessi til­laga rataði inn í fram­kvæmda­á­ætlun stjórn­valda í barna­vernd­ar­málum sem Alþingi sam­þykkti árið 2012. En eins og oft vill verða með sam­þykkt íslensk vil­yrði voru aldrei neinir pen­ingar settir í að byggja þessa stofn­un.

Með inn­leið­ingu Barna­sátt­mál­ans vof­andi yfir sér stóð Barna­vernd­ar­stofa frammi fyrir því að þurfa að finna ein­hverja aðra stofnun sem gæti leyst hlut­verk­ið, að minnsta kosti til bráða­birgða. Eftir yfir­legu lagði hún til í mars 2013 að Háholti í Skaga­firði yrði falið þetta hlut­verk.

Inn­an­rík­is­ráðu­neyt­ið, sem þá var undir stjórn Ögmundar Jón­as­son­ar, lagð­ist hins vegar gegn þessu. Helstu rökin voru þau að lausnin væri úti á landi, langt frá allri nauð­syn­legri stoð­þjón­ustu.

Inn­an­rík­is­ráðu­neyti snýst hugur



Há­holt hefur starfað sem með­ferð­ar­heim­ili í 15 ár. Um er að ræða einka­rekstur sem hvílir á þjón­ustu­samn­ingi við Barna­vernd­ar­stofu. Samn­ingur Háholts átti að renna út um síð­ustu ára­mót og um mitt ár 2013 ákvað Barna­vernd­ar­stofa að fram­lengja hann ekki, meðal ann­ars vegna þess að inn­an­rík­is­ráðu­neyt­ið, sem fer með fang­els­is­mál, hafði vorið 2013 hafnað heim­il­inu sem lausn. Saga Háholts virt­ist því vera komin á enda­stöð og öllu starfs­fólki var sagt upp í lok sept­em­ber 2013.

Bragi Guð­brands­son, for­stjóri Barna­vernd­ar­stofu, segir að nán­ast á sama tíma og upp­sagn­irnar voru fram­­kvæmdar hafi það hins vegar gerst að inn­an­rík­is­ráðu­neyt­inu, nú undir stjórn Hönnu Birnu Krist­jáns­dótt­ur, hafi snú­ist hugur í mál­inu. „Þetta gerð­ist í sept­em­ber­lok. Ég kann ekki að skýra nánar frá því af hverju þetta var. En á þessum tíma var Barna­vernd­ar­stofa komin á þá skoðun að það væri ekki rétt að fram­lengja þjón­ustu­samn­ing við Háholt vegna skorts á eft­ir­spurn. Þró­unin und­an­farin ár hefur verið sú að það hefur jafnt og þétt verið að draga úr stofn­ana­með­ferð. Á síð­ari hluta árs­ins 2013 dróst eft­ir­spurn eftir rýmum á Háholti veru­lega sam­an. Það bara barst ekki umsókn. Við töldum því ein­ing­una varla rekstr­ar­hæf­a.“

Bragi Guðbrandsson, forstjóri Barnaverndarstofu, sagði það hafa legið fyrir að finna þyrfti lausn á vistun fanga undir lögaldri. Bragi Guð­brands­son, for­stjóri Barna­vernd­ar­stofu, sagði það hafa legið fyrir að finna þyrfti lausn á vistun fanga undir lög­aldri.

Kjarn­inn ræddi einnig við sér­fræð­inga sem starfa með þeim hópi ung­menna sem lík­leg­ast verður vistaður á Háholti. Þeir vildu ekki koma fram undir nafni en gagn­rýni þeirra allra var sam­hljóma: stofnun sem vistaði þessi ung­menni þyrfti að vera á höf­uð­borg­ar­svæð­inu til að tryggja þeim þá þjón­ustu sem þau þurftu á að halda. Auk þess væru þau nán­ast án und­an­tekn­inga af höf­uð­borg­ar­svæð­inu og nálægð við fjöl­skyldur og rætur þeirra væru æski­leg til að auka líkur á bata. Páll Win­kel, for­stjóri Fang­els­is­mála­stofn­un­ar, tal­aði á svip­uðum nót­um. Í sam­tali við Kjarn­ann sagði hann að ef þessi lausn tryggði aðgengi þess­ara ein­stak­linga að sér­fræð­ingum gæti Háholt geng­ið. Slíkt yrði hins vegar að tryggja.

Nauð­syn­legt að finna lausn



Bragi segir að það hafi hins vegar legið fyrir að finna þyrfti lausn á vistun fanga undir lög­aldri. Vel­ferð­ar­ráðu­neytið taldi síð­ast­liðið haust rétt að leita sjón­ar­miða allra barna­vernd­ar­nefnda á land­inu á þessu, en þær eru 27 tals­ins. Í svari ráðu­neyt­is­ins við fyr­ir­spurn Kjarn­ans um málið segir meðal ann­ars: „Mat ráðu­neyt­is­ins var að afstaða barna­vernd­ar­nefnd­anna gagn­vart þjón­ustu Háholts væri almennt mjög jákvæð. Þrátt fyrir að sumar nefndir til­greindu nokkra ann­marka á stað­setn­ingu og öðrum atrið­um, var það túlkun ráðu­neyt­is­ins að jákvæðu atriðin sem dregin voru fram vægju þyngra, auk þess sem barna­vernd­ar­nefnd­irnar veittu upp­lýs­ingar um all­mörg börn sem líkur bentu til að sótt yrði um með­ferð fyrir í Háholti á næstu mán­uðum og miss­er­um.“

Í kjöl­farið tók Eygló Harð­ar­dótt­ir, sem fer með félags- og hús­næð­is­­mál í vel­ferð­ar­­ráðu­neyt­inu, ákvörðun um að fram­lengja samn­ing­inn við Háholt.

