Ónæmisfruma sem eyðir krabbameinum

Er kannski hægt að bólusetja fólk svo við myndum öll ákveðna týpu af frumum og verðum þá nánast ónæm fyrir krabbameini?

krabbameinsfrumur
Auglýsing

Það er svo ótrú­legt hvernig manns­lík­am­inn berst gegn kvillum allan lið­langan dag­inn. Senni­lega er ónæm­is­kerfið það varn­ar­kerfi sem vinnur mesta vinn­una í því efn­um.

Eitt af þeim kvillum sem ónæm­is­kerfið reynir eftir fremsta megni að koma í veg fyrir er hinn skæði sjúk­dómur krabba­mein. Það heppn­ast mun oftar en við höld­um, en því miður þá getur ónæm­is­kerfið ekki alltaf haldið í við þann klóka sjúk­dóm sem krabba­mein eru.

Ónæm­is­kerfið sveimar um lík­amann allan dag­inn í leit að frumum sem hafa misst heil­brigði sitt, t.d. vegna sýk­inga eða krabba­meina. Lík­ams­frumur okkar vilja nefni­lega lifa í sátt og sam­lyndi við umhverfi sitt og láta því vita með boðum á yfir­borði sínu um það hvort eitt­hvað hefur farið úrskeið­is.

Þannig láta krabba­meins­frum­ur, á fyrstu stig­um, ónæm­is­kerfið vita þegar grípa þarf inn í. Frumur ónæm­is­kerf­is­ins, svo­kall­að­ar T dráps­frum­ur, bind­ast þá við krabba­meins­frum­urnar og eyða þeim. En á ákveðnum tíma­punkti finna krabba­meins­frum­urnar sér leið til að sneiða fram­hjá þessu varn­ar­kerfi.

Auglýsing
Síðan vís­inda­menn upp­götv­uðu virkni ónæm­is­kerf­is­ins í vörnum gegn krabba­meini hefur sú hug­mynd verið þeim ofar­lega í huga að reyna að kveikja aftur á merkja­kerfi frumn­anna til að virkja ónæm­is­kerf­ið. Enn sem komið er höfum við ekki getað skil­greint virkni ónæm­is­kerf­is­ins nægi­lega vel til að nýta þessa virkni sem með­ferð­ar­úr­ræði.

Til­tölu­lega nýlega fór virkjun á ónæm­is­kerf­inu reyndar að verða vítt notuð með­ferð gegn krabba­meinum í blóði, þ.e. hvít­blæði. Í slíkum til­fellum er T frumum safnað úr sjúk­ling eða heppi­legum gjafa, þeim erfða­breytt til að ráð­ast á krabba­meinið og síðan rækt­aðar upp til að koma þeim aft­ur inn í lík­ama sjúk­lings­ins.

Rann­sókn sem birt­ist í Nat­ure Immunology fyrr á þessu ári gefur núna vonir um að fljót­lega verði komin sam­bæri­leg með­ferð­ar­úr­ræði sem hægt er að nota gegn krabba­meinsæxl­um, þ.e. krabba­meinum ekki ein­ungis krabba­meinum í blóði.

Rann­sóknin var unnin við Car­diff í Bret­landi. Rann­sókn­ar­hóp­ur­inn var að rann­saka ónæm­is­frumur þegar þau rák­ust á gerð T frumna sem þekktu krabba­meins­frumur úr hinum ýmsu líf­færum og eyddu þeim.

T frum­urnar eru með sér­stakan við­taka sem þekkir prótín í krabba­meins­fru­munum sem heit­ir M­R1. M­R1 er til staðar í lík­ams­frumum okkar og frum­urnar nota til að láta ónæm­is­kerfið vita ef sýk­ing hefur náð ból­festu í frumunni. Þetta sama prótín nota T frum­urnar til að þekkja krabba­meins­frum­ur, þó ekki á nákvæm­lega sama hátt.

Rann­sókn­ar­hóp­ur­inn við Car­diff ­próf­að­i T frum­urnar í frumu­rækt með krabba­meins­frumu­línum úr hinum ýmsu manna­líf­fær­um. Það virt­ist ekki skipta máli úr hvers konar krabba­meini frum­urnar komu, T frum­urnar þekktu þær alltaf sem krabba­meins­frumur og eyddu þeim.

Þegar rann­sókn­ar­hóp­ur­inn próf­aði svo að rækta heil­brigðar manna­frumur með­ T fru­munum þá voru áhrifin ekki þau sömu. Það eru ein­stak­lega góðar fréttir því það bendir til að T frum­urnar geti með nokkuð góðum hætti gert ­grein­ar­mun á krabba­meins­frumum og heil­brigðum frum­um.

Þessi nýja týpa af T frumum vekur þó ó­hjá­kvæmi­lega ­fjöl­margar spurn­ingar líka. Er hugs­an­lega hægt að nota þennan við­taka til að erfða­breyta T frumum úr sjúk­lingi of nota þær svo til að eyða krabba­mein­um? Hafa allir erfða­efnið (upp­skrift­ina) sem þarf til að mynda við­tak­ann, en erum bara ekki að nota hann. Er kannski hægt að bólu­setja fólk svo við myndum öll þessa týpu af T frumum og verðum þá nán­ast ónæm fyrir krabba­meini?

