Stuðningur við ríkisstjórn Katrínar Jakobsdóttur aldrei mælst minni

Þegar ríkisstjórnin settist að völdum 2017 naut hún mikils stuðnings. Hann dalaði þó hratt en reis aftur þegar kórónuveirufaraldurinn skall á og hélst umtalsverður fram yfir kosningar og inn á árið í ár. Á síðustu mánuðum hefur hann hrunið.

Ríkisstjórn Vinstri grænna, Sjálfstæðisflokks og Framsóknarflokks endurnýjaði hjúskaparheitin eftir síðustu kosningar.
Ríkisstjórn Vinstri grænna, Sjálfstæðisflokks og Framsóknarflokks endurnýjaði hjúskaparheitin eftir síðustu kosningar.
Auglýsing

Stuðn­ingur við rík­is­stjórn Vinstri grænna, Sjálf­stæð­is­flokks og Fram­sókn­ar­flokks mælist nú 44,3 pró­sent sam­kvæmt nýjasta Þjóð­ar­púlsi Gallup. Það er minnst stuðn­ingur sem mælst hefur við rík­is­stjórn flokk­anna þriggja, undir for­sæti Katrínar Jak­obs­dótt­ur, frá því að hún var fyrst mynduð síðla árs 2017. Fyrri lág­punktur var í lok árs 2018 þegar stuðn­ingur við hana mæld­ist 44,8 pró­sent. 

Þegar rík­is­stjórnin var fyrst mynduð fyrir um fjóru og hálfu ári síðan þá naut hún mik­ils stuðn­ings. Í fyrsta Þjóð­ar­púls­inum sem birtur var eftir að sam­starfið var gert form­legt sögð­ust 74,1 pró­sent lands­manna styðja hina óvenju­legu stjórn sem teygði sig frá vinstri, yfir miðj­una og til hægri. Þar spil­aði stóra rullu sá póli­tíski óstöð­ug­leiki sem ríkt hafði hér­lendis árin á undan en rík­is­stjórn hafði ekki náð að sitja sem meiri­hluta­stjórn út heilt kjör­tíma­bil síðan 2007. 

Það fjar­aði hins vegar hratt undan vin­sældum hinnar nýju rík­is­stjórnar og strax á miðju ári 2018 var stuðn­ingur við hana farin að mæl­ast undir 50 pró­sent. Þannig var staðan meira og minna fram til byrjun árs 2020, en í jan­úar það ár mæld­ist stuðn­ing­ur­inn 46,5 pró­sent.

Þá skall kór­ónu­veiru­far­ald­ur­inn á og stjórn­málin breytt­ust á einni nóttu. Hefð­bundin hug­mynda­fræði­leg átök um áherslur og mál­efni viku til hliðar og allt fór að snú­ast um við­brögð við far­aldri og þjóðin fylkti sér á bak­við rík­is­stjórn­ina sem tók ákvarð­an­irnar um hvernig bregð­ast ætti við til að verja heilsu, efna­hag og sam­fé­lag á for­dæma­lausum tím­um. Í lok mars var stuðn­ingur við rík­is­stjórn­ina komin upp í tæp 60 pró­sent. Fram til byrjun sept­em­ber­mán­aðar 2021, en þing­kosn­ingar fóru fram seint í mán­uði, hélst stuðn­ing­ur­inn mik­ill og fór aldrei undir 55 pró­sent. Far­ald­ur­inn var þá enn í fullum gangi. Omikron-af­brigði átti eftir að skella á lands­mönnum með til­heyr­andi tak­mörk­unum á dag­legt líf, sem kynntar voru í lok árs í fyrra. 

Auglýsing
Í lok febr­úar var svo öllu aflétt. Eðli­legt líf var end­ur­heimt og sam­hliða því, eðli­leg og venju­bundin stjórn­mál. Í fyrsta Þjóð­ar­púls­inum sem gerður var eftir aflétt­ingu allra tak­markana, og birtur var 31. mars, mæld­ist stuðn­ingur við rík­is­stjórn­ina 60,9 pró­sent.

Banka­salan reynd­ist stór­mál

Reglu­legar kann­anir Gallup undir hatti Þjóð­ar­púls­ins á stuðn­ingi við stjórn­mála­flokka og rík­is­stjórn eru gerðar yfir heilan mán­uð. Þær end­ur­spegla því ekki alltaf nákvæm­lega hug fólks til flokka og stjórnar á nákvæm­lega þeim tíma sem nið­ur­stöður þeirra eru birt­ar. 

Salan á 22,5 pró­sent hlut íslenska rík­is­ins í Íslands­banka, sem fram fór 22. mars, átti sér til að mynda stað seint á því könn­un­ar­tíma­bili sem skil­aði áður­nefndum 60,9 pró­sent stuðn­ingi. Skoðun almenn­ings á henni vigtaði ekki inn nema að hluta.