Bragi seg­ist líta svo á að vistun fanga á Háholti hljóti að vera bráða­birgða­lausn. „Það hefur ekk­ert komið fram í mál­inu sem bendir til þess að önnur áform séu uppi en að byggja þessa stofnun sem þarf á höf­uð­borg­ar­­svæð­inu. Við verðum hins vegar að geta tekið á móti þessum ein­stak­ling­um. Það getur fallið dómur á morgun eða hinn. Ráð­herr­ann stóð frammi fyrir því að velja ein­hverja þeirra stofn­ana sem við rekum í dag til að sinna þessu. Hann tekur ákvörðun um að velja Háholt. Ég geri mér grein fyrir því að ákvörð­unin er umdeil­an­leg en það þurfti að ráða fram úr þessu.“ Hann segir heild­ar­kostnað vegna þriggja ára samn­ings við Háholt lík­lega vera á bil­inu 400 til 500 millj­ónir króna.

Hægt er að lesa frétta­skýr­ing­una í PDF-­formi hér.

Skiptir Kjarninn þig máli?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við erum til staðar fyrir lesendur og fjöllum um það sem skiptir máli.

Ef Kjarninn skiptir þig máli þá máttu endilega vera með okkur í liði.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Eilífðarefnin finnast í regnvatni alls staðar um heiminn. Uppruni þeirra er oftast á vesturlöndum en það eru fátækari íbúar heims sem þurfa að súpa seyðið af því.
Regnvatn nánast alls staðar á jarðríki óhæft til drykkjar
Okkur finnst mörgum rigningin góð en vegna athafna mannanna er ekki lengur öruggt að drekka regnvatn víðast hvar í veröldinni, samkvæmt nýrri rannsókn.
Kjarninn 8. ágúst 2022
Fleiri farþegar fóru um Flugstöð Leifs Eiríkssonar í júlí síðastliðinum en í sama mánuði árið 2019.
Flugið nær fyrri styrk
Júlí var metmánuður í farþegaflutningum hjá Play og Icelandair þokast nær þeim farþegatölum sem sáust fyrir kórónuveirufaraldur. Farþegafjöldi um Keflavíkurflugvöll var meiri í júlí síðastliðnum en í sama mánuði árið 2019.
Kjarninn 8. ágúst 2022
Verðfall á mörkuðum erlendis er lykilbreyta í þróun eignarsafns íslenskra lífeyrissjóða. Myndin tengist fréttinni ekki beint.
Eignir lífeyrissjóðanna lækkuðu um 361 milljarða á fyrri hluta ársins
Fallandi hlutabréfaverð, jafn innanlands sem erlendis, og styrking krónunnar eru lykilþættir í því að eignir íslensku lífeyrissjóðanna hafa lækkað umtalsvert það sem af er ári. Eignirnar hafa vaxið mikið á síðustu árum. Í fyrra jukust þær um 36 prósent.
Kjarninn 8. ágúst 2022
Uppþornað stöðuvatn í norðurhluta Ungverjalands.
Enn ein hitabylgjan og skuggalegur vatnsskortur vofir yfir
Það er ekki aðeins brennandi heitt heldur einnig gríðarlega þurrt með tilheyrandi hættu á gróðureldum víða í Evrópu. En það er þó vatnsskorturinn sem veldur mestum áhyggjum.
Kjarninn 8. ágúst 2022
Þrjár af hverjum fjórum krónum umfram skuldir bundnar í steypu
Lektor í fjármálum segir ekki ólíklegt að húsnæðisverð muni lækka hérlendis. Það hafi gerst eftir bankahrunið samhliða mikilli verðbólgu. Alls hefur hækkun á fasteignaverði aukið eigið fé heimila landsins um 3.450 milljarða króna frá 2010.
Kjarninn 8. ágúst 2022
Fylgistap ríkisstjórnarflokkanna minna en nær allra annarra stjórna eftir bankahrun
Einungis ein ríkisstjórn sem setið hefur frá 2009 hefur mælst með meira fylgi tíu mánuðum eftir að hún tók við völdum en hún fékk í kosningunum sem færði henni þau völd. Sú ríkisstjórn beið afhroð í kosningum rúmum þremur árum síðar.
Kjarninn 8. ágúst 2022
Gylfi Zoega er annar höfundur greinar sem birtist í nýjasta tölublaði Vísbendingar.
„Hægt væri að banna Airbnb í þéttbýli þegar skortur er á íbúðarhúsnæði“
Ef fleiri flytja til landsins en frá því verður til flókið samspil hagstærða sem valda breytingum á eftirspurn og/ eða framboði á húsnæði með tilheyrandi verðhækkunum eða lækkunum. Tveir hagfræðingar leggja til að kerfinu verði breytt.
Kjarninn 7. ágúst 2022
Arnar Jónsson leikari áformar að gefa út plötu með eigin upplestri á ljóðum úr ólíkum áttum, sem hann segist vilja veita framhaldslíf.
Landskunnur leikari gefur út ljóðaplötu
„Ljóðið hefur fylgt mér frá því ég var pjakkur fyrir norðan og allar götur síðan,“ segir Arnar Jónsson leikari, sem hefur undanfarin ár safnað saman sínum uppáhaldsljóðum og hyggst nú gefa út eigin upplestur á þeim, bæði á vínyl og rafrænt.
Kjarninn 7. ágúst 2022
Meira eftir höfundinnÞórður Snær Júlíusson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar
None