Þó nið­ur­stöður rann­sókn­ar­hóps­ins í Car­diff lofi sann­ar­lega góðu þá er enn langt í land áður en við getum svarað þessum spurn­ingum hér að ofan. Virkni í frumu­rækt er ekki það sama og virkn­i inn í lík­ama. Það gæti t.a.m. verið vand­kvæðum háð að kom­a T fru­munum á réttan stað í lík­am­anum svo þær gætu eytt krabba­meinum sem eru til stað­ar.

Frek­ari rann­sóknir eru í píp­unum hjá rann­sókn­ar­hópnum í Car­diff til að skoða t.a.m. hvaða ferlar það eru sem fara í gang. Það verður svo sann­ar­lega spenn­andi að fylgj­ast með fram­gangi mála í þessum rann­sókn­um.

Umfjöll­unin birt­ist fyrst á Hvat­an­um.

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Nýir íbúðareigendur velja nú frekar að taka lán hjá bönkum en lífeyrissjóðum.
Eðlisbreyting á húsnæðislánamarkaði – Lántakendur flýja lífeyrissjóðina
Í fyrsta sinn síðan að Seðlabanki Íslands hóf að halda utan um útlán lífeyrissjóða greiddu sjóðsfélagar upp meira af lánum en þeir tóku. Á sama tíma hafa útlán viðskiptabanka til húsnæðiskaupa stóraukist. Ástæðan: þeir bjóða nú upp á mun lægri vexti.
Kjarninn 8. ágúst 2020
Alma Möller, landlæknir á upplýsingafundi dagsins.
Alma: Ungt og hraust fólk getur orðið alvarlega veikt
„Það er ekki að ástæðulausu sem við erum í þessum aðgerðum,“ segir Alma D. Möller landlæknir. „Þessi veira er skæð og getur valdið veikindum hjá mjög mörgum ef ekkert er að gert.“ Maður á fertugsaldri liggur á gjörgæslu með COVID-19.
Kjarninn 8. ágúst 2020
Þórdís Kolbrún Reykfjörð Gylfadóttir, ferðamálaráðherra.
Ferðamálaráðherra: Áhættan er í mínum huga ásættanleg
„Áhættan af því að skima og hleypa fólki inn [í landið] er svo lítil,“ segir ferðamálaráðherra. „Ég bara get ekki fallist á þau rök að hún sé svo mikil að það eigi bara að loka landi og ekki hleypa fólki inn.“
Kjarninn 8. ágúst 2020
Kanaguri Shizo árið 1912 og við enda hlaupsins 1967.
Ólympíuleikunum frestað – og hvað svo?
Þann 24. júlí hefði opnunarathöfn Ólympíuleikanna 2020 átt að fara fram, en heimsfaraldur hefur leitt til þess að leikunum í Tókýó verður frestað um eitt ár hið minnsta. Það er ekki einsdæmi að Ólympíuleikum sé frestað eða aflýst.
Kjarninn 8. ágúst 2020
Þrjú ný innanlandssmit – 112 í einangrun
Þrjú ný innanlandssmit af kórónuveirunni greindust hér á landi í gær og tvö í landamæraskimun. 112 manns eru nú með COVID-19 og í einangrun.
Kjarninn 8. ágúst 2020
Unnur Sverrisdóttir, forstjóri Vinnumálastofnunar, á upplýsingafundi almannavarna fyrr á árinu.
Hafa fengið 210 milljónir til baka frá fyrirtækjum sem nýttu hlutabótaleiðina
Alls hafa 44 fyrirtæki endurgreitt andvirði bóta sem starfsmenn þeirra fengu greiddar úr opinberum sjóðum fyrr á árinu vegna minnkaðs starfshlutfalls. Forstjóri Vinnumálastofnunar segist „nokkuð viss“ um að öll fyrirtækin hafi greitt af sjálfsdáðum.
Kjarninn 8. ágúst 2020
Þórdís Kolbrún Reykfjörð Gylfadóttir.
Þórdís hafnar gagnrýni Gylfa – „Þekki ekki marga sem ætla að fara hringinn í október“
Ráðherra ferðamála segir gagnrýni hagfræðinga á opnun landamæra slá sig „svolítið eins og að fagna góðu stuði í gleðskap á miðnætti án þess að hugsa út í hausverkinn að morgni.“
Kjarninn 8. ágúst 2020
Gylfi Zoega, prófessor í hagfræði.
Gylfi: Stjórnvöld gerðu mistök með því að opna landið
Prófessor í hagfræði, sem varaði við áhrifum af opnun landamæra Íslands í sumar, segir að stjórnvöld hafi stefnt mikilvægum almannagæðum í hættu með því að halda þeim til streitu. Hagsmunir fárra hafi verið teknir fram yfir hagsmuni þorra landsmanna.
Kjarninn 8. ágúst 2020
Meira úr sama flokkiFólk