Regnskógar gætu illa ráðið við loftslagsbreytingar

Það getur verið heitt og rakt í regnskógunum en þeir þola þó ekki langvarandi hátt hitastig og þurrka. Þannig gætu loftslagsbreytingar haft áhrif á hina náttúrulegu kolefnisbindingu þeirra.

Maria Witteman og kollegar að störfum í skógum Rúanda.
Maria Witteman og kollegar að störfum í skógum Rúanda.
Auglýsing

Geta regn­skóga til að binda kolefni gæti minnkað sam­hliða lofts­lags­breyt­ing­um. Þetta gæti gerst bæði vegna þess að hærra hita­stig dregur úr ljóstil­lífun sem á sér stað í lauf­blöðum og vegna þess að nátt­úru­leg kæli­kerfi trjáa hætta að starfa í þurrk­um. Hærra hita­stig ógnar ákveðnum teg­undum í regn­skóg­unum sem eru mik­il­væg til bind­ingar kolefn­is.

Þetta er nið­ur­staða rann­sóknar sem unnin var við Háskól­ann í Gauta­borg.

Auglýsing

Vissu­lega eru sumar trjá­teg­undir í hita­belt­inu færar um að ráða við hækkun hita­stigs – að draga í sig vatn og breyta því í gufu til kæl­ing­ar. Þetta á einkum við um ung og hrað­vaxta tré regn­skóg­anna. Öðru máli gegn­ir, segir í rann­sókn­inni, um trén í elstu hlutum þeirra. Þau vaxa mun hæg­ar. Stofnar þeirra eru meiri um sig og lauf þeirra ekki jafn fær um að kæla þau með útguf­un.

Í til­kynn­ingu frá Gauta­borg­ar­há­skóla um rann­sókn­ina segir að ísaldir fyrri tíma hafi ekki náð til hita­belta jarðar og því hafi lofts­lag þar verið stöðugra í sögu­legu til­liti en ann­ars stað­ar.

En með lofts­lags­breyt­ingum hefur orðið hlýnun í hita­belt­inu og því er spáð að sú þróun eigi eftir að halda áfram. Það hef­ur, að því er rann­sóknin sýna, orðið til þess að ákveðnar trjá­teg­undir hafa látið undan og drep­ist. „Hingað til höfum við ekki vitað af hverju,“ segir Maria Wittem­ann, höf­undur rann­sókn­ar­inn­ar.

Land­nemar og hástigs­plöntur

Wittem­ann hefur rann­sakað margar trjá­teg­undir regn­skóg­anna sem hún segir að megi í grófum dráttum skipta í tvennt: Land­nema (s. Pionjär­arter) og hástigs­plöntur (s. Climax­arter). Land­nem­arnir festa fyrstir rætur er skógur er að þró­ast en hástigs­plönt­ur, koma til sög­unnar þegar meiri stöð­ug­leiki hefur náðst. Slík tré vaxa hægar en verða að lokum stór og mik­il. Það eru þau sem binda mest af kolefni regn­skóg­anna.

Hins vegar er stór­kost­legur munur á því hvernig trjá­teg­undir í þessum tveimur flokkum fást við hita. Land­nem­arnir draga í sig vatn, útgufun verður í gegnum lauf­blöðin sem kælir þau. Þetta er því nokkuð full­komið kæli­kerfi. En hástigs­plönt­urnar búa ekki yfir jafn öfl­ugu kæli­kerfi og eiga þess vegna erf­ið­ara upp­dráttar er hita­stig hækkar í lengri tíma.

Rannsókn Mariu Wittemann var ekki aðeins framkvæmd í skógum Rúanda heldur hafa bæði landnemar og háplöntur verið ræktaðar við ákveðin skilyrði á rannsóknarstofum í Svíþjóð.

Maria Wittem­ann segir þetta hafa komið ber­sýni­lega í ljós í rann­sóknum henn­ar. Mik­ill hita­munur hafi verið í blöðum trjáa þess­ara tveggja flokka, trjáa sem uxu á sömu svæð­um, eða allt að tíu gráð­ur.

