Stuðningur við ríkisstjórn Katrínar Jakobsdóttur aldrei mælst minni

Þegar ríkisstjórnin settist að völdum 2017 naut hún mikils stuðnings. Hann dalaði þó hratt en reis aftur þegar kórónuveirufaraldurinn skall á og hélst umtalsverður fram yfir kosningar og inn á árið í ár. Á síðustu mánuðum hefur hann hrunið.

Ríkisstjórn Vinstri grænna, Sjálfstæðisflokks og Framsóknarflokks endurnýjaði hjúskaparheitin eftir síðustu kosningar.
Ríkisstjórn Vinstri grænna, Sjálfstæðisflokks og Framsóknarflokks endurnýjaði hjúskaparheitin eftir síðustu kosningar.
Auglýsing

Stuðn­ingur við rík­is­stjórn Vinstri grænna, Sjálf­stæð­is­flokks og Fram­sókn­ar­flokks mælist nú 44,3 pró­sent sam­kvæmt nýjasta Þjóð­ar­púlsi Gallup. Það er minnst stuðn­ingur sem mælst hefur við rík­is­stjórn flokk­anna þriggja, undir for­sæti Katrínar Jak­obs­dótt­ur, frá því að hún var fyrst mynduð síðla árs 2017. Fyrri lág­punktur var í lok árs 2018 þegar stuðn­ingur við hana mæld­ist 44,8 pró­sent. 

Þegar rík­is­stjórnin var fyrst mynduð fyrir um fjóru og hálfu ári síðan þá naut hún mik­ils stuðn­ings. Í fyrsta Þjóð­ar­púls­inum sem birtur var eftir að sam­starfið var gert form­legt sögð­ust 74,1 pró­sent lands­manna styðja hina óvenju­legu stjórn sem teygði sig frá vinstri, yfir miðj­una og til hægri. Þar spil­aði stóra rullu sá póli­tíski óstöð­ug­leiki sem ríkt hafði hér­lendis árin á undan en rík­is­stjórn hafði ekki náð að sitja sem meiri­hluta­stjórn út heilt kjör­tíma­bil síðan 2007. 

Það fjar­aði hins vegar hratt undan vin­sældum hinnar nýju rík­is­stjórnar og strax á miðju ári 2018 var stuðn­ingur við hana farin að mæl­ast undir 50 pró­sent. Þannig var staðan meira og minna fram til byrjun árs 2020, en í jan­úar það ár mæld­ist stuðn­ing­ur­inn 46,5 pró­sent.

Þá skall kór­ónu­veiru­far­ald­ur­inn á og stjórn­málin breytt­ust á einni nóttu. Hefð­bundin hug­mynda­fræði­leg átök um áherslur og mál­efni viku til hliðar og allt fór að snú­ast um við­brögð við far­aldri og þjóðin fylkti sér á bak­við rík­is­stjórn­ina sem tók ákvarð­an­irnar um hvernig bregð­ast ætti við til að verja heilsu, efna­hag og sam­fé­lag á for­dæma­lausum tím­um. Í lok mars var stuðn­ingur við rík­is­stjórn­ina komin upp í tæp 60 pró­sent. Fram til byrjun sept­em­ber­mán­aðar 2021, en þing­kosn­ingar fóru fram seint í mán­uði, hélst stuðn­ing­ur­inn mik­ill og fór aldrei undir 55 pró­sent. Far­ald­ur­inn var þá enn í fullum gangi. Omikron-af­brigði átti eftir að skella á lands­mönnum með til­heyr­andi tak­mörk­unum á dag­legt líf, sem kynntar voru í lok árs í fyrra. 

Auglýsing
Í lok febr­úar var svo öllu aflétt. Eðli­legt líf var end­ur­heimt og sam­hliða því, eðli­leg og venju­bundin stjórn­mál. Í fyrsta Þjóð­ar­púls­inum sem gerður var eftir aflétt­ingu allra tak­markana, og birtur var 31. mars, mæld­ist stuðn­ingur við rík­is­stjórn­ina 60,9 pró­sent.

Banka­salan reynd­ist stór­mál

Reglu­legar kann­anir Gallup undir hatti Þjóð­ar­púls­ins á stuðn­ingi við stjórn­mála­flokka og rík­is­stjórn eru gerðar yfir heilan mán­uð. Þær end­ur­spegla því ekki alltaf nákvæm­lega hug fólks til flokka og stjórnar á nákvæm­lega þeim tíma sem nið­ur­stöður þeirra eru birt­ar. 

Salan á 22,5 pró­sent hlut íslenska rík­is­ins í Íslands­banka, sem fram fór 22. mars, átti sér til að mynda stað seint á því könn­un­ar­tíma­bili sem skil­aði áður­nefndum 60,9 pró­sent stuðn­ingi. Skoðun almenn­ings á henni vigtaði ekki inn nema að hluta.

Í apríl kann­aði Gallup sér­stak­lega hug almenn­ings til þeirrar sölu. Nið­ur­staðan var að 87,2 pró­­sent lands­­manna töldu að staðið hefði verið illa að útboði og sölu á hlut rík­­is­ins í Íslands­­­banka. Kjós­­endur allra ann­­arra flokka en Sjálf­­stæð­is­­flokks voru nær alfarið á því að útboðið og salan hefði verið klúð­­ur, eða 89 til 97 pró­­sent þeirra. Hjá kjós­­endum flokks Bjarna Bene­dikts­­son­­ar, fjár­­­mála- og efna­hags­ráð­herra, var staðan önn­­ur. Þar töldu 26 pró­­sent að útboðið og salan á hlutnum í Íslands­­­banka hefði verið vel heppnuð en 62 pró­­sent að illa hefði tek­ist til. 

Kjós­endur Sjálf­stæð­is­flokks með annað við­horf

Gallup spurði einnig að því hvort rann­­sókn­­ar­­nefnd Alþingis ætti að gera úttekt á söl­unni, líkt og þorri stjórn­­­ar­and­­stöð­unnar hafði lagt til. Nið­­ur­­staðan þar varð sú að 73,6 pró­­sent lands­­manna töldu að það eigi að skipa rann­­sókn­­ar­­nefnd en 26,4 pró­­sent töldu nægj­an­­legt að Rík­­is­end­­ur­­skoðun gerði úttekt á söl­unni, líkt og fjár­­­mála- og efna­hags­ráð­herra hafði þegar falið henni að gera. Aftur skáru kjós­­endur Sjálf­­stæð­is­­flokks­ins sig úr, en 74 pró­­sent þeirra voru á því að úttekt Rík­­is­end­­ur­­skoð­unar nægði. Tæp­­lega þriðj­ungur kjós­­enda hinna stjórn­­­ar­­flokk­anna var á þeirri skoðun en um tveir þriðju á því að skipa þyrfti rann­­sókn­­ar­­nefnd. Ekki þarf að koma á óvart að kjós­­endur stjórn­­­ar­and­­stöð­u­­flokka voru nær allir á því að rann­­sókn­­ar­­nefnd sé nauð­­syn­­leg. 

Lárus Blöndal, stjórnarformaður Bankasýslu ríkisins, og Jón Gunnar Jónsson, forstjóri hennar, sáu um framkvæmd á sölu á hlut ríkisins í Íslandsbanka. Mynd: Skjáskot/Alþingi

Í könnun Gallup var líka spurt hvort fólk teldi að lög hefðu verið brotin við sölu á hlut rík­­is­ins í Íslands­­­banka. Mik­ill meiri­hluti lands­­manna, 68,3 pró­­sent, töldu að sölu­­ferlið hefði falið í sér lög­­brot, en 31,7 pró­­sent að svo væri ekki. Athygli vakti að 77 pró­­sent kjós­­enda Vinstri grænna töldu að lög hefðu verið brotin og 67 pró­­sent kjós­­enda Fram­­sókn­­ar­­flokks­ins. Þegar kom að kjós­­endum þriðja stjórn­­­ar­­flokks­ins sner­ist staðan að venju við, en 77 pró­­sent kjós­­enda Sjálf­­stæð­is­­flokks­ins voru sann­­færðir um að engin lög hefðu verið brot­in. 

