Tugir tonna af örplasti úr þvottavélum í hafið

Losun örplasts í hafið frá þvotti heimili hér á landi er áætluð á bilinu 8,2 til 32 tonn á ári. Talið er hins vegar að um vanmat sé að ræða og að magn örplasts sé mun meira þar sem gerviefni í fatnaði eykst með hverju ári.

þvottur
Auglýsing

Áætlað er að heild­ar­losun örplasts frá þvotti á Íslandi sé allt að 32 tonn á hverju ári. Lík­leg­t ­þykir hins vegar að los­unin sé enn meiri þar sem notkun gervi­efna í fatn­aði eykst með hverju ári. Þetta magn af örplast skol­ast síðan beint út í haf þar sem á Íslandi er ekki gert ráð fyrir síun örplastagna í frá­rennsl­i. Þetta kemur fram í skýrslu um örplast í íslensku umhverfi.

Örplast frá þvotti ein af helstu upp­sprett­unum

Plast­rusl finnst hvar­vetna í haf­inu allt frá svokölluð plast­eyjum niður í örplastagnir sem mynd­ast ýmist við nið­ur­brot plasts í sjónum eða ber­ast þangað frá land­i. ­Síð­ustu ár hafa vís­inda­menn verið að varpa ljósi á alvar­leika öragna og örplast meng­unar í hafi. 

Í skýrslu sjáv­ar­líf­tækni­set­urs­ins BioPol sem unnin var fyrir umhverf­is- og auð­linda­ráðu­neytið voru greindar upp­sprettur örplasts á Íslandi, lagt mat á stærð þeirra og eftir hvaða leiðum örplastið berst til sjáv­ar. 

Auglýsing

Í nið­ur­stöðum skýrsl­unnar kemur fram að langstærsta upp­spretta örplasts hér á landi eru hjól­barðar eða alls 75 pró­sent. Aðrar stórar upp­sprettur eru plast­agnir úr veg­merk­ing­um, hús­máln­ingu og frá þvott­i. 

Notkun plasts í fatn­aði eykst með hverju ári

Gervi­efni eru algeng í fatn­aði og er þá um að ræða þræði úr plast­efnum eins og til dæm­is­ pólý­ester og akrýl. Við þvott fatn­aðar losnar þónokkuð magn þráða úr fatn­að­inum og á það bæði við um fatnað úr gervi­efnum og nátt­úru­legum efnum á borð við ull, silki og ­bóm­ull. 

Plast­þræðir gervi­efna renna síðan með nið­ur­falli þvotta­véla til við­tak­ans, hvort sem það er rot­þró eða sjór­inn.

Í skýrsl­unni var los­un örplasts­meng­un­ar frá fata­þvotti til sjávar á Íslandi áætluð með því að marg­falda íbúa með áætl­uðum fjölda þvotta á ári og áætl­aðri með­al­l­osun örplast­þráða við hvern þvott. ­Á­ætluð heild­ar­losun örplasts frá þvotti á Íslandi á ári er sam­kvæmt nið­ur­stöðum skýrsl­unni 8,2 til 32 tonn. 

Settur er þó fram sá fyr­ir­vari í skýrsl­unni að töl­urnar sem not­aðar voru eru frá 2010 og þar sem fatn­aður úr nátt­úru­legum efnum er á und­an­haldi og notkun gervi­efna í fatn­aði eykst ár hvert sé lík­legt að um van­mat sé að ræða um magn örplasts frá þvott­i. 

Plast­mengun í hafi snertir líka Íslend­inga

Biopol hefur einnig fylgst með eðl­is- og líf­fræði­legum þáttum sjávar við Skaga­strönd með­ ­reglu­leg­um ­mæl­ingum frá árinu 2012. Í sýnum sínum hafa þau fund­ið ­tölu­vert magn af örplasti.

Á myndinni má sjá plastþræði sem finna mátti í einu sýni sem tekið var í byrjun maí 2018. Mynd:BiopolMagn plasts í hverju sýni hefur verið mjög breyti­legt en starfs­mað­ur­ Biopol telur að plastið sé mest­megn­is beint frá heim­il­um, þar á meðal frá þvotta­vél­u­m. 

„Dæmi hver fyrir sig en okkur finn­ast þessar myndir frekar ó­hugn­an­leg­ar og varpa ljósi á að plast­meng­un í haf­inu er ekki endi­lega bara vanda­mál sem snerta aðrar þjóðir og fjar­læg haf­svæð­i,“ segir Hall­dór Gunnar Ólafs­son, fram­kvæmda­stjóri Biopol í sam­tali við Fiski­fréttir í maí á síð­asta ári og vísar til mynd­ar­innar hér til hlið­ar. 

Úrbóta þörf í hreinsi­­stöðvum á Ísland­i

 Í skýrslu um losun örplasts með skólpi sem Matís vann í sam­starf­i ­Sænsku umhverf­is­rann­­sókn­­ar­­stofn­un­ina (IVL), Finnsku umhverf­is­­stofn­un­ina (SYKE) og Aalto-há­­skól­ann í Finn­landi kom fram að eina hreins­unin sem fram­­kvæmd er á skólpi á Íslandi, meðal ann­­ars í Kletta­­­garða­­stöð­inni og skólp­hreinsi­­stöð­inni í Hafn­­ar­­firði, sé gróf­­sí­un.

