SÍN í stað LÍN

Mennta- og menningarmálaráðherra hefur birt drög að nýjum lögum um LÍN í samráðsgátt stjórnvalda. Með frumvarpinu er lagt til að innleitt verði nýtt námsstyrkjakerfi samhliða námslánakerfi.

Lilja Alfreðsdóttir, mennta- og menningarmálaráðherra.
Lilja Alfreðsdóttir, mennta- og menningarmálaráðherra.
Auglýsing



Lilja Alfreðs­dótt­ir, mennta- og menn­ing­ar­mála­ráð­herra, hefur birt drög að nýjum lögum um náms­lána­kerfið LÍN í sam­ráðs­gátt. Með frum­varp­inu er lagt til að inn­leitt verði nýtt náms­styrkja­kerfi sam­hliða náms­lána­kerf­inu og nafni sjóðs­ins í kjöl­farið breytt í SÍN, stuðn­ings­sjóður íslenskra náms­manna.

Helstu breyt­ing­arnar sem lagðar eru til með frum­varp­inu eru að þeir ­sem ljúka próf­gráðu innan til­greinds tíma geti fengið náms­styrk sem nemur 30 pró­sentum af höf­uð­stól ­náms­láns, auk þess sem náms­styrkur verður veittur vegna fram­færslu barna lán­þega. 

Þriðja atlagan að breyttu lána­kerfi

Í des­em­ber í fyrra skip­aði mennta- og menn­ing­ar­mála­ráð­herra starfs­hóp um lána­kjör Lána­sjóðs íslenskra náms­manna. Frum­varpið er samið út frá til­lögum starfs­hóps­ins og er mark­miðið með frum­varp­inu að ganga skref­inu lengri í átt að því að tryggja hags­munum náms­manna á Íslandi betur en gert hefur ver­ið. 

Frum­varpi er þriðju atlagan að breyt­ingu á náms­lána­kerf­inu en tæp 30 ár eru liðin frá setn­ingu núgild­andi laga um Lána­sjóð íslenskra náms­manna. Náms­menn hafa á und­an­förnum árum kallað eftir bættu náms­lána­kerfi og auknum fjár­hags­legum stuðn­ingi við nám sitt frá íslenska rík­in­u. 

Félags­legur jöfn­un­ar­sjóður

Í fyrra tók Ísland þátt í sam­an­burð­ar­könnun á högum evr­ópska háskóla­nema í 28 ríkjum í Evr­ópu. Nið­ur­stöður könn­un­ar­innar sýnd­u að íslenskir náms­menn hafi almennt miklar fjár­hags­legar áhyggjur og meta fjár­hags­stöðu sína slæma. Sam­kvæmt könn­un­inni meta 34 pró­sent íslenskra háskóla­nema fjár­hags­stöðu sína annað hvort alvar­lega eða mjög alvar­lega. Þetta hlut­fall er þó nokkuð yfir með­al­tali, en í Evr­ópu er með­al­talið 26 prósent. 

Auglýsing

Að sama skapi hafa kann­anir sem gerðar hafa verið á vegum Efna­hags- og fram­fara­stofn­un­ina, OECD, sýnt fram á að háskóla­nemar hér á landi eru almennt eldri en gengur og ger­ist ann­ars staðar á Norð­ur­lönd­un­um. Hvergi er jafn lágt hlut­fall í yngsta ald­urs­hópn­um, 24 ára og yngri, og að sama skapi er hvergi jafn hátt hlut­fall nema í elstu ald­urs­hóp­un­um, 30 ára og eldri.

Í grein­ar­gerð frum­varps­ins segir að frum­varp­inu er ætl­að að tryggja jafn­rétti til náms á Íslandi og að hér sé kerfi sem dragi úr aðstöðumun í sam­fé­lag­inu og tryggi eftir því sem kostur er öllum sem í hlut eiga jafna mögu­leika og jöfn tæki­færi. Þannig á mögu­leiki á menntun að vera án til­lits til land­fræði­legra aðstæðna, kyns eða efna­hags­legra og félags­legra aðstæðn­a. 

Með frum­varp­inu er því lagt til til að nafni Lána­sjóðs íslenskra náms­manna verði breytt í Stuðn­ings­sjóð íslenskra náms­manna og að hann verði rek­inn sem félags­legur jöfn­un­ar­sjóð­ur.

