Afgreiðslur allra geðlyfja nema róandi og kvíðastillandi lyfja aukist á tíu árum

Afgreiðslur á örvandi lyfjum hafa rúmlega tvöfaldast síðastliðin tíu ár og afgreiðsla þunglyndislyfja hefur aukist um 40 prósent. Aðeins afgreiðslum á róandi og kvíðastillandi lyfjum hefur fækkað ef mið er tekið af öllum geðlyfjum.

117,5 af hverjum 1.000 íbúum voru afgreidd þunglyndislyf árið 2012 en í fyrra fengu 162,5 af hverjum 1.000 íbúum þunglyndislyf. Fjölgunin nemur tæpum 40 prósentum.
117,5 af hverjum 1.000 íbúum voru afgreidd þunglyndislyf árið 2012 en í fyrra fengu 162,5 af hverjum 1.000 íbúum þunglyndislyf. Fjölgunin nemur tæpum 40 prósentum.
Auglýsing

Notkun slævandi lyfja og svefn­lyfja, melatóníns, þung­lynd­is­lyfja og örvandi lyfja hefur auk­ist hér á landi síð­ustu tíu ár, á meðan dregið hefur úr notkun róandi og kvíða­still­andi lyfja, ef mið er tekið af afgreiðslu lyfja. Þetta er meðal þess sem fram kemur í fyr­ir­spurn Evu Sjafnar Helga­dótt­ur, vara­þing­manns Pírata, til heil­brigð­is­ráð­herra um notkun geð­lyfja.

Í svar­inu eru gefnar upp tölur um fjölda not­enda á hverja 1.000 íbúa. Þannig voru 117,5 af hverjum 1.000 íbúum afgreidd þung­lynd­is­lyf árið 2012 en árið 2021 fengu 162,5 af hverjum 1.000 íbúum þung­lynd­is­lyf. Fjölg­unin nemur því 38,3 pró­sent­um.

Konur fá þung­lynd­is­lyf afgreidd í rík­ara mæli og fjölg­aði afgreiðslum úr 150 á hverja 1.000 íbúa í 213,3 frá 2012 og nemur fjölg­unin 42,2 pró­sent­um. Fjölg­unin hjá körlum er 33,9 pró­sent, úr 85,2 afgreiðslum á hverja 1.000 íbúa árið 2012 í 114,1 afgreiðslur á hverja 1.000 íbúa í fyrra.

Auglýsing

Afgreiðslu örvandi lyfja fjölgað mest hjá 40-66 ára

Fjölgun afgreiðslna örvandi lyfja, svo sem ADHD-lyfja, fór á sama tíma úr 19,1 skammti á hverja 1.000 íbúa í 50,4 skammta. Afgreiðslum fjölg­aði í öllum ald­urs­hóp­um, þó minnst hjá yngsta ald­ur­hópn­um, 0-17 ára, en mest hjá næstelsta ald­urs­hópn­um, 40-66 ára. Árið 2021 fengu 78,7 af hverjum 1.000 börnum á aldr­inum 0–17 ára afgreidd örvandi lyf, sam­an­borið við 35,9 af hverjum 1.000 börnum árið 2012.

Afgreiðslum örvandi lyfja fjölg­aði enn frekar í ald­urs­hóp­unum þar fyrir ofan. Árið 2021 fengu 65,6 af hverjum 1.000 íbúum á aldr­inum 18-39 ára afgreidd örvandi lyf, rúm­lega þrefalt fleiri en árið 2012 þegar 21,3 af hverjum 1.000 íbúum á sama aldri fengu afgreidd örvandi lyf. Fjölg­unin er enn meiri, hlut­falls­lega, í ald­urs­hópnum 40-66 ára. Árið 2012 fengu 9,5 af hverjum 1.000 íbúum afgreidd örvandi lyf en í fyrra var fjöld­inn kom­inn upp í 34,3 af hverjum 1.000 íbú­um.

Ekki haldið utan um sam­fellda notkun ein­stak­linga á geð­lyfjum

Eva Sjöfn spurði einnig hversu lengi við­kom­andi ein­stak­lingar hafa notað til­tekin geð­lyf að með­al­tali. Í svari heil­brigð­is­ráð­herra kemur fram að ekki er haldið sér­stak­lega utan um þess konar upp­lýs­ingar í lyfja­gagna­grunni hjá Emb­ætti land­lækn­is, heldur er farin sú leið að reikna með­al­fjölda skil­greindra dag­skammta á hvern not­anda á ári fyrir til­tek­inn lyfja­flokk.

Skil­greindur dag­skammtur lyfs, DDD (e. Defined Daily Dos­e), er ætl­aður með­al­tals dag­legur við­halds­skammtur við helstu ábend­ingu hjá full­orðn­um. Þannig má ætla að 1 skil­greindur dag­skammtur lyfs sam­svari einum degi í notkun af til­teknu lyfi.

Árið 2012 var með­al­fjöldi dag­skammta á hvern not­anda af róandi og kvíða­still­andi lyfjum 114,1 en árið 2021 var með­al­fjöldi dag­skammta á hvern not­anda 99,8. Í öllum öðrum flokkum hefur afgreiðslum fjölgað milli ára.

Árið 2012 var með­al­fjöldi dag­skammta á hvern not­anda af slævandi lyfjum og svefn­lyfjum 231,9 en árið 2021 var með­al­fjöldi dag­skammta 255,3. Fjölgun á ávís­unum á melatónín fór úr 158,6 dag­skömmtum á hvern not­anda árið 2012 í 269,7. Í svari ráð­herra er vakin athygli á því að melatónín er frá­brugðið öðrum svefn­lyfjum að því leyti að það er ekki ávana­bind­andi.

