Bankarnir hafa ekki lánað meira í einum mánuði frá því fyrir hrun

Byggingageirinn á Íslandi hefur ekki fengið meira lánað frá bönkum innan mánaðar en í maí síðastliðnum, samkvæmt hagtölum Seðlabankans. Útlán til fyrirtækja hafa aldrei verið meiri þrátt fyrir að lánsfé sé sífellt að verða dýrara.

Gríðarlegur uppgangur er í byggingariðnaði um þessar mundir. Hann endurspeglast í stórauknum útlánum til geirans.
Gríðarlegur uppgangur er í byggingariðnaði um þessar mundir. Hann endurspeglast í stórauknum útlánum til geirans.
Auglýsing

Ný útlán til fyr­ir­tækja og heim­ila lands­ins, að frá­dregnum upp- og umfram­greiðsl­um, banka­kerf­is­ins voru 68,1 millj­arðar króna í maí­mán­uði. Það eru mestu nettó útlán banka hér­lendis innan mán­aðar sem birst hafa í hag­tölum Seðla­banka Íslands, sem ná aftur til byrjun árs 2013, en nýjar hag­tölur fyrir banka­kerfið voru birtar í morg­un.

Miðað við stöðu mála í hag­kerf­inu á árunum 2009 og til loka árs 2012, þegar nýju bank­arnir sem voru end­ur­reistir á grunni þeirra sem féllu haustið 2008 voru að hefja starf­semi sína, er úti­lokað að þeir hafi lánað meira innan mán­aðar á því tíma­bil­i. 

Þessi þróun er að eiga sér stað á sama tíma og kostn­aður við lán­tökur hefur stór­aukist, sam­hliða því að stýri­vextir hafa hækkað úr 0,75 í 4,75 pró­sentu­stig á rúmu ári. Á móti kemur að verð­bólga er í hæstu hæð­um, alls 7,6 pró­sent, og raun­vextir á óverð­tryggðum lánum því í flestum til­vikum nei­kvæð­ir.

Mest eru útlánin að aukast til atvinnu­lífs­ins. Í maí­mán­uði lán­uðu kerf­is­lega mik­il­vægu bank­arnir þrír: Lands­bank­inn, Íslands­banki og Arion banki sam­tals 35,4 millj­arða króna til þess að frá­dregnum upp- og umfram­greiðsl­um. Það eru næst­mestu ný útlán til atvinnu­fyr­ir­tækja sem skrá­sett hafa verið í hag­tölum Seðla­bank­ans innan mán­að­ar, en töl­urnar ná aftur til byrjun árs 2013. Eina skiptið sem bank­arnir þrír dældu út fleiri krónum í ný útlán var í ágúst 2018, þegar þeir lán­uðu 37,5 millj­arða króna til fyr­ir­tækja. 

Frá ára­mótum hafa atvinnu­fyr­ir­tæki fengið 115,9 millj­arða króna í ný útlán. Til sam­an­burðar lán­uðu bank­arnir þrír rúm­lega 107 millj­arða króna til fyr­ir­tækja í nýjum útlánum frá maí 2019 og út síð­asta ár, eða á tveimur og hálfu ári. 

Heim­ilin í land­inu fengu 21,5 millj­arð króna að láni frá bönkum í síð­asta mán­uði. ÞAr af voru 20,2 millj­arðar króna teknir í óverð­tryggðum lánum en ein­ungis 734 millj­ónir króna nettó í verð­tryggðum lán­um. Þetta eru þó mestu útlán innan mán­aðar til heim­ila lands­ins það sem af er ári.

Met­mán­uður hjá fyr­ir­tækjum í bygg­ing­ar­starf­semi

Mesta útlána­aukn­ingin í maí var til félaga sem sinna þjón­ustu, sem fengu 25,4 millj­arða króna í ný útlán. Þar af fóru þó 16,6 millj­arðar króna til fast­eigna­fé­laga sem kaupa og reka fast­eign­ir. 

Auglýsing
Útlán til fyr­ir­tækja í bygg­ing­­­ar­­­starf­­­semi og mann­­­virkja­­­gerð hafa líka tekið nokkuð vel við sér á síð­­­­­ustu mán­uð­­­um. Sam­tals hafa verið lán­aðir 25,3 millj­­­arðar króna inn í þann geira frá byrjun nóv­­­em­ber 2021 og út maí síð­­­ast­lið­inn. Þar af var 7,1 millj­arður króna lán­aður til þeirra í síð­asta mán­uði. Ný útlán til bygg­inga­geirans hafa aldrei verið meiri innan mán­aðar sam­kvæmt hag­tölum Seðla­bank­ans, sem ná aftur til byrjun árs 2013. 

Til að setja þá tölu í sam­hengi þá lán­uðu kerf­is­lega mik­il­vægu bank­­­arnir þrír sam­tals 16,5 millj­­­arða króna til fyr­ir­tækja í bygg­ing­­­ar­­­starf­­­semi og mann­­­virkja­­­gerð allt árið 2019, síð­­­asta heila árið fyrir kór­ón­u­veiru­far­ald­­­ur. 

Á árunum 2020 og 2021 voru útlánin til geirans, að frá­­­­­dregnum upp- og umfram­greiðsl­um, hins vegar nei­­­kvæð um 29,7 millj­­­arða króna. Því er um mik­inn við­­­snún­­­ing að ræða. 

