Bjarni: „Það er langur tími í að við finnum botninn“

Fjármála- og efnahagsráðherra segir sviðsmyndir benda til þess að kreppan nú verði af svipaðri stærðargráðu og eftir bankahrunið. Hann segist hafa miklar væntingar til fjármálakerfisins um viðbrögð við stöðunni og að það hjálpi fyrirtækjum að lifa af.

Bjarni Benediktsson er fjármála- og efnahagsráðherra.
Bjarni Benediktsson er fjármála- og efnahagsráðherra.
Auglýsing

Sam­kvæmt sviðs­myndum sem unnið er með, sem eru þó í stans­lausri upp­færslu, litur út fyrir að Ísland gæti verið á leið í svip­aða nið­ur­sveiflu og eftir banka­hrun­ið, eða sex til sjö pró­sent sam­drátt.  Þetta sagði Bjarni Bene­dikts­son, fjár­mála- og efna­hags­ráð­herra, í við­tali á RÚV í morg­un. 

Í sviðs­mynd­unum væri talið að meðal atvinnu­leysi gæti orðið um átta pró­sent en Bjarni ítrek­aði hversu mikið óvissa væri um allt fram­hald. „Við erum í dálítið mik­illi þoku í augna­blik­in­u.“ 

Hann sagði ekki gott að segja hvenær við myndum finna botn efna­hagslægð­ar­inn­ar. „Ég held að það sé lang­best að vera hrein­skilin með það að við erum á leið­inni inn í krís­una. Þetta er bara rétt að byrja vegna þess að áhrifin af því að það komi ekki ferða­menn til dæmis smit­ast víða um sam­fé­lagið og birt­ast okkur ekki síður í apríl og maí heldur en menn hafa séð í dag og inn í sum­ar­ið. Það er langur tími í að við finnum botn­inn ef við tölum um þetta í ein­hverjum vik­um, og mögu­lega í mán­uð­u­m.“

Miklar vænt­ingar til fjár­mála­kerf­is­ins um við­brögð

Bjarni ræddi þær leiðir sem rík­is­stjórnin kynnti á laug­ar­dag sem við­spyrnu fyrir íslenskt efna­hags­líf, og voru í þeirri kynn­ingu metnar sem 230 millj­arða króna ráð­staf­an­ir. Hann sagði að það hefði skipt miklu máli að fresta strax greiðslu opin­bera gjalda og sam­þykkja hluta­bóta­leið­ina, sem gerir fyr­ir­tækjum kleift að setja starfs­menn á bætur fyrir allt að 75 pró­sent af launum þeirra án þess að segja upp ráðn­ing­ar­sam­bandi.

Auglýsing
„Ég er líka með miklar vænt­ingar til fjár­mála­kerf­is­ins,“ sagði Bjarni. Það væri búið að skapa svig­rúm fyrir það að bregð­ast við með. Seðla­bank­inn hafi lækkað vexti og afnumið sveiflu­jöfn­un­ar­auka. Ríkið að koma með þessi við­bót­ar­brú­ar­lán ofan á það. „Þetta veitir fjár­mála­kerf­inu gríð­ar­legt svig­rúm til að styðja við sína við­skipta­menn og eftir atvikum gæti maður séð fyrir sér að gjald­dögum af afborg­unum yrði frestað og þeim bætt aftan við lán og þannig bara sett brú yfir þetta tíma­bil og þessu bara frestað þar til að hlut­irnir eru komnir aftur í rétt horf.“

Hann var þó alveg skýr með að það þyrfti að end­ur­meta stöð­una reglu­lega og grípa til fleiri aðgerða, til dæmis varð­andi hluta­bóta­leið­ina. Hún væri nú sett upp í tvo og hálfan mánuð en mögu­lega þyrfti að fara fram end­ur­mat á þeim gild­is­tíma. 

Hafnar því að aðgerðir séu gam­alt vín á nýjum belgjum

Stjórn­ar­and­staðan hefur gagn­rýnt aðgerða­pakka rík­is­stjórn­ar­innar fyrir að fela ekki í sér mikið af nýjum rík­is­út­gjöld­um. Af þeim 230 millj­örðum króna sem kynntir voru eru á bil­inu 60 til 70 millj­arðar króna ný rík­is­út­gjöld. Bjarni sagði að Ísland sé á mjög svip­uðum slóðum og Norð­ur­lönd­unum hvað varðar umfang. 

