„Sóttvarnareglur ríkisins eru þunglamalegar og dýrar“

Sjálfstæðisflokkurinn deilir þeim orðum Sigríðar Á. Andersen að opinberar sóttvarnareglur séu „þunglamalegar og dýrar“ á meðan að einstaklingsbundnar sóttvarnir séu áhrifaríkar. Líftölfræðingur segir einstaklingsbundnar aðgerðir ekki duga einar og sér.

Stjórnmálamenn ræddu um sóttvarnaráðstafanir á þingi í gær.
Stjórnmálamenn ræddu um sóttvarnaráðstafanir á þingi í gær.
Auglýsing

„Ein­stak­lings­bundnar sótt­varnir eru áhrifa­rík­ar. Sótt­varna­reglur rík­is­ins eru þung­lama­legar og dýr­ar,“ segir á mynd sem Sjálf­stæð­is­flokk­ur­inn deildi á Face­book í gær­kvöldi, eftir umræður á Alþingi um vald­heim­ildir sótt­varna­læknis og heil­brigð­is­ráð­herra til opin­berra sótt­varna­ráð­staf­ana.

Orðin á mynd­inni eru eignuð Sig­ríði Á. And­er­sen þing­manni og fyrr­ver­andi dóms­mála­ráð­herra, sem var annar tveggja þing­manna sem töl­uðu fyrir hönd Sjálf­stæð­is­flokks­ins í umræðum gær­dags­ins, en flokk­ur­inn situr í þeirri rík­is­stjórn sem setur gild­andi sótt­varna­regl­ur. 

Þetta var í fyrsta sinn sem Alþingi ræddi saman um sótt­varn­ar­að­gerð­irnar sjálf­ar, en eftir því hafa ýmsir þing­menn kall­að, þeirra á meðal Sig­ríð­ur.

Auglýsing

Sig­ríður sagði meðal ann­ars í ræðum sínum að gripið hefði verið til harðra opin­berra sótt­varna­að­gerða hér á landi, bæði inn­an­lands og við landa­mæri, þegar útbreiðsla veirunnar hefði þegar verið byrjuð að dvína.

Þar vís­aði hún til þess að hinn svo­nefndi smit­stuð­ull veirunnar hefði verið byrj­aður að fær­ast niður þegar harðar aðgerðir tóku gildi. Smit­stuð­ull­inn er tala sem segir til um það hversu marga að með­al­tali hver og einn ein­stak­lingur smitar af veirunni.

Þetta sagði hún hafa leitt til þess að ekki hefði feng­ist reynsla á það hvernig áhersla á auknar per­sónu­legar sótt­varnir virk­aði án hertra sótt­varna­ráð­staf­ana eins og til dæmis 20 manna fjölda­tak­mark­ana sem tóku gildi 7. októ­ber síð­ast­lið­inn.



Þróun smitstuðulsins hér innanlands. Sigríður segir að ekki hafi fengist reynsla á það hvort persónulegar sóttvarnir geti skilað sér. Mynd: Af covid.hi.is



„Þegar leik­maður horfir á þessa mynd [...] þá vaknar óneit­an­lega upp sú spurn­ing hvort ein­stak­lings­bundnum sótt­vörnum hafi verið gefið nægt svig­rúm til að skila sér áður en gripið var til aðgerða af hálfu yfir­valda,“ sagði Sig­ríð­ur.

Mik­ils virði en duga ekki einar og sér

Kjarn­inn bar þessar vanga­veltur Sig­ríðar undir Thor Aspelund, líf­töl­fræð­ing við Háskóla Íslands, sem hefur verið í for­svari fyrir teymi vís­inda­manna sem setur spálíkanið saman og reiknar út smit­stuð­ul­inn.

Blaða­maður spurði Thor að því hvort það væri rök­rétt að horfa á þetta með þessum hætti, hvort mögu­lega gætu ein­stak­lings­bundnar sótt­varnir einar og sér haldið áfram að sveigja smit­stuðil­inn niður án þess að gripið væri til harð­ari aðgerða, boða og banna.

Thor sagði að það væri „ekk­ert hægt að rengja það“ og að það væri fróð­leg til­raun að sjá hvort smit­stuð­ull­inn myndi halda áfram að lækka án hertra aðgerða. 

Hann segir að smit­stuð­ull­inn byrji að lækka þegar fólk sjái smitin í sam­fé­lag­inu fara á flug og breyti þá hegðun sinni. Mögu­lega myndi smit­stuð­ull­inn hald­ast stöðugt hár ef ekki kæmi til frek­ari aðgerða.

Ljóst væri að þrátt fyrir að ein­stak­lings­bundnar sótt­varnir séu mik­ils virði dugi þær ekki til, einar og sér, til þess að koma smit­stuðl­inum undir 1. Það þarf að ger­ast til þess að ná far­aldr­inum niður eins og tókst að gera hér á landi fyrr á árinu.

Hann segir að smit­stuð­ull­inn þurfi ekk­ert að vera svo hár til að far­ald­ur­inn vaxi og vaxi. „Hann verður að fara undir einn. Þess vegna þarf aðgerð­irn­ar,“ segir Thor.

„Sér­fræð­ingum ber ekki sam­an“

Sig­ríður hefur verið með áhyggjur af því að opin­berar sótt­varna­ráð­staf­anir gangi of langt og hafi skað­leg áhrif, jafn­vel áhrif sem eru skað­legri en far­ald­ur­inn sjálfur auk mik­illa skerð­inga á borg­ara­legum rétt­indum fólks í för með sér.

