Ónæmisfruma sem eyðir krabbameinum

Er kannski hægt að bólusetja fólk svo við myndum öll ákveðna týpu af frumum og verðum þá nánast ónæm fyrir krabbameini?

krabbameinsfrumur
Auglýsing

Það er svo ótrú­legt hvernig manns­lík­am­inn berst gegn kvillum allan lið­langan dag­inn. Senni­lega er ónæm­is­kerfið það varn­ar­kerfi sem vinnur mesta vinn­una í því efn­um.

Eitt af þeim kvillum sem ónæm­is­kerfið reynir eftir fremsta megni að koma í veg fyrir er hinn skæði sjúk­dómur krabba­mein. Það heppn­ast mun oftar en við höld­um, en því miður þá getur ónæm­is­kerfið ekki alltaf haldið í við þann klóka sjúk­dóm sem krabba­mein eru.

Ónæm­is­kerfið sveimar um lík­amann allan dag­inn í leit að frumum sem hafa misst heil­brigði sitt, t.d. vegna sýk­inga eða krabba­meina. Lík­ams­frumur okkar vilja nefni­lega lifa í sátt og sam­lyndi við umhverfi sitt og láta því vita með boðum á yfir­borði sínu um það hvort eitt­hvað hefur farið úrskeið­is.

Þannig láta krabba­meins­frum­ur, á fyrstu stig­um, ónæm­is­kerfið vita þegar grípa þarf inn í. Frumur ónæm­is­kerf­is­ins, svo­kall­að­ar T dráps­frum­ur, bind­ast þá við krabba­meins­frum­urnar og eyða þeim. En á ákveðnum tíma­punkti finna krabba­meins­frum­urnar sér leið til að sneiða fram­hjá þessu varn­ar­kerfi.

Auglýsing
Síðan vís­inda­menn upp­götv­uðu virkni ónæm­is­kerf­is­ins í vörnum gegn krabba­meini hefur sú hug­mynd verið þeim ofar­lega í huga að reyna að kveikja aftur á merkja­kerfi frumn­anna til að virkja ónæm­is­kerf­ið. Enn sem komið er höfum við ekki getað skil­greint virkni ónæm­is­kerf­is­ins nægi­lega vel til að nýta þessa virkni sem með­ferð­ar­úr­ræði.

Til­tölu­lega nýlega fór virkjun á ónæm­is­kerf­inu reyndar að verða vítt notuð með­ferð gegn krabba­meinum í blóði, þ.e. hvít­blæði. Í slíkum til­fellum er T frumum safnað úr sjúk­ling eða heppi­legum gjafa, þeim erfða­breytt til að ráð­ast á krabba­meinið og síðan rækt­aðar upp til að koma þeim aft­ur inn í lík­ama sjúk­lings­ins.

Rann­sókn sem birt­ist í Nat­ure Immunology fyrr á þessu ári gefur núna vonir um að fljót­lega verði komin sam­bæri­leg með­ferð­ar­úr­ræði sem hægt er að nota gegn krabba­meinsæxl­um, þ.e. krabba­meinum ekki ein­ungis krabba­meinum í blóði.

Rann­sóknin var unnin við Car­diff í Bret­landi. Rann­sókn­ar­hóp­ur­inn var að rann­saka ónæm­is­frumur þegar þau rák­ust á gerð T frumna sem þekktu krabba­meins­frumur úr hinum ýmsu líf­færum og eyddu þeim.

T frum­urnar eru með sér­stakan við­taka sem þekkir prótín í krabba­meins­fru­munum sem heit­ir M­R1. M­R1 er til staðar í lík­ams­frumum okkar og frum­urnar nota til að láta ónæm­is­kerfið vita ef sýk­ing hefur náð ból­festu í frumunni. Þetta sama prótín nota T frum­urnar til að þekkja krabba­meins­frum­ur, þó ekki á nákvæm­lega sama hátt.

Rann­sókn­ar­hóp­ur­inn við Car­diff ­próf­að­i T frum­urnar í frumu­rækt með krabba­meins­frumu­línum úr hinum ýmsu manna­líf­fær­um. Það virt­ist ekki skipta máli úr hvers konar krabba­meini frum­urnar komu, T frum­urnar þekktu þær alltaf sem krabba­meins­frumur og eyddu þeim.

Þegar rann­sókn­ar­hóp­ur­inn próf­aði svo að rækta heil­brigðar manna­frumur með­ T fru­munum þá voru áhrifin ekki þau sömu. Það eru ein­stak­lega góðar fréttir því það bendir til að T frum­urnar geti með nokkuð góðum hætti gert ­grein­ar­mun á krabba­meins­frumum og heil­brigðum frum­um.

Þessi nýja týpa af T frumum vekur þó ó­hjá­kvæmi­lega ­fjöl­margar spurn­ingar líka. Er hugs­an­lega hægt að nota þennan við­taka til að erfða­breyta T frumum úr sjúk­lingi of nota þær svo til að eyða krabba­mein­um? Hafa allir erfða­efnið (upp­skrift­ina) sem þarf til að mynda við­tak­ann, en erum bara ekki að nota hann. Er kannski hægt að bólu­setja fólk svo við myndum öll þessa týpu af T frumum og verðum þá nán­ast ónæm fyrir krabba­meini?

