Björgólfur efast um að mútur hafi verið greiddar og telur Samherja ekki hafa brotið lög

Forstjóri Samherja telur Jóhannes Stefánsson hafa verið einan að verki í vafasömum viðskiptaháttum fyrirtækisins í Afríku. Greiðslur til Dúbaí eftir að Jóhannes hætt,i sem taldar eru vera mútur, hafi verið löglegar greiðslur fyrir kvóta og ráðgjöf.

Björgólfur Jóhannsson, tímabundinn forstjóri Samherja, þegar hann tók við starfinu.
Björgólfur Jóhannsson, tímabundinn forstjóri Samherja, þegar hann tók við starfinu.
Auglýsing

„Ég efast um að nokkrar mútu­greiðslur hafi átt sér stað eða að fyr­ir­tækið sé eða hafi verið flækt í nokkuð ólög­mætt.“ Þetta segir Björgólfur Jóhanns­son, for­stjóri Sam­herja, í við­tali við norska við­skipta­blaðið Dag­ens Nær­ingsliv. Þar segir hann enn fremur að hann telji að Jóhannes Stef­áns­son, sem starf­aði hjá Sam­herja í Namibíu fram á mitt ár 2016 og upp­ljóstr­aði um við­skipta­hætti fyr­ir­tæk­is­ins þar, hafi verið einn að verki þegar kom að greiðslum sem stæð­ust ekki skoð­un. 

Þegar Björgólfur var spurður um greiðslur til félags skráð í Dubaí í eigu James Hatuikulipi, fyrr­ver­andi stjórn­ar­for­manns namibísku rík­is­út­gerð­ar­innar Fischor, sem héldu áfram fram á árið 2019  sagði hann að ekk­ert benti til þess að þær greiðslur væru ólög­leg­ar. Greiðsl­urnar hafi verið fyrir kvóta auk greiðslna fyrir ráð­gjaf­ar­störf. Blaða­maður Dag­ens Nær­ingsliv benti Björgólfi á að eig­andi reikn­ings­ins væri nú í fang­elsi í Namib­íu, þar sem hann hefur verið ákærður ásamt fimm öðrum fyrir að þiggja á níunda hund­rað millj­ónir króna í mútu­greiðslur frá Sam­herja. „Já, hann er bor­inn þungum sökum en hefur ekki hlotið dóm,“ svar­aði Björgólf­ur.

Hann sagði Sam­herja ætla að draga fram það sem hefði átt sér stað í Namib­íu, með rann­sóknum sem fyr­ir­tækið er að greiða norskri lög­manns­stofu fyrir að fram­kvæma á sér, og leyfa svo þar til bærum yfir­völdum að meta afrakst­ur­inn. Björgólfur reiknar með því að hann muni ljúka hlut­verki sínu sem tíma­bund­inn for­stjóri Sam­herja á fyrsta árs­fjórð­ungi árs­ins 2020. Það þýðir vænt­an­lega að til standi að Þor­steinn Már Bald­vins­son, sem steig tíma­bundið til hliðar sem for­stjóri eftir að við­skipta­hættir Sam­herja í Namibíu voru opin­beraðir í síð­asta mán­uði, eigi að snúa aftur í stól­inn á þeim tíma. 

Launa­greiðslur sjó­manna

Sam­herj­a­málið hefur vakið mikla athygli í Nor­egi, sér­stak­lega vegna þess að norski bank­inn DNB, sem er að hluta til í eigu norska rík­is­ins, er flæktur í það. Sá hluti, sem snýst um mögu­legt pen­inga­þvætti vegna greiðslna af reikn­ingi í DNB sem aflands­fé­lagið Cape Cod Fs á Mars­hall-eyju átti, er til rann­sóknar hjá norsku efna­hags­brota­lög­regl­unni. Cape Cod er ekki með skráðan eig­anda en í opin­berun Kveiks, Stund­ar­inn­ar, Wiki­leaks og Al Jazeera kom fram að starfs­maður Sam­herja hefði haft pró­kúru fyrir félag­ið. 