Sá við­­­snún­­­ingur er nauð­­­syn­­­legur í ljósi þeirrar stöðu sem ríkir á hús­næð­is­­­mark­aði í dag vegna fram­­boðs­skorts og gríð­­ar­­legra hækk­­ana á hús­næð­is­verð­i. Í gær voru til að mynda birtar nýjar tölur frá Þjóð­skrá sem sýndu að íbúða­verð á höf­uð­­borg­­ar­­svæð­inu hefur ekki hækkað meira á tólf mán­aða tíma­bili síðan árið 2006. Árs­hækk­­un­in, sam­­kvæmt nýbirtri vísi­­tölu íbúða­verðs á höf­uð­­borg­­ar­­svæð­inu fyrir maí­mán­uð, nemur nú 24 pró­­sent­u­stig­um. 

Í skýrslu sem starfs­hópur stjórn­­­valda um aðgerðir og umbætur á hús­næð­is­­­mark­aði kynnti á opnum kynn­ing­­­ar­fundi í síð­­asta mán­uði kom fram að byggja þurfi 35 þús­und íbúðir á næstu tíu árum til að mæta fólks­­fjölg­un. Til við­­bótar þarf að mæta upp­­safn­aðri þörf sem er metin á um 4.500 íbúð­­ir. Bráða­birgða­­mat hag­­deildar Hús­næð­is- og mann­­virkja­­stofn­unar er að það þurfti að byggja 3.500 til 4.000 íbúðir á ári næstu fimm til tíu árin. Hún áætlar að 2.783 nýjar íbúðir komi á mark­að­inn á árinu 2022 og 3.098 íbúðir á árinu 2023. Í skýrsl­unni seg­ir: „Raun­­ger­ist þær áætl­­­anir er ljóst að ekki verður byggt í takt við þörf og líkur til þess að upp­­­söfnuð íbúða­þörf muni aukast sem leitt getur af sér nei­­kvæða þróun og áfram­hald­andi óstöð­ug­­leika á hús­næð­is­­mark­að­i.“

Skiptir Kjarninn þig máli?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við erum til staðar fyrir lesendur og fjöllum um það sem skiptir máli.

Ef Kjarninn skiptir þig máli þá máttu endilega vera með okkur í liði.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Katrín Jakobsdóttir forsætisráðherra.
Engin lagaleg skilgreining til á orðinu kona
Samkvæmt svari frá forsætisráðherra þarf menningar- og viðskiptaráðherra sem „fer með málefni íslenskunnar“ að svara því hverjar orðsifjar nafnorðsins kona séu og hver málfræðileg merking orðsins sé.
Kjarninn 30. júní 2022
Lárus Blöndal, stjórnarformaður Bankasýslu ríkisins, og Jón Gunnar Jónsson, forstjóri stofnunarinnar.
Bankasýslan borgaði LOGOS 6,2 milljónir og lét Morgunblaðið fá upplýsingar fyrirfram
Bankasýslan sendi Morgunblaðinu einum fjölmiðla fyrirfram tilkynningu um að lögfræðilegur ráðgjafi hennar hefði komist að þeirri niðurstöðu að jafnræðis hafi verið gætt við sölu á hlut ríkisins í Íslandsbanka.
Kjarninn 30. júní 2022
Til þess að komast ferða sinna þurfa Íslendingar að borga 85 prósentum meira heldur en íbúar í löndum Evrópusambandsins gera að meðaltali.
Samgöngukostnaður hvergi hærri í Evrópu en á Íslandi
Norðurlöndin raða sér í efstu sæti á lista þeirra landa í Evrópu þar sem samgöngukostnaður er mestur. Verð á gistingu, mat, fötum og skóm er hærra hér á landi en víðast hvar annars staðar í álfunni.
Kjarninn 30. júní 2022
Ríkið þurfi að kortleggja á hverjum loftslagsskattarnir lenda
Upplýsingar liggja ekki fyrir í dag um það hvernig byrðar af loftslagssköttum dreifast um samfélagið. Í greinargerð frá Loftslagsráði segir að stjórnvöld þurfi að vinna slíka greiningu, vilji þau hafa yfirsýn yfir áhrif skattanna.
Kjarninn 30. júní 2022
Í frumdrögum að fyrstu lotu Borgarlínu var Suðurlandsbrautin teiknuð upp með þessum hætti. Umferðarskipulag götunnar er enn óútkljáð, og sannarlega ekki óumdeilt.
Borgarlínubreytingar á Suðurlandsbraut strjúka fasteignaeigendum öfugt
Nokkrir eigendur fasteigna við Suðurlandsbraut segja að það verði þeim til tjóns ef akreinum undir almenna umferð og bílastæðum við Suðurlandsbraut verði fækkað. Unnið er að deiliskipulagstillögum vegna Borgarlínu.
Kjarninn 30. júní 2022
Í austurvegi
Í austurvegi
Í austurvegi – Einlæg gjöf en smáræði 千里送鹅毛
Kjarninn 30. júní 2022
Úlfar Þormóðsson
Taglhnýtingar þétta raðirnar
Kjarninn 30. júní 2022
Viðbragðsaðilar og vegfarendur á vettvangi aðfaranótt sunnudags. 22 unglingar létust á Enyobeni-kránni.
Hvers vegna dóu börn á bar?
Meðvitundarlaus ungmenni á bar. Þannig hljómaði útkall til lögreglu í borginni East London í Suður-Afríku aðfaranótt sunnudags. Ýmsar sögur fóru á kreik. Var eitrað fyrir þeim? Og hvað í ósköpunum voru unglingar – börn – að gera á bar?
Kjarninn 30. júní 2022
Meira úr sama flokkiInnlent