Ferðaþjónustan alls ekki einróma um hvernig best sé að nýta hálendið

Um 45 prósent svarenda í nýrri rannsókn á sýn ferðaþjónustunnar á nýtingu hálendisins voru andvígir stofnun hálendisþjóðgarðs en um 40 prósent studdu hana. Þeir sem nýta hálendið í starfsemi sinni voru neikvæðari gagnvart fyrirhuguðum garði en aðrir.

Víðerni og lítt spillt náttúra eru mikilvæg auðlind fyrir ferðaþjónustuna og er því spáð að verðmæti slíks umhverfis eigi eftir að aukast á næstu áratugum.
Víðerni og lítt spillt náttúra eru mikilvæg auðlind fyrir ferðaþjónustuna og er því spáð að verðmæti slíks umhverfis eigi eftir að aukast á næstu áratugum.
Auglýsing

Af nýrri rann­sókn á sýn ferða­þjón­ust­unnar til nýt­ingar hálend­is­ins „má vera ljóst að ferða­þjón­ustan er alls ekki ein­róma varð­andi það hvernig best er að nýta mið­há­lend­ið,“ segja höf­undar í sam­an­tekt á nið­ur­stöð­um. „Má ætla að sjón­ar­miðin stjórn­ist meðal ann­ars af tíð­ar­and­anum og þeirri orð­ræðu sem er í gangi í þjóð­fé­lag­inu, sem og ólíkri nátt­úru­sýn fólks almennt og hug­myndum um hvort eigi að nýta nátt­úr­una af hóf­semd eða af áfergju. Almennt má þó segja að ferða­þjón­ustan telji mið­há­lendið mik­il­væga auð­lind fyrir grein­ina og til að svo verði áfram verði að nýta það og byggja þar upp inn­viði af hóf­semd, virð­ingu og skyn­sem­i.“

Aðal­höf­undur rann­sókn­ar­innar er Anna Dóra Sæþórs­dótt­ir, pró­fessor í ferða­mála­fræði við Háskóla Íslands og það er land- og ferða­mála­fræði­stofa líf- og umhverf­is­vís­inda­deildar Háskóla Íslands sem gefur hana út. Rann­sóknin var styrkt af umhverf­is- og auð­linda­ráðu­neyt­inu og verk­efna­stjórn 4. áfanga ramma­á­ætl­un­ar.

Auglýsing

Mark­mið rann­sókn­ar­innar var að varpa ljósi á sýn ferða­þjón­ust­unnar á nýt­ingu mið­há­lend­is­ins. Ann­ars vegar var gerð net­könnun meðal allra ferða­skrif­stofa og ferða­sala dags­ferða hér á landi sem eru með leyfi frá Ferða­mála­stofu og feng­ust svör frá 382 aðilum sem er um 40 pró­sent svar­hlut­fall. Hins vegar voru tekin við­töl við 47 manns sem starfa hjá ferða­þjón­ustu­fyr­ir­tækjum víðs vegar um land­ið. Af þeim sem tóku þátt í net­könn­un­inni störf­uðu 59 pró­sent hjá fyr­ir­tækjum sem skipu­lögðu ferðir á mið­há­lend­inu og algeng­ast var að þeir byðu upp á jeppa­ferð­ir.

Nið­ur­stöð­urnar sýndu að flestir ferða­þjón­ustu­að­il­ar, jafn­vel þeir sem bjóða ekki upp á ferðir á hálend­inu, töldu mið­há­lendið hafa mikið aðdrátt­ar­afl fyrir við­skipta­vini sína. Aðdrátt­ar­aflið var fyrst og fremst talið fel­ast í nátt­úru­legu yfir­bragði svæð­is­ins, ósnort­inni nátt­úru, víð­ern­um, tak­mörk­uðum mann­virkjum og fámenni. Jafn­framt kom fram að margir töldu mið­há­lendið ekki eiga að vera fyrir hvaða ferða­menn sem er heldur sé það meira „spari“ (exclusi­ve) áfanga­staður fyrir þá sem gera miklar kröfur til umhverf­is­ins og eru til­búnir til að leggja á sig að ferð­ast um erf­iða vegi og sætta sig við tak­mark­aða þjón­ustu. Meiri­hluti svar­enda net­könn­un­ar­innar taldi einnig að hálendið væri mik­il­vægt fyrir íslenska ferða­þjón­ustu og að gildi þess myndi aukast enn frekar á næstu árum. Könn­unin leiddi jafn­framt í ljós að suð­ur­hluti mið­há­lend­is­ins, sér í lagi Land­manna­laugar og Þórs­mörk, er mest nýttur af fyr­ir­tækj­unum en einnig eru Kerl­ing­ar­fjöll, Lang­jök­ull, Askja og Vatna­jök­ull mikið nýtt.

