Hvar eru kanínurnar?

Hvað hefur orðið um kanínurnar sem ætíð mátti sjá á göngu um Öskjuhlíð? Blaðamaður Kjarnans fór í fjölda rannsóknarleiðangra og leitaði svara hjá borginni og dýraverndarsamtökum.

Villtar kanínur eru varar um sig og forðast hvers kyns ónæði.
Villtar kanínur eru varar um sig og forðast hvers kyns ónæði.
Auglýsing

Svart­ar. Grá­ar. Brún­ar. Mjalla­hvít­ar. Sumar svartar með hvítum depli á bring­unni. Stundum tvær sam­an. Ein­staka sinnum þrjár. Flestar þó einar á hoppi og skoppi. Ýmist kafloðnar eða með snöggan og glans­andi feld.

Í Öskju­hlíð í Reykja­vík hafa kan­ínur verið nokkuð áber­andi frá því á síð­ustu öld. Þær eru villtar og hálf­villt­ar, afkom­endur gælu­dýra sem sleppt var þar lausum fyrir ein­hverjum árum og ára­tug­um. Nokkrir tugir kan­ína hafa lík­lega alla jafna haldið sig í skóg­inum sem orð­inn er nokkuð þéttur og þrosk­aður enda hófst þar skóg­rækt um miðja síð­ustu öld.

Auglýsing

En nú eru þær horfn­ar. Litlu loð­bolt­arnir með blikið í dökkum aug­unum sem hægt var að koma auga á í nán­ast hverri göngu­ferð um skóg­ar­stíg­ana, eru hvergi sjá­an­leg­ir.

Eða það er að minnsta kosti reynsla blaða­manns­ins sem þetta skrif­ar. Blaða­manns sem gengið hefur klukku­stundum saman um Öskju­hlíð­ina síð­ustu tvo ára­tug­ina og þekkir marga þá staði þar sem lík­legt er að sjá kan­ín­ur. Þær eiga það til að sitja graf­kyrrar þegar þær verða varar við manna­ferð­ir. En snúa sér svo til skógar með þessum ein­kenn­andi rassaskvettum sínum og fela sig.

Eftir marga leið­angra um Öskju­hlíð­ina síð­ustu vikur ákvað blaða­maður að spyrj­ast fyr­ir. Hvað hefur orðið um kan­ín­urn­ar?

Engar aðgerðir til fækk­unar

„Við höfum ekki farið í neinar aðgerðir hvað varðar kan­ínur í Öskju­hlíð en höfum heyrt að þær séu ekki mjög margar þessa dag­ana,” segir Þor­kell Heið­ars­son, deild­ar­stjóri Dýra­þjón­ustu Reykja­vík­ur­borg­ar. Frek­ari stað­fest­ingu á grun blaða­manns um fækkun kan­ín­anna á svæð­inu hefur hann ekki. Hann rifjar hins vegar upp skæða veiru­sýk­ingu sem kom upp í kan­ínu­stofn­inum í Elliða­ár­dal fyrir nokkrum árum. Sú sýk­ing dró mörg dýr­anna til dauða. Stofn­inn er að ná sér á strik og telur innan við 200 dýr í augna­blik­inu, segir Þor­kell. „Ann­ars erum við að und­ir­búa sam­starfs­verk­efni með félög­unum Dýra­hjálp og Villikan­ínum til þess að bæði fylgj­ast með og stýra stofn­stærð í Öskju­hlíð og í Elliða­ár­dal sem og tryggja vel­ferð þeirra dýra sem þar eru.”

Mosavaxnir steinar og fjölmargar trjátegundir eru ákjósanlegur dvalarstaður fyrir fleiri dýr en menn. Mynd: Sunna Ósk Logadóttir

Dýra­vernd­un­ar­sam­tökin Villi­kettir hafa verið í sam­bæri­legu sam­starfi við sveit­ar­fé­lög. Eitt af því sem sam­tökin gera í starfi sinu er að fanga villta högna og láta gelda þá. Þeir fá svo að jafna sig af aðgerð­inni en er að því loknu sleppt aft­ur. Aðferð sem þekk­ist víða um heim og hefur skilað góðum árangri við að stýra stofn­stærð­um. Sumum köttum sem finn­ast er komið fyrir á heim­ilum fólks, m.a. kett­lingum sem fæð­ast úti. Mörg dæmi eru svo um að villi­kett­irnir séu engir villi­kettir heldur heim­il­is­k­ettir sem hafi villst af leið jafn­vel fyrir fleiri árum síð­an.

En aftur að kan­ín­unum í Öskju­hlíð.

Sam­tökin Villikan­ínur hafa ekki fengið ábend­ingar um að kan­ín­unum þar hafi fækk­að. Þau hafa heldur ekki fengið ábend­ingar um að þeim hafi ekki fækk­að. Málið er snúið því eng­inn fylgist nákvæm­lega með stofn­inum þótt von­andi verði breyt­ing þar á með fyrr­greindu sam­starfi sam­tak­anna og borg­ar­inn­ar.

