Útgáfufélag Morgunblaðsins hefur fengið 600 nýjar milljónir frá hluthöfum á þremur árum

Sá hópur sem keypti útgáfufélag Morgunblaðsins árið 2009 hefur sett tvo milljarða króna í reksturinn og þegar afskrifað helming þeirrar upphæðar. Samanlagt tap nemur rúmlega 2,5 milljörðum króna og lestur hefur rúmlega helmingast.

Davíð Oddsson er annar ritstjóra Morgunblaðsins og hefur verið það frá haustinu 2009.
Davíð Oddsson er annar ritstjóra Morgunblaðsins og hefur verið það frá haustinu 2009.
Auglýsing

Hlutafé í Þórs­mörk, eig­anda útgáfu­fé­lags­ins Árvak­urs sem heldur úti Morg­un­blað­inu, mbl.is og K100, var aukið um 100 millj­ónir króna þann 31. jan­úar síð­ast­lið­inn. Í þeim gögnum sem skilað hefur verið inn til fyr­ir­tækja­skrár vegna aukn­ing­ar­innar kemur ekki fram hver greiddi fyrir hluta­fjár­aukn­ing­una og breyt­ingar á eign­ar­haldi hafa ekki verið til­kynntar til fjöl­miðla­nefndar líkt og lög gera ráð fyr­ir. 

Upp­lýs­ingar um eign­ar­hald útgáfu­fé­lags­ins sem eru þar aðgengi­legar voru síð­ast upp­færðar 17. júlí 2020. Í lögum um fjöl­miðla segir að við sölu á hlut í fjöl­miðli beri að til­kynna um hana „innan tveggja virkra daga frá gerð kaup­samn­ings“. Sá frestur rann fyrir fyrir rúmum mán­uði.

Þetta er í þriðja sinn frá árinu 2019 sem nýtt hlutafé er sett inn í rekstur fjöl­miðla­sam­steypunnar til að mæta tap­rekstri henn­ar. Í byrjun árs 2019 var hluta­féð aukið um 200 millj­ónir króna. Kaup­­­fé­lag Skag­­­firð­inga (KS) og félög tengd Ísfé­lagi Vest­­­manna­eyja lögðu til 80 pró­­­sent þeirrar aukn­ing­ar. Sum­arið 2020 var hluta­féð aukið um 300 millj­ónir króna og kom allt féð frá þeim eig­enda­hópi sem var þegar til stað­ar. Að við­bættri þeirri hluta­fjár­aukn­ingu sem ráð­ist var í í upp­hafi árs hefur móð­ur­fé­lagi Árvak­urs því verið lagt til 600 millj­ónir króna á þremur árum.

Kaupin sögð á við­skipta­legum grunni

Árvakur var tækni­lega gjald­þrota fyr­ir­tæki eftir banka­hrunið og í nokk­urs konar gjör­gæslu nýstofn­aðs Íslands­banka. Um jólin 2008 fékk hluti eft­ir­stand­andi starfs­manna til að mynda ekki laun fyrr en langt var liðið að jólum og eftir að bank­inn ákvað að veita útgáfu­fé­lag­inu, sem var gríð­ar­lega skuld­sett, við­bót­ar­fyr­ir­greiðslu. 

Auglýsing
Í lok febr­úar 2009 náð­ist sam­komu­lag um að selja Árvakur til sjö fjár­festa sem stóðu að félag­inu Þórs­mörk. Hóp­ur­inn var leiddur af Ósk­ari Magn­ús­syni en á meðal ann­arra í honum voru fyr­ir­ferða­miklir útgerð­ar­menn eins og Guð­björg Matth­í­as­dótt­ir, aðal­eig­andi Ísfé­lags Vest­manna­eyja, Þor­steinn Már Bald­vins­son, for­stjóri Sam­herja, og Pétur H. Páls­son, fram­kvæmda­stjóri Vísis í Grinda­vík. Af þessu til­efni sagði Óskar við Morg­un­blaðið að kaupin væru á við­skipta­legum grunni og að hóp­ur­inn teldi „að það megi gera úr þessu góðan og arð­væn­legan rekst­ur. Það er aðal­mark­mið þeirra fjár­festa sem hafa komið til liðs við mig í þessu verk­efni til þessa. Svo eru sjálf­sagt mis­mun­andi ástæður hjá hverjum og ein­um.“ 

Guðbjörg Matthíasdóttir og aðilar tengdir henni eru stærstu eigendur Árvakurs. Mynd: Bára Huld Beck

Frá þessum tíma og til loka árs 2020 hefur útgáfu­fé­lagið tapað yfir 2,5 millj­örðum króna. Eig­enda­hóp­ur­inn, sem hefur tekið ein­hverjum breyt­ingum á tíma­bil­inu, hefur nú lagt Árvakri til sam­tals tvo millj­arða króna í nýtt hluta­fé. 

Millj­arðar afskrif­aðir

Við­­­skipta­­­banki Árvak­­­urs, Íslands­­­­­banki, afskrif­aði um 3,5 millj­­­arða króna af skuldum félags­­­ins í aðdrag­anda þess að félagið var selt nýjum eig­enda­hópi. Síð­­­­­ari lota afskrifta af skuldum Árvak­urs við bank­ann átti sér svo stað árið 2011 og var upp á einn millj­­­arð króna.

Í maí 2019  var ákveðið að lækka hlutafé í Þór­s­­­­­mörk  um einn millj­­­­­arð króna. Sam­­­­­kvæmt til­­­­­kynn­ingu til fyr­ir­tækja­­­­­skráar var það gert til jöfn­unar á tapi. 

Við það lækk­­­­­aði hlutafé Þór­s­­­­­merkur úr 1,6 millj­­­­­arði króna í 606,6 millj­­­­­ónir króna. Það þýddi að eig­endur félags­­­­­ins hafa afskrifað millj­­­­­arð af því fjár­­­­­­­­­magni sem þeir settu inn í félag­ið. Síðan þá hef­­ur hluta­­­féð verið aukið um sam­tals 400 millj­­­ónir króna til að mæta áfram­hald­andi tap­rekstri. 

Sam­kvæmt síð­asta birta árs­reikn­ingi Árvak­urs, fyrir árið 2020, var rekstr­­ar­tap félags­­ins 210,3 millj­­ónir króna á því ári. Það er aðeins minna rekstr­­ar­tap en árið áður þegar það var 245,3 millj­­ónir króna. 

Óvissa um rekstr­ar­hæfi Árvak­urs

Sá munur var á rekstr­­ar­um­hverfi einka­rek­inna fjöl­miðla árið 2020 miðað við árið 2019 að á fyrr­nefnda árinu ákvað Alþingi að veita rekstr­­ar­­stuðn­­ing til þess að mæta efna­hags­á­hrifum heims­far­ald­­ur­s­ins, og studdi við fyr­ir­tæki með ýmsum öðrum hætti.

Rekstr­­ar­­styrk­­ur­inn sem Árvakur fékk nam alls 99,9 millj­­ónum króna, en eitt hund­rað millj­­óna króna þak var á styrkjum til hvers fjöl­miðla­­fyr­ir­tæk­­is. Því má ætla að rekstr­­ar­tapið hafi verið yfir 300 millj­­ónir króna ef ekki hefði verið fyrir rekstr­­ar­­styrk­inn. 

Auglýsing
Árvakur fékk svo rúm­lega 81 milljón króna í rekstr­ar­styrk úr rík­is­sjóði í fyrra. 