Öfærufoss. Mynd: Vatnajökulsþjóðgarður

Almennt töldu svar­endur að upp­bygg­ing inn­viða á mið­há­lend­inu ætti að vera hóf­leg og í sátt við nátt­úr­una. Við­mæl­endum fannst mik­il­væg­ast að fjölga sal­ernum og merktum göngu­leið­um, sér­stak­lega á fjöl­sóttum ferða­manna­stöð­um. Rúm­lega 60 pró­sentum þótti æski­legt að fjölga fjalla­skál­um. Um helm­ingur taldi núver­andi fjölda gesta­stofa, veit­inga­sölu og hót­ela á mið­há­lend­inu við­eig­andi. Um 20 pró­sent töldu að fjölga mætti hót­elum á hálend­inu. Aftur á móti taldi fjórð­ungur að hótel á mið­há­lend­inu ættu að vera færri en nú er.

Í sér­stökum hluta net­könn­un­ar­innar voru svar­endur beðnir um að til­greina hvort eða hvaða ein­stök svæði innan hálend­is­ins þyrftu á frek­ari innviðum að halda. Þátt­tak­endur voru almennt þeirrar skoð­unar að inn­viðir á mið­há­lend­inu ættu að vera tak­mark­aðir og ein­fald­ir. Fyrst og fremst var talið að bæta þyrfti inn­viði á vin­sælum ferða­manna­stöðum og voru Hvera­vell­ir, Askja, Land­manna­laug­ar, Þjórs­ár­dal­ur, Sprengi­sandur og Lónsör­æfi sér­stak­lega nefnd.

Vondir vegir skapa óbyggð­ar­upp­lifun

Um helm­ingur svar­enda taldi mik­il­vægt að vegir á hálend­inu fengju betra við­hald. Um þriðj­ungur taldi að Kjal­vegur og Sprengisands­leið ættu að vera í núver­andi ástandi og tæpur helm­ingur taldi æski­legt að Fjalla­baks­leið og aðrir vegir á mið­há­lend­inu væru áfram eins og þeir eru. Fáir vilja upp­byggða vegi eða bundið slit­lag á hálend­inu. Var það ann­ars vegar vegna þess að „vondir veg­ir“ sköp­uðu hluta af óbyggða­upp­lifun­inni sem ferða­menn eru að sækj­ast eftir og hins vegar vegna þess að vondir vegir tak­marka þann fjölda sem kemur inn á svæð­ið. Tæp 60 pró­sent töldu jafn­framt mik­il­vægt að tak­marka umferð ferða­manna um mið­há­lendið en skiptar skoð­anir voru með hvaða hætti það ætti að gera.

Auglýsing

Um helm­ingur svar­enda taldi að núver­andi virkj­anir á hálend­inu hefðu haft bæði jákvæð og nei­kvæð áhrif á ferða­þjón­ust­una. Jákvæðu áhrifin væru bætt aðgengi að svæðum vegna nýrra eða bættra vega sem gerðu ferða­lög að þeim auð­veld­ari en áður. Nei­kvæðu áhrifin væru hins vegar þau að mann­virkin dragi úr aðdrátt­ar­afli svæða og geti því haft nei­kvæð áhrif á upp­lifun ferða­manna.

Almennt töldu við­mæl­endur að frek­ari virkj­anir hér á landi ætti heldur að reisa á lág­lendi en á hálend­inu.

Vilja vera með í ráðum

Nið­ur­stöður net­könn­un­ar­innar leiddu í ljós að mörgum ferða­þjón­ustu­að­il­um, eða um 80 pró­sent, fyrst og fremst þeim sem nýta mið­há­lendið í starf­semi sinni, fannst mik­il­vægt að vera hafðir með í ráðum um skipu­lag og stjórnun svæð­is­ins til fram­tíð­ar. Skiptar skoð­anir séu meðal ferða­þjón­ust­unnar um til­lögur stjórn­valda um stofnun mið­há­lend­is­þjóð­garðs þar eð um 45 pró­sent svar­enda net­könn­unar voru and­vígir til­lög­unni en um 40 pró­sent studdu hana. Þeir sem nýta mið­há­lendið í starf­semi sinni voru nei­kvæð­ari í garð til­lög­unnar en þeir sem nýta það ekki. Ýmis atriði mót­uðu afstöðu þátt­tak­enda til mið­há­lend­is­þjóð­garðs, sér­stak­lega hvernig upp­bygg­ingu inn­viða yrði hátt­að, hvort aðgangur að mið­há­lend­inu yrði að ein­hverju leyti tak­mark­aður og hver færi með skipu­lags­vald­ið.