Tals­maður sam­tak­anna, sem blaða­maður var í sam­skiptum við á Face­book, segir mögu­legt að kan­ín­urnar í Öskju­hlíð hafi fært sig um set. Séu ekki lengur á hinum þekktu kan­ínuslóð­um. Það hafi frænkur þeirra í Elliða­ár­dalnum gert. Ónæði hvers konar getur skýrt slíka búferla­flutn­inga.

Framkvæmdir við göngustíga hafa staðið yfir í Öskjuhlíð í sumar og haust. Mynd: Sunna Ósk Logadóttir

Og jú, vel getur verið að aukið áreiti í Öskju­hlíð­inni síð­ustu miss­eri hafi orsakað þetta. Nýbygg­ingar hafa risið á áður óbyggðu svæði. Heilu blokk­irnar hafa nú fyllst af fólki við rætur vest­ur­hlíð­anna. Þar er iðandi mann­líf, eins og stundum segir í fast­eigna­aug­lýs­ing­un­um. Það kann að heilla fólk en mjög ólík­lega styggar kan­ín­ur.

Og talandi um fólk á iði. Hróp­andi jafn­vel. Í sumar var komið upp svo­kall­aðri “zip-line”, apar­ólu eins og slík tæki eru stundum kölluð á íslensku, í Öskju­hlíð­inni. Þetta er engin smá róla. Ferða­lagið eftir lín­unni byrjar ofan á Perlunni og endar í skóg­ar­rjóðri neðan við hana. Gestir þjóta eftir lín­unni um 230 metra vega­lengd á allt að 50 kíló­metra hraða.

Þetta er hin mesta skemmtun sem fær adrena­lín ein­hverra til að flæða um lík­amann. En kan­ínum kann að blöskra læt­in.

Í þriðja lagi, hvað aukið áreiti í Öskju­hlíð varð­ar, skal nefnt að breiðir og mal­bik­aðir göngu­stígar hafa verið lagðir um svæðið síð­ustu tvö sum­ur. Þetta er „perlu­fest­in“, kerfi upp­byggðra (og upp­lýstra) stíga sem eykur aðgengi allra (manna) að þessu vin­sæla úti­vist­ar­svæði. Vinnu­vélar hafa því verið að störfum með til­heyr­andi hávaða vikum og mán­uðum sam­an. Það er þó auð­vitað tíma­bundið verk­efni sem er að mestu lokið eftir því sem blaða­maður kemst næst.

(Mynd­bandið hér að ofan var tekið í Öskju­hlíð fyrir rúmu ári).

Allt eru þetta kenn­ingar um hvað veldur hvarfi kan­ín­anna. Þessar tvær svörtu sem nær alltaf mátti sjá á einum mold­ar­stígnum í miðjum skóg­inum hafa ekki sést síðan í vor. Þessi mjalla­hvíta sem stundum sat í mak­indum á göngu­stígnum við Háskól­ann í Reykja­vík ekki held­ur. Svo er það þessi gráa sem átti sér greini­lega fyrst og fremst sama­stað norðan við Perluna. Og loks sú brúna neðar í norð­ur­hlíð­inni. Tekið skal fram að við þessa rann­sókn var hvorki stuðst við loft­myndir né hita­mynda­vél­ar. Aðeins til­vilj­ana­kennda skoðun í göngu­ferðum með tveimur tæp­lega fimm­tíu ára gömlum aug­um. Að hafa séð það sem eitt sinn var og er þar ekki leng­ur.

En svo bar til tíð­inda.

Þegar nýfall­inn snjór huldi jörð einn morg­un­inn á dög­unum ákvað blaða­maður að fara í enn einn rann­sókn­ar­leið­ang­ur­inn. Vopn­aður mynda­vél, spergilkáli og nokkrum íslenskum gul­rót­um.

Slóð eftir kanínu sem hlykkjaðist inn í skóginn í Öskjuhlíð. Mynd: Sunna Ósk Logadóttir

Og viti menn (og kan­ín­ur). Á tveimur stöðum í Öskju­hlíð­inni sáust spor í snjónum sem geta vart til­heyrt öðru dýri en einmitt kan­ínu. Löng og hlykkj­ótt slóð ítrek­aðra „þrí­hyrn­inga“.

Það er þá að minnsta kosti ein kan­ína enn á svæð­inu. Frek­ari álykt­anir er erfitt að draga með jafn óvís­inda­legri rann­sókn. Og þó. Spor sáust á tveimur stöð­um. Með tölu­verðri vega­lengd á milli. Það er því með nokk­urri vissu hægt að full­yrða að þær séu tvær á hinum hefð­bundnu kan­ínuslóðum Öskju­hlíð­ar­inn­ar. „Gögn­in“ styðja ekki aðra nið­ur­stöðu að svo komnu máli.

