Ráðuneyti braut gegn persónuverndarlögum með framkvæmd Ferðagjafar og fékk sekt

Smáforritið sem notað var til að dreifa ferðagjöf stjórnvalda sótti um tíma, án vitneskju eigenda símtækja, aðgang að „myndavél til þess að taka ljósmyndir og myndbönd, svo og að hljóðnema til að taka upp hljóð og breyta hátalarastillingum símtækis.“

Þórdís Kolbrún Reykfjörð Gylfadóttir er sá ráðherra sem bar ábyrgð á framkvæmd Ferðagjafarinnar.
Þórdís Kolbrún Reykfjörð Gylfadóttir er sá ráðherra sem bar ábyrgð á framkvæmd Ferðagjafarinnar.
Auglýsing

Atvinnu­vega- og nýsköp­un­ar­ráðu­neyt­inu hefur verið gert að greiða 7,5 millj­ónir króna í stjórn­valds­sekt vegna vinnslu per­sónu­upp­lýs­inga í tengslum við ferða­gjöf stjórn­valda. Fyr­ir­tæk­inu YAY ehf., sem bjó til smá­forrit sem not­ast var við í útdeil­ingu ferða­gjaf­ar­inn­ar, hefur verið gert að greiða 4,5 millj­ónir króna í stjórn­valds­sekt af sömu sök­um. 

Þetta kemur fram í ákvörðun Per­sónu­verndar í mál­inu sem birt var í morg­un. Þar segir að ráðu­neytið og fyr­ir­tækið sem það réð til að útdeila ferða­gjöf­inni staf­rænt hafi brotið gegn grund­vall­ar­reglum per­sónu­vernd­ar­lög­gjaf­ar­inn­ar, til dæmis um fræðslu­skyldu, gagn­sæi og öryggi per­sónu­upp­lýs­inga í smá­forrit­inu Ferða­gjöf.

„Dag­ana 18.-23. júní 2020 sótti smá­forrit­ið, í ein­hverjum til­vikum án vit­neskju eig­enda þeirra, mjög víð­tækar aðgangs­heim­ildir í sím­tækjum not­enda. Þar á meðal var sóttur aðgangur að mynda­vél til þess að taka ljós­myndir og mynd­bönd, svo og að hljóð­nema til að taka upp hljóð og breyta hátal­ara­still­ingum sím­tæk­is,“ segir meðal ann­ars í ákvörðun Per­sónu­vernd­ar.

Ráðu­neytið ákvað að semja við YAY ehf. í júní í fyrra og fékk fyr­ir­tækið greiddar fjórar millj­­ónir króna fyrir að hanna smá­forrit utan um ferða­­gjöf stjórn­­­valda. Sam­­kvæmt svari atvinn­u­­vega- og nýsköp­un­­ar­ráðu­­neyt­­is­ins við fyr­ir­spurn Kjarn­ans um málið á þeim tíma var lausn fyr­ir­tæk­is­ins metin hæfust af fjölda lausna sem upp­­haf­­lega voru skoð­að­­ar.

Auk þeirra fjög­urra millj­­óna króna sem fyr­ir­tækið fékk fyrir að hanna Ferða­gjaf­­ar-­­for­­ritið reikn­aði ráðu­­neytið með að greiða YAY ehf. á bil­inu átta til ell­efu millj­­ónir króna til við­­bótar fyrir rekstr­­ar­­þjón­­ustu for­­rits­ins þar til fyrsta áfanga verk­efn­­is­ins lyki, en ferða­gjaf­irn­­ar, sem námu 5.000 krónum á hvern íbúa á Íslandi 18 ára og eldri, voru upp­haf­lega inn­­­leys­an­­legar til loka árs í fyrra. Sá frestur var síðan fram­lengdur og ráð­ist var í útgáfu nýrrar ferða­gjafar á þessu ári sem einnig var ráð­stafað í gegnum smá­forrit YAY ehf.

YAY við­ur­kenndi mis­tök

Per­sónu­vernd segir að sér hafi borist fjöldi ábend­inga um að við notkun ferða­gjaf­ar­innar hefði verið kraf­ist umfangs­mik­illa per­sónu­upp­lýs­inga og víð­tæks aðgangs að sím­tækjum not­enda. Því frum­kvæð­is­rann­sókn sett af stað.