Auglýsing
DNB er helsti við­skipta­banki Sam­herja og fjár­munir sem fara í gegnum Kýp­ur­fé­lög Sam­herj­a­sam­stæð­unn­ar, meðal ann­ars ávinn­ingur af veiðum í Namib­íu, enda flestir inni á reikn­ingum bank­ans.

Björgólfur segir í við­tal­inu að greiðslur af reikn­ingum Cape Cod hafi verið launa­greiðslur sjó­manna. Í yfir­lýs­ingum Sam­herja á síð­ustu vikum hefur fyr­ir­tækið neitað því að hafa átt Cape Cod, en því var heldur ekki haldið fram í umfjöllun ofan­greindra miðla um við­skipti Sam­herja heldur bent á starfs­­maður Sam­herja verið meðal pró­kúru á reikn­ingi Cape Cod hjá DNB og hefði stofnað reikn­ing­inn. 

Reikn­ing­unum var hins vegar lokað í fyrra vegna þess að banda­rískur banki neit­aði milli­færslu frá félag­inu vegna þess að hún stóðst ekki við­mið um pen­inga­þvætt­is­varn­ir. 

Ætl­aðar mútu­greiðslur 1,4 millj­arðar

Málsvörn Sam­herja í mál­inu hingað til hefur fyrst og fremst byggst á þeirri línu sem Björgólfur fetar í við­tal­inu. Að Jóhannes Stef­áns­son hafi einn fram­kvæmd ólög­mæta við­skipta­gjörn­inga í Namib­íu, að fyr­ir­tækið hafi ekki orðið upp­víst að pen­inga­þvætti og að það hafi ekki stundað skipu­lega skatta­snið­göngu með því að láta afrakstur veiða sinna safn­ast saman í lág­skatta­ríkjum og kom­ast þannig hjá því að greiða skatta í þeim ríkjum þar sem arð­ur­inn varð til. 

Jóhannes hefur geng­ist við því að hafa greitt mútur fyrir hönd Sam­herja til að tryggja fyr­ir­tæk­inu aðgengi að kvóta í Namib­­íu. Hann segir hins vegar allar greiðslur hafa farið fram með vit­und og vilja Þor­­steins Más Bald­vins­­son­­ar, fyrr­ver­andi for­­stjóra Sam­herja og eins aðal­­eig­anda fyr­ir­tæk­is­ins, og Aðal­­­steins Helga­­son­­ar, sem var yfir starf­­sem­inni í Namib­­íu. 

Auglýsing
Í umfjöllun Kveiks, Stund­ar­inn­ar, Wiki­leaks og Al Jazeera kom fram að mútu­greiðslur til ráða­manna í Namibíu hafi staðið yfir fram á árið 2019, en Jóhannes Stef­áns­son lét af störfum hjá Sam­herja í júlí 2016. Þar sagði að þær hefðu numið 1,4 millj­arði króna hið minnsta. 

Þegar er búið að hand­taka og ákæra Bern­hard Esau, fyrr­ver­andi sjá­v­­­­­ar­út­­­­­­­vegs­ráð­herra Namib­­­­íu, Sacky Shang­hala, fyrr­ver­andi dóms­­­­mála­ráð­herra Namib­­­­íu, og fjóra aðra menn fyrir að hafa þegið 103,6 millj­­­­ónir namibískra doll­­­­ara, jafn­­­­virði 860 millj­­­­óna íslenskra króna, í greiðslur fyrir að tryggja félögum tengdum Sam­herja eft­ir­­­­sóttan kvóta í land­in­u. 

Auk Shang­hala og Esau voru James Hatuikulipi, sem hætti sem stjórn­­­­­­­ar­­­­for­­­­maður namibísku rík­­­­is­út­­­­­­­gerð­­­­ar­innar Fis­hcor nýver­ið, Tam­son 'Fitty' Hatuikulipi, tengda­­­­sonur Esau, Ricardo Gusta­vo, sam­­­­starfs­­­­maður hans og Pius Mwa­telu­lo, sem einnig teng­ist Hatuikulipi fjöl­­­­skyld­u­­­­bönd­um, ákærð­­­ir.