Ein af þeim leiðum sem hefur verið gagn­rýnt að sé talin til aðgerða rík­is­stjórn­ar­innar sé heim­ild fyrir fólk að nýta sér­eign­ar­sparnað sinn, en af honum þarf að greiða skatt. Því er hún í raun tekju­öfl­un­ar­leið fyrir rík­is­sjóð. Bjarni svar­aði þeirri gagn­rýni svona: „Ef að fólk á sparn­að, og vill sækja hann þá á ríkið ekki að standa í vegi fyrir því að það geti gert það.“ 

Hann sagði að í aðgerð­unum fælust líka skatta­lækk­anir og fjár­fest­inga­á­tak. Það síð­ar­nefnda feli í sér að nýjar fjár­fest­ingar upp á 20 millj­arða króna verði færðar inn á árið 2020. „Menn segja að þetta sé gam­alt vín á nýjum belgjum en það er bara allur munur á því að færa þessar fjár­fest­ingar inn á árið 2020 en að hafa ætlað að fara í þær á næstu árum. Auð­vitað ætlum við að fylgja þessu eftir með frek­ari fjár­fest­ingum 2021, 2022 og 2023 og svo fram­veg­is.“

Rík­is­á­byrgðin ætti að tryggja lægri kjör

Aðspurður um stöðu lít­illa og með­al­stóra fyr­ir­tækja sem eru ekki í ferða­þjón­ustu, en eru að verða fyrir miklum búsifjum núna, eins og t.d. hár­greiðslu­stofur og lík­ams­rækt­ar­stöðv­ar, þá sagði Bjarni að þau úrræði sem kynnt voru á laug­ar­dag ættu að gagn­ast þeim líka. Auk þess væri við­skipta­bönkum slíkra fyr­ir­tækja bein­línis skylt að hjálpa þeim. „Ef við tökum til dæmis þessi brú­ar­lán, þá vegna rík­is­á­byrgð­ar­inn­ar, ættum við að sjá lægri kjör en við höfum áður séð og hafa þau þó verið að lækka meira en við höfum dæmi um í sög­unni. Við erum með lægstu vexti sem hafa sést á Ísland­i.“

Auglýsing
Hann við­ur­kenndi að skil­yrðin sem sett eru fyrir brú­ar­lánum og frestun á greiðslu opin­berra gjalda væru við­kvæm. Til að fá brú­ar­lán með rík­is­á­byrgð þarf til að mynda að hafa átt sér stað 40 pró­sent tekju­fall, en á hinum Norð­ur­lönd­unum væri sú líka dregin við 50 pró­sent. „Þetta er allt saman mats­at­riði. Það má alltaf spyrja sig: hvað með fyr­ir­tæki sem hefur séð 37 pró­sent tekju­fall. Það kemst ekki yfir þrösk­uld­inn. Það er ein­fald­lega um mjög vöndu að ráða.“ Auð­vitað sé einnig búist við því að þeir sem standa í fyr­ir­tækja­rekstri leggi allt sem þeir geti af mörkum líka. „Menn þurfa bara að hald­ast í hendur og leið­ast í gegnum þetta.“

Ýmsir hafa lýst yfir áhyggjum af getu þeirra fyr­ir­tækja sem munu þurfa að fresta opin­berum greiðslum eða taka brú­ar­lán til að greiða upp þann skafl sem skap­ast þegar ástand­inu er lok­ið. Bjarni sagði að það væri ástæða til að hafa áhyggjur af því. „Þeim mun meiri líkur eru á þessu eftir því sem krísan dregst lengur og verður dýpri og alvar­legri[...]Þess vegna kann það að vera að upp­setn­ingin á þessu reyn­ist sumum ofviða og það er eðli­legt að við tölum um það hreint út, við munum bregð­ast við því.“