Wittem­ann segir að lofts­lags­breyt­ingar gætu líka haft áhrif á land­nem­ana. Útgufun­in, kæli­kerfið þeirra, þarfn­ast mik­ils vökva. Á þurrka­tím­um, sem hafa orðið tíð­ari og meiri, geta þessi tré ekki ræst kerfið og kælt sig. Því sáu Wittem­ann og teymi hennar merki um að land­nem­arnir ættu erfitt upp­dráttar í þurrk­um. Slík tré hafa þá enga aðra kosti en að fella lauf­in. Hástigs­plöntur eru hins vegar betur í stakk búnar til að fást við þurrka.

Þannig að báðir þessir hópar trjáa gætu misst hæfni sína til að binda kolefni vegna lofts­lags­breyt­inga en við ólíkar aðstæð­ur.

„Nið­ur­stöður okkar sýna að það dregur úr ljóstil­lífun trjáa þegar lauf­blöð þeirra hitna,“ segir Wittem­ann. Það aftur verður til þess að þau drep­ast því það er hið merki­lega fyr­ir­bæri ljóstil­lífun sem heldur í þeim líf­inu.

Með ljóstil­lífun grænna plantna er koltví­oxíð (CO2) úr and­rúms­lofti notað til að mynda kol­vetni eða syk­ur. Um leið er vatns­sam­eind (H2O) klofin í frumum til að halda uppi ljóstil­lífun og afleið­ing þess er sú að súr­efni (O2) losn­ar.

Umfangs­mik­ill trjá­dauði hefur áhrif á allt vist­kerfi svæð­is. Alls konar dýr og aðrar líf­verur lifa í skjóli og af ávöxtum trjáa regn­skóg­anna.

Fyrri rann­sóknir á kolefn­is­bind­ingu regn­skóg­anna hafa sýnt, segir í til­kynn­ingu Gauta­borg­ar­há­skóla, að ástandið sé einna verst í Amazon. Þar er því spáð að losun frá skóg­inum verði orðin meiri en bind­ing árið 2035.

Rann­sókn Wittem­ann og félaga beind­ist hins vegar að regn­skógum Afr­íku og þar virð­ist ástandið ekki jafn slæmt. Sjónum var m.a. beint að skógum í Rúanda og rann­sóknin unnin í sam­starfi við þar­lenda vís­inda­menn.

Í Rúanda er lítið eftir af frum­skógi. Honum hefur verið eytt í gegnum tíð­ina, landið brotið undir jarð­rækt í stórum stíl. En nú vilja stjórn­völd breyta um kúrs og fá skóg­ana aft­ur. Þá verða þau að vita hvaða teg­undum eigi að planta í því lofts­lagi sem nú er og í breyttu lofts­lagi í nán­ustu fram­tíð.

Við þurfum á þínu framlagi að halda

Þú getur tekið beinan þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við sem vinnum á ritstjórn Kjarnans viljum hvetja þig til að vera með okkur í liði og leggja okkar góða fjölmiðli til mánaðarlegt framlag svo við getum haldið áfram að vinna fyrir lesendur, fyrir fólkið í landinu.

Kjarninn varð níu ára í sumar. Þegar hann hóf að taka við frjálsum framlögum þá varð slagorðið „Frjáls fjölmiðill fyrir andvirði kaffibolla“ til og lesendur voru hvattir til að leggja fram í það minnsta upphæð eins kaffibolla á mánuði.

Mikið vatn hefur runnið til sjávar á þeim níu árum sem Kjarninn hefur lifað. Í huga okkar á Kjarnanum hefur þörfin fyrir fjölmiðla sem veita raunverulegt aðhald og taka hlutverk sitt alvarlega aukist til muna.

Við trúum því að Kjarninn skipti máli fyrir samfélagið.

Við trúum því að sjálfstæð og vönduð blaðamennska skipti máli.

