Bjarni: „Það er langur tími í að við finnum botninn“

Fjármála- og efnahagsráðherra segir sviðsmyndir benda til þess að kreppan nú verði af svipaðri stærðargráðu og eftir bankahrunið. Hann segist hafa miklar væntingar til fjármálakerfisins um viðbrögð við stöðunni og að það hjálpi fyrirtækjum að lifa af.

Bjarni Benediktsson er fjármála- og efnahagsráðherra.
Bjarni Benediktsson er fjármála- og efnahagsráðherra.
Auglýsing

Sam­kvæmt sviðs­myndum sem unnið er með, sem eru þó í stans­lausri upp­færslu, litur út fyrir að Ísland gæti verið á leið í svip­aða nið­ur­sveiflu og eftir banka­hrun­ið, eða sex til sjö pró­sent sam­drátt.  Þetta sagði Bjarni Bene­dikts­son, fjár­mála- og efna­hags­ráð­herra, í við­tali á RÚV í morg­un. 

Í sviðs­mynd­unum væri talið að meðal atvinnu­leysi gæti orðið um átta pró­sent en Bjarni ítrek­aði hversu mikið óvissa væri um allt fram­hald. „Við erum í dálítið mik­illi þoku í augna­blik­in­u.“ 

Hann sagði ekki gott að segja hvenær við myndum finna botn efna­hagslægð­ar­inn­ar. „Ég held að það sé lang­best að vera hrein­skilin með það að við erum á leið­inni inn í krís­una. Þetta er bara rétt að byrja vegna þess að áhrifin af því að það komi ekki ferða­menn til dæmis smit­ast víða um sam­fé­lagið og birt­ast okkur ekki síður í apríl og maí heldur en menn hafa séð í dag og inn í sum­ar­ið. Það er langur tími í að við finnum botn­inn ef við tölum um þetta í ein­hverjum vik­um, og mögu­lega í mán­uð­u­m.“

Miklar vænt­ingar til fjár­mála­kerf­is­ins um við­brögð

Bjarni ræddi þær leiðir sem rík­is­stjórnin kynnti á laug­ar­dag sem við­spyrnu fyrir íslenskt efna­hags­líf, og voru í þeirri kynn­ingu metnar sem 230 millj­arða króna ráð­staf­an­ir. Hann sagði að það hefði skipt miklu máli að fresta strax greiðslu opin­bera gjalda og sam­þykkja hluta­bóta­leið­ina, sem gerir fyr­ir­tækjum kleift að setja starfs­menn á bætur fyrir allt að 75 pró­sent af launum þeirra án þess að segja upp ráðn­ing­ar­sam­bandi.

Auglýsing
„Ég er líka með miklar vænt­ingar til fjár­mála­kerf­is­ins,“ sagði Bjarni. Það væri búið að skapa svig­rúm fyrir það að bregð­ast við með. Seðla­bank­inn hafi lækkað vexti og afnumið sveiflu­jöfn­un­ar­auka. Ríkið að koma með þessi við­bót­ar­brú­ar­lán ofan á það. „Þetta veitir fjár­mála­kerf­inu gríð­ar­legt svig­rúm til að styðja við sína við­skipta­menn og eftir atvikum gæti maður séð fyrir sér að gjald­dögum af afborg­unum yrði frestað og þeim bætt aftan við lán og þannig bara sett brú yfir þetta tíma­bil og þessu bara frestað þar til að hlut­irnir eru komnir aftur í rétt horf.“

Hann var þó alveg skýr með að það þyrfti að end­ur­meta stöð­una reglu­lega og grípa til fleiri aðgerða, til dæmis varð­andi hluta­bóta­leið­ina. Hún væri nú sett upp í tvo og hálfan mánuð en mögu­lega þyrfti að fara fram end­ur­mat á þeim gild­is­tíma. 

Hafnar því að aðgerðir séu gam­alt vín á nýjum belgjum

Stjórn­ar­and­staðan hefur gagn­rýnt aðgerða­pakka rík­is­stjórn­ar­innar fyrir að fela ekki í sér mikið af nýjum rík­is­út­gjöld­um. Af þeim 230 millj­örðum króna sem kynntir voru eru á bil­inu 60 til 70 millj­arðar króna ný rík­is­út­gjöld. Bjarni sagði að Ísland sé á mjög svip­uðum slóðum og Norð­ur­lönd­unum hvað varðar umfang. 

