„Þrúgandi samviskubit hjálpar engum“

Það er mannlegt að hafna því að loftslagsbreytingar séu af mannavöldum því þá þarf ekki að breyta lífsstíl. En allir geta lagt sitt af mörkum segir Snjólaug Ólafsdóttir umhverfisverkfræðingur sem heldur fyrirlestur hjá VR í dag.

Snjólaug Ólafsdóttir er doktor í umhverfisverkfræði og markþjálfi.
Snjólaug Ólafsdóttir er doktor í umhverfisverkfræði og markþjálfi.
Auglýsing

Hvernig er hægt að sinna umhverf­is­málum í nútíma­lífi? Hver hefur tíma fyrir slíkt? Þessar spurn­ingar hafa vaknað hjá mörgum síðust­u miss­eri með auk­inni umræðu í sam­fé­lag­inu um lofts­lags­mál og neyslu almenn­ings­. Fjallað verður um leiðir að þessu mark­miði í fræðslu­fyr­ir­lestri sem Snjó­laug Ólafs­dótt­ir, doktor í umhverf­is­verk­fræði og mark­þjálfi, heldur í sal VR í Hús­i versl­un­ar­innar í dag. 

Fyr­ir­lest­ur­inn hefur hún haldið reglu­lega í nokkur ár og ber hann yfir­skrift­ina Upp­tekni umhverf­is­sinn­inn. Skila­boðin eru þau sömu ár frá ári en efnið hefur hún þurft að upp­færa nokkrum sinnum því með­vit­und um um­hverf­is­mál er alltaf að aukast. Þá hefur hún haldið nám­skeið byggt á fyr­ir­lestr­inum sem nefn­ist Sjálf­bærni og ham­ingj­an.  

Auglýsing

Snjó­laug segir að margir upp­lifi ákveðið vald­leysi þeg­ar komi að umhverf­is­mál­um. „Það er mikil pressa á okkur alls staðar en ég legg á­herslu á að þetta þarf ekki að vera erfitt, við getum gert þetta skemmti­leg­t.“

Hún bendir á að fólk komi að umhverf­is­málum úr ólíkum átt­u­m. „Við þurfum ekki öll að byrja á sama stað. Það er engin ein rétt leið.“

Snjó­laug er stofn­andi And­rýmis sjálf­bærni­set­urs og starfar ­með fyr­ir­tækj­um, félaga­sam­tök­um, ein­stak­lingum og opin­berum aðilum að því verk­efni að auka sjálf­bærni í sam­fé­lag­inu og tak­marka áhrif lofts­lags­breyt­inga, ­með stefnu­mót­un, fræðslu og öðrum stuðn­ingi.

Hún seg­ist finna fyrir því að fólk sé mjög opið og vilj­ug­t að breyta sínum neyslu­venjum en ótt­ist að gera eitt­hvað rangt. „Ég er svo oft beðin um lista, upp­skrift að því hvernig eigi að breyta lífs­stíl sín­um. Við erum svo góð í að fara eftir upp­skrift­um, við kunnum það. Þegar þessu er snú­ið við og við spurð: Hvað finnst þér og hvað viltu gera, þá vand­ast mál­ið. En það er ekk­ert eitt sem allir eiga að gera og þá redd­ast þetta.“

Hún seg­ist stundum líkja þessu við það að neyta holls mat­ar­. „Ég og þú getum báðar verið að borða hollt en samt mjög ólíkan mat. Það geta allir borðað hollt í þessum efnum en á mis­mun­andi hátt.“

Von­leysi er ein þeirra til­finn­inga sem vaknar hjá fólki að ­sögn Snjó­laug­ar. „Fólki finnst það þurfa að gera ákveðna hluti en stundum eru þeir ekki í boði. Þá finnst fólki það ekki geta tekið þátt.“

Hún nefnir sem dæmi sam­göngur og það að eiga bíl. „Sum­ir ­geta ekki hætt að keyra bíl­inn sinn eða hafa ekki efni á því að kaupa sér­ um­hverf­is­vænni bíl. Þetta fólk upp­lifir að það geti þá ekki lagt sitt af ­mörk­um. Því finnst það standa á hlið­ar­lín­unni og ekk­ert geta gert. En það er ekki þannig. Fólk getur fundið sína leið inn. Það getur til dæmis skoð­að kjöt­neyslu eða fatainn­kaup.“

Mik­il­vægt er að taka ekki allt inn í einu eins og Ís­lend­ingar eru kannski gjarnir á að gera þegar kemur að lífs­stíls­breyt­ing­um. „Það má fylgj­ast með og skoða,“ segir Snjó­laug. Á sam­fé­lags­miðlum megi til­ ­dæmis finna ýmsar hug­mynd­ir.

Skömmin kveikir á afneit­un­inni

Sumir upp­lifa svo lofts­lagskvíða og ákveðna skömm vegna ­neyslu sinn­ar. Snjó­laug nefnir sem dæmi að hún hafi rætt við konur sem verð­i miður sín að gleyma fjöl­nota­pok­anum heima er þær fari í búð­ina því þær skammist sín svo að kaupa einn­nota poka. „En ég vil alls ekki að fólk fyllist skömm og ótta. Og þess vegna bendi ég á að við skulum ekki dæma ein­stak­ling­inn sem er við hlið­ina á okkur þó að hann sé ekki að gera það sama og við. Við megum ekki ­for­dæma þegar við vitum ekki alla sög­una. Mann­eskjan við hlið­ina á þér er kannski á jeppa en það gæti verið góð ástæða fyrir því. Hún gæti hins veg­ar verið að kaupa sér notuð föt í stað nýrra.“

