Byggingin „lík virki“ og skýringarmyndir „fráhrindandi“

Skipulagsfulltrúi fellst ekki á að færa og snúa gömlu húsi á Bræðraborgarstíg, segir gólfsíða glugga áformaðrar nýbyggingar „einhæfa“, „stóreflis“ kvisti eins og húshlið að ryðjast upp á þak og framkomnar skýringarmyndir „fráhrindandi og kaldar“.

Horft frá bakgarði til vesturs.
Horft frá bakgarði til vesturs.
Auglýsing

Til­laga sem Yrki arki­tektar ehf. unnu fyrir Þorpið vist­fé­lag um upp­bygg­ingu á Bræðra­borg­ar­stíg 1 og 3 dregur upp mynd af „inn­hverfri“ bygg­ingu sem er „lík virki sem hrindir frá sér umhverf­in­u“. Útfærsla bygg­inga er bæði „um­fangs­mikil og nokkuð fram­andi“ með til­liti til byggða­mynsturs í gamla Vest­ur­bænum og þyrfti að opna sig mun betur út í umhverfið og sam­fé­lag­ið. Ekki er aug­ljóst að fall­ast á sam­ein­ingu lóð­anna tveggja og nauð­syn­legt er að vinna heild­ar­deiliskipu­lag yfir reit­inn á kostnað fram­kvæmda­að­ila.

Auglýsing

Þetta er meðal þess sem fram kemur í umsögn skipu­lags­full­trúa Reykja­víkur frá því um miðjan júní vegna fyr­ir­spurnar fram­kvæmda­að­ila um áform­aða upp­bygg­ingu á reitn­um. Kveikt var í horn­hús­inu að Bræðra­borg­ar­stíg 1 í fyrra­sumar með þeim afleið­ingum að þrjár ungar mann­eskjur sem þar bjuggu lét­ust. Um mann­skæð­asta elds­voða í sögu höf­uð­borg­ar­innar er að ræða.

Þá var húsið sem og Bræðra­borg­ar­stígur 3 í eigu fyr­ir­tæk­is­ins HD verks en um síð­ustu ára­mót keypti Þorpið vist­fé­lag þau með fyr­ir­ætl­unum um að sam­eina lóð­irnar og þróa innan þeirra BabaYaga-­systra­fjöl­býli að erlendri fyr­ir­mynd – sam­býli eldri kvenna sem vilja minnka við sig og sækja styrk í félags­legt sam­lag.

Þorpið hefur tví­vegis kynnt til­lögur að upp­bygg­ing­unni í formi fyr­ir­spurna til skipu­lags­full­trúa borg­ar­inn­ar, fyrst í des­em­ber í fyrra og aftur síð­asta vor. Í þeirri fyrri var kynnt áætlun um 26 íbúðir en í þeirri seinni 23 auk stórrar sam­eign­ar. Gert er ráð fyrir þyrp­ingu sam­fastra húsa á tveimur til fjórum hæðum auk ris­hæða á sam­einaðri lóð með lok­uðum bak­garði. Bygg­ing­ar­magn yrði aukið umtals­vert frá því sem var. Í síð­ustu viku sendu yfir 50 nágrannar sam­eig­in­lega áskorun til yfir­valda um að borgin eign­ist lóð­irnar og útvegi fram­kvæmda­að­ila aðra í stað­inn sem hæfi svo miklu bygg­ing­ar­magni. Vilja nágrann­arnir að byggt verði á lóð­unum af virð­ingu við fórn­ar­lömb brun­ans og í takti við hin sér­stæðu timb­ur­hús á svæð­inu. Vegna þeirra frétta óskaði Kjarn­inn eftir að fá sendar umsagnir skipu­lags­full­trúa um hina áform­uðu upp­bygg­ingu á lóð­un­um.

Lóðir númer 1 og 3 við Bræðraborgarstíg markaðar gulri útlínu.