Ef þú, ágæti les­andi, ferð reglu­lega um Öskju­hlíð­ina í hvaða erinda­gjörðum sem er, og hefur séð kan­ínur – eða einmitt alls ekki – þá getur þú lagt þín lóð á vog­ar­skálar þess­arar óform­legu dýra­lífs­rann­sóknar með því að senda frá­sagnir (og auð­vitað myndir og mynd­skeið ef þú átt í fórum þín­um) á net­fangið sunna@kjarn­inn.­is.

Rann­sókn­inni er langt í frá lok­ið. Ef í ljós kemur að aðrir unn­endur Öskju­hlíðar hafa séð í dúsklaga skottið á fjölda kan­ína und­an­farið verður helst hægt að álykta eitt ofar öllu: Að blaða­maður þurfi ný gler­augu.

Skiptir Kjarninn þig máli?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við erum til staðar fyrir lesendur og fjöllum um það sem skiptir máli.

Ef Kjarninn skiptir þig máli þá máttu endilega vera með okkur í liði.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Liðsmenn úkraínsku þjóðlagarappsveitarinnar Kalush Orchestra, sem unnu Eurovision um síðasta helgi, voru mættir til úkraínsku borgarinnar Lviv þremur dögum eftir sigurinn.
Ógjörningur að hunsa pólitíkina í Eurovision
Sigur Úkraínu í Eurovision sýnir svart á hvítu að keppnin er pólitísk. Samstaðan sem Evrópuþjóðir sýndu með með orðum og gjörðum hefur þrýst á Samband evrópskra sjónvarpsstöðva að endurskoða reglur um pólitík í Eurovision.
Kjarninn 22. maí 2022
Mette Frederiksen, Ursula van der Leyen forseti framkvæmdastjórnar ESB, Olaf Scholz kanslari Þýskalands, Mark Rutte forsætisráðherra Hollands og Alexander De Croo forsætisráðherra Belgíu hittust í Esbjerg.
Tíu þúsund risastórar vindmyllur
Á næstu árum og áratugum verða reistar 10 þúsund vindmyllur, til raforkuframleiðslu, í Norðursjónum. Samkomulag um þessa risaframkvæmd, sem fjórar þjóðir standa að, var undirritað í Danmörku sl. miðvikudag.
Kjarninn 22. maí 2022
Jódís Skúladóttir þingmaður VG.
Segir náin tengsl á milli hatursglæpa, vændis, kvenhaturs og útlendingahaturs
Þingmaður Vinstri grænna segir að hinsegin fólk sem fellur undir hatt fleiri minnihlutahópa sé útsettara fyrir ofbeldi en annað hinsegin fólk og því sé aldrei hægt að gefa afslátt í málaflokkum sem viðkoma þessum hópum.
Kjarninn 21. maí 2022
Hanna Katrín Friðriksson þingmaður Viðreisnar.
„Hvernig stendur á þessari vitleysu?“
Þingflokksformaður Viðreisnar telur að líta þurfi á heilbrigðiskerfið í heild sinni og spyr hvort það sé „í alvöru til of mikils ætlast að stjórnvöld ráði við það verkefni án þess að það bitni á heilsu og líðan fólks“.
Kjarninn 21. maí 2022
Framsóknarflokkurinn í Mosfellsbæ er í lykilstöðu um myndun meirihluta bæjarstjórnar.
Viðræðum Framsóknarflokksins og Vina Mosfellsbæjar slitið
Framsóknarflokkurinn í Mosfellsbæ tilkynnti Vinum Mosfellsbæjar skömmu fyrir áætlaðan fund þeirra í morgun að ákveðið hefði verið að slíta viðræðum. Líklegast er að Framsókn horfi til þess að mynda meirihluta með Samfylkingunni og Viðreisn.
Kjarninn 21. maí 2022
Gísli Pálsson
„Svartur undir stýri“: Tungutak á tímum kynþáttafordóma
Kjarninn 21. maí 2022
Horft frá toppi Úlfarsfells yfir Blikastaði
Blikastaðir eru „fallegasta byggingarland við innanverðan Faxaflóa“
„Notaleg“ laxveiði, æðardúnn í eina sæng á ári og næstu nágrannar huldufólk í hóli og kerling í bæjarfjallinu. Blikastaðir, ein fyrsta jörðin sem Viðeyjarklaustur eignaðist á 13. öld, á sér merka sögu.
Kjarninn 21. maí 2022
Selur í sínu náttúrulega umhverfi.
Ætla að gelda selina í garðinum með lyfjum
Borgaryfirvöld fundu enga lausn á óviðunandi aðstöðu selanna í Húsdýragarðinum aðra en að stækka laugina. Þeir yngstu gætu átt 3-4 áratugi eftir ólifaða. 20-30 kópum sem fæðst hafa í garðinum hefur verið lógað frá opnun hans.
Kjarninn 21. maí 2022
Meira úr sama flokkiInnlent