30 pró­sent nið­ur­færsla af höf­uð­stól

Í frum­varp­inu má finna nýmæli sem snýr að styrkjum til lán­þega náms­lána. Almenna beina styrki til lán­þega náms­lána er ekki að finna í núgild­andi náms­lána­kerfi á Íslandi en slík styrkja­kerfi eru hins vegar við lýði á öðrum Norð­ur­lönd­um. Í frum­varpi er lagt til að náms­menn geti áunnið sér styrki ljúki þeir próf­gráðu innan til­greinds tíma. Fjár­hæð náms­styrks­ins verður 30 pró­sent nið­ur­færsla af höf­uð­stól náms­láns­ins að námi loknu. Styrkirnir eru því ekki ætl­aðir til fram­færslu meðan á námi stendur enda falla þeir ekki til fyrr en að námi lokn­u. 

Mynd: Birgir Þór HarðarssonÍ grein­ar­gerð frum­varps­ins segir að ástæða þess að þessi leið sé valin sé vegna þess að hún sé „langtum ein­fald­ari og skil­virk­ari“ en til dæmis það styrkja­kerfi sem þekk­ist í Dan­mörku þar sem styrkirnir eru greiddir út líkt og náms­lán hér­lend­is. „­Með þessu kerfi verið að hvetja náms­menn til að ljúka námi á til­skildum tíma. Þetta er nauð­syn­legt til að ná því mark­miði sem styrkirnir eiga m.a. að stuðla að, þ.e. að sporna við þeirri þróun að náms­menn íleng­ist að óþörfu í námi.“ segir í grein­ar­gerð­inn­i. 

Í grein­ar­gerð­inni segir jafn­framt að náms­menn á Ísland eru lík­legri til að hafa fjöl­skyldu á fram­færi en náms­menn í öðrum Evr­ópu­ríkj­um. Sam­kvæmt fyrr­nefndri sam­an­burð­ar­könnun á högum háskóla­nema átti þriðj­ungur svar­enda á Íslandi eitt barn eða fleiri, sem er hæsta hlut­fall meðal þátt­töku­ríkj­anna, og 41,2 pró­sent yngstu barna voru yngri en þriggja ára. 

Í ljósi þess­­ara aðstæðna náms­­manna og til að styrkja SÍN sem félags­­­legan jöfn­un­­ar­­sjóð var ákveðið að veita beinan styrk á meðan námi stendur vegna barna lán­þega náms­lána. Í frum­varp­inu er tekið fram að lagt sé til að ­náms­styrkirn­ir verða und­an­skild­ir skatt­i. 

Náms­lán greidd út mán­að­ar­lega

Enn fremur er lagt til í frum­varp­in­u að heim­ilt verði að greiða náms­lán út mán­að­­ar­­lega en náms­­menn hafa allt frá setn­ingu núgild­andi laga barist fyrir því að sam­­tíma greiðslur yrðu settar á að nýju. 

Auk þess er gert ráð fyrir því að meg­in­reglan verði að náms­lán skulu greidd með mán­að­­ar­­legum afborg­unum og að fullu end­­ur­greidd á því ári þegar lán­þegi nær 65 ára aldri. Lán­þegar geta einnig valið hvort þeir þrepa­­skipti end­­ur­greiðslum náms­lána sinna eða end­­ur­greiði með tekju­tengdum afborg­unum séu náms­­lok hans áður eða á 35 ald­­ursári. Auk er lögð til sú breyt­ing að við náms­­lok geti lán­þegi valið um hvort hann end­­ur­greiði náms­lán sín með verð­­tryggðu eða óverð­­tryggðu skulda­bréfi.

Með frum­varpi eru einnig lagðar til heim­ildir handa ráð­herra að veita tíma­bundna ívilnun við end­­ur­greiðslur náms­lána vegna til­­­tek­inna náms­­greina og handa lán­þegum sem eru búsettir og starfa í brot­hætt­u­m ­byggð­­um. Heim­ild­­irnar eru ætl­­aðar til þess að gefa ráð­herra tæki­­færi til þess að bregð­­ast við ástandi þar sem skortur er við­var­andi eða fyr­ir­­sjá­an­­legur á fólki með til­­­tekna menntun með því að skapa sér­­stakan hvata til þess að sækja þá menntun eða starfa í til­­­tek­inni starfs­­grein og/eða til þess að bregð­­ast við ástandi þar sem vöntun er á mennt­uðum ein­stak­l­ingum í brot­hættum byggð­u­m. 