Í seinni umsögn skipu­lags­full­trúa um til­lög­urn­ar, sem Ingvar Jón Bates Gísla­son arki­tekt vann fyrir hönd emb­ætt­is­ins, er farið yfir fjöl­mörg atriði sem þarf að hafa í huga við upp­bygg­ingu í gömlu og grónu hverfi sem auk þess nýtur verndar í aðal­skipu­lagi. Ígrunda þurfi slík áform út frá byggð­ar­mynstri, sér­kennum jafnt sem fag­ur­fræði­legum ein­kennum og jafn­framt hug­leiða mögu­legt for­dæm­is­gildi til­lög­unn­ar. „Al­mennt er mik­il­vægt að farið sé var­lega í breyt­ingar á hverri lóð svo sátt sé um í hverf­in­u.“

Þá eru gerðar fjöl­margar athuga­semdir við útlit hús­anna eins og það birt­ist í til­lög­unni, m.a. að ný tengi­bygg­ing með fram Bræðra­borg­ar­stígnum sé það stór að vart megi sjá upp­brot mis­mun­andi húsa og að skýr­ing­ar­myndir virki „fremur kaldar og frá­hrind­and­i“.

Einnig er bent á að þrátt fyrir lít­il­lega fækkun íbúða­ein­inga frá fyrri til­lögu, sem skipu­lags­full­trúi gaf umsögn um í jan­ú­ar, séu „nú­ver­andi hug­myndir um upp­bygg­ingu innan lóð­anna full umfangs­miklar að teknu til­liti til nágrenn­is­ins og byggða­mynstur­s“.

(T.v.) Bræðraborgarstígur nr.1 og nr.3 til suðurs 5. janúar 2021. Uppfærð tillaga hönnuða til hægri.

Til­laga Yrkis arki­tekta fyrir Þorpið vist­fé­lag gerir ráð fyrir nýrri horn­bygg­ingu á lóð Bræðra­borg­ar­stígs 1 í sam­felldu L-laga formi. „Ekki er að sjá að ætl­unin sé að byggja upp fyrrum tví­lyft timb­ur­hús með risi frá 1906 með horn­sneið­ingu, á horni Vest­ur­götu og Bræðra­borg­ar­stígs þrátt fyrir ábend­ingu skipu­lags­full­trúa þar um í fyrri umsögn, heldur byggja nútíma­legt hús, í raun eina nýbygg­ing­u,“ segir í umsögn skipu­lags­full­trúa. Sam­kvæmt til­lög­unni skarti nýbygg­ingin „stór­eflis kvistum sem skera sig mjög úr umhverf­inu og má með nokkrum rétti spyrja hvort um kvisti sé að ræða eða hvort sjálfar hús­hlið­arnar ryðj­ist upp á þak. Gólf­síðir gluggar í reglu­legri end­ur­tekn­ingu auka mjög á fram­and­leika við ríkj­andi byggða­mynstur á reitnum og hús gegnt nýbygg­ing­unn­i.“

Ekki er fall­ist á slíka ein­hæfni og lagt til að glugga­form taki mið af eldri byggð – að þau sýni til­breyt­ingu bæði í stærð og gerð. Stærð og form ein­stak­lings­í­búða taki mið af sér­hverju upp­broti hús­hliða „í stað fjöl­föld­unar íbúð­anna líkt og um nýja íbúða­blokk í nýju hverfi væri að ræða“.

Að mati skipu­lags­full­trúa verða hönn­uðir að rýna betur í leið­bein­ingar hans varð­andi stærðir og útlit nýbygg­inga með til­liti til stærðar og ald­urs húsa í næsta nágrenni.

Ásýnd byggðar séð frá Ránargötu til norðurs samkvæmt tillögu hönnuða. Á myndinni er búið að færa húsið að Bræðraborgarstíg 3 að lóðamörkum hornhússins. Mynd: Yrki

Þá gera til­lög­urnar ráð fyrir að húsið á Bræðra­borg­ar­stíg 3 verði „fært nær upp­runa­legu horfi” og hækkað um eina hæð. Í seinni til­lög­unni er að auki gert ráð fyrir að snúa hús­inu og flytja það innan lóð­ar, þétt að lóða­mörkum húss­ins að Bræðra­borg­ar­stíg 5.