Nið­ur­staða Per­sónu­verndar var sú að atvinnu­vega- og nýsköp­un­ar­ráðu­neyt­ið, sem ábyrgð­ar­að­ili vinnsl­unn­ar, braut gegn mörgum grund­vall­ar­reglum per­sónu­vernd­ar­lög­gjaf­ar­innar auk þess sem vinnslan var umfangs­mik­il. Þá hafi hvorki atvinnu­vega- og nýsköp­un­ar­ráðu­neytið né YAY ehf. gert „við­eig­andi tækni­legar og skipu­lags­legar ráð­staf­anir til að tryggja öryggi við vinnslu per­sónu­upp­lýs­inga, svo sem með aðlögun og mótun still­inga smá­forrits­ins, auk þess sem ekki var gerður vinnslu­samn­ingur milli aðila svo sem lög kveða á um, en gerð slíks samn­ings telst til mik­il­vægra skipu­lags­legra ráð­staf­ana vegna vinnslu per­sónu­upp­lýs­inga.“

Auglýsing
Í ákvörð­un­inni kemur fram að þrátt fyrir ábend­ingar Per­sónu­verndar um ófull­nægj­andi fræðslu hafi seint verið gripið til úrbóta og allt þar til verk­efn­inu lauk nú í sumar var not­endum gert að sam­þykkja ranga not­enda­skil­mála við inn­skrán­ingu í smá­forrit­ið. 

Þar segir enn fremur að það hafi verið fyrir mis­tök YAY ehf. að aflað hafi verið víð­tækra og ónauð­syn­legra aðgangs­heim­ilda í sím­tækjum not­enda smá­forrits­ins, meðal ann­ars að við­kvæmum per­sónu­upp­lýs­ing­um, svo sem trún­að­ar­upp­lýs­ingum í daga­tali. „Hins vegar kom í ljós við rann­sókn máls­ins að per­sónu­upp­lýs­ingar not­enda hefðu ekki verið sóttar á grund­velli fyrr­greindra aðgangs­heim­ilda.“

YAY ehf. við­ur­kenndi að vinnslan hefði farið fram fyrir mis­tök og verið ónauð­syn­leg. „Auk þess komst Per­sónu­vernd að þeirri nið­ur­stöðu að fyr­ir­tækið hefði ekki upp­fyllt kröfur per­sónu­vernd­ar­laga um inn­byggða og sjálf­gefna per­sónu­vernd við upp­setn­ingu smá­forrits­ins. Þá lágu ekki fyrir gögn sem sýndu að gerðar hefðu verið úttektir eða próf­anir til að meta skil­virkni og still­ingar for­rits­ins, meðal ann­ars með til­liti til þess hvaða per­sónu­upp­lýs­inga væri í reynd óskað við inn­skrán­ingu í smá­forritið og þeirra aðgangs­heim­ilda sem aflað væri sjálf­krafa. Var hátt­semi YAY ehf. því ekki talin sam­ræm­ast per­sónu­vernd­ar­lög­gjöf­inni hvað þessi atriði varð­að­i.“

Kost­aði rúm­lega tvo millj­arða

Í tölum Ferða­­mála­­stofu kemur fram að alls hafi verið sóttar 231.331 ferða­gjafir í seinni úthlutun þeirra fyrir 1.157 millj­­arð króna. Not­aðar voru 218.934 ferða­gjafir og voru 194.171 full­nýttar (5.000 krón­­ur) Ónot­aðar ferða­gjafir voru 12.397 og nam ónotuð upp­­hæð um 80 millj­­ónum króna. Heild­­ar­­upp­­hæð sem nýtt var í ferða­­gjöf var því 1.076.841.713 krón­­ur.

­Sam­­­kvæmt mæla­­­borði ferða­­­þjón­ust­unnar var rétt rúm­­­lega millj­­­arður greiddur út í formi ferða­gjafar í fyrri atrennu henn­ar. Ferða­­­gjöf 2020 átti að gilda frá júní í fyrra og út árið 2020 en var fram­­­lengd til loka maí á þessu ári. Af þeim 280 þús­undum sem gátu nýtt sér síð­­­­­ustu ferða­­­gjöf sóttu 240 þús­und gjöf­ina en heild­­­ar­­­fjöldi not­aðra gjafa nam 207 þús­und­­­um. Því er heild­­ar­­kostn­aður skatt­greið­enda vegna ferða­gjaf­­ar­innar rúm­­lega tveir millj­­arðar króna.

Mörg þeirra fyr­ir­tækja sem fengu mest út úr seinni ferða­­gjöf­inni mynd­uðu þann hóp sem fékk mest út úr þeirri fyrri. Þar ber helst að nefna elds­­neyt­is­sal­ana N1 og Olís og skynd­i­bita­keðj­­urnar Dom­in­o´s og KFC.

