„Þrúgandi samviskubit hjálpar engum“

Það er mannlegt að hafna því að loftslagsbreytingar séu af mannavöldum því þá þarf ekki að breyta lífsstíl. En allir geta lagt sitt af mörkum segir Snjólaug Ólafsdóttir umhverfisverkfræðingur sem heldur fyrirlestur hjá VR í dag.

Snjólaug Ólafsdóttir er doktor í umhverfisverkfræði og markþjálfi.
Snjólaug Ólafsdóttir er doktor í umhverfisverkfræði og markþjálfi.
Auglýsing

Hvernig er hægt að sinna umhverf­is­málum í nútíma­lífi? Hver hefur tíma fyrir slíkt? Þessar spurn­ingar hafa vaknað hjá mörgum síðust­u miss­eri með auk­inni umræðu í sam­fé­lag­inu um lofts­lags­mál og neyslu almenn­ings­. Fjallað verður um leiðir að þessu mark­miði í fræðslu­fyr­ir­lestri sem Snjó­laug Ólafs­dótt­ir, doktor í umhverf­is­verk­fræði og mark­þjálfi, heldur í sal VR í Hús­i versl­un­ar­innar í dag. 

Fyr­ir­lest­ur­inn hefur hún haldið reglu­lega í nokkur ár og ber hann yfir­skrift­ina Upp­tekni umhverf­is­sinn­inn. Skila­boðin eru þau sömu ár frá ári en efnið hefur hún þurft að upp­færa nokkrum sinnum því með­vit­und um um­hverf­is­mál er alltaf að aukast. Þá hefur hún haldið nám­skeið byggt á fyr­ir­lestr­inum sem nefn­ist Sjálf­bærni og ham­ingj­an.  

Auglýsing

Snjó­laug segir að margir upp­lifi ákveðið vald­leysi þeg­ar komi að umhverf­is­mál­um. „Það er mikil pressa á okkur alls staðar en ég legg á­herslu á að þetta þarf ekki að vera erfitt, við getum gert þetta skemmti­leg­t.“

Hún bendir á að fólk komi að umhverf­is­málum úr ólíkum átt­u­m. „Við þurfum ekki öll að byrja á sama stað. Það er engin ein rétt leið.“

Snjó­laug er stofn­andi And­rýmis sjálf­bærni­set­urs og starfar ­með fyr­ir­tækj­um, félaga­sam­tök­um, ein­stak­lingum og opin­berum aðilum að því verk­efni að auka sjálf­bærni í sam­fé­lag­inu og tak­marka áhrif lofts­lags­breyt­inga, ­með stefnu­mót­un, fræðslu og öðrum stuðn­ingi.

Hún seg­ist finna fyrir því að fólk sé mjög opið og vilj­ug­t að breyta sínum neyslu­venjum en ótt­ist að gera eitt­hvað rangt. „Ég er svo oft beðin um lista, upp­skrift að því hvernig eigi að breyta lífs­stíl sín­um. Við erum svo góð í að fara eftir upp­skrift­um, við kunnum það. Þegar þessu er snú­ið við og við spurð: Hvað finnst þér og hvað viltu gera, þá vand­ast mál­ið. En það er ekk­ert eitt sem allir eiga að gera og þá redd­ast þetta.“

Hún seg­ist stundum líkja þessu við það að neyta holls mat­ar­. „Ég og þú getum báðar verið að borða hollt en samt mjög ólíkan mat. Það geta allir borðað hollt í þessum efnum en á mis­mun­andi hátt.“

Von­leysi er ein þeirra til­finn­inga sem vaknar hjá fólki að ­sögn Snjó­laug­ar. „Fólki finnst það þurfa að gera ákveðna hluti en stundum eru þeir ekki í boði. Þá finnst fólki það ekki geta tekið þátt.“