Þann 6. októ­ber síð­ast­lið­inn fjall­aði hún um hina svoköll­uðu Great Barr­ington-­yf­ir­lýs­ingu, sem fjallað var um á Kjarn­anum í síð­ustu viku. „Þegar talið víkur að hjarð­ó­næmi er það útbreiddur mis­skiln­ingur að með því sé verið að boða að “ekk­ert sé gert”. Það er hins vegar fjarri lagi. Heldur er mark­miðið að verja þá við­kvæmu,“ skrif­aði Sig­ríður á Face­book og vís­aði til við­tals við þre­menn­ing­anna sem settu yfir­lýs­ing­una sam­an­.

Fjallað er um þessa yfir­lýs­ingu í grein á Vís­inda­vefnum í dag undir fyr­ir­sögn­inni „Er nátt­úru­legt hjarð­ó­næmi ekki eina skyn­sam­lega leiðin út úr far­aldri COVID-19?“ Í grein­inni, sem Jóhanna Jak­obs­dóttir líf­töl­fræð­ingur hjá Mið­stöð í lýð­heilsu­vís­indum og Jón Magnús Jóhann­es­son skrifa, er spurn­ing­unni í fyr­ir­sögn­inni svarað í fyrstu lín­u: „Það er til mjög ein­falt og vel rök­stutt svar við þess­ari spurn­ingu: nei.“ 

Sér­fræð­ing­arnir tveir rekja að nýlega hafi borið á mis­vísandi umræðu um hjarð­ó­næmi og eig­in­leikum þess, „í þeim til­gangi að hvetja til slök­unar á hörðum aðgerðum til sótt­varna víða um heim.“ 

Í grein­inni á vef Vís­inda­vefs­ins segir að það séu ýmsar rang­færslur í Great Barr­ington-­yf­ir­lýs­ing­unni í tengslum við hjarð­ó­næmi og tekið er fram að í henni eru ekki settar fram „neinar mark­viss­ar, skýrar ráð­legg­ingar um hvernig best er að vernda við­kvæma hópa.“

Sig­ríður sagði í annarri ræðu sinni í gær að menn þyrftu að hafa það í huga „að sér­fræð­ingum ber ekki sam­an,“ þegar talað sé um að fylgja sér­fræð­ingum í bar­átt­unni við veiruna.

Þau Jóhanna og Jón benda hins vegar á í grein sinni að það er „yf­ir­gnæf­andi sam­rómur meðal sér­fræð­inga um að eina leið okkar að við­un­andi hjarð­ó­næmi sé með notkun bólu­efna; áhersla á þróun nátt­úru­legs hjarð­ó­næmis er bæði byggð á fölskum for­sendum og mun leiða til veru­legs skaða ein­stak­linga, sam­fé­laga og þjóða.“

Vill milli­liða­laust sam­tal við sótt­varna­yf­ir­völd

Sig­ríður telur að stjórn­mála­menn þurfi að taka virk­ari þátt í sam­tal­inu um sótt­varna­að­gerðir og hvatti til þess í ræðu sinni í gær að útbú­inn yrði sér­stakur „vett­vangur fyrir þing­menn til þess að ræða þessi mál með reglu­legum hætti og eiga milli­liða­laust sam­tal við sótt­varn­ar­yf­ir­völd ef það á að vera þannig áfram að menn hlíti þeirra til­mælum í einu og öllu.“

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Bækur Enid Blyton hafa hafa selst í rúmlega 600 milljónum eintaka og verið þýddar á meira en 90 tungumál.
762 bækur
Útlendingar, svertingjar, framandi, sígaunar. Stela, hóta, svíkja, lemja. Vesalingar og ómerkilegir aumingjar. Þetta orðfæri þykir ekki góð latína í dag, en konan sem notaði þessi orð er einn mest lesni höfundur sögunnar. Enid Blyton.
Kjarninn 25. september 2021
Lokaspá: Líkur frambjóðenda á að komast inn á Alþingi
Kjarninn birtir síðustu þingmannaspá sína í aðdraganda kosninga. Ljóst er að margir frambjóðendur eiga fyrir höndum langar nætur til að sjá hvort þeir nái inn eða ekki og töluverðar sviptingar hafa orðið á líkum ýmissa frá byrjun viku.
Kjarninn 25. september 2021
Lokaspá: Meiri líkur en minni á að ríkisstjórnin haldi velli
Samkvæmt síðustu kosningaspánni mun Framsóknarflokkurinn verða í lykilstöðu í fyrramálið þegar kemur að myndun ríkisstjórnar, og endurheimtir þar með það hlutverk sem flokkurinn hefur sögulega haft í íslenskum stjórnmálum.
Kjarninn 25. september 2021
Álfheiður Eymarsdóttir og Gunnar Ingiberg Guðmundsson
Er ekki bara best að kjósa Samherja?
Kjarninn 24. september 2021
Formenn flokkanna sögðu nú sem betur fer að uppistöðu aðallega satt í viðtölunum sem Staðreyndavakt Kjarnans tók fyrir.
Fjögur fóru með fleipur, jafnmörg sögðu hálfsannleik og tvær á réttri leið
Staðreyndavakt Kjarnans rýndi í tíu viðtöl við leiðtoga stjórnmálaflokka sem fram fóru á sama vettvangi. Hér má sjá niðurstöðurnar.
Kjarninn 24. september 2021
Steinar Frímannsson
Stutt og laggott – Umhverfisstefna Samfylkingar
Kjarninn 24. september 2021
Hjördís Björg Kristinsdóttir
Vanda til verka þegar aðstoð er veitt
Kjarninn 24. september 2021
Árni Finnsson
Á að banna olíuleit á hafsvæðum Íslands?
Kjarninn 24. september 2021
Meira úr sama flokkiInnlent