Skipu­lags­full­trúi tekur jákvætt í hug­myndir hönn­uða að end­ur­byggja húsið í upp­runa­legri mynd með alda­móta­gluggum og hækka það með bygg­ingu kjall­ara. Hann fellst hins vegar ekki á að það verði fært innan lóð­ar­innar og því snú­ið. Hann segir það enn fremur verða að telj­ast „djarfa hug­mynd“ að bjóða upp á færslu húss og leggja við lóða­mörk nágranna að því er virð­ist án sam­ráðs við þá.

Á skýr­ing­ar­myndum hönn­uða má sjá að í lok­uðum bak­garði er gert ráð fyrir tölu­verðri notkun vænt­an­legra íbúa sam­lags­ins, svo sem aðstöðu undir útisnúrur frá þvotta­húsi, græn­met­is­garð og sól­ar­svæði, auk heits pott­ar, sem eru allt áhuga­verðar hug­myndir að mati skipu­lags­full­trúa.

Útfærsla á stærð bak­garðs­ins er hins vegar „nokkuð tak­mörkuð og aflok­uð“ segir í umsögn skipu­lags­full­trúa sem helgist af því bygg­ing­ar­magni sem til­lagan geri ráð fyr­ir. Huga þurfi því „vel að því við frek­ari útfærslu bygg­ing­ar­reits­ins að draga úr bygg­ing­ar­magn­i“.

Svona sjá hönnuðirnir útlit neðsta hluta Bræðraborgarstígsins fyrir sér. Mynd: Yrki

Innan reits­ins Stýri­manna­stígur – Vest­ur­gata – Bræðra­borg­ar­stígur – Rán­ar­gata, sem umræddar lóðir eru inn­an, eru þegar sam­tals 28 íbúðir á 14 lóð­um. Núver­andi með­al­nýt­ing­ar­hlut­fall innan reits­ins er 0,8. Í fyrri til­lögu Yrki arki­tekta kom fram að nýt­ing­ar­hlut­fall innan lóð­anna tveggja yrði 1,9. Horfið var svo frá því að gera kjall­ara þar sem sprengja þyrfti klöpp og fór það þá upp í 2,32. Miðað við bygg­ing­ar­magn sam­kvæmt seinni til­lög­unni yrði hlut­fallið í 2,29.

Í umsögn­inni er bent á að af upp­færðri til­lögu höf­unda megi ráða að á meðal ávinn­ings við sam­ein­ingu lóða sé að upp­færa eina stór­bygg­ingu í sömu hæð frá til­teknum við­mið­un­arfleti þvert á lóð­irn­ar. Á þetta fellst skipu­lags­full­trúi ekki og bendir á að í dag „stall­ist“ húsin milli lóð­anna eftir lands­lag­inu „sem byggir með afger­andi hætti undir þá til­finn­ingu að hús­in, sam­kvæmt núver­andi horfi, aðlag­ast umhverf­inu með áreynslu­lausum hætt­i“.

Teikning sem sýnir skipulag fjórðu hæðar húsaþyrpingarinnar. Mynd: Yrki

Skipu­lags­full­trúi bendir á að borg­ar­vernd­ar­stefna gild­andi aðal­skipu­lags geri götum og torgum hátt undir höfði, m.a. við end­ur­reisn eða end­ur­gerð þeirra. Vest­ur­gatan nr. 1 við Bræðra­borg­ar­stíg sé ein þeirra. „Al­mennt má segja að sá er mætir á reit sem þennan með fjöl­breyttu byggða­mynstri með það að mark­miði að byggja upp og bæta við, skal horfa til þess sem var og jafn­framt gæta þess að lofta um ef boðið er upp á aukið bygg­ing­ar­magn.“

Í umsögn hans um til­lögur að upp­bygg­ingu á lóðum 1 og 3 við Bræðra­borg­ar­stíg segir svo: „Hönn­uðir eru hvattir til að sýna fram á meira sann­fær­andi nýja bygg­ing­ar­list sem bland­ast betur við það gamla.“

Skiptir Kjarninn þig máli?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við erum til staðar fyrir lesendur og fjöllum um það sem skiptir máli.