Skiptir Kjarninn þig máli?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við erum til staðar fyrir lesendur og fjöllum um það sem skiptir máli.

Ef Kjarninn skiptir þig máli þá máttu endilega vera með okkur í liði.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Ingibjörg Dögg Kjartansdóttir er ritstjóri Stundarinnar, en Jón Trausti Reynisson er framkvæmdastjóri útgáfufélagsins auk þess að vera blaðamaður á miðlinum.
Útgáfufélag Stundarinnar tapaði rúmlega milljón krónum á síðasta ári
Tekjur útgáfufélags Stundarinnar námu 233,9 milljónum króna á síðasta ári og jukust þær um fjögur prósent á milli ára. Tapið af rekstrinum nam 1,2 milljónum króna í fyrra, samanborið við rúmlega sjö milljóna hagnað árið 2020.
Kjarninn 12. ágúst 2022
Þórdís Kolbrún Reykfjörð Gylfadóttir er utanríkisráðherra.
Inga Hrefna nýr aðstoðarmaður Þórdísar Kolbrúnar
Utanríkisráðherra er nú komin með tvo aðstoðarmenn. Alls má ríkisstjórnin ráða 27 aðstoðarmenn. Laun og starfs­­kjör aðstoð­­ar­­manna ráð­herra mið­­ast við kjör skrif­­stofu­­stjóra í ráðu­­neytum sam­­kvæmt ákvörð­unum kjara­ráðs.
Kjarninn 12. ágúst 2022
Jón Gunnarsson er dómsmálaráðherra.
Leggur til að sameina héraðsdómstóla landsins í eina stofnun
Jón Gunnarsson dómsmálaráðherra er með áform um að sameina þá átta héraðsdómstóla sem eru í landinu í eina stofnun. Forsenda sameiningarinnar er að sameinaður dómstóll hafi starfsstöðvar á landsbyggðinni.
Kjarninn 12. ágúst 2022
Kolafarmi frá Suður-Afríku skipað upp í pólskri höfn í sumar.
Pólverjum er vandi á höndum
Stærsti framleiðandi kola í Evrópu utan Rússlands er í vanda staddur eftir að hafa bannað innflutning á rússneskum kolum vegna innrásarinnar í Úkraínu.
Kjarninn 12. ágúst 2022
Kristján Loftsson forstjóri Hvals hf. virðir hér fyrir sér dauðan hval í Hvalfirði í júlímánuði.
Lögregla væntir þess að Hvalur hf. skili dróna svissneska ríkisútvarpsins í dag
Teymi frá svissneska ríkisfjölmiðlafyrirtækinu SRG SSR flaug dróna yfir hvalstöð Hvals hf. fyrr í vikunni. Starfsmenn Hvals hf. hirtu af þeim drónann og lögreglan á Akranesi hefur krafið fyrirtækið um að skila dróna Svisslendinganna.
Kjarninn 12. ágúst 2022
Hildur Björnsdóttir oddviti Sjálfstæðisflokksins í Reykjavík.
Hildur varði 9,3 milljónum í prófkjörsslaginn og átti eina og hálfa milljón afgangs
Hildur Björnsdóttir oddviti Sjálfstæðisflokksins átti 1,5 milljónir eftir í kosningasjóði sínum þegar prófkjör Sjálfstæðisflokksins í borginni var um garð gengið. Það fé ætlar hún að færa félagi sem hún sjálf stjórnar, en það heitir Frelsisborgin.
Kjarninn 12. ágúst 2022
Skúli Mogensen hefur byggt upp mikla ferðaþjónustu í Hvammsvík i Hvalfirði.
Áformin einkennist af „einhvers konar firringu“
Zephyr Iceland, sem áformar vindorkuver í Hvalfirði, „forðast að snerta á kjarna málsins“ í matsáætlun á framkvæmdinni. Kjarninn er sá að mati Skúla Mogensen, eiganda sjóbaðanna í Hvammsvík, að áformin einkennast af „einhvers konar firringu“.
Kjarninn 12. ágúst 2022
Vatnsyfirborð Rínarfljóts hefur lækkað stöðugt síðustu vikur.
Hættuástand að skapast í Rínarfljóti – Munu skipin geta siglt?
Vatnsyfirborð Rínarfljóts gæti á næstu dögum orðið hættulega lágt að mati þýskra yfirvalda. Sífellt erfiðara er að flytja vörur um ána, m.a. kol og bensín. Gríðarmiklir þurrkar hafa geisað víða í Evrópu með margvíslegum afleiðingum.
Kjarninn 11. ágúst 2022
Meira úr sama flokkiInnlent