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Steingrímur J. Sigfússon hættir
Forseti Alþingis mun ekki vera í framboði í næstu þingkosningum. Það verður í fyrsta sinn frá 1978 sem hann verður ekki í framboði til Alþingis.
Kjarninn 31. október 2020
Benedikt Gíslason, bankastjóri Arion banka.
Arion banki búinn að höfða mál gegn Fjármálaeftirlitinu
Fjármálaeftirlit Seðlabankans sektaði Arion banka um tæpar 88 milljónir króna í sumar. Ástæðan var sú að upplýsingar um fyrirhugaðar fjöldauppsagnir í bankanum birtust í fjölmiðlum. Arion banki vill að ákvörðunin verði ógild.
Kjarninn 31. október 2020
Þorsteinn Már Baldvinsson, annar forstjóri Samherja, er stjórnarformaður Síldarvinnslunnar.
Eigið fé Síldarvinnslunnar nú 50 milljarðar króna
Síldarvinnslan hefur verið dugleg við að kaupa upp aflaheimildir síðust ár. Hún er að uppistöðu í eigu Samherja og fjölskyldufyrirtækis annars forstjóra Samherja. Saman halda útgerðir sem tengjast forstjórum Samherja á um 20 prósent af öllum kvóta.
Kjarninn 31. október 2020
Kristján Þór Júlíusson sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra lét Katrínu Jakobsdóttir forsætisráðherra vita af málinu eftir að ráðuneyti hans fékk ábendingu um það.
Kristján Þór upplýsti Katrínu um samskipti skrifstofustjóra við Stjórnartíðindi
Sjávarútvegsráðherra upplýsti forsætisráðherra um það í júlímánuði síðastliðnum að í júlí í fyrra hefði þáverandi skrifstofustjóri ráðuneytis hans átt samskipti við Stjórnartíðindi og látið fresta birtingu nýrra laga um laxeldi, sem kom fyrirtækjunum vel.
Kjarninn 31. október 2020
Jeff Bezos forstjóri Amazon
Metfjórðungur hjá Amazon
Tekjur Amazon á síðustu þremur mánuðum voru rúmlega fjórum sinnum meiri en landsframleiðsla Íslands í fyrra.
Kjarninn 30. október 2020
Guðni Bergsson er formaður KSÍ.
Íslandsmótið í knattspyrnu flautað af – efstu liðin krýnd Íslandsmeistarar
Valur er Íslandsmeistari í knattspyrnu karla og Breiðablik Íslandsmeistari kvenna.
Kjarninn 30. október 2020
Þríeykið og aðrir sérfróðir viðbragðsaðilar njóta yfirburðatrausts hjá Íslendingum – en á bilinu 94-96 prósenst segjast treysta því að fá áreiðanlegar upplýsingar um veirufjárann þaðan.
Íslendingar treysta sérfróðum yfirvöldum og fjölmiðlum vel í tengslum við COVID-19
Vinnuhópur þjóðaröryggisráðs um upplýsingaóreiðu í tengslum við COVID-19 hefur skilað af sér skýrslu. Þar kemur m.a. fram að traust til þríeykisins og annarra sérfróðra yfirvalda er afgerandi og traust til innlendra fjölmiðla sömuleiðis mjög mikið.
Kjarninn 30. október 2020
Katrín Jakobsdóttir forsætisráðherra kynnti hertar aðgerðir vegna útbreiðslu kórónuveirufaraldursins á blaðamannafundi fyrr í dag. Efnahagsaðgerðirnar eru afleiðing af þeirri stöðu.
Tekjufallsstyrkir útvíkkaðir, viðspyrnustyrkir kynntir og rætt um áframhald hlutabótaleiðar
Ríkisstjórn Íslands boðar enn einn efnahagspakkann. Sá nýjasti er sniðinn að mestu að þeim minni fyrirtækjum og einyrkjum sem þurfa að loka vegna kórónuveirufaraldursins.
Kjarninn 30. október 2020
Meira úr sama flokkiInnlent