Vantar tugþúsundir til starfa

Helsta vandamálið í dönsku atvinnulífi er skortur á vinnuafli. Í iðnaði, verslun og þjónustu vantar tugþúsundir starfsfólks og á næstu árum verður ástandið að óbreyttu enn alvarlegra. Stjórnmálamenn eru sagðir snúa blinda auganu að vandanum.

Fjölmarga vantar í störf í Danmörku, meðal annars á veitingastöðum.
Fjölmarga vantar í störf í Danmörku, meðal annars á veitingastöðum.
Auglýsing

„Há­seta vantar á bát“ var ein þeirra til­kynn­inga sem iðu­lega mátti heyra á árum áður í Rík­is­út­varp­inu og er eins­konar sam­nefn­ari íslenskra atvinnu­aug­lýs­inga, ásamt kannski „Ráðs­kona óskast í sveit“. Aug­lýs­ingar af þessu tagi heyr­ast vart lengur í útvarp­inu, nú er það netið og atvinnu­síður dag­blað­anna (sem líka eru á net­inu) sem fólk í atvinnu­leit skoð­ar. 

Í Dan­mörku er ekki hefð fyrir atvinnu­aug­lýs­ingum á ljós­vak­an­um, enda engar aug­lýs­ingar í flestum slíkum miðlum þar í landi. Öðru máli gegnir um dag­blöð­in. Mörg þeirra birta atvinnu­aug­lýs­ingar í sér­stökum auka­blöð­um, gjarna um helg­ar. Í þessum auka­blöðum birt­ast aug­lýs­ingar frá fyr­ir­tækj­um, sem vantar fólk, og sömu­leiðis frá fyr­ir­tækjum sem sér­hæfa sig í manna­ráðn­ing­um. Þetta er svipað fyr­ir­komu­lag og við þekkjum hér á landi.

Skin og skúrir

Í Dan­mörku hafa skipst á skin og skúrir í atvinnu­mál­um. Í heimskrepp­unni í kringum 1930 var mikið atvinnu­leysi, mest 24.8 pró­sent árið 1932. Á 6. ára­tug síð­ustu aldar var mikið atvinnu­leysi um tíma en síðan dró úr því. Jókst tals­vert á árunum 1974 og 1975 og aftur upp úr 1980. 

Eins og í mörgum löndum jókst atvinnu­leysi á „hru­nár­un­um“ svo­nefndu eftir 2008 og fram til árs­ins 2013. Eftir það lá leiðin upp á við, fram að heims­far­aldr­inum svo­nefnda. 

Tug­þús­undir fóru til heima­lands­ins

Þegar heims­far­ald­ur­inn dundi yfir heims­byggð­ina misstu tug­þús­undir erlendra rík­is­borg­ara sem starfað höfðu í Dan­mörku, einkum á veit­inga­stöð­um, hót­elum og ýmsu tengt ferða­þjón­ustu og verslun ásamt bygg­ing­ar­iðn­aði skyndi­lega vinn­una og ákváðu að snúa til heima­lands­ins.  Það sem iðu­lega er nefnt „hjól atvinnu­lífs­ins“ sner­ust allt í einu á hálfum hraða eða í sumum til­vikum mun hæg­ar.

Auglýsing
Enginn vissi hvert fram­haldið yrði, óvissan var algjör. Það var dauft yfir öllu, veit­inga­staðir hálf­tómir, eða lok­að­ir, lítið að gera í versl­un­um, færra fólk á ferð­inni. Og grímu­skylda. Margir fyllt­ust svart­sýni en stjórn­völd gerðu sitt besta við að stappa stál­inu í lands­menn. Gripið var til marg­hátt­aðra aðgerða til aðstoðar fyr­ir­tækjum í vanda,

Svo reis landið á ný

Vorið 2021 birti til. Eins og hendi væri veifað fór flest í fullan gang. Ferða­fólk flykkt­ist til Dan­merkur á nýjan leik og hót­elin höfðu vart undan að taka á móti pönt­un­um, bygg­inga­iðn­að­ur­inn kippt­ist við, pant­anir eftir alls kyns varn­ingi, allt frá vind­myllum til vasa­úra streymdu inn, veit­inga­stað­irnir lifn­uðu við, göngu­götur og versl­anir fyllt­ust af fólki. Blaða­maður Berl­ingske lýsti þessu þannig að Dan­mörk væri laust úr viðj­um. Bætti við að þessi lýs­ing væri ekki bundin við Dan­mörku, hún ætti við stærstan hluta heims­ins. Upp­sveiflan kall­aði á fleira fólk til starfa, margt fólk. Tug­þús­und­ir.

