Poppstjarnan, sendiherrann og skartgripahönnuðurinn frá Úsbekistan

Gulnara Karimova
Auglýsing

Guln­ara Karimova er engin venju­leg athafna­kona. Þessi 44 ára þús­und­þjala­smiður lauk dokt­ors­prófi árið 2001 en ári áður kláraði hún meist­ara­nám í Harvard. Sex árum síðar varð hún­ að­stoð­arutan­rík­is­ráð­herra Ús­bekistan, fasta­full­trúi lands­ins hjá Sam­ein­uðu þjóð­unum og seinna sendi­herra á Spáni. Sú stað­reynd að faðir hennar var for­seti Úsbekistan hafði vafa­laust áhrif á það að hún hlaut jafn skjótan frama og raun ber vitni.

En nú er haf­inn darrað­ar­dans í Tash­kent, höf­uð­borg Úsbekistan, vegna þess að pabbi henn­ar Gulnöru er dáinn. Islam Karimov var ein­ræð­is­herra í tæpa þrjá ára­tugi eða allt frá því fyrir stofnun sjálf­stæðs ríkis Úsbeka í kjöl­far falls Sov­ét­ríkj­anna. Úsbekistan er fjöl­menn­asta ríki mið Asíu með um 30 millj­ónir íbúa. Lega þess er hern­að­ar­lega mik­il­væg. Birgða­stöðvar Banda­ríkja­hers eru í land­inu og voru þær nýttar í stríð­inu í Afganist­an. Stjórnin í Tash­kent er harð­hent og upp­lýs­inga­gjöf ógagn­sæ. Leyni­þjón­ustan og valda­klíkur í höf­uð­borg­inni fara með mikil völd. Þegar þegnar mót­mæla rík­is­stjórn­inni er brugð­ist hart við og hafa and­stæð­ingar stjórn­valda verið soðnir lif­andi

Guln­ara var áður álitin krón­prinsessa Úsbekistan og hugs­an­legur arf­taki föður síns. En ljóst er að lík­urnar á for­seta­emb­ætti í föð­ur­arf eru afar litlar nú þar sem hún hefur verið í stofu­fang­elsi ásamt dóttur sinni síðan 2014. Hópur sænskra rann­sókn­ar­blaða­manna komst að því að sænsk-finnska fjar­skipta­fyr­ir­tæk­ið Telia Sonera hefði borgað um 400 milj­ónir dala í mútu­greiðslur til aðila tengd­um Gulnöru. Málið er enn þann dag í dag stærsta mútu­mál í sögu Norð­ur­landa. 

Auglýsing

Islam Karimov var einræðisherra í Úsbekistan í tæpa þrjá áratugi. Mynd: EPA.Það mál var eitt margra spill­ing­ar­mála sem rakin hafa verið til henn­ar. Verstu til­fellin voru á fjar­skipta­mark­aði Úsbekistan en hún kúg­aði erlenda fjár­festa sem vildu þar inn um stjarn­fræði­lega háar upp­hæð­ir. Einnig á hún að hafa lekið upp­lýs­ingum sem komu illa við æðstu ­stjórn­ar­menn lands­ins. Eftir ótrú­legan feril settu þeir hana á bak við lás og slá. Hann fékk heila­blóð­fall nýverið eftir að hafa skálað við úsbeska Ólymp­íu­fara í vodka eftir að þeir síð­ar­nefndu komu heim frá Ríó.

Shavkat Mirzi­yoyev for­sæt­is­ráð­herra hefur verið skip­aður starf­andi for­set­i. Hann er þekktur fyrir að nota hnef­ana frekar en heil­ann til að ná sínum málum fram. Hann er sagður vera nátengdur áhrifa­miklum rúss­neskum millj­arða­mær­ing­um. Enn fremur er hann æðsti yfir­maður land­bún­að­ar­geirans í land­in­u, þ.á.m. hins mik­il­væga bómull­ar­týnslu­geira þar sem ásak­anir um almenna þrælkun og barna­þrælkun hafa komið fram. 

Lík­legt er að yfir­mað­ur SNB leyni­þjón­ust­unn­ar í land­in­u, Rustam Inoyatov, hafi gefið grænt ljós á arf­tak­ann. Leynilög­reglu­for­ing­inn á víst nægi­lega vand­ræða­legar upp­lýs­ingar um flesta hátt setta stjórn­mála­menn í land­inu til að geta haft áhrif á þá. Rustam leiddi hand­tök­una á Gulnöru Karimovu for­seta­dóttur og nokk­urra banda­manna henn­ar. Hand­takan hefði aldrei átt sér stað nema með sam­þykki fyrr­ver­andi for­seta og föður henn­ar. 