Hún nefnir sem dæmi sam­göngur og það að eiga bíl. „Sum­ir ­geta ekki hætt að keyra bíl­inn sinn eða hafa ekki efni á því að kaupa sér­ um­hverf­is­vænni bíl. Þetta fólk upp­lifir að það geti þá ekki lagt sitt af ­mörk­um. Því finnst það standa á hlið­ar­lín­unni og ekk­ert geta gert. En það er ekki þannig. Fólk getur fundið sína leið inn. Það getur til dæmis skoð­að kjöt­neyslu eða fatainn­kaup.“

Mik­il­vægt er að taka ekki allt inn í einu eins og Ís­lend­ingar eru kannski gjarnir á að gera þegar kemur að lífs­stíls­breyt­ing­um. „Það má fylgj­ast með og skoða,“ segir Snjó­laug. Á sam­fé­lags­miðlum megi til­ ­dæmis finna ýmsar hug­mynd­ir.

Skömmin kveikir á afneit­un­inni

Sumir upp­lifa svo lofts­lagskvíða og ákveðna skömm vegna ­neyslu sinn­ar. Snjó­laug nefnir sem dæmi að hún hafi rætt við konur sem verð­i miður sín að gleyma fjöl­nota­pok­anum heima er þær fari í búð­ina því þær skammist sín svo að kaupa einn­nota poka. „En ég vil alls ekki að fólk fyllist skömm og ótta. Og þess vegna bendi ég á að við skulum ekki dæma ein­stak­ling­inn sem er við hlið­ina á okkur þó að hann sé ekki að gera það sama og við. Við megum ekki ­for­dæma þegar við vitum ekki alla sög­una. Mann­eskjan við hlið­ina á þér er kannski á jeppa en það gæti verið góð ástæða fyrir því. Hún gæti hins veg­ar verið að kaupa sér notuð föt í stað nýrra.“

Snjó­laug segir mik­inn mun á því að vera með­vit­aður og að ­upp­lifa skömm. „Það er vond til­finn­ing sem gerir engum gagn. Það er hún sem kveikir á afneit­un­inni og öðrum vörnum okk­ar. Við þurfum að vera umburð­ar­lynd ­gagn­vart öðrum og okkur sjálf­um. Við viljum vera með­vituð og einnig með­vituð um það að við erum ófull­komin í ófull­komnu sam­fé­lagi og erum að reyna að ger­a okkar besta. Þrúg­andi sam­visku­bit hjálpar eng­um.“

Mann­legi þátt­ur­inn

Síð­ustu daga hafa verið birtar nið­ur­stöður kann­ana hér á landi sem sýna að fleiri en áður efast um að lofts­lags­breyt­ingar séu af ­manna­völdum og aðeins um helm­ingur telur fréttir um alvar­leika þeirra rétt­ar. „Þarna kemur í ljós eitt af þessu mann­lega, að finna lausn og ein­hverja leið, til að kom­ast hjá því að líta í eigin barm. Við erum öll svo mann­leg og hoppum á auð­velda svar­ið. Það getur orðið til þess að fólk hafnar því að ­lofts­lags­breyt­ingar séu af manna­völdum því þá þarf það ekki að gera neitt, ekki breyta nein­u.“

Snjó­laug segir bakslagið í umræð­unni að ákveðnu leyt­i skilj­an­legt. Margir bíði eftir lausnum og það sem sé talið rétt í dag sé það ekki endi­lega á morg­un. „Þetta hræðir okkur svo mik­ið. Við erum að fara í ferða­lag og munum kom­ast að því að sumt fer kannski ekki alveg eins og við ætl­uðum og við þurfum þá gera eitt­hvað ann­að. En það er ekki rangt að gera það. Við verðum að halda áfram, það þýðir ekki að standa hjá og bíða eftir því að ein­hver annar leysi mál­in.“

Fræðslu­fyr­ir­lestur Snjó­laugar verður hald­inn í sal VR á jarð­hæð í Húsi versl­un­ar­innar og hefst klukkan 12. Hér er hægt að skrá sig og hér er hægt að skrá ­sig inn á streymi.

