Breyta áformum og þyrma Straumstjörnum

Vegagerðin ákvað á síðustu metrum umhverfismats að endurskoða veghönnun við tvöföldun síðasta kafla Reykjanesbrautar. Straumstjörnum, sem eru einstakar á heimsvísu, verður ekki raskað.

Straumsvík og Straumstjarnir eru á náttúruminjaskrá.
Straumsvík og Straumstjarnir eru á náttúruminjaskrá.
Auglýsing

Ekki verður þrengt að Straum­stjörnum umfram það sem þegar hefur verið gert við tvö­földun síð­asta kafla Reykja­nes­braut­ar. Í tjörn­unum við Straums­vík gætir sjáv­ar­falla í fersku vatni og eiga þær sér fáar líkar á jörð­inni. Á þetta lögðu Haf­rann­sókn­ar­stofn­un, Nátt­úru­fræði­stofnun og Umhverf­is­stofnun áherslu í umsögnum sínum í umhverf­is­mats­ferli hinnar fyr­ir­hug­uðu fram­kvæmdar Vega­gerð­ar­innar og bentu á nei­kvæð áhrif sem hún myndi hafa á líf­ríki og ásýnt tjarn­anna. Ákvað Vega­gerðin í kjöl­farið að end­ur­skoða veg­hönn­un­ina á þessum kafla.

T­veir val­kostir voru kynntir í frum­mats­skýrslu sem aug­lýst í var í sumar og í báðum þeirra var gert ráð fyrir því að þrengt yrði að tjörn­un­um. Frá þessu hefur nú verið horfið í end­an­legri mats­skýrslu stofn­un­ar­innar og verður ekki farið með vegi, hjóla- eða göngu­stíga út í tjarn­irnar líkt og lagt var til áður. Núver­andi vegur hefur þegar þrengt mikið að tjörn­unum en með tvö­földun hans verður þeim ekki raskað umfram það sem þegar hefur verið gert.

Í mats­skýrslu Vega­gerð­ar­innar segir að „í ljósi ein­dreg­innar áherslu Haf­rann­sókna­stofn­unar og fleiri aðila á að þrengja ekki að fjöru­svæði Straum­stjarna“ ásamt athuga­semdum ISAL er varða öryggi gang­andi og hjólandi, hafi verið ákveðið að end­ur­skoða veg­hönn­un­ina á þessum kafla. Hingað til hafi hönnun mið­ast við að koma tvö­földun Reykja­nes­brautar fyrir á núver­andi brú við Straums­vík. Svig­rúm til að koma veg­lín­unni frá Straum­stjörnum var því ekki til staðar auk þess sem gert var ráð fyrir bráða­birgða­teng­ingu við Straum frá hring­torgi við ISAL.

Auglýsing

Breytt veg­hönnun hefur í för með sér að brúin við Straums­vík verður breikkuð til að koma akbrautum fyrir auk þess sem sér­stökum und­ir­göngum fyrir göngu- og hjóla­stíg verður bætt við til hliðar við akst­urs­göng­in. Með því er unnt að sveigja veg­lín­una meira til suð­urs sem skapar rými fyrir aðrein frá ISAL til vest­urs án þess að fara út í Straum­stjarn­ir. Þá hefur verið ákveðið að gera und­ir­göng fyrir gang­andi og hjólandi á móts við Straum og tengja þau stíga­kerfi Hafn­ar­fjarðar sem nú er í deiliskipu­lags­ferli.

Skipu­lags­stofnun hefur gefið álit sitt vegna áforma Vega­gerð­ar­innar um breikkun Reykja­nes­brautar frá Krýsu­vík­ur­vegi að Hvassa­hrauni í Hafn­ar­firði. Í álit­inu er breyttum áformum Vega­gerð­ar­innar fagn­að, ákvörð­unin sögð jákvæð og til þess fallin að draga veru­lega úr umhverf­is­á­hrifum fyr­ir­hug­aðar fram­kvæmdar að því marki að áhrif á tjarnir og vatna­líf eru ekki lík­leg til að verða nei­kvæð.