Í árs­­reikn­ingi Árvak­­urs fyrir árið 2020 sagði að á því ári hafi verið „unnið að hag­ræð­ing­­ar­að­­gerðum í rekstri félags­­ins til að mæta þeim rekstr­­ar­­vanda sem einka­reknir fjöl­miðlar hér á landi búa við og mun verða haldið áfram á þeirri veg­­ferð til að ná jafn­­vægi í rekstri þess, en hvenær það næst er erfitt að meta með áreið­an­­legum hætti. Það er mat stjórn­­enda félags­­ins að ekki sé vafi á rekstr­­ar­hæfi félags­­ins eins og staða þess er í dag. En gangi áætl­­­anir stjórn­­enda ekki eftir ríkir ákveðin óvissa um rekstr­­ar­hæfi félags­­ins til lengri tíma.“

Lestur meira en helm­ingi minni en þegar nýir rit­stjórar tóku við

Um haustið 2009 var Ólafur Steph­en­sen rek­inn sem rit­stjóri Morg­un­blaðs­ins og tveir ráðnir í hans stað, þeir Davíð Odds­son og Har­aldur Johann­es­sen. Þeir stýra enn blað­inu og eru lang­launa­hæstu fjöl­miðla­menn lands­ins. Sam­kvæmt Tekju­blaði Frjálsrar versl­unar sem kom út í ágúst í fyrra var Davíð með tæpar 5,5 millj­­ónir króna á mán­uði í laun árið 2020. Þess má geta að hluti launa Dav­­íðs eru eft­ir­­laun frá því hann var ráð­herra og þing­­mað­­ur. Eft­ir­­laun Dav­­íðs eru 80 pró­­sent af launum for­­sæt­is­ráð­herra en hann fær einnig eft­ir­­laun vegna starfa sinna sem seðla­­banka­­stjóri eftir að hann hætti á þingi. Har­ald­ur, sem er líka fram­­­kvæmda­­­stjóri Ár­vak­­urs, var með rúmar 3,2 millj­­ónir króna í laun á mán­uði.

Þegar nýju eig­end­urnir tóku við rekstr­inum var Morg­un­blað­ið, flagg­skip útgáf­unn­ar, lesið af rúm­lega 40 pró­sent þjóð­ar­inn­ar. Í síð­ustu birtu mæl­ingu Gallup á lestri prent­miðla var sá lestur kom­inn niður í 18,6 pró­sent og hefur aldrei mælst lægri. Vefur útgáf­unn­ar, Mbl.is, var lengi vel mest lesni vefur lands­ins en á síð­ustu miss­eri hefur Vís­ir.is, vefur í eigu Sýn­ar, stöðugt mælst með fleiri not­end­ur.

Eign­ar­hlutur færður til borg­ar­full­trúa

Líkt og áður sagði hafa orðið breyt­ingar á eig­enda­hópnum á und­an­förnum árum. Stærsti eig­and­inn fyrir síð­ustu hluta­fjár­aukn­ingu voru Guð­­björg Matt­h­í­a­s­dóttir og börn henn­­ar, í gegnum félögin Hlyn A og Ísfé­lag Vest­­manna­eyja. Sam­an­lagt átti sá hópur 25,5 pró­­sent hlut. Næst stærsti eig­and­inn eru Íslenskar Sjá­v­­­ar­af­­urð­ir, í eigu Kaup­­fé­lags Skag­­firð­inga, með 19,4 pró­­sent eign­­ar­hlut. 

Sam­herji, Síld­ar­vinnslan og Vísir seldu sína hluti í Árvakri árið 2017 til Eyþórs Arn­alds, borg­ar­full­trúa og odd­vita Sjálf­stæð­is­flokks­ins í Reykja­vík. Alls var um að ræða 26,62 pró­sent eign­ar­hlut. Stærsti bit­inn var 18,43 pró­sent hlutur sem Eyþór keypti af félagi Sam­herja, sem ber nafnið Katta­nef ehf. Eyþór lagði ekk­ert út fyrir kaup­unum heldur veitti selj­and­inn honum selj­enda­lán. 