Atvinnu­rek­endur áhyggju­fullir

Um miðjan júní árið 2021 greindi dag­blaðið Berl­ingske frá könnun sem blaðið hafði gert meðal 150 danskra fyr­ir­tækja. Við­kom­andi voru öll meðal 1000 stærstu fyr­ir­tækja lands­ins. Rúm­lega 20 pró­sent þeirra sem tóku þátt í þess­ari könnun sögð­ust á und­an­förnum mán­uðum hafa orðið að segja nei við pönt­unum vegna skorts á starfs­fólki. Af sömu ástæðu sögð­ust 27 pró­sent til við­bótar sjá fram á að geta ekki afgreitt allar pant­anir sem bær­ust. Til við­bótar sögð­ust 32 pró­sent ótt­ast skort á starfs­fólki þótt þetta slyppi, eins og það var orð­að, í augna­blik­in­u.  

Hvað er til ráða?

Þeir Danir sem eru að svip­ast um eftir atvinnu hafa úr mörgu að velja. Um þessar mundir vantar tug­þús­undir fólks í öll mögu­leg störf. Nán­ast sama hvert litið er, það vantar alls staðar fólk nema í banka­starf­sem­i. 

Um það bil 100 þús­und manns eru nú á atvinnu­leys­is­skrá. Sú tala hefur ekki verið lægri í 12 ár. Þótt hver ein­asta mann­eskja úr þessum hópi (sem er ekki raun­hæfur mögu­leiki) færi út á vinnu­mark­að­inn hrykki það ekki til, og vantar mikið á. 

Verslunargöturnar við Strikið í Kaupamannahöfn iða venjulega af mannlífi. Mynd: EPA

Í við­tali fyrr í þessum mán­uði sagði Brian Mikk­el­sen, fyrr­ver­andi ráð­herra og núver­andi fram­kvæmda­stjóri  Dansk Erhverv (eitt fjöl­margra sam­taka atvinnu­rek­enda) að fyr­ir­tæki innan sam­tak­anna vanti nú 53 þús­und starfs­menn. Hann vildi ekki giska á hve mörg laus störf væru í boði í land­inu öllu en sagð­ist telja að þau væru vel á annað hund­rað þús­und. „Hvernig er hægt að bæta úr þessu?“ spurði Brian Mikk­el­sen og svar­aði spurn­ing­unni sjálfur „með því að ráða útlend­inga til starfa“. Hann sagði jafn­framt að rík­is­stjórn Mette Frederik­sen hefði blandað saman atvinnupóli­tík og útlend­ingapóli­tík. Stjórnin hefur ekki þorað að segja að erlent vinnu­afl skipti miklu fyrir Dan­mörku, því hún ótt­ast að verða sökuð um lin­kind í útlend­inga­mál­um. „Við eigum ekki að loka land­inu, við eigum að opna landið enn frekar en nú er. Hvað gerir fram­leiðslu­fyr­ir­tæki sem  annar ekki eft­ir­spurn og fær ekki starfs­fólk? Það flytur til útlanda.“ Brian Mikk­el­sen benti á að í Evr­ópu eru nú um 14 millj­ónir atvinnu­lausra.    

Við þurfum á þínu framlagi að halda

Þú getur tekið beinan þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við sem vinnum á ritstjórn Kjarnans viljum hvetja þig til að vera með okkur í liði og leggja okkar góða fjölmiðli til mánaðarlegt framlag svo við getum haldið áfram að vinna fyrir lesendur, fyrir fólkið í landinu.

Kjarninn varð níu ára í sumar. Þegar hann hóf að taka við frjálsum framlögum þá varð slagorðið „Frjáls fjölmiðill fyrir andvirði kaffibolla“ til og lesendur voru hvattir til að leggja fram í það minnsta upphæð eins kaffibolla á mánuði.

Mikið vatn hefur runnið til sjávar á þeim níu árum sem Kjarninn hefur lifað. Í huga okkar á Kjarnanum hefur þörfin fyrir fjölmiðla sem veita raunverulegt aðhald og taka hlutverk sitt alvarlega aukist til muna.

Við trúum því að Kjarninn skipti máli fyrir samfélagið.

Við trúum því að sjálfstæð og vönduð blaðamennska skipti máli.

