Ónæmisfruma sem eyðir krabbameinum

Er kannski hægt að bólusetja fólk svo við myndum öll ákveðna týpu af frumum og verðum þá nánast ónæm fyrir krabbameini?

krabbameinsfrumur
Auglýsing

Það er svo ótrúlegt hvernig mannslíkaminn berst gegn kvillum allan liðlangan daginn. Sennilega er ónæmiskerfið það varnarkerfi sem vinnur mesta vinnuna í því efnum.

Eitt af þeim kvillum sem ónæmiskerfið reynir eftir fremsta megni að koma í veg fyrir er hinn skæði sjúkdómur krabbamein. Það heppnast mun oftar en við höldum, en því miður þá getur ónæmiskerfið ekki alltaf haldið í við þann klóka sjúkdóm sem krabbamein eru.

Ónæmiskerfið sveimar um líkamann allan daginn í leit að frumum sem hafa misst heilbrigði sitt, t.d. vegna sýkinga eða krabbameina. Líkamsfrumur okkar vilja nefnilega lifa í sátt og samlyndi við umhverfi sitt og láta því vita með boðum á yfirborði sínu um það hvort eitthvað hefur farið úrskeiðis.

Þannig láta krabbameinsfrumur, á fyrstu stigum, ónæmiskerfið vita þegar grípa þarf inn í. Frumur ónæmiskerfisins, svokallaðar T drápsfrumur, bindast þá við krabbameinsfrumurnar og eyða þeim. En á ákveðnum tímapunkti finna krabbameinsfrumurnar sér leið til að sneiða framhjá þessu varnarkerfi.

Auglýsing
Síðan vísindamenn uppgötvuðu virkni ónæmiskerfisins í vörnum gegn krabbameini hefur sú hugmynd verið þeim ofarlega í huga að reyna að kveikja aftur á merkjakerfi frumnanna til að virkja ónæmiskerfið. Enn sem komið er höfum við ekki getað skilgreint virkni ónæmiskerfisins nægilega vel til að nýta þessa virkni sem meðferðarúrræði.

Tiltölulega nýlega fór virkjun á ónæmiskerfinu reyndar að verða vítt notuð meðferð gegn krabbameinum í blóði, þ.e. hvítblæði. Í slíkum tilfellum er T frumum safnað úr sjúkling eða heppilegum gjafa, þeim erfðabreytt til að ráðast á krabbameinið og síðan ræktaðar upp til að koma þeim aftur inn í líkama sjúklingsins.

Rannsókn sem birtist í Nature Immunology fyrr á þessu ári gefur núna vonir um að fljótlega verði komin sambærileg meðferðarúrræði sem hægt er að nota gegn krabbameinsæxlum, þ.e. krabbameinum ekki einungis krabbameinum í blóði.

Rannsóknin var unnin við Cardiff í Bretlandi. Rannsóknarhópurinn var að rannsaka ónæmisfrumur þegar þau rákust á gerð T frumna sem þekktu krabbameinsfrumur úr hinum ýmsu líffærum og eyddu þeim.

T frumurnar eru með sérstakan viðtaka sem þekkir prótín í krabbameinsfrumunum sem heitir MR1. MR1 er til staðar í líkamsfrumum okkar og frumurnar nota til að láta ónæmiskerfið vita ef sýking hefur náð bólfestu í frumunni. Þetta sama prótín nota T frumurnar til að þekkja krabbameinsfrumur, þó ekki á nákvæmlega sama hátt.

Rannsóknarhópurinn við Cardiff prófaði T frumurnar í frumurækt með krabbameinsfrumulínum úr hinum ýmsu mannalíffærum. Það virtist ekki skipta máli úr hvers konar krabbameini frumurnar komu, T frumurnar þekktu þær alltaf sem krabbameinsfrumur og eyddu þeim.

Þegar rannsóknarhópurinn prófaði svo að rækta heilbrigðar mannafrumur með T frumunum þá voru áhrifin ekki þau sömu. Það eru einstaklega góðar fréttir því það bendir til að T frumurnar geti með nokkuð góðum hætti gert greinarmun á krabbameinsfrumum og heilbrigðum frumum.

Þessi nýja týpa af T frumum vekur þó óhjákvæmilega fjölmargar spurningar líka. Er hugsanlega hægt að nota þennan viðtaka til að erfðabreyta T frumum úr sjúklingi of nota þær svo til að eyða krabbameinum? Hafa allir erfðaefnið (uppskriftina) sem þarf til að mynda viðtakann, en erum bara ekki að nota hann. Er kannski hægt að bólusetja fólk svo við myndum öll þessa týpu af T frumum og verðum þá nánast ónæm fyrir krabbameini?