Í apríl kann­aði Gallup sér­stak­lega hug almenn­ings til þeirrar sölu. Nið­ur­staðan var að 87,2 pró­­sent lands­­manna töldu að staðið hefði verið illa að útboði og sölu á hlut rík­­is­ins í Íslands­­­banka. Kjós­­endur allra ann­­arra flokka en Sjálf­­stæð­is­­flokks voru nær alfarið á því að útboðið og salan hefði verið klúð­­ur, eða 89 til 97 pró­­sent þeirra. Hjá kjós­­endum flokks Bjarna Bene­dikts­­son­­ar, fjár­­­mála- og efna­hags­ráð­herra, var staðan önn­­ur. Þar töldu 26 pró­­sent að útboðið og salan á hlutnum í Íslands­­­banka hefði verið vel heppnuð en 62 pró­­sent að illa hefði tek­ist til. 

Kjós­endur Sjálf­stæð­is­flokks með annað við­horf

Gallup spurði einnig að því hvort rann­­sókn­­ar­­nefnd Alþingis ætti að gera úttekt á söl­unni, líkt og þorri stjórn­­­ar­and­­stöð­unnar hafði lagt til. Nið­­ur­­staðan þar varð sú að 73,6 pró­­sent lands­­manna töldu að það eigi að skipa rann­­sókn­­ar­­nefnd en 26,4 pró­­sent töldu nægj­an­­legt að Rík­­is­end­­ur­­skoðun gerði úttekt á söl­unni, líkt og fjár­­­mála- og efna­hags­ráð­herra hafði þegar falið henni að gera. Aftur skáru kjós­­endur Sjálf­­stæð­is­­flokks­ins sig úr, en 74 pró­­sent þeirra voru á því að úttekt Rík­­is­end­­ur­­skoð­unar nægði. Tæp­­lega þriðj­ungur kjós­­enda hinna stjórn­­­ar­­flokk­anna var á þeirri skoðun en um tveir þriðju á því að skipa þyrfti rann­­sókn­­ar­­nefnd. Ekki þarf að koma á óvart að kjós­­endur stjórn­­­ar­and­­stöð­u­­flokka voru nær allir á því að rann­­sókn­­ar­­nefnd sé nauð­­syn­­leg. 

Lárus Blöndal, stjórnarformaður Bankasýslu ríkisins, og Jón Gunnar Jónsson, forstjóri hennar, sáu um framkvæmd á sölu á hlut ríkisins í Íslandsbanka. Mynd: Skjáskot/Alþingi

Í könnun Gallup var líka spurt hvort fólk teldi að lög hefðu verið brotin við sölu á hlut rík­­is­ins í Íslands­­­banka. Mik­ill meiri­hluti lands­­manna, 68,3 pró­­sent, töldu að sölu­­ferlið hefði falið í sér lög­­brot, en 31,7 pró­­sent að svo væri ekki. Athygli vakti að 77 pró­­sent kjós­­enda Vinstri grænna töldu að lög hefðu verið brotin og 67 pró­­sent kjós­­enda Fram­­sókn­­ar­­flokks­ins. Þegar kom að kjós­­endum þriðja stjórn­­­ar­­flokks­ins sner­ist staðan að venju við, en 77 pró­­sent kjós­­enda Sjálf­­stæð­is­­flokks­ins voru sann­­færðir um að engin lög hefðu verið brot­in. 

Aðspurð hvort óeðli­­legir við­­skipta­hættir hafi verið við­hafðir við söl­una sögðu 88,4 pró­­sent svar­enda svo vera. Ein­ungis 11,6 pró­­sent töldu við­­skipta­hætt­ina hafa verið eðli­­lega.

Nær allir kjós­­endur ann­­arra flokka en Sjálf­­stæð­is­­flokks­ins (89 til 99 pró­­sent) töldu söl­una hafa verið fram­­kvæmda með óeðli­­legum við­­skipta­hátt­um, en 41 pró­­sent stuðn­­ings­­manna flokks fjár­­­mála- og efna­hags­ráð­herra töldu að eðli­­legum háttum hafi verið beitt. 

Mesta dýfa frá því að rík­is­stjórnin tók við lyklunum

Eftir banka­söl­una hrundi stuðn­ingur við rík­is­stjórn­ina. Í Þjóð­ar­púls­inum sem birtur var í lok apríl mæld­ist hann 47,4 pró­sent og hafði þá lækkað um 13,5 pró­sentu­stig á einum mán­uði. Það er mesta dýfa sem stuðn­ingur við rík­is­stjórn Katrínar Jak­obs­dóttur hefur tekið á einum mán­uði frá því að hún sett­ist að völd­um. 

Í maí hélt stuðn­ing­ur­inn áfram að þok­ast nið­ur, sam­hliða því að rík­is­stjórnin þurfti meðal ann­ars að takast á við erf­iða umræðu um flótta­menn og miklar hækk­anir á verð­lagi og lána­kjörum sem leiðir af sér kaup­mátt­arrýrn­un. Nýverið bætt­ist þung umræða um sprungið heil­brigð­is­kerfi við og miklar skeyta­send­ingar milli ráð­herra mis­mun­andi flokka í gegnum fjöl­miðla.

