„Þrúgandi samviskubit hjálpar engum“

Það er mannlegt að hafna því að loftslagsbreytingar séu af mannavöldum því þá þarf ekki að breyta lífsstíl. En allir geta lagt sitt af mörkum segir Snjólaug Ólafsdóttir umhverfisverkfræðingur sem heldur fyrirlestur hjá VR í dag.

Snjólaug Ólafsdóttir er doktor í umhverfisverkfræði og markþjálfi.
Snjólaug Ólafsdóttir er doktor í umhverfisverkfræði og markþjálfi.
Auglýsing

Hvernig er hægt að sinna umhverf­is­málum í nútíma­lífi? Hver hefur tíma fyrir slíkt? Þessar spurn­ingar hafa vaknað hjá mörgum síðust­u miss­eri með auk­inni umræðu í sam­fé­lag­inu um lofts­lags­mál og neyslu almenn­ings­. Fjallað verður um leiðir að þessu mark­miði í fræðslu­fyr­ir­lestri sem Snjó­laug Ólafs­dótt­ir, doktor í umhverf­is­verk­fræði og mark­þjálfi, heldur í sal VR í Hús­i versl­un­ar­innar í dag. 

Fyr­ir­lest­ur­inn hefur hún haldið reglu­lega í nokkur ár og ber hann yfir­skrift­ina Upp­tekni umhverf­is­sinn­inn. Skila­boðin eru þau sömu ár frá ári en efnið hefur hún þurft að upp­færa nokkrum sinnum því með­vit­und um um­hverf­is­mál er alltaf að aukast. Þá hefur hún haldið nám­skeið byggt á fyr­ir­lestr­inum sem nefn­ist Sjálf­bærni og ham­ingj­an.  

Auglýsing

Snjó­laug segir að margir upp­lifi ákveðið vald­leysi þeg­ar komi að umhverf­is­mál­um. „Það er mikil pressa á okkur alls staðar en ég legg á­herslu á að þetta þarf ekki að vera erfitt, við getum gert þetta skemmti­leg­t.“

Hún bendir á að fólk komi að umhverf­is­málum úr ólíkum átt­u­m. „Við þurfum ekki öll að byrja á sama stað. Það er engin ein rétt leið.“

Snjó­laug er stofn­andi And­rýmis sjálf­bærni­set­urs og starfar ­með fyr­ir­tækj­um, félaga­sam­tök­um, ein­stak­lingum og opin­berum aðilum að því verk­efni að auka sjálf­bærni í sam­fé­lag­inu og tak­marka áhrif lofts­lags­breyt­inga, ­með stefnu­mót­un, fræðslu og öðrum stuðn­ingi.

Hún seg­ist finna fyrir því að fólk sé mjög opið og vilj­ug­t að breyta sínum neyslu­venjum en ótt­ist að gera eitt­hvað rangt. „Ég er svo oft beðin um lista, upp­skrift að því hvernig eigi að breyta lífs­stíl sín­um. Við erum svo góð í að fara eftir upp­skrift­um, við kunnum það. Þegar þessu er snú­ið við og við spurð: Hvað finnst þér og hvað viltu gera, þá vand­ast mál­ið. En það er ekk­ert eitt sem allir eiga að gera og þá redd­ast þetta.“

Hún seg­ist stundum líkja þessu við það að neyta holls mat­ar­. „Ég og þú getum báðar verið að borða hollt en samt mjög ólíkan mat. Það geta allir borðað hollt í þessum efnum en á mis­mun­andi hátt.“

Von­leysi er ein þeirra til­finn­inga sem vaknar hjá fólki að ­sögn Snjó­laug­ar. „Fólki finnst það þurfa að gera ákveðna hluti en stundum eru þeir ekki í boði. Þá finnst fólki það ekki geta tekið þátt.“

Hún nefnir sem dæmi sam­göngur og það að eiga bíl. „Sum­ir ­geta ekki hætt að keyra bíl­inn sinn eða hafa ekki efni á því að kaupa sér­ um­hverf­is­vænni bíl. Þetta fólk upp­lifir að það geti þá ekki lagt sitt af ­mörk­um. Því finnst það standa á hlið­ar­lín­unni og ekk­ert geta gert. En það er ekki þannig. Fólk getur fundið sína leið inn. Það getur til dæmis skoð­að kjöt­neyslu eða fatainn­kaup.“

Mik­il­vægt er að taka ekki allt inn í einu eins og Ís­lend­ingar eru kannski gjarnir á að gera þegar kemur að lífs­stíls­breyt­ing­um. „Það má fylgj­ast með og skoða,“ segir Snjó­laug. Á sam­fé­lags­miðlum megi til­ ­dæmis finna ýmsar hug­mynd­ir.

Skömmin kveikir á afneit­un­inni

Sumir upp­lifa svo lofts­lagskvíða og ákveðna skömm vegna ­neyslu sinn­ar. Snjó­laug nefnir sem dæmi að hún hafi rætt við konur sem verð­i miður sín að gleyma fjöl­nota­pok­anum heima er þær fari í búð­ina því þær skammist sín svo að kaupa einn­nota poka. „En ég vil alls ekki að fólk fyllist skömm og ótta. Og þess vegna bendi ég á að við skulum ekki dæma ein­stak­ling­inn sem er við hlið­ina á okkur þó að hann sé ekki að gera það sama og við. Við megum ekki ­for­dæma þegar við vitum ekki alla sög­una. Mann­eskjan við hlið­ina á þér er kannski á jeppa en það gæti verið góð ástæða fyrir því. Hún gæti hins veg­ar verið að kaupa sér notuð föt í stað nýrra.“