Agnir sem eru minni en milli­­­metri og niður í hund­rað míkró­­metra fara gegnum stöðv­­­arnar og út í umhverf­ið. Annað er upp á ten­ingnum í Sví­­þjóð og Finn­landi þar sem 99 pró­­sent öragna setj­­­ast í óhrein­indin sem skilj­­ast frá frá­­veit­u­vatni eftir for­hreins­un. 

Hrönn Jör­unds­dótt­ir, sviðs­­stjóri og sér­­fræð­ingur hjá MAT­ÍS, vann að skýrsl­unni en hún sagði í sam­tali við Kjarn­ann í maí 2017 að Íslend­ingar verði að hugsa skólp­hreinsun upp á nýtt og fara að taka ábyrgð á þessum hlut­­um. Ekki sé ein­ungis mik­il­vægt að huga að líf­rænni mengun heldur verði að skilja að plast­­agnir og lyfja­­leifar komi úr skólp­inu sem fer út í sjó og menga út frá sér. Plastið brotni ekki niður og því hverfi vanda­­málið ekki þrátt fyrir að því sé dælt út í sjó. 

Í upphafi árs 2020

Við á Kjarnanum göngum bjartsýn og einbeitt inn í nýtt ár og þökkum lesendum fyrir það traust sem þeir sýna með því að styrkja Kjarnann. 

Frjáls framlög frá lesendum hafa vaxið jafnt og þétt síðustu árin og eru mikilvæg tekjustoð undir reksturinn. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni og greina kjarnann frá hisminu. 

Við tökum hlutverk okkar sem fjölmiðill í þjónustu almennings alvarlega. Kjarninn birti 409 fréttaskýringar og 2.367 fréttir á árinu 2019. Kjarninn er vettvangur umræðu og á nýliðnu ári voru 539 skoðanagreinar birtar, stærstur hluti þeirra aðsendar greinar. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Sólveig Anna Jónsdóttir, formaður Eflingar, og Dagur B. Eggertsson, borgarstjóri í Reykjavík.
Efling ásakar Reykjavíkurborg um að hafa dreift villandi upplýsingum
„Borgin er í okkar höndum!“ Þetta segir Sólveig Anna Jónsdóttir, formaður Eflingar í opnu bréfi til borgarstjóra, þar sem honum er tilkynnt um algjör viðræðuslit vegna kjarasamningagerðar. Efling segir borgina hafa brotið bæði trúnað og lög.
Kjarninn 20. janúar 2020
Heimavellir voru skráðir í Kauphöll Íslands vorið 2018.
Norskt félag kaupir rúmlega sjö prósent í Heimavöllum fyrir tæpan milljarð
Virði bréfa í Heimavöllum, sem hefur vart haggast mánuðum saman, tók kipp í morgun þegar greint var frá því að norskt leigufélag hefði keypt stóran hlut í félaginu. Kaupverðið var í kringum milljarð króna.
Kjarninn 20. janúar 2020
Bilið á milli ríkra og fátækra heldur áfram að aukast samkvæmt Oxfam-samtökunum.
Rúmlega tvö þúsund manns eiga meiri auð en 60 prósent íbúa jarðar
Í árlegri skýrslu Oxfam-samtakanna kemur fram að 22 ríkustu karlar í heimi eigi meira af auði en allar konur sem búa í Afríku samanlagt. Ef tveir ríkustu karlar heims myndu stafla öllum fé sínu upp í bunka, og setjast á hann, þá sætu þeir í geimnum.
Kjarninn 20. janúar 2020
Fimm tæknifyrirtæki í einstakri yfirburðastöðu sem efi er um að sé sjálfbær
Apple, Microsoft, Alphabet (móðurfélag Google), Amazon og Facebook eru verðmætustu fyrirtæki Bandaríkjanna. Það er einsdæmi að fimm fyrirtæki úr tengdum geira séu í fimm efstu sætunum á slíkum lista. Í raun eru þau markaðssvæði, ekki eiginleg fyrirtæki.
Kjarninn 20. janúar 2020
Vilja að þú fáir þér ís með Netflix áhorfinu
Netflix og ísframleiðandinn Ben & Jerry's hafa tekið höndum saman. Þau vilja að fólk fá sér ís með Netflix áhorfinu.
Kjarninn 19. janúar 2020
Íslendingar, náttúra, hálendi og hreindýr
Jakob S. Jónsson fjallar um Öræfahjörðina, sögu hreindýra á Íslandi.
Kjarninn 19. janúar 2020
Arnheiður Jóhannsdóttir
Sjálfbær uppbygging ferðaþjónustu á landinu öllu
Kjarninn 19. janúar 2020
Seðlabankinn greip tólf sinnum inn í gjaldeyrismarkaðinn í fyrra
Gjaldeyrisvaraforði Seðlabanka Íslands var orðinn 822 milljarðar króna í lok árs 2019. Alls lækkaði gengi krónunnar um 3,1 prósent og Seðlabankinn greip nokkrum sinnum inn í til að stilla af kúrs hennar í fyrra.
Kjarninn 19. janúar 2020
Meira úr sama flokkiInnlent