Ný veghönnun vegamóta við ISAL ásamt undirgöngum fyrir gangandi og hjólandi á móts við Straum skapar tækifæri á að forða Straumstjörnum frá frekara raski. Mynd: Úr matsskýrsu Vegagerðarinnar

Stofn­unin leggur ríka áherslu á að brýnt verði fyrir verk­tökum í útboðs­gögnum að tjörn­unum verði á engan hátt rask­að. Skipu­lags­stofnun telur líka að Vega­gerðin hafi sýnt fram á að fyr­ir­huguð veglagn­ing muni ekki hindra grunn­vatns­rennsli til tjarn­anna og að „ferska grunn­vatnið og jarð­sjór­inn undir muni áfram sveifl­ast í takt við sjáv­ar­föll og grunn­vatns­ins“.

Skipu­lags­stofnun telur að mats­skýrsla Vega­gerð­ar­innar upp­fylli skil­yrði laga og reglu­gerðar um mat á umhverf­is­á­hrif­um. Um er að ræða breikkun Reykja­nes­brautar í Hafn­ar­firði frá Krýsu­vík­ur­vegi að enda fjög­urra akreina braut­ar­innar við Hvassa­hraun vestan Straums­víkur á um 5,6 km kafla í 2+2 aðskildar akrein­ar. Þá er fyr­ir­hugað að breyta mis­lægum vega­mótum við álverið í Straums­vík, byggja mis­læg vega­mót við Rauða­mel, útbúa veg­teng­ingu að Álhellu og teng­ingu að dælu- og hreinsi­stöð austan Straums­vík­ur. Til­gangur og mark­mið fram­kvæmd­ar­innar er fyrst og fremst að auka umferð­ar­ör­yggi og greið­færni.

Vernd­uðum hraunum raskað

Um er að ræða umfangs­miklar fram­kvæmd­ir, segir í áliti Skipu­lags­stofn­un­ar, en áhrifa­svæði þeirra hefur mis­mikið gildi með til­liti til nátt­úru­fars. Við fyr­ir­hug­aðar fram­kvæmdir mun hraunum sem njóta sér­stakrar verndar sam­kvæmt lögum um nátt­úru­vernd verða raskað en stofn­unin segir ljóst að þeim hafi verið raskað nú þegar vegna núver­andi vegar og ýmissa ann­arra fram­kvæmda en í mis­miklum mæli þó.

Stofn­unin telur tals­verð nei­kvæð áhrif verða vegna vega­fram­kvæmda á Hrúta­gjár­dyngju­hraun sem hafi hátt vernd­ar­gildi. „Mik­il­vægt er að raski verði haldið í algjöru lág­marki og að breidd fram­kvæmda- og örygg­is­svæðis verði skil­greint eins þröngt og kostur er í sam­ráði við Umhverf­is­stofn­un,“ segir í áliti Skipu­lags­stofn­un­ar. Þar er bent á að bæði Skúla­túns­hraun og Kapellu­hraun séu nú þegar mikið röskuð og áhrif veglagn­ingar því nokkuð nei­kvæð.

Blátoppa er sjaldgæf grastegund á válista. Útbreiðsla hennar er að mestu bundin við Suðvesturland og finnst vart utan þess. Mynd: Olga Kolbrún Vilmundardóttir/Náttúrufræðistofnun

Lands­lag og ásýnd svæð­is­ins ein­kenn­ist af hraunum einkum á vest­ur­hluta fram­kvæmda­svæð­is­ins sem eru að mestu óröskuð fyrir utan núver­andi veg. Umhverfi austar á fram­kvæmda­svæði ein­kenn­ist hins vegar af rösk­uðum svæðum og mann­virkj­um. Áhrif fyr­ir­hug­aðra fram­kvæmda á ásýnd svæð­is­ins eru því í meg­in­at­riðum svipuð og á jarð­mynd­anir og munu áhrif svo umfangs­mik­illa fram­kvæmda verða tals­vert nei­kvæð á vest­ari hluta en óveru­leg á eystri hluta í nágrenni álvers­ins og iðn­að­ar­svæð­is­ins. Skipu­lags­stofnun telur að umfang nei­kvæðra áhrif til lengri tíma litið fari eftir því hvernig til tekst með frá­gang og leggur stofn­unin áherslu á mik­il­vægi þess að dregið verði eins og kostur er úr umfangi sker­inga og örygg­is­svæða utan veg­ar­ins.