Aðspurð hvort óeðli­­legir við­­skipta­hættir hafi verið við­hafðir við söl­una sögðu 88,4 pró­­sent svar­enda svo vera. Ein­ungis 11,6 pró­­sent töldu við­­skipta­hætt­ina hafa verið eðli­­lega.

Nær allir kjós­­endur ann­­arra flokka en Sjálf­­stæð­is­­flokks­ins (89 til 99 pró­­sent) töldu söl­una hafa verið fram­­kvæmda með óeðli­­legum við­­skipta­hátt­um, en 41 pró­­sent stuðn­­ings­­manna flokks fjár­­­mála- og efna­hags­ráð­herra töldu að eðli­­legum háttum hafi verið beitt. 

Mesta dýfa frá því að rík­is­stjórnin tók við lyklunum

Eftir banka­söl­una hrundi stuðn­ingur við rík­is­stjórn­ina. Í Þjóð­ar­púls­inum sem birtur var í lok apríl mæld­ist hann 47,4 pró­sent og hafði þá lækkað um 13,5 pró­sentu­stig á einum mán­uði. Það er mesta dýfa sem stuðn­ingur við rík­is­stjórn Katrínar Jak­obs­dóttur hefur tekið á einum mán­uði frá því að hún sett­ist að völd­um. 

Í maí hélt stuðn­ing­ur­inn áfram að þok­ast nið­ur, sam­hliða því að rík­is­stjórnin þurfti meðal ann­ars að takast á við erf­iða umræðu um flótta­menn og miklar hækk­anir á verð­lagi og lána­kjörum sem leiðir af sér kaup­mátt­arrýrn­un. Nýverið bætt­ist þung umræða um sprungið heil­brigð­is­kerfi við og miklar skeyta­send­ingar milli ráð­herra mis­mun­andi flokka í gegnum fjöl­miðla.

Þær áttu sér ekki stað með opin­berum hættu sem neinu nam á síð­asta kjör­tíma­bili en eru nú nær dag­legt brauð. Þar má nefna gagn­rýni Lilju Alfreðs­dóttur á banka­söl­una og vilja hennar um að banka­skattur verði hækk­að­ur, þvert á vilja fjár­mála- og efna­hags­ráð­herra, ákvörðun Bjarna Bene­dikts­sonar um að segja for­mann Fram­sókn­ar­flokks­ins verða að gera það upp við sig sjálfan hvort hann ætl­aði að segja af sér vegna rasískra ummæla sem hann lét falla, gagn­rýni Guð­mundar Inga Guð­brands­son­ar, félags- og vinnu­mark­aðs­ráð­herra, á Jón Gunn­ars­son dóms­mála­ráð­herra vegna mál­efna flótta­manna og nú síð­ast rimmu Lilju og Bjarna vegna hækk­unar á end­ur­greiðslum vegna kvik­mynda­gerð­ar.

Afleið­ingin er sú að stuðn­ingur við rík­is­stjórn­ina lækkar niður í sinn lægsta punkt frá upp­hafi, rúm­lega 44 pró­sent. 

Við þurfum á þínu framlagi að halda

Þú getur tekið beinan þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við sem vinnum á ritstjórn Kjarnans viljum hvetja þig til að vera með okkur í liði og leggja okkar góða fjölmiðli til mánaðarlegt framlag svo við getum haldið áfram að vinna fyrir lesendur, fyrir fólkið í landinu.

Kjarninn varð níu ára í sumar. Þegar hann hóf að taka við frjálsum framlögum þá varð slagorðið „Frjáls fjölmiðill fyrir andvirði kaffibolla“ til og lesendur voru hvattir til að leggja fram í það minnsta upphæð eins kaffibolla á mánuði.