Ef þú trúir því sama þá endilega hugsaðu hvort Kjarninn er ekki allavega nokkurra kaffibolla virði á mánuði.

Vertu með okkur í liði. Þitt framlag skiptir máli.

Ritstjórn Kjarnans: Sunna Ósk Logadóttir, Þórður Snær Júlíusson, Erla María Markúsdóttir, Arnar Þór Ingólfsson, Eyrún Magnúsdóttir og Grétar Þór Sigurðsson.


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Stewart Rhodes, stofnandi og leiðtogi öfga- og vígasamtakanna The Oath Keepers.
„Maðurinn með leppinn“ sakfelldur fyrir árásina á bandaríska þinghúsið
Leiðtogi vígasveitarinnar Oath Keepers, maðurinn sem er með lepp af því að hann skaut sjálfan sig í augað, hefur verið sakfelldur fyrir árásina á bandaríska þinghúsið í janúar í fyrra. Hann á yfir höfði sér 20 ára fangelsisdóm.
Kjarninn 30. nóvember 2022
Helstu eigendur Samherja Holding eru Kristján Vilhelmsson og Þorsteinn Már Baldvinsson, forstjóri Samherja.
Samherjasamstæðan átti eigið fé upp á tæpa 160 milljarða króna um síðustu áramót
Endurskoðendur Samherja Holding gera ekki lengur fyrirvara við ársreikningi félagsins vegna óvissu um „mála­rekstur vegna fjár­hags­legra uppgjöra sem tengj­ast rekstr­inum í Namib­íu.“ Félagið hagnaðist um 7,9 milljarða króna í fyrra.
Kjarninn 30. nóvember 2022
Ari Trausti Guðmundsson
Flugaska eða gjóska?
Kjarninn 30. nóvember 2022
Vilhjálmur Birgisson er formaður Starfsgreinasambands Íslands.
Samningar við Starfsgreinasambandið langt komnir – Reynt að fá VR um borð
Verið er að reyna að klára gerð kjarasamninga við Starfsgreinasambandið um 20 til 40 þúsund króna launahækkanir, auknar starfsþrepagreiðslur og flýtingu á útgreiðslu hagvaxtarauka. Samningar eiga að gilda út janúar 2024.
Kjarninn 30. nóvember 2022
Bjarni Bjarnason er forstjóri Orkuveitu Reykjavíkur.
Vindorkuver um land allt yrðu mesta umhverfisslys Íslandssögunnar
Forstjóri Orkuveitunnar segir að ef þúsund vindmyllur yrðu reistar um landið líkt og vindorkufyrirtæki áforma „ættum við engu umhverfisslysi til að jafna úr Íslandssögunni. Hér væri reyndar ekki um slys að ræða því myllurnar yrðu reistar af ásetningi.“
Kjarninn 30. nóvember 2022
Halla Hrund Logadóttir orkumálastjóri.
„Matseðill möguleika“ ef stjórnvöld „vilja raunverulega setja orkuskipti í forgang“
Langtímaorkusamningar um annað en orkuskipti geta tafið þau fram yfir sett loftlagsmarkmið Íslands, segir orkumálastjóri. „Þótt stjórnvöld séu með markmið þá eru það orkufyrirtækin sem í raun og veru ákveða í hvað orkan fer.“
Kjarninn 30. nóvember 2022
Katrín Jakobsdóttir, formaður Vinstri grænna og forsætisráðherra, á fundi stjórnskipunar- og eftirlitsnefndar í morgun.
„Það var mjög óheppilegt að náinn ættingi hafi verið í þessum kaupendahópi“
Forsætisráðherra segir að ekki hafi verið ákveðið hvenær Bankasýsla ríkisins verði lögð niður og hvaða fyrirkomulag taki við þegar selja á hlut í ríkisbanka. Hún hafði ekki séð það fyrir að faðir Bjarna Benediktssonar yrði á meðal kaupenda í ríkisbanka.
Kjarninn 30. nóvember 2022
Á meðal eigna Bríetar er þetta fjölbýlishús á Selfossi.
Leigufélagið Bríet gefur 30 prósent afslátt af leigu í desember
Félag í opinberri eigu sem á um 250 leiguíbúðir um allt land og er ekki rekið með hagnaðarsjónarmið að leiðarljósi ætlar að lækka leigu allra leigutaka frá og með næstu áramótum.
Kjarninn 30. nóvember 2022
Meira eftir höfundinnBorgþór Arngrímsson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar