Kvörtuðu yfir framgöngu Þórólfs „gagnvart sjávarútveginum“

Prófessor í hagfræði hefur misst verkefni vegna þess að útgerðarmenn hafa lagst gegn þátttöku hans. Reynsla þeirra af meðferð Þórólfs á gögnum og framganga hans gagnvart útveginum sögð vera „með þeim hætti að á störfum hans ríkir fullkomið vantraust“.

Þórólfur Matthíasson, prófessor í hagfræði við Háskóla Íslands.
Þórólfur Matthíasson, prófessor í hagfræði við Háskóla Íslands.
Auglýsing

Þann 17. júní 2019 barst Þórólfi Matth­í­assyni, pró­fessor í hag­fræði við Háskóla Íslands, skeyti frá erlendu einka­fyr­ir­tæki um að taka þátt í úttekt sem það var að vinna um sjálf­bærni ýsu og ufsa við Ísland. Ástæðan var sú að annar íslenskur fræði­maður hafði þurft að segja sig frá verk­inu vegna ann­arra verk­efna og sá hafði bent á Þórólf. 

Þórólfur samdi við erlenda ráð­gjaf­ar­fyr­ir­tækið tveimur dögum síðar um að taka að sér að vinna að úttekt­inn­i. 

Þann 1. júlí 2019 barst Þórólfi hins vegar skeyti frá fyr­ir­tæk­inu þar sem kom fram að ákveðnir hags­muna­að­ilar sem greiddu fyrir úttekt­ina hefði umtals­verðan fyr­ir­vara á því að Þórólfur ynni að verk­efn­inu. Hags­muna­að­il­arn­ir, tengdir sjáv­ar­út­vegi, hefðu ein­fald­lega ákveðið að Þórólfur ætti ekki að vera hluti af teym­inu sem ynni úttekt­ina. Engin efn­is­leg skýr­ing var gefin á þessu önnur en sú að það væri ekki óal­gengt að svona lagað gerð­ist í verk­efnum sem fyr­ir­tækið ynni að á Íslandi, og eftir atvikum í öðrum lönd­um. 

Þórólfur hefur tekið þátt í opin­berra umræðu um sjáv­ar­út­veg og skipu­lag hans árum saman og oftar en ekki verið gagn­rýnin á það fyr­ir­komu­lag sem er við lýði. Kjarn­inn greindi í gær frá því að Krist­ján Vil­helms­son, annar aðal­eig­andi og útgerð­ar­stjóri Sam­herja, hefði sent bréf til banda­rísks háskóla sem Jón Steins­son hag­fræð­ingur starf­aði fyrir vegna þátt­töku Jóns í sömu umræðu, þar sem hann kvart­aði yfir þeirri þátt­töku.

Vildu ekki að Þórólfur sæi gögn útvegs­manna

Þetta er ekki í fyrsta sinn sem Þórólfur hefur orðið þess áskynja að hags­muna­að­ilar í sjáv­ar­út­vegi hafi lagst gegn þátt­töku hans í verk­efn­um. Í des­em­ber 2009 var skip­uð  eft­ir­lits­nefnd um aðgerðir í þágu ein­stak­linga, heim­ila og fyr­ir­tækja vegna hruns­ins. Til­gangur nefnd­ar­innar meðal ann­ars að gæta þess að sann­girni og jafn­ræðis yrði gætt þegar verið væri að taka ákvarð­anir um end­ur­skipu­lagn­ingu skulda. Í nefnd­ina voru skip­aðir þrír ein­stak­ling­ar: Þórólf­ur, María Thjell, þá for­stöðu­maður laga­stofn­unar Háskóla Íslands sem var for­maður henn­ar, og Sig­ríður Ármanns­dótt­ir, lög­giltur end­ur­skoð­and­i. 

Auglýsing
Í mars 2010 barst Maríu Thjell, for­manni nefnd­ar­inn­ar, tölvu­póst frá Frið­riki J. Arn­gríms­syni, sem þá var fram­kvæmda­stjóri Lands­sam­bands íslenskra útvegs­manna (LÍÚ), sam­tök sem í dag heita Sam­tök fyr­ir­tækja í sjáv­ar­út­vegi (SFS). Afrit af póst­inum var sent á alla stjórn og vara­stjórn LÍÚ á þeim tíma.

Í tölvu­póst­inum sagði Frið­rik: 

„Blessuð.

Við mig hafði sam­band útgerð­ar­maður sem hlýddi á erindi þitt í morg­un­. Honum til mik­illar skelf­ingar þá lítur svo út að Þórólfur Matth­í­as­son muni hafa aðgang að öllum hans málum í bönk­um. Það vill hann ekki að ger­ist.

Maður á vegum Þór­ólfs hefur nýverið beðið sjáv­ar­út­vegs­fyr­ir­tæki um gögn um rekstur og efna­hag þeirra en verið neit­að.

Reynsla útgerð­ar­manna af með­ferð Þór­ólfs á gögnum og fram­ganga hans gagn­vart sjáv­ar­út­veg­inum hefur verið með þeim hætti að á störfum hans ríkir full­komið van­traust.

Mér er kunn­ugt um að fleiri en þessi útgerð­ar­maður vilja ekki að Þórólfur kom­ist í trún­að­ar­gögn sem þá varðar í krafti setu sinnar í eft­ir­lits­nefnd­inni skv. lögum nr. 107/2009 .

Hvað þarf að gera til að verj­ast því?“

Full alvara

Í svar­pósti til Frið­riks, sem sendur var dag­inn eft­ir, lagði nefnd­ar­for­mað­ur­inn áherslu á að nefndin væri bundin algjörum trún­aði vegna þeirra gagna sem hún myndi skoða. Þau yrðu ein­ungis skoðuð inni í bönkum og engin afrit tekin úr húsi. „Nefndin má ekki tjá sig um gögnin á neinn hátt eða nota vit­neskju sem hún fær á grund­velli þeirra, hvorki beint né óbeint. Það á því ekki að vera nokkur þörf á því að hafa áhyggjur af því að Þórólfur hafi sem nefnd­ar­maður aðgang að gögnum þeirra sjáv­ar­út­vegs­fyr­ir­tækja sem fara í gegnum fjár­hags­lega end­ur­skipu­lagn­ingu og gætu því veri skoðuð af nefnd­inn­i.“ 

Auglýsing
Klukkutíma og tveimur mín­útum eftir að svar­póst­ur­inn var sendur svar­aði Frið­rik hon­um. Í svar­inu var Maríu þakkað fyrir svar­ið. Síðan stóð: „Það er full alvara á bak við það að menn vilja ekki að Þórólfur Matth­í­as­son kom­ist í gögn sem fyr­ir­tæki þeirra varðar og þá skiptir laga­bók­stafur um trúnað engu máli.  Það er því ein­dregin ósk að tryggt verði að það ger­ist ekki.“

Síðar sama dag barst Frið­riki svar þar sem honum var greint frá því að nið­ur­staðan væri sú sama og áður. „Ekki er hægt að taka undir þau sjón­ar­mið sem haldið er fram af hálfu LÍÚ.“

Var að vinna að úttekt

Í upp­runa­lega tölvu­póst­inum sem Frið­rik sendi til for­manns eft­ir­lits­nefnd­ar­innar vitn­aði hann til þess að maður „á vegum Þór­ólfs hefur nýverið beðið sjáv­ar­út­vegs­fyr­ir­tæki um gögn um rekstur og efna­hag þeirra en verið neit­að.“

Sam­kvæmt tölvu­póstum sem Kjarn­inn hefur undir höndum var þar um að ræða þáver­andi aðstoð­ar­mann Þór­ólfs, en hann var þá að vinna að úttekt á íslenskum sjáv­ar­út­vegi. Í tölvu­pósti sem aðstoð­ar­mað­ur­inn sendi á sjáv­ar­út­vegs­fyr­ir­tæki voru þau beðin um afrit af árs­reikn­ingum sínum fyrir árið 2007, til að tölu­legar upp­lýs­ingar í úttekt­inni gætu verið sem nákvæm­ast­ar. Hægt er að nálg­ast slíka reikn­inga hjá árs­reikn­inga­skrá, en oftar en ekki eru þeir þar í sam­an­dregnu formi og gefa því ekki jafn glögga mynd af stöðu fyr­ir­tækja. Þess vegna voru þau sjálf beðin um að láta rann­sak­endum í té afrit af þeim. 

Í tölvu­póst­inum kom fram að reikn­ing­arnir yrðu „Reikn­ing­arnir verða aðeins not­aðir til þess að fá heild­stæða mynd af sjáv­ar­út­veg­inum en ekki til þess að skoða hvert og eitt fyr­ir­tæki nákvæm­lega. Við gerð úttekt­ar­innar verður farið með allar þær upp­lýs­ingar sem tengj­ast ykkur sem trún­að­ar­mál.“

Í upphafi árs 2020

Við á Kjarnanum göngum bjartsýn og einbeitt inn í nýtt ár og þökkum lesendum fyrir það traust sem þeir sýna með því að styrkja Kjarnann. 

Frjáls framlög frá lesendum hafa vaxið jafnt og þétt síðustu árin og eru mikilvæg tekjustoð undir reksturinn. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni og greina kjarnann frá hisminu. 

Við tökum hlutverk okkar sem fjölmiðill í þjónustu almennings alvarlega. Kjarninn birti 409 fréttaskýringar og 2.367 fréttir á árinu 2019. Kjarninn er vettvangur umræðu og á nýliðnu ári voru 539 skoðanagreinar birtar, stærstur hluti þeirra aðsendar greinar. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Erlendum ríkisborgurum sem ákveða að búa á Íslandi hefur fjölgað gríðarlega hratt á undanförnum árum.
Fjórði hver íbúi á Suðurnesjum útlendingur
Tveir af hverjum þremur erlendum ríkisborgurum sem búa á Íslandi búa á höfuðborgarsvæðinu. Þrír af hverjum fjórum þeirra búa annað hvort þar eða á Suðurnesjunum. Það sveitarfélag sem er með lægst hlutfall útlendinga er einungis með einn útlending á skrá.
Kjarninn 21. janúar 2020
Reynt að múta lögreglumanni í Namibíu
Spillingarlögreglan hefur handtekið mann, sem reyndi að hindra framgang réttvísinnar við rannsókn á Samherjaskjölunum.
Kjarninn 21. janúar 2020
Friðrik Rafnsson
Lestur er leikfimi hugans
Kjarninn 21. janúar 2020
„Lúalegt bragð“ að ala á samviskubiti foreldra
Kvenréttindafélag Íslands hefur sent borgarráði opið bréf vegna fyrirhugaðrar styttingar opnunartíma leikskóla í Reykjavíkurborg.
Kjarninn 21. janúar 2020
Þorgerður spyr Katrínu um hverjar skaðabótakröfur stórútgerðarinnar séu
Búið er að leggja fram skriflega fyrirspurn til forsætisráðherra um hversu háa upphæð stórútgerðir eru að krefja íslenska ríkið vegna úthlutunar á makrílkvóta. Kjarninn óskaði fyrst eftir þeim upplýsingum í fyrrasumar en ríkið vill ekki afhenda þær.
Kjarninn 21. janúar 2020
Rúmur hálfur milljarður í utanlandsferðir þingmanna og forseta þingsins á tíu árum
Rúmar 60 milljónir fóru í utanlandsferðir embættis forseta Alþingis og þingmanna árið 2018. Kostnaðurinn var minnstur árið 2009 – rétt eftir hrun.
Kjarninn 21. janúar 2020
Ólafur Örn Nielsen ráðinn aðstoðarforstjóri Opinna kerfa
Nýir fjárfestar komu að Opnum kerfum í fyrra og hana nú ráðið bæði nýjan forstjóra og aðstoðarforstjóra.
Kjarninn 21. janúar 2020
Auður ríkustu konu Afríku byggður á arðráni fátækrar þjóðar
Frá Angóla og víða um Afríku, Evrópu og Mið-Austurlönd, liggur flókið net fjárfestinga í bönkum, olíu, sementi, fjarskiptum, fjölmiðlum og demöntum. Ríkasta kona Afríku segist hafa byggt þetta ævintýralega viðskiptaveldi sitt upp á eigin verðleikum.
Kjarninn 21. janúar 2020
Meira úr sama flokkiInnlent