Eyþór Arnalds. Mynd: Bára Huld Beck

Lánið féll á gjald­daga árið 2020 og Katt­ar­nef hefur afskrifað það að fullu. Í árs­reikn­ingi félags Eyþórs, Ram­ses ehf, kom fram að gjald­­fallnar afborg­­anir félags­­ins hafi numið alls 386,8 millj­­ónum króna í árs­lok 2020. Í fyrra náð­ist svo sam­komu­lag á milli félags­­ins Ram­ses II, sem er í fullri eigu Eyþórs, og félags­­ins Katt­­ar­­nefs um að annað félag í eigu Eyþórs, sem heitir Ram­ses, keypti kröf­una sem Katt­­ar­­nef átti á Ram­ses II. Virði hennar var, líkt og áður sagði, krónur núll í bókum Katta­nefs.

Hlutur Eyþórs í Árvakri hefur rýrnað vegna ítrek­aðra hluta­fjár­inn­­spýt­inga ann­­arra hlut­hafa og fyrir nýj­ustu aukn­ing­una var Eyþór eig­andi 13,41 pró­­sents hlutar í útgáfu­­fé­lag­inu. Sá eign­­ar­hlutur var met­inn á 82,4 millj­­ónir króna í lok árs 2020 og hefur lækkað um meira en 100 millj­­ónir króna í virði frá árs­lokum 2017.

Sam­keppn­is­eft­ir­litið hefur opin­ber­lega gert athuga­semdir við þróun eign­ar­halds á stærri fjöl­miðla­fyr­ir­tækjum lands­ins. Í umsögn um frum­varp um rekstr­ar­styrki til fjöl­miðla, sem skilað var inn til Alþingis í byrjun árs 2020, sagði að „eign­­ar­hald stærri einka­rek­inna fjöl­miðla hefur í vax­andi mæli þró­­ast á þann veg að eign­­ar­haldið hefur færst á hendur fjár­­­sterkra aðila sem standa fyrir til­­­tekna skil­­greinda hags­muni í íslensku atvinn­u­­lífi. Í sumum til­­vikum blasir við að ráð­­stöfun þess­­ara aðila á fjár­­munum í fjöl­miðla­­rekstur hefur það meg­in­­mark­mið að ljá hags­munum við­kom­andi aðila enn sterk­­ari rödd og vinna þeim þannig frek­­ari fram­­gang.“

Við þurfum á þínu framlagi að halda

Þú getur tekið beinan þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við sem vinnum á ritstjórn Kjarnans viljum hvetja þig til að vera með okkur í liði og leggja okkar góða fjölmiðli til mánaðarlegt framlag svo við getum haldið áfram að vinna fyrir lesendur, fyrir fólkið í landinu.

Kjarninn varð níu ára í sumar. Þegar hann hóf að taka við frjálsum framlögum þá varð slagorðið „Frjáls fjölmiðill fyrir andvirði kaffibolla“ til og lesendur voru hvattir til að leggja fram í það minnsta upphæð eins kaffibolla á mánuði.

Mikið vatn hefur runnið til sjávar á þeim níu árum sem Kjarninn hefur lifað. Í huga okkar á Kjarnanum hefur þörfin fyrir fjölmiðla sem veita raunverulegt aðhald og taka hlutverk sitt alvarlega aukist til muna.

Við trúum því að Kjarninn skipti máli fyrir samfélagið.

Við trúum því að sjálfstæð og vönduð blaðamennska skipti máli.

Ef þú trúir því sama þá endilega hugsaðu hvort Kjarninn er ekki allavega nokkurra kaffibolla virði á mánuði.

Vertu með okkur í liði. Þitt framlag skiptir máli.

Ritstjórn Kjarnans: Sunna Ósk Logadóttir, Þórður Snær Júlíusson, Erla María Markúsdóttir, Arnar Þór Ingólfsson, Eyrún Magnúsdóttir og Grétar Þór Sigurðsson.