Eftir að hún lenti í stofu­fang­elsi tókst henni að leka hand­skrif­uð­u­m bréfum til BBC. Þar kom meðal ann­ars fram að unnusti hennar hafi verið dreg­inn á hár­inu með bundið fyrir augun á meðan hand­tök­unni stóð. Í bréf­unum segir hún einnig frá því hvernig hún hafi áttað sig á bágri aðstöðu sam­borg­ara sinna á meðan fang­els­is­vist­inni stóð. En slíkar upp­götv­anir munu varla að vekja ­með­aumkun hjá nein­um. 

Úr jarðaför Islam Karimov. Mynd: EPAGuln­ara var mikil félags­vera. Banda­ríska sendi­ráðið lýsti henni sem hötuð­ustu mann­eskj­unni í Ús­bekistan. Hún víl­aði það ekki fyrir sér að baða sig í sviðs­ljós­inu. Hún samdi og flutti dæg­ur­lög undir sviðsnafn­inu Googoosha og tók upp krassandi tón­list­ar­mynd­bönd m.a. í dúett með Ger­ard Depar­dieu

Þrátt fyrir að vera ríkt af auð­lindum þá er efna­hagur Úsbekistan bág­bor­inn. Ríkið er eitt ein­angr­að­asta og strang­asta alræð­is­ríki heims. Helstu atvinnu­grein­arnar eru bómull­ar­vinnsla, gull­námu­gröftur og jarð­gas. Fyrir utan að eiga landa­mæri að Afganistan þá eru Rúss­land og Kína ekki langt und­an. Þróun stjórn- og efna­hags­mála þar mun ekki fara fram­hjá þessum stór­veldum né heldur Banda­ríkj­unum sem horft hefur í gegnum fingur sér varð­andi stöðu mann­rétt­inda­mála í land­in­u. 

Þar sem harður kerfis­karl mun taka við for­seta­kefl­inu af harð­stjóra sem ríkti í land­inu í 27 ár er lík­legt að aðstæður íbúa lands­ins muni lítið breyt­ast.

Kanntu vel við Kjarnann?

Frjáls framlög lesenda eru mikilvægur þáttur í rekstri Kjarnans. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni á vitrænan hátt og greina kjarnann frá hisminu fyrir lesendur. 

Kjarninn er fjölmiðill sem leggur sig fram við að upplýsa og skýra út það sem á sér stað í samfélaginu með áherslu á gæði og dýpt. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari. 

Ef þú kannt vel við það efni sem þú lest á Kjarnanum viljum við hvetja þig til að styrkja okkur. Þinn styrkur er okkar styrkur.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Steinunn Olína vill verða útvarpsstjóri
Magnús Geir Þórðarson tók nýverið við hlutverki Þjóðleikhússtjóra og því bíður það stjórnar RÚV að ráða nýjan útvarpsstjóra.
Kjarninn 6. desember 2019
Nýtt fjölmiðlafrumvarp komið fram – Endurgreiðsluhlutfall lækkað í 18 prósent
Mennta- og menningarmálaráðherra hefur birt nýtt frumvarp um stuðning við einkarekna fjölmiðla. Endurgreiðsluhlutfall verður lækkað en frekar. Það átti upphaflega að vera 25 prósent en verður 18 prósent.
Kjarninn 6. desember 2019
Sýknað og refsing milduð í Glitnismáli
Löng málsmeðferð leiddi til þess að refsing var skilorðsbundin. Tveir af fimm áfrýjuðu fyrri niðurstöðu til Landsréttar.
Kjarninn 6. desember 2019
Nú sé kominn tími til að bregðast við
Ný skýrsla Umhverfisstofnunar Evrópu er komin út.
Kjarninn 6. desember 2019
Bjarki Þór Grönfeldt
Rauði múrinn gliðnar
Kjarninn 6. desember 2019
Jón Atli Benediktsson
Jón Atli sækist eftir því að vera áfram rektor HÍ
Embætti rektors hefur verið auglýst laust til umsóknar fyrir tímabilið 1. júlí 2020 til 30. júní 2025.
Kjarninn 6. desember 2019
Þorsteinn Víglundsson, þingmaður Viðreisnar er fyrsti flutningsmaður frumvarpsins.
Jafnréttismiðuð fyrirtæki greiði lægra tryggingagjald
Þingmenn úr þremur flokkum hafa lagt til að fyrirtæki með jafnara kynjahlutfall í stjórnunarstöðum greiði lægra tryggingagjald. Markmiðið er að fjölga konum í stjórnunarstöðum og þar með draga úr óleiðréttum launamun kynjanna.
Kjarninn 6. desember 2019
Hafa aldrei lánað meira til húsnæðiskaupa en í október
Tvö met voru sett í útlánum lífeyrissjóða til sjóðsfélaga sinna í október 2019. Í fyrsta lagi lánuðu þeir 26 prósent meira en þeir höfðu gert í fyrri metmánuði og í öðru lági voru útlánin 45 prósent fleiri en nokkru sinni áður innan mánaðar.
Kjarninn 6. desember 2019
Meira úr sama flokkiErlent
None