Einnig kom skýrt fram að svar­endur þekktu mis­vel til til­lög­unnar og voru uppi ýmsar hug­myndir um hvaða áhrif þjóð­garð­ur­inn myndi hafa á íslenska ferða­þjón­ustu, hug­myndir sem oft stöng­uð­ust á. Til að mynda töldu sumir að stofnun þjóð­garðs­ins myndi leiða til þess að aðgangur að hálend­inu yrði heftur en aðrir töldu aftur á móti að hann myndi batna. „Ljóst er því að skýra má betur fyrir ferða­þjón­ust­unni hvaða afleið­ingar stofnun mið­há­lend­is­þjóð­garðs myndi raun­veru­lega hafa á það hvernig greinin getur nýtt svæðið fyrir starf­semi sína,“ segir í sam­an­tekt rann­sak­enda.

Skiptir Kjarninn þig máli?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við erum til staðar fyrir lesendur og fjöllum um það sem skiptir máli.

Ef Kjarninn skiptir þig máli þá máttu endilega vera með okkur í liði.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Aksturskostnaður Ásmundar Friðrikssonar 34 milljónir frá því að hann settist á þing
Kostnaður almennings vegna aksturs þingmanna jókst um ellefu prósent milli ára. Fjórir af þeim fimm þingmönnum sem keyra mest eru í Sjálfstæðisflokknum og fá yfir 30 prósent allra endurgreiðslna vegna aksturs.
Kjarninn 26. janúar 2022
Mette Frederiksen, forsætisráðherra Danmerkur.
Tímabært að „henda grímunni“
Í dag kemur í ljós hvort dönsk stjórnvöld fallist á tillögu farsóttarnefndar um að aflétta nær öllum takmörkunum í landinu á næstu dögum. „Tímabært“ segja margir sérfræðingar en einhverjir eru þó skeptískir á tímasetningu.
Kjarninn 26. janúar 2022
Íslandsbanki býst við að verðhækkanirnar á húsnæðismarkaðnum róist á árinu.
Spá fjögurra prósenta stýrivöxtum eftir tvö ár
Í nýrri þjóðhagsspá Íslandsbanka er gert ráð fyrir að stýrivextir verði 3,25 prósent á árinu. Í ársbyrjun 2024 verði vextirnir svo komnir í fjögur prósent, sem bankinn telur vera nálægt jafnvægisgildi þeirra.
Kjarninn 26. janúar 2022
SÁÁ fordæmir vændiskaup fyrrum formanns og ætlar að ráðast í gagngera skoðun
SÁÁ ætlar að gera nauðsynlegar umbætur á starfi sínu og kappkosta að tryggja öryggi skjólstæðinga sinna sem margir eru í viðkvæmri stöðu. „Umfram allt stöndum við með þolendum.“
Kjarninn 25. janúar 2022
Svandís Svavarsdóttir sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra.
Segir þá samþjöppun sem átt hefur sér stað í sjávarútvegi ekki sanngjarna
Sjávar- og landbúnaðarráðherra og formaður Viðreisnar tókust á um sjávarútvegsmál á þingi í dag.
Kjarninn 25. janúar 2022
Dagur B. Eggertsson borgarstjóri og Sigurður Ingi Jóhannsson innviðaráðherra tóku við félagshagfræðilegri greiningu um Sundabraut í gær.
Sundabraut samfélagslega hagkvæm, fækkar eknum kílómetrum en fjölgar bílferðum
Ábatinn af lagningu Sundabrautar fyrir samfélagið gæti numið allt að 236 milljörðum króna, samkvæmt greiningu Mannvits og COWI. Eknum kílómetrum gæti fækkað um rúmlega 140 þúsund á dag, en daglegum bílferðum gæti að sama skapi fjölgað um þúsundir.
Kjarninn 25. janúar 2022
Andrés Ingi Jónsson þingmaður Pírata.
„Það er lygi hjá Útlendingastofnun“
Miklar umræður sköpuðust á þingi í dag um fyrirkomulag er varðar afgreiðslu umsókna um ríkisborgararétt.
Kjarninn 25. janúar 2022
Lilja Alfreðsdóttir er ráðherra menningarmála.
Ríkisstjórnin setur 450 milljónir króna í aðgerðir fyrir tónlist og sviðslistir
Viðbótarlistamannalaun verða að stóru leyti eyrnamerkt tónlistar- og sviðslistarfólki undir 35 ára aldri og fjármunir verða settir í að styðja við ýmis konar viðburðarhald til að mæta miklum samdrætti í tekjum í kórónuveirufaraldrinum.
Kjarninn 25. janúar 2022
Meira úr sama flokkiInnlent