Flest slagorð í þessari kosningabaráttu gætu gengið fyrir hvaða flokk sem er

Eiríkur Rögnvaldsson segir fæst slagorð stjórnmálaflokkanna hafa einhverja sjálfstæða merkingu enda geti verið erfitt að leggja áherslu á eitthvað mál í slagorði sem verður svo ef til vill ekki kosningamál. Slagorð Sósíalista skarar fram úr að hans mati.

Eiríkur er prófessor emeritus í íslenskri málfræði.
Eiríkur er prófessor emeritus í íslenskri málfræði.
Auglýsing

Ef slagorð flokkana fyrir komandi kosningar eiga eitthvað sameiginlegt þá er það að vera helst til innantóm auk þess sem þau ná illa að einkenna flokkana sem flagga þeim, þó finna megi á því undantekningar. Þetta segir Eiríkur Rögnvaldsson, prófessor emeritus í íslenskri málfræði en Kjarninn leitaði til Eiríks og bað hann um álit á slagorðum flokkanna.

„Eitt sem mér fannst eftirtektarvert þegar ég skoðaði þetta var að þó nokkur af þessum slagorðum gætu í sjálfu sér verið slagorð hvaða flokks sem væri,“ segir Eiríkur og nefnir til dæmis slagorð Vinstri grænna, Samfylkingarinnar, Viðreisnar, Miðflokksins og Frjálslynda lýðræðisflokksins.

Slagorð þessara flokka, í sömu röð og þeir voru taldir upp, fyrir komandi kosningar eru eftirfarandi: „Það skiptir máli hver stjórnar“, „Betra líf fyrir þig, þína fjölskyldu og komandi kynslóðir“, „Gefðu framtíðinni tækifæri“, „Það sem við segjumst ætla að gera, gerum við!“ og „Gegn spillingu - Beint lýðræði - Verndum náttúruna“.

Auglýsing

Flest slagorðin ganga fyrir alla flokka

Eiríkur segir slagorðin vekja upp spurningar um hvaða tilgangi þau þjóni. Hann segir nokkur slagorð þessarar kosningabaráttu vera þess eðlis að ekki allir flokkar myndu taka þau orðrétt upp og nefnir í því samhengi slagorð Flokks fólksins, „Fólkið fyrst, svo allt hitt“, og Framsóknarflokksins, „Framtíðin ræðst á miðjunni“. Vissulega geti slagorð Framsóknarflokksins virst vísa til Miðflokksins, bendir Eiríkur á, þó svo að Miðflokkurinn staðsetji sig ekki beint á miðjunni. Þá telur hann að ekki myndu allir flokkar flagga því orðfæri sem birtist í slagorði Sjálfstæðisflokksins en flokkurinn styðst við slagorðið „Land tækifæranna“.

Eitt slagorð í þessari kosningabaráttu stendur öðrum framar, að mati Eiríks, slagorð Sósíalistaflokksins sem er „Skilum rauðu“. „Mér finnst það alveg bera af þessum slagorðum. Að því leyti að þarna er verið að taka þennan þekkta frasa „skilum auðu“ og bæta R-inu fyrir framan. Bæði er þetta einkennandi og passar vel fyrir flokkinn og svo líka eitthvað sem maður tekur virkilega eftir sem mér finnst nú ekki hægt að segja um margt af hinu,“ segir Eiríkur.

Slagorð Pírata, „Lýðræði – ekkert kjaftæði“, er annað slagorð sem gæti kannski ekki komið frá hvaða flokki sem er að mati Eiríks. „Maður sér ekki fyrir sér að margir aðrir flokkar myndu nota orð eins og „kjaftæði“ í sínum slagorðum. Það er svolítið óhefðbundið sem á væntanlega ágætlega við Pírata.“

„Báknið burt!“ dæmi um gott slagorð

Að mati Eiríks eru slagorðin flest ekkert sérstaklega tengd stefnu flokkanna sem nota þau. „Þau eru flest ekkert sérstaklega tengd stefnu flokksins. Það er ekkert sérstaklega einkennandi og það er spurning hvernig á að leggja út af því. Einn möguleikinn er sá að stefnan er óskýr. Annar möguleikinn er að stefnan sker sig svo ekkert mjög úr stefnu annarra flokka. Þriðji möguleikinn er að segja að það er bara svo erfitt að búa til svona frasa, eitthvert svona slagorð sem er lýsandi.