Þó nið­ur­stöður rann­sókn­ar­hóps­ins í Car­diff lofi sann­ar­lega góðu þá er enn langt í land áður en við getum svarað þessum spurn­ingum hér að ofan. Virkni í frumu­rækt er ekki það sama og virkn­i inn í lík­ama. Það gæti t.a.m. verið vand­kvæðum háð að kom­a T fru­munum á réttan stað í lík­am­anum svo þær gætu eytt krabba­meinum sem eru til stað­ar.

Frek­ari rann­sóknir eru í píp­unum hjá rann­sókn­ar­hópnum í Car­diff til að skoða t.a.m. hvaða ferlar það eru sem fara í gang. Það verður svo sann­ar­lega spenn­andi að fylgj­ast með fram­gangi mála í þessum rann­sókn­um.

Umfjöll­unin birt­ist fyrst á Hvat­an­um.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Djúpu sporin hennar Merkel
Heil kynslóð hefur alist upp með Angelu Merkel á valdastóli. Á sextán ára valdatíma hefur hún fengist við risavaxin vandamál og leyst þau flest en ein krísan stendur eftir og það er einmitt sú sem Merkel-kynslóðin hefur mestar áhyggjur af.
Kjarninn 26. september 2021
Fyrstu tölur á landsvísu, eins og þær voru settar fram í kosningasjónvarpi Stöðvar 2 árið 1991, sýndu mikla yfirburði fjórflokksins. Rótgrónu flokkarnir hafa síðan gefið eftir.
„Fjórflokkurinn“ hefur aðeins einu sinni fengið minna fylgi í alþingiskosningum
Samanlagt fylgi rótgrónustu stjórnmálaafla landsins, fjórflokksins, var 64,2 prósent í kosningunum í gær. Það er ögn lægra hlutfall greiddra atkvæða en í kosningunum 2017, en hærra en árið 2016.
Kjarninn 26. september 2021
Sigurður Ingi Jóhannsson formaður Framsóknar og Bjarni Benediktsson formaður Sjálfstæðisflokks ræða saman aður en kappræður hefjast á RÚV. Mögulega um jafnt vægi atkvæða á milli flokka, en þó ólíklega.
Framsókn græddi þingmann á kostnað Sjálfstæðisflokks vegna atkvæðamisvægis
Vegna misvægis atkvæða á milli flokka fékk Framsóknarflokkurinn einn auka þingmann á kostnað Sjálfstæðisflokksins, ef horft er til fylgis flokkanna á landsvísu. Þetta er í þriðja sinn frá árinu 2013 sem þessi skekkja kemur Framsókn til góða.
Kjarninn 26. september 2021
Formenn flokka sem náðu manni inn á þing, fyrir utan formann Miðflokksins, ræddust við í Silfrinu í morgun.
Bjarni: Ekki mitt fyrsta útspil að gera kröfu um stól forsætisráðherra
Formenn ríkisstjórnarflokkanna þriggja ætla að ræða saman strax í dag enda eðlilegt að hefja samtalið þar, við fólkið „sem við höfum vaðið skafla með og farið í gegnum ólgusjó,“ líkt og formaður Sjálfstæðisflokksins orðaði það.
Kjarninn 26. september 2021
Lenya Rún Tha Karim, frambjóðandi Pírata, er yngsti þingmaður sögunnar sem nær kjöri. Hún verður 22 ára í desember
26 nýliðar taka sæti á þingi
Um þriðjungur þingmanna sem taka sæti á Alþingi eru nýliðar. Stór hluti þeirra býr hins vegar yfir talsverðri þingreynslu en yngsti þingmaður Íslandssögunnar tekur einnig sæti á þingi.
Kjarninn 26. september 2021
Þær voru víst 30 en ekki 33, konurnar sem náðu kjöri. Píratar missa eina konu, Samfylking eina og Vinstri græn eina.
Konur enn færri en karlar á Alþingi
Í morgun leit út fyrir að Alþingi Íslendinga yrði í fyrsta skipti í sögunni skipað fleiri konum en körlum á því kjörtímabili sem nú fer í hönd. Eftir endurtalningu er staðan allt önnur: 30 konur náðu kjöri en 33 karlar.
Kjarninn 26. september 2021
Kosningum lokið: Sigurður Ingi í lykilstöðu til að mynda ríkisstjórn og á nokkra möguleika
Ríkisstjórnin ríghélt í kosningunum í gær og fjölgaði þingmönnum sínum, þrátt fyrir að samanlagt heildarfylgi hennar hafi ekki vaxið mikið. Framsókn og Flokkur fólksins unnu stórsigra en frjálslynda miðjan beið skipbrot.
Kjarninn 26. september 2021
Friðrik Jónsson
Níu áskoranir á nýju kjörtímabili
Kjarninn 26. september 2021
Meira úr sama flokkiFólk