Icelandair mik­il­væg­asta fyr­ir­tækið sem starfar á Íslandi í dag

Að lokum ræddi Bjarni stöðu Icelanda­ir. „Það sem blasir við í mínum huga er að ef það verður röskun í alþjóða­flug­inu til og frá Íslandi og sam­göngum og vöru­flutn­ingum vegna þess er ógnað þá höfum við skyldu til þess að stíga inn í þá mynd. Enn sem komið er þá er fyr­ir­tækið að vinna með sínar eigin áætl­anir og byggja á sinni sterku lausa­fjár­stöðu en ég hef heyrt það beint frá stjórn­endum fyr­ir­tæk­is­ins að þeir þurfa að vera í stöð­ugu end­ur­mati á stöð­unni vegna þess að það eru að birt­ast aðgerðir ein­stakra þjóð­ríkja.“

Í hans huga væri þó eng­inn vafi um mik­il­vægi Icelandair fyrir íslenskt efna­hags­líf. „Ég er sam­mála því að þetta er eitt mik­il­væg­asta ef ekki mik­il­væg­asta fyr­ir­tækið sem starfar á Íslandi í dag.“



Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Aukin ferðagleði Íslendinga virðist hafa hjálpað til við að halda neyslunni upp hér á landi
Aukin velta Íslendinga bætti upp fyrir rúman helming af tapinu vegna ferðamanna
Aukin innlend eftirspurn hefur vegið þungt á móti samdrætti í útfluttri ferðaþjónustu, samkvæmt minnisblaði frá fjármálaráðuneytinu.
Kjarninn 15. ágúst 2020
Höfuðstöðvar Neytendastofu í Borgartúni.
Grímur sem ekki uppfylla kröfur hafa verið teknar úr sölu
Neytendastofa fylgist með grímumarkaðnum á Íslandi, nú þegar spurn eftir grímum er í hæstu hæðum. Dæmi eru um að grímur til sölu uppfylli ekki lágmarkskröfur og það vill Neytendastofa alls ekki.
Kjarninn 15. ágúst 2020
Hundruð milljarða mögulegur ávinningur af því að forðast harðar sóttvarnaaðgerðir
Stjórnvöld hafa lagt mat á efnahagsleg áhrif þess að opna landið og borið það saman við ábatann af því að hleypa ferðamönnum inn.
Kjarninn 14. ágúst 2020
Fjöldi erlenda ríkisborgara starfar við mannvirkjagerð á Íslandi.
Atvinnuleysi útlendinga á Íslandi komið yfir 20 prósent
Heildaratvinnuleysi á Íslandi mældist 8,8 prósent um síðustu mánaðamót. Atvinnuleysi er miklu hærra á meðal erlendra ríkisborgara en íslenskra. Rúmlega helmingur allra atvinnulausra útlendinga eru frá Póllandi.
Kjarninn 14. ágúst 2020
Þorsteinn Kristinsson
Lærdómar frá Taívan
Kjarninn 14. ágúst 2020
Þórdís Kolbrún Reykjförð Gylfadóttir á fundi í Safnahúsinu við Hverfisgötu fyrr í ár.
Ákvörðunin „vonbrigði í sjálfu sér“
Ferðamála-, iðnaðar- og nýsköpunarráðherra sagði það skipta miklu máli að aðgerðir á landamærum væri stöðugt til endurskoðunar hjá stjórnvöldum. Hún sagði stjórnvöld vera heppin með sóttvarnayfirvöld sem hjálpi til við ákvarðanatöku.
Kjarninn 14. ágúst 2020
Svandís Svavarsdóttir á fundi stjórnvalda í Safnahúsinu í apríl.
Samfélag er „ekki bara hagtölur“
„Það er svo óendanlega mikils virði að samfélagið virki þannig að okkur líði vel í því,“ sagði heilbrigðisráðherra á upplýsingafundi ríkisstjórnarinnar fyrr í dag. Á fundinum voru kynntar hertar aðgerðir á landamærunum.
Kjarninn 14. ágúst 2020
Frá Keflavíkurflugvelli
Allir komufarþegar eiga að fara í skimun og 4-5 daga sóttkví
Ríkisstjórnin ákvað á fundi sínum í dag að allir sem til Íslands koma þyrftu frá og með 19. ágúst að fara í skimun á landamærum, svo í sóttkví í 4-5 daga og að því búnu aftur í skimun.
Kjarninn 14. ágúst 2020
Meira úr sama flokkiInnlent