Með­al­fjöldi dag­skammta þung­lynd­is­lyfja fjölg­aði úr 327 árið 2012 í 365,6 árið 2021, eða um 11,8 pró­sent. Með­al­fjölda dag­skammta örvandi lyfja fjölg­aði á sama tíma um 3,6 pró­sent, úr 364,7 skömmtum í 378.

Við þurfum á þínu framlagi að halda

Þú getur tekið beinan þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við sem vinnum á ritstjórn Kjarnans viljum hvetja þig til að vera með okkur í liði og leggja okkar góða fjölmiðli til mánaðarlegt framlag svo við getum haldið áfram að vinna fyrir lesendur, fyrir fólkið í landinu.

Kjarninn varð níu ára í sumar. Þegar hann hóf að taka við frjálsum framlögum þá varð slagorðið „Frjáls fjölmiðill fyrir andvirði kaffibolla“ til og lesendur voru hvattir til að leggja fram í það minnsta upphæð eins kaffibolla á mánuði.

Mikið vatn hefur runnið til sjávar á þeim níu árum sem Kjarninn hefur lifað. Í huga okkar á Kjarnanum hefur þörfin fyrir fjölmiðla sem veita raunverulegt aðhald og taka hlutverk sitt alvarlega aukist til muna.

Við trúum því að Kjarninn skipti máli fyrir samfélagið.

Við trúum því að sjálfstæð og vönduð blaðamennska skipti máli.

Ef þú trúir því sama þá endilega hugsaðu hvort Kjarninn er ekki allavega nokkurra kaffibolla virði á mánuði.

Vertu með okkur í liði. Þitt framlag skiptir máli.

Ritstjórn Kjarnans: Sunna Ósk Logadóttir, Þórður Snær Júlíusson, Erla María Markúsdóttir, Arnar Þór Ingólfsson, Eyrún Magnúsdóttir og Grétar Þór Sigurðsson.


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Bjarni hættir sem forstjóri Orkuveitu Reykjavíkur
Forstjóri Orkuveitu Reykjavíkur, Bjarni Bjarnason, óskaði eftir því á fundi stjórnar Orkuveitu Reykjavíkur að láta af störfum sem forstjóri í mars á næsta ári. Þá verða tólf ár liðin síðan Bjarni tók við forstjórastöðunni.
Kjarninn 26. september 2022
Halla Hrund Logadóttir orkumálastjóri.
Orkumálastýra fer spennt til vinnu á hverjum morgni – Ekki bara dökk ský í loftslagsmálum
„Það sem mun koma okkur á leiðarenda og út úr þessu hættuástandi er heitstrenging þess að vinna saman,“ segir Halla Hrund Logadóttir, forstjóri Orkustofnunar. Koma þurfi hlutunum í verk heima fyrir en ekki síður að beita sér í þágu fátækari ríkja.
Kjarninn 26. september 2022
Þjóðhættir
Þjóðhættir
Þjóðhættir – Hættið þessu fikti strákar!
Kjarninn 26. september 2022
Fyrstu meðalhraðamyndavélarnar hér á landi voru settar upp í fyrra. Ávinningurinn af þeim, í formi lægri slysakostnaðar, er sagður geta verið tífaldur á við kostnaðinn við að halda úti kerfunum.
Meðalhraðaeftirlit gæti verið „arðbærasta“ umferðaröryggismálið
Drög að nýrri umferðaröryggisáætlun stjórnvalda hafa verið birt. Þar segir að innleiðing meðalhraðaeftirlits á vegum landsins gæti talist arðbærasta umferðaröryggisframkvæmdin sem völ er á og að innleiðing slíks eftirlits verði forgangsmál næstu árin.
Kjarninn 26. september 2022
Kallað var eftir auknum kaupmætti í kröfugöngu verkalýðsins 1. maí síðastliðinn.
Kaupmáttur hefur rýrnað um 4,2 prósent á þessu ári og hefur ekki verið minni síðan 2020
Í júní síðastliðnum lauk tólf ára samfelldu skeiði þar sem kaupmáttur launa jókst, sé horft til breytinga milli ára. Á síðasta ári hefur kaupmátturinn himns vegar rýrnað um 1,6 prósent og hefur ekki verið minni síðan í lok árs 2020.
Kjarninn 26. september 2022
Guðmundur Ingi Guðbrandsson er félags- og vinnumarkaðsráðherra.
Vill lengja tímabil endurhæfingarlífeyris úr þremur árum í fimm
Stjórnvöld vilja gera fólki kleift að fá greiddan endurhæfingarlífeyri í lengri tíma en nú er gert ráð fyrir í lögum. Tilgangurinn er að reyna að fækka þeim sem fara á örorku og fjölga þeim sem snúa aftur til vinnu.
Kjarninn 26. september 2022
Tæknivarpið
Tæknivarpið
Tæknivarpið - Google Analytics bann og GTA6 myndbroti lekið
Kjarninn 26. september 2022
„Lukkuriddararnir“ í bakgarðinum
Þrír fyrrverandi þingmenn, fjögur erlend stórfyrirtæki, félag í eigu svokallaðs hrunverja og fólk úr sveitum Vesturlands koma við sögu í frásögn Sunnu Óskar Logadóttur af fundi þar sem vindorkufyrirtæki kynntu áform sín.
Kjarninn 26. september 2022
Meira úr sama flokkiInnlent