Ónæmisfruma sem eyðir krabbameinum

Er kannski hægt að bólusetja fólk svo við myndum öll ákveðna týpu af frumum og verðum þá nánast ónæm fyrir krabbameini?

krabbameinsfrumur
Auglýsing

Það er svo ótrú­legt hvernig manns­lík­am­inn berst gegn kvillum allan lið­langan dag­inn. Senni­lega er ónæm­is­kerfið það varn­ar­kerfi sem vinnur mesta vinn­una í því efn­um.

Eitt af þeim kvillum sem ónæm­is­kerfið reynir eftir fremsta megni að koma í veg fyrir er hinn skæði sjúk­dómur krabba­mein. Það heppn­ast mun oftar en við höld­um, en því miður þá getur ónæm­is­kerfið ekki alltaf haldið í við þann klóka sjúk­dóm sem krabba­mein eru.

Ónæm­is­kerfið sveimar um lík­amann allan dag­inn í leit að frumum sem hafa misst heil­brigði sitt, t.d. vegna sýk­inga eða krabba­meina. Lík­ams­frumur okkar vilja nefni­lega lifa í sátt og sam­lyndi við umhverfi sitt og láta því vita með boðum á yfir­borði sínu um það hvort eitt­hvað hefur farið úrskeið­is.

Þannig láta krabba­meins­frum­ur, á fyrstu stig­um, ónæm­is­kerfið vita þegar grípa þarf inn í. Frumur ónæm­is­kerf­is­ins, svo­kall­að­ar T dráps­frum­ur, bind­ast þá við krabba­meins­frum­urnar og eyða þeim. En á ákveðnum tíma­punkti finna krabba­meins­frum­urnar sér leið til að sneiða fram­hjá þessu varn­ar­kerfi.

Auglýsing
Síðan vís­inda­menn upp­götv­uðu virkni ónæm­is­kerf­is­ins í vörnum gegn krabba­meini hefur sú hug­mynd verið þeim ofar­lega í huga að reyna að kveikja aftur á merkja­kerfi frumn­anna til að virkja ónæm­is­kerf­ið. Enn sem komið er höfum við ekki getað skil­greint virkni ónæm­is­kerf­is­ins nægi­lega vel til að nýta þessa virkni sem með­ferð­ar­úr­ræði.

Til­tölu­lega nýlega fór virkjun á ónæm­is­kerf­inu reyndar að verða vítt notuð með­ferð gegn krabba­meinum í blóði, þ.e. hvít­blæði. Í slíkum til­fellum er T frumum safnað úr sjúk­ling eða heppi­legum gjafa, þeim erfða­breytt til að ráð­ast á krabba­meinið og síðan rækt­aðar upp til að koma þeim aft­ur inn í lík­ama sjúk­lings­ins.

Rann­sókn sem birt­ist í Nat­ure Immunology fyrr á þessu ári gefur núna vonir um að fljót­lega verði komin sam­bæri­leg með­ferð­ar­úr­ræði sem hægt er að nota gegn krabba­meinsæxl­um, þ.e. krabba­meinum ekki ein­ungis krabba­meinum í blóði.

Rann­sóknin var unnin við Car­diff í Bret­landi. Rann­sókn­ar­hóp­ur­inn var að rann­saka ónæm­is­frumur þegar þau rák­ust á gerð T frumna sem þekktu krabba­meins­frumur úr hinum ýmsu líf­færum og eyddu þeim.

T frum­urnar eru með sér­stakan við­taka sem þekkir prótín í krabba­meins­fru­munum sem heit­ir M­R1. M­R1 er til staðar í lík­ams­frumum okkar og frum­urnar nota til að láta ónæm­is­kerfið vita ef sýk­ing hefur náð ból­festu í frumunni. Þetta sama prótín nota T frum­urnar til að þekkja krabba­meins­frum­ur, þó ekki á nákvæm­lega sama hátt.

Rann­sókn­ar­hóp­ur­inn við Car­diff ­próf­að­i T frum­urnar í frumu­rækt með krabba­meins­frumu­línum úr hinum ýmsu manna­líf­fær­um. Það virt­ist ekki skipta máli úr hvers konar krabba­meini frum­urnar komu, T frum­urnar þekktu þær alltaf sem krabba­meins­frumur og eyddu þeim.

Þegar rann­sókn­ar­hóp­ur­inn próf­aði svo að rækta heil­brigðar manna­frumur með­ T fru­munum þá voru áhrifin ekki þau sömu. Það eru ein­stak­lega góðar fréttir því það bendir til að T frum­urnar geti með nokkuð góðum hætti gert ­grein­ar­mun á krabba­meins­frumum og heil­brigðum frum­um.