Snjó­laug segir mik­inn mun á því að vera með­vit­aður og að ­upp­lifa skömm. „Það er vond til­finn­ing sem gerir engum gagn. Það er hún sem kveikir á afneit­un­inni og öðrum vörnum okk­ar. Við þurfum að vera umburð­ar­lynd ­gagn­vart öðrum og okkur sjálf­um. Við viljum vera með­vituð og einnig með­vituð um það að við erum ófull­komin í ófull­komnu sam­fé­lagi og erum að reyna að ger­a okkar besta. Þrúg­andi sam­visku­bit hjálpar eng­um.“

Mann­legi þátt­ur­inn

Síð­ustu daga hafa verið birtar nið­ur­stöður kann­ana hér á landi sem sýna að fleiri en áður efast um að lofts­lags­breyt­ingar séu af ­manna­völdum og aðeins um helm­ingur telur fréttir um alvar­leika þeirra rétt­ar. „Þarna kemur í ljós eitt af þessu mann­lega, að finna lausn og ein­hverja leið, til að kom­ast hjá því að líta í eigin barm. Við erum öll svo mann­leg og hoppum á auð­velda svar­ið. Það getur orðið til þess að fólk hafnar því að ­lofts­lags­breyt­ingar séu af manna­völdum því þá þarf það ekki að gera neitt, ekki breyta nein­u.“

Snjó­laug segir bakslagið í umræð­unni að ákveðnu leyt­i skilj­an­legt. Margir bíði eftir lausnum og það sem sé talið rétt í dag sé það ekki endi­lega á morg­un. „Þetta hræðir okkur svo mik­ið. Við erum að fara í ferða­lag og munum kom­ast að því að sumt fer kannski ekki alveg eins og við ætl­uðum og við þurfum þá gera eitt­hvað ann­að. En það er ekki rangt að gera það. Við verðum að halda áfram, það þýðir ekki að standa hjá og bíða eftir því að ein­hver annar leysi mál­in.“

Fræðslu­fyr­ir­lestur Snjó­laugar verður hald­inn í sal VR á jarð­hæð í Húsi versl­un­ar­innar og hefst klukkan 12. Hér er hægt að skrá sig og hér er hægt að skrá ­sig inn á streymi.

 

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Benedikt Gíslason bankastjóri Arion banka
Arion banki með of mikið eigið fé
Nýliðinn ársfjórðungur var góður fyrir Arion banka, samkvæmt nýútgefnu ársfjórðungsuppgjöri hans. Bankastjórinn segir bankann vera með of mikið eigið fé.
Kjarninn 28. október 2020
Tilgangur minnisblaðsins „að ýja að því að það séu öryrkjarnir sem frekastir eru á fleti“
Öryrkjabandalag Íslands segir fjármálaráðherra fara með villandi tölur í minnisblaði sínu.
Kjarninn 28. október 2020
Árni Stefán Árnason
Dýravernd – hallærisleg vanþekking lögmanns – talað gegn stjórnarskrá
Kjarninn 28. október 2020
Frá mótmælum á Austurvelli í fyrra.
Meirihluti vill tillögur Stjórnlagaráðs til grundvallar nýrri stjórnarskrá
Meirihluti er hlynntur því að tillögur Stjórnlagaráðs verði lagðar til grundvallar nýrri stjórnarskrá, samkvæmt nýrri skoðanakönnun frá Maskínu. Um það bil 2/3 kjósenda VG segjast hlynnt því, en minnihluti kjósenda hinna ríkisstjórnarflokkanna.
Kjarninn 28. október 2020
Orri Hauksson, forstjóri Símans.
Sjónvarpstekjur Símans hafa aukist um nær allan hagnað félagsins á árinu 2020
Færri ferðamenn skila minni tekjum af reikiþjónustu. Tekjur vegna sjónvarpsþjónustu hafa hins vegar vaxið um 14 prósent milli ára og starfsmönnum fækkað um 50 frá áramótum. Þetta er meðal þess sem kemur fram í nýju uppgjöri Símans.
Kjarninn 28. október 2020
Bjarni Benediktsson er fjármála- og efnahagsráðherra.
Bjarni segir kökumyndband Öryrkjabandalagsins vera misheppnað
Fjármála- og efnahagsráðherra segir það rangt að öryrkjar fái sífellt minni sneið af efnahagskökunni sem íslenskt samfélag baki. ÖBÍ segir ríkisstjórnina hafa ákveðið að auka fátækt sinna skjólstæðinga.
Kjarninn 28. október 2020
Þórólfur Guðnason sóttvarnalæknir.
Útlit fyrir að sóttvarnalæknir leggi til hertar aðgerðir
Þórólfur Guðnason sóttvarnalæknir er ekki ánægður með stöðu faraldursins og ætlar að skila minnisblaði með tillögum að breyttum sóttvarnaraðgerðum til Svandísar Svavarsdóttur heilbrigðisráðherra fljótlega.
Kjarninn 28. október 2020
Alls segjast um 40 prósent kjósenda að þeir myndu kjósa stjórnarflokkanna þrjá.
Samfylking stækkar, Sjálfstæðisflokkur tapar og Vinstri græn ekki verið minni frá 2016
Fylgi Vinstri grænna heldur áfram að dala og mælist nú tæplega helmingur af því sem flokkurinn fékk í síðustu kosningum. Flokkur forsætisráðherra yrði minnsti flokkurinn á þingi ef kosið yrði í dag.
Kjarninn 28. október 2020
Meira úr sama flokkiInnlent