Ein af þeim leiðum sem hefur verið gagn­rýnt að sé talin til aðgerða rík­is­stjórn­ar­innar sé heim­ild fyrir fólk að nýta sér­eign­ar­sparnað sinn, en af honum þarf að greiða skatt. Því er hún í raun tekju­öfl­un­ar­leið fyrir rík­is­sjóð. Bjarni svar­aði þeirri gagn­rýni svona: „Ef að fólk á sparn­að, og vill sækja hann þá á ríkið ekki að standa í vegi fyrir því að það geti gert það.“ 

Hann sagði að í aðgerð­unum fælust líka skatta­lækk­anir og fjár­fest­inga­á­tak. Það síð­ar­nefnda feli í sér að nýjar fjár­fest­ingar upp á 20 millj­arða króna verði færðar inn á árið 2020. „Menn segja að þetta sé gam­alt vín á nýjum belgjum en það er bara allur munur á því að færa þessar fjár­fest­ingar inn á árið 2020 en að hafa ætlað að fara í þær á næstu árum. Auð­vitað ætlum við að fylgja þessu eftir með frek­ari fjár­fest­ingum 2021, 2022 og 2023 og svo fram­veg­is.“

Rík­is­á­byrgðin ætti að tryggja lægri kjör

Aðspurður um stöðu lít­illa og með­al­stóra fyr­ir­tækja sem eru ekki í ferða­þjón­ustu, en eru að verða fyrir miklum búsifjum núna, eins og t.d. hár­greiðslu­stofur og lík­ams­rækt­ar­stöðv­ar, þá sagði Bjarni að þau úrræði sem kynnt voru á laug­ar­dag ættu að gagn­ast þeim líka. Auk þess væri við­skipta­bönkum slíkra fyr­ir­tækja bein­línis skylt að hjálpa þeim. „Ef við tökum til dæmis þessi brú­ar­lán, þá vegna rík­is­á­byrgð­ar­inn­ar, ættum við að sjá lægri kjör en við höfum áður séð og hafa þau þó verið að lækka meira en við höfum dæmi um í sög­unni. Við erum með lægstu vexti sem hafa sést á Ísland­i.“

Auglýsing
Hann við­ur­kenndi að skil­yrðin sem sett eru fyrir brú­ar­lánum og frestun á greiðslu opin­berra gjalda væru við­kvæm. Til að fá brú­ar­lán með rík­is­á­byrgð þarf til að mynda að hafa átt sér stað 40 pró­sent tekju­fall, en á hinum Norð­ur­lönd­unum væri sú líka dregin við 50 pró­sent. „Þetta er allt saman mats­at­riði. Það má alltaf spyrja sig: hvað með fyr­ir­tæki sem hefur séð 37 pró­sent tekju­fall. Það kemst ekki yfir þrösk­uld­inn. Það er ein­fald­lega um mjög vöndu að ráða.“ Auð­vitað sé einnig búist við því að þeir sem standa í fyr­ir­tækja­rekstri leggi allt sem þeir geti af mörkum líka. „Menn þurfa bara að hald­ast í hendur og leið­ast í gegnum þetta.“

Ýmsir hafa lýst yfir áhyggjum af getu þeirra fyr­ir­tækja sem munu þurfa að fresta opin­berum greiðslum eða taka brú­ar­lán til að greiða upp þann skafl sem skap­ast þegar ástand­inu er lok­ið. Bjarni sagði að það væri ástæða til að hafa áhyggjur af því. „Þeim mun meiri líkur eru á þessu eftir því sem krísan dregst lengur og verður dýpri og alvar­legri[...]Þess vegna kann það að vera að upp­setn­ingin á þessu reyn­ist sumum ofviða og það er eðli­legt að við tölum um það hreint út, við munum bregð­ast við því.“

