„Óvenju hratt“ landris vegna mögulegrar kvikusöfnunar við fjallið Þorbjörn

Land á Reykjanesi hefur risið um allt að tvo sentímetra á nokkrum dögum, jarðskjálftar hafa orðið og hefur óvissustigi nú verið lýst yfir. Síðast gaus á svæðinu á þrettándu öld. Íbúafundir verða haldnir á morgun.

Landris hefur orðið vestan við fjallið Þorbjörn.
Landris hefur orðið vestan við fjallið Þorbjörn.
Auglýsing

Rík­is­lög­reglu­stjóri hefur lýst yfir óvissu­stigi almanna­varna ­vegna vís­bend­inga um kviku­söfnun vestan við fjallið Þor­björn á Reykja­nesskaga. Jarð­skjálfta­hrina hefur verið í gangi á svæð­inu á sama tíma.

Und­an­farna daga hefur land­ris og aukin jarð­skjálfta­virkn­i ­mælst á Reykja­nesskaga og telja jarð­vís­inda­menn Veð­ur­stofu Íslands og Jarð­vís­inda­stofn­unar HÍ mögu­legt að um sé að ræða kviku­söfnun vestan við Þor­björn. Ekki er þó sé úti­lokað að aðrar ástæður geti verið fyrir virkn­inni.

Sam­hliða hefur Veð­ur­stofa Íslands fært lita­kóða fyrir flug á gult sem þýðir að eld­stöð sýni merki um virkni umfram venju­legt ástand.

Auglýsing

Í næsta nágrenni fjalls­ins Þor­bjarnar er að finna bæði íbúa­byggð og atvinnu­starf­semi. Þar er til að mynda Bláa lón­ið, Svarts­engi og höf­uð­stöðv­ar HS orku svo dæmi séu tek­in.

Í frétt á vef Veð­ur­stof­unnar segir að land­risið sé óvenju hratt og í henni eru raktar nokkrar sviðs­mynd­ir, þ.e. hvað mögu­lega gæti ger­st nú í fram­hald­inu. Ein þeirra er að kviku­söfn­unin hætti og þetta leiði ekki til­ frek­ari atburða. Önnur er sú að hraun­gos verði.

Síð­ast gaus á þessum slóðum á þrett­ándu öld.

Myndin sýnir jarðskorpuhreyfingar á Reykjanesskaga 18.-24. janúar mældar með InSAR bylgjuvíxlmælingum á myndum frá Sentinel-1 gervitunglinu (InSAR: interferometric analysis of synthetic aperture radar images). Miðja svæðisins þar sem breytingar greinast í myndinni er við fjallið Þorbjörn. Rauði liturinn táknar breytingar yfir 15 millimetra.

Íbúa­fundur verður hald­inn í íþrótta­hús­inu Grinda­vík kl. 16 á morg­un, mánu­dag 27. jan­ú­ar, þar sem vís­inda­menn frá Veð­ur­stof­unni og Jarð­vís­inda­stofnun munu gera grein fyrir stöð­unni auk full­trúa frá­ al­manna­varna­deild rík­is­lög­reglu­stjóra og lög­reglu­stjór­anum á Suð­ur­nesj­u­m. 

Óvissu­stigi er lýst yfir þegar grunur vaknar um að eitt­hvað sé að ger­ast af nátt­úru- eða manna­völd­um, sem á síð­ari stigum gæti leitt til­ þess að heilsu og öryggi fólks, umhverfis eða byggðar sé ógn­að.

Land­ris hefur mælst frá 21. jan­úar og virð­ist miðja þess vera á Reykja­nesskag­anum rétt vestan við fjallið Þor­björn, segir í frétt Veð­ur­stof­unn­ar. Land­risið er óvenju hratt eða um 3-4 milli­metrar á dag og í heild­ina er það orðið um tveir sentí­metrar þar sem það er mest.