Þær áttu sér ekki stað með opin­berum hættu sem neinu nam á síð­asta kjör­tíma­bili en eru nú nær dag­legt brauð. Þar má nefna gagn­rýni Lilju Alfreðs­dóttur á banka­söl­una og vilja hennar um að banka­skattur verði hækk­að­ur, þvert á vilja fjár­mála- og efna­hags­ráð­herra, ákvörðun Bjarna Bene­dikts­sonar um að segja for­mann Fram­sókn­ar­flokks­ins verða að gera það upp við sig sjálfan hvort hann ætl­aði að segja af sér vegna rasískra ummæla sem hann lét falla, gagn­rýni Guð­mundar Inga Guð­brands­son­ar, félags- og vinnu­mark­aðs­ráð­herra, á Jón Gunn­ars­son dóms­mála­ráð­herra vegna mál­efna flótta­manna og nú síð­ast rimmu Lilju og Bjarna vegna hækk­unar á end­ur­greiðslum vegna kvik­mynda­gerð­ar.

Afleið­ingin er sú að stuðn­ingur við rík­is­stjórn­ina lækkar niður í sinn lægsta punkt frá upp­hafi, rúm­lega 44 pró­sent. 

Skiptir Kjarninn þig máli?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við erum til staðar fyrir lesendur og fjöllum um það sem skiptir máli.

Ef Kjarninn skiptir þig máli þá máttu endilega vera með okkur í liði.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Katrín Jakobsdóttir, formaður Vinstri grænna og forsætisráðherra.
Fylgi Vinstri grænna hefur aldrei mælst minna í könnun Gallup – 7,2 prósent styðja flokkinn
Píratar hafa næstum því tvöfaldað fylgi sitt frá síðustu kosningum og Samfylkingin hefur aukið sitt fylgi um tæplega 40 prósent. Sjálfstæðisflokkur mælist undir kjörfylgi en Framsókn siglir lygnan sjó.
Kjarninn 2. júlí 2022
Það sem er sérstakt við spjöld þessi er að í stað þess að á þeim séu myndir og upplýsingar um landsliðsmenn í knattspyrnu eru þar að finna sögur verkafólks sem látist hafa við undirbúning mótsins.
Gefa út „fótboltaspil“ með verkafólki sem látist hefur við undirbúninginn í Katar
Þúsunda farandsverkamanna er minnst í átaki sænsku rannsóknarblaðamannasamtakanna Blankspot til að vekja athygli á mannlega kostnaðnum við Heimsmeistaramótið sem hefst í nóvember.
Kjarninn 2. júlí 2022
Alls fóru 0,0002% af fjármagni í COVID-viðbragðsáætlunum í að uppræta kynbundið ofbeldi
Ríki sem eiga sterka femíníska hreyfingu hafa verið talsvert líklegri til að taka tillit til kynjasjónamiða í COVID-19 áætlunum sínum en þau ríki þar sem engin eða veik femínísk hreyfing er við lýði, samkvæmt nýrri skýrslu.
Kjarninn 2. júlí 2022
Heimili eru talin ábyrg fyrir tonnum á tonn ofan af matvælum sem fara í ruslið.
Svona spornar þú við sóun í sumarfríinu
Það vill enginn koma heim í ýldulykt eftir gott frí. Þá vilja eflaust flestir ekki umturnast í umhverfissóða á ferðalaginu. Hér eru nokkur ráð til njóta sumarleyfisins langþráða án þess að koma heim í fýlu.
Kjarninn 2. júlí 2022
Þórður Snær Júlíusson
Partíið er búið
Kjarninn 2. júlí 2022
Alls 16 prósent ungra kjósenda fylgdist ekkert með pólitískum fréttum í kosningabaráttunni
Það færist í aukana að fólk fái fréttir af íslenskum stjórnmálum í gegnum netið og sérstaklega samfélagsmiðla. Fleiri 18 til 25 ára kjósendur notuðu samfélagsmiðla til að nálgast upplýsingar um síðustu kosningar en sjónvarpsfréttir.
Kjarninn 2. júlí 2022
Þorbjörg Sigríður spurði Bjarna Benediktsson um grænar fjárfestingar ríkisins.
Um 2 prósent af fjárfestingum ríkisins teljast „grænar“
Miðað við þrönga skilgreiningu námu grænar fjárfestingar um 2 prósentum af heildarfjárfestingum ríkisins í fyrra. Ef notast er við víðari skilgreiningu og t.d. framlög til nýs Landspítala tekin með, er hlutfallið 20 prósent.
Kjarninn 1. júlí 2022
Bjarni Beneditsson fjármála- og efnahagsráðherra.
„Gjör rétt – ávallt“
Fjármála- og efnahagsráðherra segir að laun dómara eins og annarra æðstu embættismanna séu ekki lækka. Um sé að ræða leiðréttingu. Hann segir að það sé ekkert minna en siðferðisbrestur að skila því ekki sem ofgreitt var úr opinberum sjóðum.
Kjarninn 1. júlí 2022
Meira eftir höfundinnÞórður Snær Júlíusson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar