Landsmenn úr sveit í bæ

Greina má miklar þjóðfélagsbreytingar á síðustu öld en í byrjun 20. aldar bjó tæplega fjórðungur Íslendinga í þéttbýli. Nú er sú tala aftur á móti komin upp í 95 prósent.

_abh9687_15997312905_o.jpg
Auglýsing

Mik­ill meiri­hluti lands­manna býr í dag í þétt­býli, eða 95 pró­sent, en í byrjun síð­ustu aldar var raunin hins vegar tals­vert önnur þegar sama hlut­fall var ein­ungis tæp­lega fjórð­ungur eða 24 pró­sent. Frá þessu greindi Hag­stofan á vef sínum í gær.

Breyt­ingin er síð­an, sam­kvæmt Hag­stof­unni, enn meiri sé farið aðeins lengra aftur í tím­ann og miðað við árið 1880 en þá var hlut­fall þeirra sem bjuggu í þétt­býli aðeins 11 pró­sent.

Þá kemur fram að fjöldi þeirra sem byggðu landið hafi á þeim tíma verið eðli máls­ins sam­kvæmt mun minni en hann er í dag og byggða­kjarnar að sama skapi færri. Þannig hafi þeir sem bjuggu í þétt­býli árið 1880 verið um 8.600 manns í 47 byggða­kjörn­um, bæði smáum og stórum, en um 64.000 manns í strjál­býli sem í flestum til­fellum vor­u bæir í sveit.

Auglýsing

„Fram til alda­móta 1900 var þétt­býl­is­myndun nokkuð hröð sem sést á því að íbúum í alls 66 þétt­býl­is­kjörnum hafði þá fjölgað í 18.800. Á sama tíma hafði íbúum í strjál­býli fækkað að höfða­tölu, voru þá komnir niður í 59.400, og hlut­fallið orðið 76 pró­sent af lands­mönn­um. Þegar kom fram á árið 1922 var svo komið að meiri­hluti lands­manna bjó í þétt­býl­is­kjörnum en þá voru þétt­býl­iskjarn­arnir 74 að tölu,“ segir á vef Hag­stof­unn­ar. 

Mynd: Hagstofan

Þró­unin hélt áfram hægt og bít­andi 

Fram kemur hjá Hag­stof­unni að miklar þjóð­fé­lags­breyt­ingar á Íslandi felist á bak við þessar tölur sem meðal ann­ars fólu í sér búferla­flutn­inga úr sveitum lands­ins til þétt­býl­is­staða víðs vegar um land jafn­hliða umbreyt­ingu atvinnu­lífs­ins frá land­bún­aði, sem aðal­at­vinnu­vegar lands­manna í gegnum ald­irn­ar, yfir í sjáv­ar­út­veg, iðnað og þjón­ustu.

Þessar mann­fjölda­breyt­ingar og þróun atvinnu­lífs hafi svo haldið áfram næstu ára­tug­ina og árið 1982 hafi verið svo komið að rúm­lega 90 pró­sent lands­manna bjó í þétt­býli, eða 212.400 manns, og hafi fjöldi þétt­býl­iskjarna verið kom­inn í 101. Þar með hafi tala íbúa í strjál­býli verið komin undir 10 pró­senta mörkin og íbúa­fjöld­inn þar um 23.000. Á síð­ustu ára­tugum hafi þró­unin hald­ist áfram hægt og bít­andi og séu þétt­býl­is­búar í dag um 95 pró­sent lands­manna í 106 þétt­býl­is­kjörnum á móti 5 pró­sent íbúum sem búa í strjál­býli.

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Guðlaugur Þór Þórðarson utanríkisráðherra segir að von sé á góðum tíðindum frá Noregi líka.
Danmörk opnar fyrir Íslendingum 15. júní og von á góðum fréttum frá Noregi
Danmörk opnar landamæri sín fyrir Íslendingum, Norðmönnum og Þjóðverjum 15. júní. Fyrst um sinn verður ferðamönnum þó bannað að gista í Kaupmannahöfn og þeir beðnir um að sýna fram á að þeir hafi sex nátta dvöl bókaða í landinu.
Kjarninn 29. maí 2020
Þórhildur Sunna Ævarsdóttir, þingmaður Pírata.
Tímasetning kosninganna ekki einkamál ríkisstjórnarinnar
Þingmaður Pírata telur að nú sé kominn tími til að ríkisstjórnin greini frá því hvenær kosningar verða á næsta ári, það sé mikilvægt lýðræðismál. Þingflokksformaður Sjálfstæðisflokksins segir sjálfsagt að meirihlutinn starfi saman til loka október 2021.
Kjarninn 29. maí 2020
Arngrímur Brynjólfsson
„Við gerðum bara gott úr þessu“
Skipstjórinn á Heinaste sem var handtekinn og settur í farbann í Namibíu um síðustu jól segist hafa viljað vera þar í landi á öðrum forsendum. Hann hafi þó ekki látið það trufla sig en hann og eiginkona hans notuðu tækifærið og ferðuðust um landið.
Kjarninn 29. maí 2020
Katrín Jakobsdóttir forsætisráðherra lagði frumvarpið fram í mars.
Frumvarp ráðherra mun gera framkvæmd upplýsingalaga „flóknari og óskilvirkari“
Úrskurðarnefnd um upplýsingamál gagnrýnir frumvarp forsætisráðherra um breytingar á upplýsingalögum í umsögn sem birtist í gær. Verði frumvarpið að lögum muni það valda enn tíðari og lengri töfum á afgreiðslu erinda á grundvelli upplýsingalaga.
Kjarninn 29. maí 2020
Skiljum ekkert eftir
Skiljum ekkert eftir
Skiljum ekkert eftir – Heimajarðgerð
Kjarninn 29. maí 2020
Alma Möller landlæknir og Kári Stefánsson forstjóri ÍE á upplýsingafundi almannavarna.
Ríkið hefur ekki greitt Íslenskri erfðagreiningu neitt fyrir skimanir
Íslensk erfðagreining hefur ekkert fengið greitt frá íslenskum yfirvöldum fyrir skimanir sínar gegn veirunni. Kári Stefánsson forstjóri fyrirtækisins verðmat framlag fyrirtækisins til samfélagsins á þrjá milljarða króna í Kastljósi á miðvikudagskvöld.
Kjarninn 29. maí 2020
Icelandair Group er efst á lista, enda með meira en eitt og hálft prósent íslenska vinnumarkaðarins í hlutastarfi í mars og apríl.
Fyrirtækin sem fengu mest út úr hlutabótaleiðinni í mars og apríl
Í skýrslu Ríkisendurskoðunar um hlutabótaleiðina má finna niðurbrot á því hversu mikið fé rann frá Vinnumálastofnun til starfsmanna fyrirtækja sem nýttu hlutabótaleiðina í mars og apríl. Kjarninn tók það helsta saman.
Kjarninn 28. maí 2020
Samkeppniseftirlitið sektar Símann um 500 milljónir
Samkvæmt Samkeppniseftirlitinu hefur Síminn brotið gegn skilyrðum í sáttum sem fyrirtækið hefur á undanförnum árum gert við eftirlitið. Það telur að brotin séu alvarleg og sektar Símann vegna þessa um 500 milljónir króna. Síminn ætlar að áfrýja.
Kjarninn 28. maí 2020
Meira úr sama flokkiInnlent