Land­risið er lík­leg­ast vís­bend­ing um kviku­söfnun á nokk­urra kíló­metra dýpi. Ef skýr­ingin er kviku­söfnun er hún enn sem komið er mjög lít­il. Þetta er nið­ur­staða sam­ráðs­funda vís­inda­manna sem haldnir voru á Veð­ur­stof­unn­i nú í morgun og eftir hádegi.

Atburða­rásin óvenju­leg fyrir svæðið

Nákvæmar mæl­ingar á jarð­skorpu­hreyf­ingum á Reykja­nesskag­an­um ná yfir tæp­lega þrjá ára­tugi. Á því tíma­bili hefur sam­bæri­legur land­ris­hrað­i ekki mælst. Atburða­rásin er því óvenju­leg fyrir svæðið ef miðað er við reynslu und­an­far­inna ára­tuga.

Land­risið mælist sam­fara jarð­skjálfta­hr­inu austan við ris­miðj­una (norð­austan við Grinda­vík­)  ­sem mælst hefur frá 21. jan­ú­ar. Stærstu skjálft­arnir mæld­ust 22. jan­ú­ar og voru 3,7 og 3,6 að stærð og fund­ust vel á Reykja­nesskag­anum og allt norður í Borg­ar­nes. 

Dregið hefur úr hrin­unni síð­ustu daga. Jarð­skjálfta­hrin­ur eru algengar á svæð­inu og þessi hrina getur ekki talist óvenju­leg ein og sér­, ­segir enn­fremur í frétt Veð­ur­stof­unn­ar. Það að land­ris mælist sam­fara jarð­skjálfta­hrin­unn­i,  ­gefur til­efni til þess að fylgjast ­sér­stak­lega náið með fram­vindu á svæð­inu.



Dæmi um hraun­gos úr sprungum á 13. öld

Land­risið mælist á fleka­skilum og innan eld­stöðvakerf­is ­Svarts­engis sem er ýmist talið sjálf­stætt eld­stöðvakerfi eða talið vera hlut­i ­stærra kerfis sem kennt er við Reykja­nes. Síð­ast gaus í kerf­inu í Reykja­nes­eldum sem stóðu yfir með hléum á tíma­bil­inu 1210-1240 en á því ­tíma­bili gaus nokkrum sinnum þar af urðu þrjú eld­gos í Svarts­eng­is­kerf­inu.

Eld­gosin voru hraun­gos á 1-10 km löngum gossprungum en eng­in ­sprengigos eru þekkt í Svarts­eng­is­kerf­inu. Stærsta gos í hrin­unni á 13. öld ­mynd­aði Arn­ar­set­urs­hraun (um 0,3 km3 og 20 km2). Algeng­ast er að gos af þess­ari ­gerð standi yfir í nokkra daga, uppí nokkrar vik­ur.

Jarð­skjálfta­virkni er mjög algeng á svæð­inu og teng­ist fleka­hreyf­ing­um, jarð­hita­virkni og hugs­an­lega inn­skota­virkni. Stærstu skjálft­ar ­sem mælst hafa á vest­ur­hluta Reykja­nesskag­ans eru um 5,5 að stærð.

Mögu­legar sviðs­myndir

Atburða­rásin hefur aðeins staðið yfir í nokkra daga og óvíst hvort að hún leiði til frek­ari atburða sem hafi áhrif, segir í frétt Veð­ur­stof­unn­ar. Út frá þeim upp­lýs­ingum sem þegar liggja fyrir eru eft­ir­far­and­i sviðs­myndir mögu­legar án þess að hægt sé að segja til um hver þeirra er lík­leg­ust eða hversu hratt atburða­rásin mun þró­ast.

Ef land­ris stafar af kviku­söfn­un:

Kviku­söfnun hættir mjög fljót­lega án frek­ari atburða.

Kviku­söfnun heldur áfram á sama stað og hraða í ein­hvern tíma án þess að til stærri atburða komi.

Kviku­söfnun heldur áfram og leiðir til gangainnskots.