Áforma að færa blátoppu í öruggt skjól

Órösk­uðu hraunin eru mosa- og kjarri­vaxin og óhjá­kvæmi­lega mun sá gróður raskast innan fram­kvæmda­svæð­is­ins en slíkar vist­gerðir hafa miðl­ungs til mjög hátt vernd­ar­gildi. Auk þess er hætta á að teg­undir á válista kunni að verða fyrir raski. Ein þeirra, blátoppa, vex á svæð­inu og bendir Vega­gerðin í mats­skýrslu sinni á þá mögu­legu mót­væg­is­að­gerð að flytja þær út fyrir fram­kvæmda­svæð­ið. Nátt­úru­fræði­stofnun tekur undir þennan til­flutn­ing en segir að erfitt geti reynst að flytja fer­lauf­ung eða burkna­teg­undir líkt og Vega­gerðin leggur einnig til.

Skiptir Kjarninn þig máli?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við erum til staðar fyrir lesendur og fjöllum um það sem skiptir máli.

Ef Kjarninn skiptir þig máli þá máttu endilega vera með okkur í liði.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Úlfar Þormóðsson
Uppvakningar
Kjarninn 25. júní 2022
Ingrid Kuhlman
Að hlakka til einhvers er næstum jafn gott og að upplifa það
Kjarninn 25. júní 2022
Niðurhal Íslendinga stóreykst milli ára
Íslendingar notuðu 25 prósent meira gagnamagn á farsímaneti í fyrra en árið áður og 21 prósent meira gagnamagn í gegnum fastanet. Tæplega 76 prósent notenda á fastaneti eru nú með ljósleiðaratengingu, en þeir voru þriðjungur 2016.
Kjarninn 25. júní 2022
Af kosningavöku Framsóknarflokksins í fyrrahaust.
Framsókn hirti kjósendur í stórum stíl frá hinum stjórnarflokkunum og Miðflokki
Fylgisaukning Framsóknar í síðustu kosningum var tekin frá samstarfsflokkunum í ríkisstjórn og klofningsflokki. Átta hverjum tíu kjósendum Sjálfstæðisflokks voru úr kjarnafylginu. Framboð Sósíalista hafði neikvæð áhrif á fylgi Vinstri græna og Pírata.
Kjarninn 25. júní 2022
Hraðtíska nær nýjum hæðum með tilkomu tískurisans Shein
Kínverska fatafyrirtækið Shein hefur vaxið gríðarlega á undanförnum árum og er í dag eitt stærsta tískuvörufyrirtæki í heimi. Umhverfissinnar benda á að fötin séu úr svo litlum gæðum að oft séu þau aðeins notuð í eitt skipti áður en þau enda í ruslinu.
Kjarninn 25. júní 2022
Auður Önnu Magnúsdóttir
Af hverju nýta Íslendingar raforkuna sína svo illa?
Kjarninn 25. júní 2022
Sjö molar um seðlabankavexti úti í heimi
Verðbólga veldur því að vaxtalækkanir faraldursins eru að ganga til baka, víðar en hér á Íslandi. Kjarninn tók saman nokkra fróðleiksmola um þróun mála í ríkjum bæði nær og fjær.
Kjarninn 25. júní 2022
Flokkur Sigurðar Inga Jóhannssonar andar ofan í hálsmál flokks Bjarna Benediktssonar samkvæmt síðustu könnunum.
Framsókn mælist næstum jafn stór og Sjálfstæðisflokkurinn
Stjórnarflokkarnir hafa tapað umtalsverðu fylgi á kjörtímabilinu. Sjálfstæðisflokkurinn nær mun verr til fólks undir fertugu en annarra á meðan að Framsókn nýtur mikilla vinsælda þar. Vinstri græn mælast með þriðjungi minna fylgi en í síðustu kosningum.
Kjarninn 24. júní 2022
Meira úr sama flokkiInnlent