Spurður að því hvort slagorðin geti virkað fyrir flokkana til að vinna kjósendur á sitt band segist Eiríkur ekki hafa trú á því. „Það eru til einhver gömul slagorð sem hafa verið notuð áður sem hafa haft kannski einhver áhrif eins og til dæmis „Báknið burt!“ sem að Sjálfstæðisflokkurinn hefur oft notað. Það er eitthvað sem er dálítið gott finnst mér að því leyti að þetta er stutt, einfalt og lýsandi,“ segir Eiríkur og spyr í kjölfarið hvort það þurfi þurfi að búa til nýtt slagorð fyrir hverjar kosningar.

Snúið að semja gott slagorð

Það getur verið vandasamt verk að semja gott og smellið slagorð fyrir kosningabaráttu. Eiríkur bendir á að flokkarnir þurfi til að mynda að passa sig á því að það sé ekki auðvelt að snúa út úr slagorði þeurra. „Það er frægt dæmi fyrir löngu, árið 1979, þegar Sjálfstæðisflokkurinn var með „Leiftursókn gegn verðbólgu“, en andstæðingarnir sneru því upp í „Leiftursókn gegn lífskjörum“. Það var eiginlega miklu betra slagorð því það stuðlar. Þannig að það eiginlega snerist gegn flokknum og það má auðvitað passa sig á því.“

Líkt áður segir getur það verið snúið að smíða gott slagorð. Að mati Eiríks myndu slagorðin ef til vill höfða meira til fólks ef þau töluðu meira inn í samtímann. Það geti hins vegar verið varasamt fyrir flokkana sem þurfa að vera tilbúnir með slagorð í tæka tíð fyrir kosningar. „Þá eru þeir kannski búnir að búa til slagorð um eitthvað sem þeir halda að verði kosningamál en verður svo ekkert kosningamál,“ segir Eiríkur.

„Í raun og veru eru þessi slagorð þeirra meira eins og eitthvað logo, þetta er bara merki, einhvern veginn hluti af merki flokksins en hefur enga sjálfstæða merkingu, bara til að einkenna flokkinn,“ segir Eiríkur og bendir á að það þurfi ekki endilega að vera slæmt frá sjónarhóli flokkanna. Þrátt fyrir að það geti virst ómögulegt við fyrstu sýn að meta hvaða flokkar eru með hvaða slagorð, þá læri fólk að tengja slagorð við viðkomandi flokk og þá fá þau kannski eitthvert gildi að mati Eiríks.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Steinar Frímannsson
Einkarekstur í forgrunni – Umhverfisstefna Sjálfstæðisflokksins
Kjarninn 19. september 2021
Magnús Gottfreðsson, prófessor við læknadeild Háskóla Íslands.
Segir gæði vísindastarfs á Landspítala hafa hrakað á síðustu árum
Prófessor við læknadeild Háskóla Íslands segir að öfugþróun hafi átt sér stað í vísindastarfi á Landspítala eftir að hann var gerður að háskólasjúkrahúsi árið 2000, og að ekkert skilgreint fjármagn hafi fengist til að sinna því.
Kjarninn 19. september 2021
Jean-Rémi Chareyre
VG og loftslagsmálin: Að hugsa lengra en þjóðarnefið nær
Kjarninn 19. september 2021
Árni Stefán Árnason
Dýravernd í aðdraganda alþingiskosninganna 2021 – Hluti I
Kjarninn 19. september 2021
Bjarni Jónsson
Stjórnmálaflokkarnir og dánaraðstoð
Kjarninn 19. september 2021
Soffía Sigurðardóttir
Samvinna til árangurs
Kjarninn 19. september 2021
Lesendum Morgunblaðsins og Fréttablaðsins fækkað um 20 prósent frá miðju ári 2019
Lestur Fréttablaðsins hefur helmingast á rúmum áratug og minnkað um 20 prósent frá því nýir eigendur keyptu blaðið um mitt ár 2019. Þróun á lesendahópi Morgunblaðsins er nánast sú sama. Mikið tap er á rekstri beggja dagblaða.
Kjarninn 19. september 2021
Jón Ormur Halldórsson
Pólitíska miðjan hennar Merkel
Kjarninn 19. september 2021
Meira úr sama flokkiInnlent