Ef Kjarninn skiptir þig máli þá máttu endilega vera með okkur í liði.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Spennan magnast fyrir 70 ára krýningarafmæli Elísabetar Englandsdrottningar sem fagnað verður með ýmsum hætti 2. - 5. júní.
Konungssinnar eyða mörgum milljörðum í varning vegna krýningarafmælis drottningar
Áætlað er að Bretar muni eyða yfir 60 milljörðum króna í konunglegan varning vegna krýningarafmælis drottningar sem haldið verður upp á með fjögurra daga hátíðarhöldum. Tebollar, diskar með gyllingu og spiladósir eru meðal konunglegra muna sem rjúka út.
Kjarninn 29. maí 2022
Claus Hjort Frederiksen verður ekki ákærður, að minnsta kosti ekki meðan hann er þingmaður.
Fyrrverandi ráðherra slapp fyrir horn
Claus Hjort Frederiksen þingmaður og fyrrverandi ráðherra í ríkisstjórn Danmerkur slapp fyrir horn þegar danska þingið felldi tillögu um að afnema þinghelgi hans. Ríkisstjórn og ríkislögmaður vildu ákæra Claus Hjort fyrir landráð.
Kjarninn 29. maí 2022
Þórdís Lóa Þórhallsdóttir, Einar Þorsteinsson, Dóra Björt Guðjónsdóttir og Dagur B. Eggertsson funda stíft þessa dagana.
Nýr meirihluti verði klár í slaginn áður en fyrsti borgarstjórnarfundur hefst
Viðræður um myndun meirihluta í Reykjavík hafa staðið yfir í fjóra daga en Samfylkingin, Framsóknarflokkur, Píratar og Viðreisn stefna að því að ljúka þeim áður en fyrsti borgarstjórnarfundur kjörtímabilsins verður settur þann 7. júní næstkomandi.
Kjarninn 28. maí 2022
Örn Bárður Jónsson
Um Pútín, fáveldi og fasisma
Kjarninn 28. maí 2022
Mikið er lánað til byggingafyrirtækja um þessar mundir. Áætlað er að það þurfi að byggja 35 þúsund íbúðir á Íslandi á næstu tíu árum.
Bankar lánuðu fyrirtækjum meira á tveimur mánuðum en þeir gerðu samtals 2020 og 2021
Ný útlán, að frádregnum upp- og umframgreiðslum, þriggja stærstu banka landsins til fyrirtækja voru 80,5 milljarðar króna á fyrstu fjórum mánuðum ársins. Gríðarleg aukning hefur orðið á lánum til fasteignafélaga og þeirra sem starfa í byggingarstarfsemi.
Kjarninn 28. maí 2022
Icelandair beri að framfylgja ákvörðunum stjórnvalda bóki þau flug fyrir umsækjendur um alþjóðlega vernd
Icelandair svarar því ekki hvort flugfélagið muni flytja þá umsækjendur um alþjóðlega vernd sem til stendur að vísa úr landi á næstunni. Því sé ekki heimilt að svara fyrir hönd viðskiptavina sinna um möguleg eða fyrirhuguð flug.
Kjarninn 28. maí 2022
Ásgeir Jónsson seðlabankastjóri.
Seðlabankinn segist ekki þurfa að svara fyrir félag sem hann átti vegna þess að því hefur verið slitið
Það er niðurstaða Seðlabanka Íslands að hann þurfi ekki að afhenda upplýsingar um ráðstöfun hundruð milljarða króna eigna út úr ESÍ, fjárfestingarleið bankans og stöðugleikasamninga sem gerðir voru við kröfuhafa föllnu bankanna.
Kjarninn 28. maí 2022
Morgunblaðssamstæðan frestaði greiðslu á launatengdum gjöldum upp á 193 milljónir
Stjórnvöld buðu fyrirtækjum sem eftir því sóttust að fresta greiðslu launatengdra gjalda vaxtalaust í nokkur ár þegar kórónuveirufaraldurinn skall á. Morgunblaðssamstæðan nýtti þetta úrræði og þarf að greiða 193 milljónir til baka í ríkissjóð til 2026.
Kjarninn 28. maí 2022
Meira úr sama flokkiInnlent