Kviku­söfnun heldur áfram og leiðir til gangainnskots og eld­goss (hraun­goss á sprung­u).

Kviku­söfnun veldur jarð­skjálfta­virkni með stærri skjálftum á þessu svæði (allt að M6).

Veð­ur­stofan hefur aukið eft­ir­lit með svæð­inu. Eins verð­ur­ ­eft­ir­lit aukið með upp­setn­ingu fleiri mæli­tækja til að vakta og greina bet­ur fram­vindu atburða.

 

 

Kanntu vel við Kjarnann?

Við á Kjarnanum þökkum lesendum fyrir það traust sem þeir sýna með því að styrkja Kjarnann. 

Frjáls framlög frá lesendum hafa vaxið jafnt og þétt síðustu árin og eru mikilvæg tekjustoð undir reksturinn. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni og greina kjarnann frá hisminu. 

Við tökum hlutverk okkar sem fjölmiðill í þjónustu almennings alvarlega. Kjarninn birti 409 fréttaskýringar og 2.367 fréttir á árinu 2019. Kjarninn er vettvangur umræðu og á nýliðnu ári voru 539 skoðanagreinar birtar, stærstur hluti þeirra aðsendar greinar. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Sólveig Anna Jónsdóttir
Á konudaginn: Nokkur orð um vinnu-konur vegna orða borgarstjóra um heimsreisur
Kjarninn 23. febrúar 2020
Flugferðum var aflýst í stórum stíl á mörgum Kanarí-eyjanna í dag.
Hví er sandbylur á Kanarí?
Mikil röskun á flugi. Viðburðum aflýst og skólum lokað. Skyggni lítið. Hvað er eiginlega að gerast á Kanarí-eyjum?
Kjarninn 23. febrúar 2020
Eftir sex daga verkfall mátti sjá í miðbæ Reykjavíkurborgar yfirfullar ruslatunnur.
Áhrifa verkfalls farið að gæta í miðborginni – Rusl flæðir úr tunnum
Verkfall Eflingar hefur ekki einungis áhrif á velferðarþjónustu í Reykjavíkurborg heldur má sjá, eftir vikuverkfall, að sorp er farið að safnast upp á götum borgarinnar.
Kjarninn 23. febrúar 2020
Kristbjörn Árnason
Efling sýnir klærnar og boðar samúðarverkföll
Leslistinn 23. febrúar 2020
Ilmbanki íslenskra jurta
Safnað fyrir uppsetningu Ilmsýningar Nordic angan í Álafosskvos á Karolina fund.
Kjarninn 23. febrúar 2020
Auður Jónsdóttir og Auður Laxness.
Samtvinnuð örlög kynslóða
Leiklistargagnrýnandi Kjarnans fjallar um Auður og Auður, sýningu eftir Auði Jónsdóttur sem sýnd er í Landnámssetrinu.
Kjarninn 23. febrúar 2020
Bjarni Bendiktsson, fjármálaráðherra og formaður Sjálfstæðisflokksins.
Bjarni um bankasöluna: Þetta er algjörlega rakið mál
Fjármálaráðherra hefur áhyggjur af stöðu stóriðjufyrirtækja á Íslandi, flest eigi þau í miklum rekstrarvandræðum. Hann segir ekkert hafa verið rætt að selja Landsbankann enda sé talið mikilvægt að ríkið eigi kerfislega mikilvægan banka.
Kjarninn 23. febrúar 2020
Bjarni Bendiktsson, fjármálaráðherra og formaður Sjálfstæðisflokksins.
Bjarni: Okkur hefur tekist stórkostlega að bæta lífskjörin á Íslandi
Formaður Sjálfstæðisflokksins segir það kosta blóð, svita og tár að komast til valda. Hann vill halda áfram að leiða flokkinn enda ekkert merkilegra eða skemmtilegra en að móta framtíð lands og þjóðar.
Kjarninn 23. febrúar 2020
Meira úr sama flokkiInnlent