Snjó­laug segir mik­inn mun á því að vera með­vit­aður og að ­upp­lifa skömm. „Það er vond til­finn­ing sem gerir engum gagn. Það er hún sem kveikir á afneit­un­inni og öðrum vörnum okk­ar. Við þurfum að vera umburð­ar­lynd ­gagn­vart öðrum og okkur sjálf­um. Við viljum vera með­vituð og einnig með­vituð um það að við erum ófull­komin í ófull­komnu sam­fé­lagi og erum að reyna að ger­a okkar besta. Þrúg­andi sam­visku­bit hjálpar eng­um.“

Mann­legi þátt­ur­inn

Síð­ustu daga hafa verið birtar nið­ur­stöður kann­ana hér á landi sem sýna að fleiri en áður efast um að lofts­lags­breyt­ingar séu af ­manna­völdum og aðeins um helm­ingur telur fréttir um alvar­leika þeirra rétt­ar. „Þarna kemur í ljós eitt af þessu mann­lega, að finna lausn og ein­hverja leið, til að kom­ast hjá því að líta í eigin barm. Við erum öll svo mann­leg og hoppum á auð­velda svar­ið. Það getur orðið til þess að fólk hafnar því að ­lofts­lags­breyt­ingar séu af manna­völdum því þá þarf það ekki að gera neitt, ekki breyta nein­u.“

Snjó­laug segir bakslagið í umræð­unni að ákveðnu leyt­i skilj­an­legt. Margir bíði eftir lausnum og það sem sé talið rétt í dag sé það ekki endi­lega á morg­un. „Þetta hræðir okkur svo mik­ið. Við erum að fara í ferða­lag og munum kom­ast að því að sumt fer kannski ekki alveg eins og við ætl­uðum og við þurfum þá gera eitt­hvað ann­að. En það er ekki rangt að gera það. Við verðum að halda áfram, það þýðir ekki að standa hjá og bíða eftir því að ein­hver annar leysi mál­in.“

Fræðslu­fyr­ir­lestur Snjó­laugar verður hald­inn í sal VR á jarð­hæð í Húsi versl­un­ar­innar og hefst klukkan 12. Hér er hægt að skrá sig og hér er hægt að skrá ­sig inn á streymi.

 

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Ingrid Kuhlman
Dánaraðstoð: Óttinn við misnotkun er ástæðulaus
Kjarninn 4. desember 2021
Guðni Th. Jóhannesson, forseti Íslands, ásamt Agnesi M. Sigurðardóttur, biskup Íslands.
Sóknargjöld lækka um 215 milljónir króna milli ára
Milljarðar króna renna úr ríkissjóði til trúfélaga á hverju ári. Langmest fer til þjóðkirkjunnar og í fyrra var ákveðið að hækka tímabundið einn tekjustofn trúfélaga um 280 milljónir króna. Nú hefur sú tímabundna hækkun verið felld niður.
Kjarninn 4. desember 2021
Íbúðafjárfesting hefur dregist saman á árinu, á sama tíma og verð hefur hækkað og auglýstum íbúðum á sölu hefur fækkað.
Mikill samdráttur í íbúðafjárfestingu í ár
Fjárfestingar í uppbyggingu íbúðarhúsnæðis hefur dregist saman á síðustu mánuðum, samhliða mikilli verðhækkun og fækkun íbúða á sölu. Samkvæmt Hagstofu er búist við að íbúðafjárfesting verði rúmlega 8 prósentum minni í ár heldur en í fyrra.
Kjarninn 4. desember 2021
„Ég fór með ekkert á milli handanna nema lífið og dóttur mína“
Þolandi heimilisofbeldis – umkomulaus í ókunnugu landi og á flótta – bíður þess að íslensk stjórnvöld sendi hana og unga dóttur hennar úr landi. Hún flúði til Íslands fyrr á þessu ári og hefur dóttir hennar náð að blómstra eftir komuna hingað til lands.
Kjarninn 4. desember 2021
Kynferðisleg áreitni og ofbeldi í álverunum og verklag þeirra
Alls hafa 27 tilkynningar borist álfyrirtækjunum þremur, Fjarðaáli, Norðuráli og Rio Tinto á síðustu fjórum árum. Kjarninn kannaði þá verkferla sem málin fara í innan fyrirtækjanna.
Kjarninn 4. desember 2021
Inga Sæland er hæstánægð með nýja vinnuaðstöðu Flokks fólksins og ljóst er á henni að það skemmir ekki fyrir að Miðflokkurinn neyðist til að kveðja vinnuaðstöðuna vegna mjög dvínandi þingstyrks.
Inga Sæland tekur yfir skrifstofur Miðflokksins og kallar það „karma“
„Hvað er karma, ef það er ekki þetta?“ segir Inga Sæland um flutninga þingflokks Flokks fólksins yfir í skrifstofuhúsnæði Alþingis þar sem níu manna þingflokkur Miðflokksins, sem í dag er einungis tveggja manna, var áður til húsa.
Kjarninn 3. desember 2021
Pawel Bartoszek
Samráðið er raunverulegt
Kjarninn 3. desember 2021
Ásmundur Einar Daðason mun taka við málinu gegn Hafdísi Helgu Ólafsdóttur af Lilju Alfreðsdóttur. Hér eru þau saman á kosningavöku Framsóknarflokksins í september.
Ásmundur Einar tekur við málarekstri Lilju gegn Hafdísi
Nýr mennta- og barnamálaráðherra Framsóknarflokksins hefur fengið í fangið mál sem varðar brot forvera hans í embætti og samflokkskonu gegn jafnréttislögum. Það bíður hans að taka ákvörðun um hvort málarekstri fyrir Landsrétti skuli haldið til streitu.
Kjarninn 3. desember 2021
Meira úr sama flokkiInnlent