 

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Hugmyndir um að hækka vatnsborð Hagavatns með því að stífla útfall þess, Farið, eru ekki nýjar af nálinni.
Ber að fjalla um hugsanlega áfangaskiptingu Hagavatnsvirkjunar
Íslenskri vatnsorku ehf. ber að sögn Orkustofnunar að fjalla um hugsanlega áfangaskiptingu fyrirhugaðrar Hagavatnsvirkjunar í frummatsskýrslu.Þá ber fyrirtækinu einnig að bera saman 9,9 MW virkjun eins og nú er stefnt að og hugmyndir að stærri virkjun se
Kjarninn 6. júní 2020
Telur stjórnvöld vinna gegn eigin markmiðum með hagræðingarkröfu á Hafró
Forstjóri Hafrannsóknastofnunar segir að stjórnvöld gangi gegn eigin markmiðum um eflingu haf- og umhverfisrannsókna með því að gera sífellda hagræðingarkröfu á Hafró. Hann segir stofnunina sinna hættulega litlum grunnrannsóknum.
Kjarninn 5. júní 2020
Inga Sæland
Segir sama gamla spillingarkerfið blómstra sem aldrei fyrr
„Hvenær hættir maður að verða hissa á sérhagsmunagæslunni í pólitík?“ spyr formaður Flokks fólksins.
Kjarninn 5. júní 2020
Leirdalur með Leirdalsvatni og Leirdalsá falla í Geitdalsá. Í Leirdal hugsar Arctic Hydro sér upphafslón Geitdalsárrvirkjunar.
„Nýtt virkjanaáhlaup“ á hálendi Austurlands verði stöðvað
Stjórnvöld þurfa að koma í veg fyrir að hálendi Austurlands verði raskað frekar og standa við fyrirheit sem gefin voru um að þar yrði ekki virkjað meira. Þetta kemur fram í tillögu að ályktun sem lögð verður fyrir aðalfund Landverndar á morgun.
Kjarninn 5. júní 2020
Lilja D. Alfreðsdóttir, mennta- og menningarmálaráðherra.
Ráðherra metur næstu skref með lögmönnum
Mennta- og menningarmálaráðherra fer nú yfir úrskurð kærunefndar jafnréttismála með lögmönnum. Hún segir að ekki hafi skipt máli að Páll Magnússon væri framsóknarmaður.
Kjarninn 5. júní 2020
Komufarþegar munu þurfa að greiða sjálfir fyrir sýnatöku frá 1. júlí.
Komufarþegar greiða 15 þúsund fyrir sýnatöku
Sýnataka á landmærum Íslands verður gjaldfrjáls fyrstu tvær vikurnar en frá 1. júlí munu komufarþegar þurfa að greiða 15 þúsund krónur fyrir rannsóknina.
Kjarninn 5. júní 2020
Óvenjulegur sjómannadagur framundan
Vegna COVID-19 faraldursins verður sjómannadagurinn í ár ólíkur því sem Íslendingar eiga að venjast. Þó verður lágmarksdagskrá víða um land með heiðrunum aldinna sjómanna, minningarathöfnum og veittar verða viðurkenningar fyrir björgunarafrek.
Kjarninn 5. júní 2020
Jane Goodall fór á þrítugsaldri inn í skóga Tansaníu og dvaldi þar lengi í hópi simpansa. Rannsóknir hennar gjörbreyttu þekkingu manna á öðrum dýrategundum.
Mannkynið er „búið að vera“ ef það skiptir ekki um kúrs í kjölfar COVID
„Við erum komin að tímamótum í sambandi okkar við náttúruna,“ segir Jane Goodall sem barist hefur verið náttúruvernd í sex áratugi. Hún segir að nú hafi opnast lítill gluggi til að gera róttækar breytingar svo koma megi í veg fyrir frekari hörmungar.
Kjarninn 5. júní 2020
Meira úr sama flokkiInnlent