Jóhannes ræddi við­brögð Sam­herja við mál­inu í Kast­ljósi á mið­viku­dag og sagði að fyr­ir­tæk­inu væri „vel­komið að reyna að villa um fyrir fólki“. Hann væri bara ábyrgur fyrir 20-30 pró­semt af þeim mútu­greiðslum sem greiddar hefðu verið til ráða­manna í Namibíu fyrir aðgang að kvóta áður en að hann hætti störfum hjá fyr­ir­tæk­in­u.  

Sam­herj­a­málið er til rann­sóknar á Íslandi, í Nor­egi, í Namibíu og Angóla.

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Lilja D. Alfreðsdóttir, mennta- og menningarmálaráðherra.
Ráðherra metur næstu skref með lögmönnum
Mennta- og menningarmálaráðherra fer nú yfir úrskurð kærunefndar jafnréttismála með lögmönnum. Hún segir að ekki hafi skipt máli að Páll Magnússon væri framsóknarmaður.
Kjarninn 5. júní 2020
Komufarþegar munu þurfa að greiða sjálfir fyrir sýnatöku frá 1. júlí.
Komufarþegar greiða 15 þúsund fyrir sýnatöku
Sýnataka á landmærum Íslands verður gjaldfrjáls fyrstu tvær vikurnar en frá 1. júlí munu komufarþegar þurfa að greiða 15 þúsund krónur fyrir rannsóknina.
Kjarninn 5. júní 2020
Óvenjulegur sjómannadagur framundan
Vegna COVID-19 faraldursins verður sjómannadagurinn í ár ólíkur því sem Íslendingar eiga að venjast. Þó verður lágmarksdagskrá víða um land með heiðrunum aldinna sjómanna, minningarathöfnum og veittar verða viðurkenningar fyrir björgunarafrek.
Kjarninn 5. júní 2020
Jane Goodall fór á þrítugsaldri inn í skóga Tansaníu og dvaldi þar lengi í hópi simpansa. Rannsóknir hennar gjörbreyttu þekkingu manna á öðrum dýrategundum.
Mannkynið er „búið að vera“ ef það skiptir ekki um kúrs í kjölfar COVID
„Við erum komin að tímamótum í sambandi okkar við náttúruna,“ segir Jane Goodall sem barist hefur verið náttúruvernd í sex áratugi. Hún segir að nú hafi opnast lítill gluggi til að gera róttækar breytingar svo koma megi í veg fyrir frekari hörmungar.
Kjarninn 5. júní 2020
Lilja D. Alfreðsdóttir og Björn Leví Gunnarsson
„Það eru nákvæmlega svona mál sem halda aftur af Íslandi“
Þingmaður Pírata gagnrýnir ákvarðanir mennta- og menningarmálaráðherra. „Svona mál leiða til lélegri niðurstaðna í öllu sem gerist í framhaldinu af því að hæfasta fólkið er ekki að taka ákvarðanirnar.“
Kjarninn 5. júní 2020
Skiljum ekkert eftir
Skiljum ekkert eftir
Skiljum ekkert eftir – Eldhúsið
Kjarninn 5. júní 2020
Fjármála- og efnahagsráðuneytinu var gert að láta umbeðna tölvupósta af hendi.
Taldi tölvupósta ráðuneytis hafa komið í veg fyrir að hann fengi norræna ritstjórastöðu
Úrskurðarnefnd um upplýsingamál gerði fjármálaráðuneytinu að afhenda tölvupósta um einstakling sem sóttist eftir því að verða ritstjóri norræns fræðatímarits. Sá hinn sami taldi póstana hafa spillt fyrir sér, en ráðuneytið segir að svo sé ekki.
Kjarninn 5. júní 2020
Þórdís Kolbrún Reykfjörð Gylfadóttir.
Ráðherra segir að pakkaferðafrumvarp hennar hafi ekki meirihluta á þingi
Frumvarp Þórdísar Kolbrúnar Reykfjörð Gylfadóttur um að heimila ferðaskrifstofum að borga neytendum í inneignarnótum í stað peninga mun ekki verða afgreitt á Alþingi. Hluti stjórnarþingmanna styður það ekki.
Kjarninn 4. júní 2020
Meira úr sama flokkiInnlent