Þessi nýja týpa af T frumum vekur þó ó­hjá­kvæmi­lega ­fjöl­margar spurn­ingar líka. Er hugs­an­lega hægt að nota þennan við­taka til að erfða­breyta T frumum úr sjúk­lingi of nota þær svo til að eyða krabba­mein­um? Hafa allir erfða­efnið (upp­skrift­ina) sem þarf til að mynda við­tak­ann, en erum bara ekki að nota hann. Er kannski hægt að bólu­setja fólk svo við myndum öll þessa týpu af T frumum og verðum þá nán­ast ónæm fyrir krabba­meini?

Þó nið­ur­stöður rann­sókn­ar­hóps­ins í Car­diff lofi sann­ar­lega góðu þá er enn langt í land áður en við getum svarað þessum spurn­ingum hér að ofan. Virkni í frumu­rækt er ekki það sama og virkn­i inn í lík­ama. Það gæti t.a.m. verið vand­kvæðum háð að kom­a T fru­munum á réttan stað í lík­am­anum svo þær gætu eytt krabba­meinum sem eru til stað­ar.

Frek­ari rann­sóknir eru í píp­unum hjá rann­sókn­ar­hópnum í Car­diff til að skoða t.a.m. hvaða ferlar það eru sem fara í gang. Það verður svo sann­ar­lega spenn­andi að fylgj­ast með fram­gangi mála í þessum rann­sókn­um.

Umfjöll­unin birt­ist fyrst á Hvat­an­um.

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Stóru viðskiptabankarnir þrír tilkynntu allir vaxtalækkanir í vikunni sem leið.
Bankarnir taka aftur forystu í húsnæðislánum
Stýrivaxtalækkanir, lækkun bankaskatts og afnám sveiflujöfnunarauka hafa haft áhrif á vaxtakjör sem og getu bankanna til að lána fé. Með tilliti til verðbólgu verða hagstæðustu vextirnir til húsnæðiskaupa nú hjá bönkum í stað lífeyrissjóða.
Kjarninn 31. maí 2020
Barnabókin „Ævintýri í Bulllandi“
Mæðgur dunduðu sér við að skrifa barnabók á meðan að COVID-faraldurinn hélt samfélaginu í samkomubanni. Þær safna nú fyrir útgáfu hennar á Karolina fund.
Kjarninn 31. maí 2020
Þorri landsmanna greiðir tekjuskatt og útsvar. Hluti greiðir hins vegar fyrst og fremst fjármagnstekjuskatt.
Tekjur vegna arðgreiðslna jukust í fyrra en runnu til færri einstaklinga
Alls voru tekjur vegna arðs 46,1 milljarður króna í fyrra. Þeim einstaklingum sem höfðu slíkar tekjur fækkaði á því ári. Alls eru 75 prósent eigna heimila landsins bundnar í fasteignum.
Kjarninn 31. maí 2020
Maskína leiðrétti framsetningu Moggans á göngugatnakönnun
Maskína, sem vann könnun á viðhorfum til varanlegra göngugatna fyrir hóp kaupmanna sem berst gegn göngugötum í miðborginni, sendi frá sér leiðréttingu á fimmtudag eftir að bjöguð mynd af niðurstöðunum var dregin fram í Morgunblaðinu.
Kjarninn 31. maí 2020
Auður Jónsdóttir
Þú verður að deyja fyrir samfélagið!
Kjarninn 31. maí 2020
Stefán Ólafsson
Atvinnuleysisbætur eru alltof lágar
Kjarninn 31. maí 2020
Inger Støjberg, þáverandi ráðherra innflytjendamála í dönsku stjórninni, sést hér á fundi í Brussel 25. janúar árið 2016. Þann sama dag sá hún fréttir sem gerðu hana hoppandi illa og urðu kveikjan að þeim embættisfærslum sem nú eru til rannsóknar.
Að tala tungum tveim og draga kanínu úr hatti
Danskir stjórnmálaskýrendur sem fylgjast með rannsókn á embættisfærslum Inger Støjberg, fyrrverandi ráðherra, segja hana hafa talað tungum tveim í yfirheyrslum vegna rannsóknarinnar. Minnisblað sem enginn hafði áður heyrt minnst á dúkkaði skyndilega upp.
Kjarninn 31. maí 2020
Donald Trump á blaðamannafundi í vikunni, þar sem hann undirritaði forsetatilskipun sem ætlað er að refsa einkafyrirtækjum fyrir að ritskoða efni á internetinu.
Trump steig á endanum yfir línuna sem Twitter hafði dregið í sandinn
Árið 2018 byrjaði Twitter að þróa lausn til að bregðast við því að stjórnmálamenn töluðu með misvísandi eða meiðandi hætti á miðlinum. Í þessari viku beitti miðilinn þessu meðali sínu gegn Donald Trump í fyrsta sinn. Og sá varð reiður.
Kjarninn 30. maí 2020
Meira úr sama flokkiFólk