Þó niðurstöður rannsóknarhópsins í Cardiff lofi sannarlega góðu þá er enn langt í land áður en við getum svarað þessum spurningum hér að ofan. Virkni í frumurækt er ekki það sama og virkni inn í líkama. Það gæti t.a.m. verið vandkvæðum háð að koma T frumunum á réttan stað í líkamanum svo þær gætu eytt krabbameinum sem eru til staðar.

Frekari rannsóknir eru í pípunum hjá rannsóknarhópnum í Cardiff til að skoða t.a.m. hvaða ferlar það eru sem fara í gang. Það verður svo sannarlega spennandi að fylgjast með framgangi mála í þessum rannsóknum.

Umfjöllunin birtist fyrst á Hvatanum.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Frá fundi Norðurskautsráðsins í Rovaniemi í Finnlandi árið 2019 þegar Ísland tók við formennsku í ráðinu. Rússar taka við keflinu á fundi ráðsins sem fram fer í Reykjavík í maí.
Ísland lætur af formennsku í Norðurskautsráðinu
Sjálfbær þróun og umhverfismál eru grundvallarstef norðurslóðasamvinnu en mega þessi mjúku mál sín einhvers þegar Rússar eru að efla hernaðarlega uppbyggingu og Bandaríkjamenn bregðast við með aukinni viðveru, m.a. á Íslandi?
Kjarninn 16. maí 2021
Um það bil helmingur Dana afþakkar fjölpóst.
100 þúsund tonn af auglýsingapésum
Mánaðarlega fá Danir samtals átta til níu þúsund tonn af auglýsingapésum inn um bréfalúguna. Stór hluti pésanna fer ólesinn í ruslið. Nú ræðir danska þingið breytingar á reglum þannig að borgararnir þurfi að biðja um að fá pésana.
Kjarninn 16. maí 2021
Tony Blair segist vera með lausnir á vanda Verkamannaflokksins og raunar annarra stjórnmálaafla frá miðjunni og til vinstri.
Tony Blair segir að Verkamannaflokkurinn þurfi að fara alveg á byrjunarreit
Fyrrverandi forsætisráðherra Bretlands segir að sinn gamli flokkur eigi sér ekki viðreisnar von ef hann haldi áfram á sömu braut. Algjörrar endurræsingar sé þörf, bæði í efnahagsmálum og umræðum um samfélagsmál, þar sem þeir róttækustu vaði uppi.
Kjarninn 15. maí 2021
Sigríður Á. Andersen, þingmaður Sjálfstæðisflokksins og fyrrverandi dómsmálaráðherra.
„Við eigum að færa þessa verslun heim í hérað – frá Búrgundí í Bústaðahverfið“
Þingmaður Sjálfstæðisflokksins spyr hvers vegna íslensk stjórnvöld viðhaldi einokunartilburðum varðandi áfengissölu.
Kjarninn 15. maí 2021
Davíð Helgason, stofnandi og fyrrum forstjóri Unity.
Vorblað Vísbendingar er komið út
Vísbending hefur gefið út sérstakt vorblað þar sem nýsköpun er í brennidepli. Blaðið er opið öllum, en í því má meðal annars finna viðtal við Davíð Helgason, stofnanda Unity.
Kjarninn 15. maí 2021
Þótt almennt atvinnuleysi hafi dregist saman fjölgar í hópi langtímaatvinnulausra
Þeir sem hafa verið atvinnulausir í meira en tólf mánuði fjölgaði um 288 í síðasta mánuði þrátt fyrir að stjórnvöld hafi ráðist í átak til að draga úr atvinnuleysi hópsins. Atvinnuleysi hjá þeim sem hafa verið án vinnu skemur en sex mánuði dregst saman.
Kjarninn 15. maí 2021
Jarðfræði á mannamáli
Eigendur Icelandic Lava Show í Vík í Mýrdal skrifa reglulega hraunmola á Kjarnann. Þetta er sá sjötti. Markmiðið er að útskýra hin ýmsu fyrirbæri íslenskrar eldvirkni á einfaldan og áhugaverðan hátt.
Kjarninn 15. maí 2021
Hjarðónæmi sífellt fjarlægari draumur
Fjölmargar hindranir þyrfti að yfirstíga svo hjarðónæmi gegn COVID-19 verði að veruleika. Nýju og meira smitandi afbrigðin breyta jöfnunni og hækka nauðsynlegt hlutfall bólusettra til að ónæmi samfélags náist.
Kjarninn 15. maí 2021
Meira úr sama flokkiFólk