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Engin starfsemi hefur verið í kísilverinu í Helguvík í fimm ár.
Ekkert fast í hendi en „samtalið er enn í gangi“
Viðræður Arion banka og PCC um möguleg kaup á kísilverksmiðjunni í Helguvík hafa nú staðið í rúmlega átta mánuði. „Samtalið er enn í gangi og ekki ljóst hvenær eða hvernig það endar,“ segir forstöðumaður samskiptasviðs bankans.
Kjarninn 29. september 2022
Gríðarlegt uppstreymi í Eystrasalti yfir einu gati á gasleiðslunni.
Hafa uppgötvað fjórða lekann í Eystrasalti
Gasleiðslurnar Nord Stream 1 og 2 í Eystrasalti leka á fjórum stöðum. Fjórði lekinn uppgötvaðist á þriðjudag en sænska strandgæslan staðfesti tilvist hans í morgun.
Kjarninn 29. september 2022
Fyrir stóran hluta íslenskra heimila er húsnæðislánið stærsti einstaki útgjaldaliðurinn í hverjum mánuði. Lágt vaxtastig kom heimilunum til góða, en sendi húsnæðisverðið á sama tíma í hæstu hæðir. Senn breytist greiðslubyrði fjölmargra heimila.
„Nýja snjóhengjan“: Hundruð milljarða skuldir færast senn af sögulega lágum vöxtum
Margir íslenskir lántakendur nýttu sér fordæmalausar vaxtalækkanir Seðlabankans í faraldrinum til að taka óverðtryggð húsnæðislán á föstum vöxtum. Stóraukin greiðslubyrði bíður þeirra, að öllu óbreyttu.
Kjarninn 28. september 2022
Blásjór í eðlilegu árferði að hausti. Lónið er nú hálftómt og rafmagnsframleiðslu í virkjununum verið hætt tímabundið.
Stórar virkjanir úti í Noregi vegna vatnsskorts
Skert raforkuframleiðsla vegna vatnsskorts blasir áfram við í mið- og suðurhluta Noregs ef himnarnir fara ekki að opnast almennilega. Í raun þarf úrkoma haustsins að vera óvenjulega mikil til að bæta upp fyrir þurrkatíð sumarsins.
Kjarninn 28. september 2022
Olíubirgðastöðin í Örfirisey.
Eigum aðeins eldsneytisbirgðir til 20-50 daga
Eldsneytisbirgðir hér á landi eru langt undir þeim viðmiðunarmörkum sem í gildi eru innan Evrópusambandsins og víðar. Dæmi eru um að birgðir þotueldsneytis hafi farið undir tíu daga.
Kjarninn 28. september 2022
Ásgeir Jónsson seðlabankastjóri.
Seðlabankinn: Líkur hafa aukist á að fasteignaverð lækki
Útreikningar Seðlabankans á hlutfalli íbúðaverðs og launavísitölu hafa allt frá í mars gefið til kynna bólumyndun á íbúðamarkaði. Hvernig markaðurinn mun mögulega leiðrétta sig er óvíst, en hröð leiðrétting og nafnverðslækkanir eru möguleiki.
Kjarninn 28. september 2022
Gas streymir upp á yfirborðið í Eystrasalti út úr leiðslunum á hafsbotni.
Hvað gerðist eiginlega í Eystrasalti?
Allur vafi hefur nú verið tekinn af því hvort að rússneskt gas muni streyma til Evrópu í vetur. Sprengingar sem mældust á jarðskjálftamælum og gerðu risastór göt á leiðslurnar í Eystrasalti hafa veitt þeim vangaveltum náðarhöggið.
Kjarninn 28. september 2022
Verðbólgan komin niður í 9,3 prósent
Vísitala neysluverðs hækkaði á milli mánaða en ársverðbólga dregst saman annan mánuðinn í röð. Miklar lækkanir á flugfargjöldum til útlanda skiptu miklu.
Kjarninn 28. september 2022
Meira eftir höfundinnÞórður Snær Júlíusson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar