Sterkar vísbendingar um að kaupverðið á Borgun hafi verið of lágt

stein..t.jpg
Auglýsing

Verðið sem Eign­ar­halds­fé­lagið Borgun slf., sem keypti  31,2 pró­sent hlut í greiðslu­korta­fyr­ir­tæk­inu Borgun í lok nóv­em­ber, greiddi fyrir hlut­inn þykir lágt  bæði í inn­lendum og erlendum sam­an­burði. Félagið greiddi um 2,2 millj­arða króna fyrir hlut­inn en hagn­aður Borg­unar í fyrra var um einn millj­arður króna.

Þegar kaup­verðið á hlutnum í Borgum er mátað við mæli­kvarða sem fjár­festar styðj­ast oft við þegar þeir meta fjár­fest­inga­kosti virð­ist það vera lágt, bæði í sam­an­burði við virði erlendra greiðslu­korta­fyr­ir­tækja, virði ann­arra fjár­mála­fyr­ir­tækja og félaga sem skráð eru á markað á Íslandi.

Rík­is­banki selur völdum hópi



Lands­bank­inn, sem er í 98 pró­sent eigu íslenska rík­ið, seldi hlut­inn í Borgun til félags­ins Eign­ar­halds­fé­lagið Borgun slf, sem leitt er af manni sem heitir Magnús Magn­ús­son. Aðdrag­andi þeirra var þannig að Magnús og stjórn­endur Borg­un­ar, sem eru á meðal nýrra eig­enda, áttu hug­mynd­ina að kaup­un­um, viðr­uðu hana við stjórn­endur Lands­bank­ans og hóp­ur­inn fékk í kjöl­farið að kaupa hlut­inn í Borg­un. Þessi eign rík­is­bank­ans var ekki aug­lýst og öðrum áhuga­sömum kaup­endum var ekki gefið tæki­færi til að bjóða.

Auglýsing

Kjarn­inn hefur greint frá því að banka­ráð Lands­bank­ans hafi verið með­vitað um söl­una og að hann hefði ekki farið í gegnum form­legt sölu­ferli. Engu að síður taldi það rétt að selja hlut­inn með þessum hætti, á bak­við luktar dyr til þess fjár­festa­hóps sem hafði sýnt áhuga á því að kaupa hlut­inn. Athygli hefur vakið að á meðal þeirra sem til­heyra fjár­festa­hópnum eru Einar Sveins­son og sonur hans Bene­dikt Ein­ars­son. Einar er föð­ur­bróðir Bjarna Bene­dikts­son­ar, fjár­mála- og efna­hags­ráð­herra. Þeir voru auk þess við­skipta­fé­lagar um ára­bil, en Bjarni hætti afskiptum að við­skiptum í lok árs 2008. Bjarni og Bene­dikt eru þar af leið­andi systk­ina­börn.

Eftir að Kjarn­inn greindi frá því hvernig staðið var að söl­unni á Borg­un­ar­hlutnum hafa nokkrir þing­menn lýst yfir áhyggjum sínum af ferl­inu. Stein­þór Páls­son, banka­stjóri Lands­bank­ans, hefur verið boð­aður á fund efna­hags- og við­skipta­nefndar á mánu­dag til að skýra af hverju salan hafi farið fram með þessum hætti og hvað hafi valdið því að þessi hóp­ur, umfram aðra, hafi fengið að kaupa hlut rík­is­bank­ans í arð­bæru greiðslu­korta­fyr­ir­tæki.

Millj­arður í hagnað og eigið fé upp á þrjá millj­arða



Borgun hagn­að­ist um 994 millj­ónir króna í fyrra.Hann jókst um 33 pró­sent á milli ára og hefur alls tæp­lega fimm­fald­ast frá árinu 2011. Alls hefur fyr­ir­tækið hagn­ast um 2,1 millj­arð króna á árunum 2010-2013, eða nán­ast um sömu upp­hæð og nýir eig­endur eru að greiða fyrir 31,2 pró­sent hlut í félag­inu.

Eignir Borg­unar námu 25 millj­örðum króna í lok síð­asta árs og eigið fé félags­ins var þrír millj­arðar króna. Hreinar rekstr­ar­tekjur Borg­unar juk­ust úr 2,7 millj­örðum króna í 3,6 millj­arða króna á árinu 2013, eða um rúmar 900 millj­ónir króna.

Það er reyndar óvissa í árs­reikn­ingum Borg­unar sem verður að taka með inn í jöfn­una. Borgun gæti þurft að greiða sektir vegna sam­keppn­is­brota sem Sam­keppn­is­eft­ir­litið rann­sakar og vegna einka­máls sem Korta­þjón­ustan ehf. hefur höfðað gegn öllum hinum korta­fyr­ir­tækj­unum vegna sam­ráðs þeirra. Ekk­ert hefur verið bók­fært í árs­reikn­ing vegna þessa.

Mæli­kvarðar sem fjár­festar styðj­ast við



Sá hlutur sem Lands­bank­inn seldi er 31,2 pró­sent af heild­ar­hlutafé Borg­unar og fyrir það greiddu nýir eig­endur 2.184 millj­ónir króna. Miðað við það er heild­ar­virði Borg­unar sjö millj­arðar króna. Borgun á reyndar sjálft tveggja pró­sent hlut í sjálfu sér og ef hann dregst frá er heild­ar­virðið 6,86 millj­arðar króna og hlutur nýju eig­end­anna 31,84 pró­sent.

Þegar fjár­festar eru að meta virði hluta í fjár­mála­þjón­ustu­fyr­ir­tækjum á borð við Borgun er oft á tíðum stuðst við fleiri mæli­kvarða en bara sjóð­streymi þeirra.

Einn slíkur er að horfa á svo­kallað V/H hlut­fall (e. Price Earn­ings Ratio) þegar þeir eru að reikna út hvað þeir eiga að borga fyrir fjár­fest­ing­ar. Hlut­fallið segir til um hversu langan tíma það tekur að greiða upp núver­andi mark­aðsvirði félags­ins sem verið er að kaupa miðað við óbreyttan hagnað þess.

borgun

Hagn­aður Borg­unar í fyrra var tæpur millj­arður króna og mark­aðsvirði fyr­ir­tæk­is­ins er um 6,9 millj­arðar króna, ef miðað er við það verð sem hóp­ur­inn sem keypti af Lands­bank­anum greiddi fyr­ir. V/H hlut­fallið er því 6,9. Það tekur Borgun þess vegna tæp sjö ár að græða mark­aðsvirði sitt miðað við afkom­una í fyrra.

Fjár­festar styðj­ast líka við svo­kallað V/I hlut­fall (e. Price to book rati­o). Til að finna það út er mark­aðsvirði félags deilt í eigið fé þess. Miðað við að mark­aðsvirði Borg­unar sé 6,9 millj­arðar króna og að eig­in­fjár­staða félags­ins var þrír millj­arðar króna um síð­ustu ára­mót er þetta hlut­fall 2,2.

Lágt verð í öllum sam­an­burði



Í Banda­ríkj­unum eru þrjú stærstu greiðslu­korta­fyr­ir­tækin Visa USA, Mastercard og Amer­ican Express öll skráð á mark­að. Þau upp­lýsa því öll um helstu atriði í sínum rekstri í sam­ræmi við til­kynn­ing­ar­skyldu mark­að­ar­ins. Þegar sömu hlut­föll og fjallað var um hér að ofan eru skoðuð hjá þessum fyr­ir­tækjum kemur í ljós að þau eru miklu hærri. V/H hlut­fall­ið, tím­inn sem það tekur félag að greiða upp núver­andi mark­aðsvirði félags miðað við hagnað þess, er 29,8 hjá Visa USA, 30,1 hjá Mastercard og 17,2 hjá Amer­ican Express. Líkt og áður kom fram er það 6,9 hjá Borgun miðað við nýlegu söl­una til fjár­festa­hóps­ins.

V/I hlut­fall­ið, mark­aðsvirði deilt í eigið fé er 5,8 hjá Visa USA, 15,4 hjá Mastercard og 4,7 hjá Amer­ican Express. Hjá Borgun er það 2,2  miðað við kaup­verðið sem nýju eig­end­urnir greiddu fyrir hlut sinn. Mörgum þykir það vera afar lágt.

Vert er að taka fram að félögin eru ekki að öllu leyti sam­bæri­leg þótt grunn­rekstur þeirra allra snú­ist um greiðslu­korta­þjón­ustu. Þá er allt annað og lægra vaxta­stig í Banda­ríkj­unum en á Íslandi.

Skráð félög á Íslandi með mun hærri marg­fald­ara



Þegar önnur félög á Íslandi eru skoð­uð, miðað við stöðu þeirra í árs­lok 2013, kemur lík­a í ljós að verð­lagn­ingin á Borg­un, miðað við ofan­greind hlut­föll, er einnig mjög lág. V/H hlut­fallið hjá öllum skráðum félögum lands­ins utan Nýherja (sem skil­aði tapi 2013) er að með­al­tali 36,2. Sama hlut­fall hjá Borg­un, miðað við kaup­verð nýrra eig­enda, er því ein­ungis um fimmt­ungur þess með­al­tals.

Steinþór Pálsson er bankastjóri Landsbankans. Stein­þór Páls­son er banka­stjóri Lands­bank­ans.

Ef Voda­fone er sleppt úr þessu reikn­ings­dæmi, þar sem marg­ald­ari þess félags er mjög hár, er með­al­tal hinna skráðu félag­anna samt á milli 19 og 20. Ef horft er ein­vörð­ungu á trygg­inga­fé­lögin þrjú, sem stunda fjár­mála­starf­semi, er V/H hlut­fallið 10,2.

Til við­bótar er mikið öryggi í eig­enda­hópi Borg­un­ar, hinn eig­and­inn er banki, og tekjur félags­ins hafa vaxið mikið á und­an­förnum árum og mikil vaxta­tæki­færi eru í nán­ustu fram­tíð. Báðir þessir þættir hefðu frekar átt að hækka verð­mið­ann á Borgun umfram vana­lega mæli­kvarða.

Mikið af upp­lýs­ingum í árs­reikn­ingum



Lands­bank­inn sendi frá sér til­kynn­ingu um málið þar sem segir að stjórn­endur hans hafi ekki talið rétt að selja hlut­inn í opnu og gagn­sæju ferli, eins og reglur bank­ans gera ráð fyr­ir. Í til­kynn­ingu á vef­síðu bank­ans sagði: „Einn helsti keppi­nautur Lands­bank­ans er meiri­hluta­eig­andi félags­ins og jafn­framt einn stærsti við­skipta­vinur þess, sem gerir Lands­bank­anum erfitt um vik, að vinna að sölu og afhend­ingu gagna um félag­ið. Lands­bank­inn hefur haft mjög tak­mark­aðan aðgang að Borgun eða upp­lýs­ingum um fyr­ir­tækið vegna sáttar sem gerð var við Sam­keppn­is­eft­ir­litið árið 2008. Því auð­veld­aði þátt­taka stjórn­enda í kaup­enda­hópnum mögu­legum kaup­endum að leggja mat á rekst­ur­inn og afla sér nauð­syn­legra upp­lýs­inga. Eðli máls­ins sam­kvæmt tóku samn­ingar mið af þess­ari stöðu aðila.“

Til að finna þær upp­lýs­ingar sem þarf til að hægt sé að reikna út ofan­greinda mæli­kvarða á mögu­legu virði félags er hins vegar nóg að vera með árs­reikn­ing þess undir hönd­um. Hægt er að kaupa árs­reikn­inga allra fyr­ir­tækja á Íslandi í árs­reikn­inga­skrá fyr­ir­tækja­skráar rík­is­skatt­stjóra gegn vægu gjaldi.

Gjaldtaka vegna fiskeldis dugar ekki fyrir kostnaði við bætta stjórnsýslu og eftirlit
Þeir fjármunir sem rekstraraðilar fiskeldis eiga að greiða fyrir afnot af hafsvæðum í íslenskri lögsögu á næsta ári eru minni en það sem ríkissjóður ætlar að setja í bætta stjórnsýslu og eftirlit með fiskeldi.
Kjarninn 19. september 2019
Seðlabanki Bandaríkjanna lækkar vexti og segir óvissu í heimsbúskapnum
Þetta er önnur lækkunin á skömmum tíma, en þar áður höfðu vextir ekki lækkað í áratug.
Kjarninn 18. september 2019
Innlendar eignir nú 72 prósent af eignum lífeyrissjóða
Lífeyrissjóðir landsmanna hafa stækkaðir mikið í eignum talið, á undanförnum árum. Innlán sjóðanna nema tæplega 170 milljörðum.
Kjarninn 18. september 2019
Bergþór Ólason orðinn nefndarformaður á ný
Nýr formaður umhverfis- og samgöngunefndar var kjörinn í dag með tveimur atkvæðum.
Kjarninn 18. september 2019
Íslendingar endurvinna minnst á Norðurlöndunum
Magn heimilisúrgangs á hvern íbúa hér á landi hefur aukist með hverju ári frá hruni og náði magnið nýju hámarki árið 2017 með rúmlega 650 kílóum á hvern íbúa. Jafnframt endurvinna Íslendingar minnst af heimilissorpi af öllum Norðurlöndunum.
Kjarninn 18. september 2019
Takmarka þarf notkun á reiðufé í spilakössum til að stöðva peningaþvætti
Í aðgerðaráætlun gegn peningaþvætti er lagt til að lögum verði breytt þannig að nafnlausir spilarar í spilakössum geti ekki sett háar fjárhæðir í þá, tekið þær síðan út sem vinninga og látið leggja þær inn á sig sem löglega vinninga.
Kjarninn 18. september 2019
Leggj­a enn og aftur fram frum­­varp um refs­ing­ar við tálm­un
Umdeilt tálmunarfrumvarp hefur verið lagt fram á ný á Alþingi.
Kjarninn 18. september 2019
Kristbjörn Árnason
Pantaðar pólitískar tillögur frá OECD og AGS
Leslistinn 18. september 2019
Meira eftir höfundinnÞórður Snær Júlíusson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar
None