Icelandair mik­il­væg­asta fyr­ir­tækið sem starfar á Íslandi í dag

Að lokum ræddi Bjarni stöðu Icelanda­ir. „Það sem blasir við í mínum huga er að ef það verður röskun í alþjóða­flug­inu til og frá Íslandi og sam­göngum og vöru­flutn­ingum vegna þess er ógnað þá höfum við skyldu til þess að stíga inn í þá mynd. Enn sem komið er þá er fyr­ir­tækið að vinna með sínar eigin áætl­anir og byggja á sinni sterku lausa­fjár­stöðu en ég hef heyrt það beint frá stjórn­endum fyr­ir­tæk­is­ins að þeir þurfa að vera í stöð­ugu end­ur­mati á stöð­unni vegna þess að það eru að birt­ast aðgerðir ein­stakra þjóð­ríkja.“

Í hans huga væri þó eng­inn vafi um mik­il­vægi Icelandair fyrir íslenskt efna­hags­líf. „Ég er sam­mála því að þetta er eitt mik­il­væg­asta ef ekki mik­il­væg­asta fyr­ir­tækið sem starfar á Íslandi í dag.“



Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Donald Trump á blaðamannafundi í vikunni, þar sem hann undirritaði forsetatilskipun sem ætlað er að refsa einkafyrirtækjum fyrir að ritskoða efni á internetinu.
Trump steig á endanum yfir línuna sem Twitter hafði dregið í sandinn
Árið 2018 byrjaði Twitter að þróa lausn til að bregðast við því að stjórnmálamenn töluðu með misvísandi eða meiðandi hætti á miðlinum. Í þessari viku beitti miðilinn þessu meðali sínu gegn Donald Trump í fyrsta sinn. Og sá varð reiður.
Kjarninn 30. maí 2020
Brynjar Níelsson
Villuljós
Kjarninn 30. maí 2020
Sigrún Guðmundsdóttir
Okkar SORPA
Kjarninn 30. maí 2020
Laugavegurinn er ein allra vinsælasta gönguleið landsins en gengið er frá Landmannalaugum.
Landinn óður í útivist
Uppselt er í margar ferðir Ferðafélags Íslands og félagið hefur þurft að bæta við ferðum. Níu af hverjum tíu ætla að ferðast innanlands í sumar samkvæmt könnun Ferðamálastofu.
Kjarninn 30. maí 2020
Þórhildur Sunna Ævarsdóttir, þingmaður Pírata, er á meðal þeirra þingmanna sem skrifaðir eru á álitið.
Vilja viðurlög vegna brota sem varða verulega almannahagsmuni
Stjórnarandstöðuþingmenn vilja að aðstoðarmenn ráðherra þurfi að bíða í sex mánuði eftir að þeir ljúki störfum áður en þeir gerist hagsmunaverðir.
Kjarninn 30. maí 2020
Hoppuðu áfram eftir að heimsfaraldurinn skall á
Nýsköpunarfyrirtækið Kara Connect fékk óvæntan meðbyr þegar heimsfaraldurinn fór að geisa og ætlar að nýta sér aðstæðurnar til þess að vaxa hraðar en áætlað var. Þorbjörg Helga Vigfúsdóttir framkvæmdastjóri Köru Connect ræddi við Kjarnann.
Kjarninn 30. maí 2020
Leiðtogar ríkisstjórnar Íslands.
34 milljarðar króna í að viðhalda störfum en 27 milljarðar króna í að eyða þeim
Hlutabótaleiðin mun líkast til kosta 45 sinnum meira en upphaflega var lagt upp með. Hún hefur, að mati ríkisendurskoðunar, verið misnotuð á margan hátt til að ná út fé úr ríkissjóði. Nú býðst sömu fyrirtækjum sem hana nýttu ríkisstyrkir til að reka fólk.
Kjarninn 30. maí 2020
Stækkuð og lituð mynd af frumu (bleikur litur) sem er verulega sýkt af SARS-CoV-2 veirunni (grænn litur).
„Eins og líkaminn væri vígvöllur“
Það er varla annað hægt en að bera óttablandna virðingu fyrir lífveru sem hefur eignast tugmilljónir afkomenda um allan heim á nokkrum mánuðum, segir mannerfðafræðingurinn Agnar Helgason sem sjálfur smitaðist og hefur teiknað upp ættartré veirunnar.
Kjarninn 29. maí 2020
Meira úr sama flokkiInnlent