Ef þú trúir því sama þá endilega hugsaðu hvort Kjarninn er ekki allavega nokkurra kaffibolla virði á mánuði.

Vertu með okkur í liði. Þitt framlag skiptir máli.

Ritstjórn Kjarnans: Sunna Ósk Logadóttir, Þórður Snær Júlíusson, Erla María Markúsdóttir, Arnar Þór Ingólfsson, Eyrún Magnúsdóttir og Grétar Þór Sigurðsson.


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Flensusprautan gagnast vel gegn alvarlegum veikindum af inflúensu.
Mikill veikindavetur framundan
COVID-19, inflúensa og RS-veiran. Margir smitsjúkdómar á kreiki á sama tíma kalla á aukna varúð. Alþjóða heilbrigðismálastofnunin hvetur yfirvöld til að vera vel á verði og almenning til að gæta að persónulegum sóttvörnum sínum.
Kjarninn 6. desember 2022
Kristrún Frostadóttir formaður Samfylkingarinnar á blaðamannafundinum í dag.
Vilja færa 13 milljarða í kjarabætur til almennings með sértækum skattahækkunum
Samfylkingin kynnti í dag breytingatillögur við fjárlagafrumvarp ríkisstjórnarinnar. Flokkurinn leggur til að um 17 milljarðar króna verði sóttir með sértækum skattahækkunum til þess að fjármagna almennar kjarabótaaðgerðir fyrir launafólk.
Kjarninn 6. desember 2022
Jóhannes Hraunfjörð Karlsson
Ponzi-leikur eða fjárfesting til framtíðar?
Kjarninn 6. desember 2022
Lenya Rún Taha Karim, varaþingmaður Pírata.
„Þau hefðu bara átt góðan séns á því að fá hæli á Íslandi“
Hælisleitendur, sem vísað var úr landi í lok október, eru í hópi þeirra sem eiga rétt á að mál þeirra verði tekin til efnislegrar meðferðar samkvæmt nýjum úrskurði kærunefndar útlendingamála.
Kjarninn 6. desember 2022
Dagur B. Eggertsson borgarstjóri.
Borgarstjóri lagði til að nær allar breytingatillögur minnihlutans yrðu felldar
Dagur B. Eggertsson borgarstjóri lagði til að nær allar breytingatillögur minnihluta borgarstjórnar við fjárhagsáætlun borgarinnar yrðu felldar. Búast má við því að umræðan um hagræðingu í Reykjavíkurborg standi fram á kvöld.
Kjarninn 6. desember 2022
Sérstaklega á að styrkja landsbyggðarmiðla sem framleiða sjónvarpsefni.
100 milljóna framlag vegna reksturs fjölmiðla á landsbyggðinni sem framleiða fyrir sjónvarp
Ein breyting var gerð á framlögum til fjölmiðla milli fyrstu og annarrar umræðu fjárlaga. Meirihluti stjórnarflokkanna ætlar að setja 100 milljónir króna í styrki vegna „reksturs fjölmiðla á landsbyggðinni sem framleiða eigið efni fyrir sjónvarpsstöð.“
Kjarninn 6. desember 2022
„Atvinnulífið hefur ekki sýnt vott af samfélagsábyrgð á miklum óvissutímum“
Formaður VR segir atvinnulífið hafa nýtt sér viðkvæma stöðu í samfélaginu, Þar sem verðbólga er há og vextir í hæstu hæðum, til að skapa sér „fordæmalaust góðæri á kostnað almennings.“
Kjarninn 6. desember 2022
Gæti verið að ein hæð úr SAS-hótelinu í Kaupmannahöfn leynist á hafsbotni?
Hótelið á hafsbotni
Í áratugi hafa gengið sögur um að á hafsbotni norðan við Helsingjaborg í Svíþjóð liggi stærðar steypuhlunkur sem átti að vera hluti eins þekktasta hótels á Norðurlöndum. En skyldi þetta nú vera rétt?
Kjarninn 6. desember 2022
Meira úr sama flokkiErlent