Mikið vatn hefur runnið til sjávar á þeim níu árum sem Kjarninn hefur lifað. Í huga okkar á Kjarnanum hefur þörfin fyrir fjölmiðla sem veita raunverulegt aðhald og taka hlutverk sitt alvarlega aukist til muna.

Við trúum því að Kjarninn skipti máli fyrir samfélagið.

Við trúum því að sjálfstæð og vönduð blaðamennska skipti máli.

Ef þú trúir því sama þá endilega hugsaðu hvort Kjarninn er ekki allavega nokkurra kaffibolla virði á mánuði.

Vertu með okkur í liði. Þitt framlag skiptir máli.

Ritstjórn Kjarnans: Sunna Ósk Logadóttir, Þórður Snær Júlíusson, Erla María Markúsdóttir, Arnar Þór Ingólfsson, Eyrún Magnúsdóttir og Grétar Þór Sigurðsson.


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Guðlaugur Þór Þórðarson umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra.
Skrítið ef „enginn staður á Íslandi kæmi til greina fyrir vindorku“
Umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra segir að tvöfalda þurfi orkuframleiðslu á Íslandi „hið minnsta“ til að ná fram orkuskiptum. Íslendingar séu langt á eftir öðrum þegar komið að vindorkunni.
Kjarninn 2. desember 2022
Kristrún Frostadóttir, formaður Samfylkingarinnar.
Samfylkingin mælist með yfir 20 prósent fylgi og hefur ekki mælst stærri í áratug
Fylgi Samfylkingarinnar hefur rúmlega tvöfaldast frá því að kosið var síðasta fyrir rúmu ári síðan. Flokkurinn mælist nú með 21,1 prósent fylgi hjá Gallup. Framsókn hefur ekki mælst minni á kjörtímabilinu og Vinstri græn eru í miklum öldudal.
Kjarninn 1. desember 2022
Esjan á vetrardegi. Félagið Esjuferja ehf. vill reisa kláf upp á fjallið.
Hugmyndir um kláf upp á Esjuna verða teknar til skoðunar á ný
Félagið Esjuferja hefur óskað eftir því við borgina að fá lóðir leigðar undir farþegakláf upp á Esjubrún. Borgarráð samþykkti í dag að leggja mat á raunhæfni hugmyndanna, sem eru ekki nýjar af nálinni.
Kjarninn 1. desember 2022
Jón Ólafur Ísberg
Nýr þjóðhátíðardagur
Kjarninn 1. desember 2022
Tæknivarpið
Tæknivarpið
Tæknivarpið - „Það er enginn að fara hakka mig”
Kjarninn 1. desember 2022
Í austurvegi
Í austurvegi
Í austurvegi – Sýndu þakklæti í verki 感恩图报
Kjarninn 1. desember 2022
Kísilverksmiðjan í Helguvík verður líklega flutt, eða fundið nýtt hlutverk, samkvæmt tilkynningu Arion banka.
„Allt útlit fyrir“ að kísilverið í Helguvík verði ekki gangsett á ný
Arion banki og PCC hafa slitið viðræðum um möguleg kaup PCC á kísilverksmiðjunni í Helguvík. Einnig hefur Arion sagt upp raforkusamningi við Landsvirkjun, þar sem framleiðsla kísils var forsenda samningsins.
Kjarninn 1. desember 2022
Dagur B. Eggertsson er sem stendur borgarstjóri í Reykjavík. Einar Þorsteinsson mun taka við því embætti síðar á kjörtímabilinu.
Sá hluti Reykjavíkurborgar sem rekinn er fyrir skattfé tapaði 11,1 milljarði á níu mánuðum
Vaxtakostnaður samstæðu Reykjavíkurborgar var 12,1 milljarði króna hærri en áætlanir gerðu ráð fyrir á fyrstu níu mánuðum ársins. Samstæðan skilar hagnaði, en einungis vegna þess að matsvirði félagslegs húsnæðis hækkaði um 20,5 milljarða króna.
Kjarninn 1. desember 2022
Meira eftir höfundinnÞórður Snær Júlíusson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar