Segja nýtt frumvarp ríkisstjórnarinnar fela í sér aðför að kjörum lífeyrisþega lífeyrissjóða

Tveir reynslumestu stjórnendur íslenska lífeyriskerfisins frá því að það var sett á fót segja að verði framlögð frumvarpsdrög að lögum muni það hafa í för með sér verulega kaupmáttarskerðingu lífeyrisþegar.

Hrafn Magnússon, Bjarni Benediktsson og Þorgeir Eyjólfsson.
Hrafn Magnússon, Bjarni Benediktsson og Þorgeir Eyjólfsson.
Auglýsing

„Í far­vatn­inu er aðför að kjörum líf­eyr­is­þega líf­eyr­is­sjóð­anna. Atlagan að kjörum líf­eyr­is­þega er hluti fyr­ir­hug­aðra breyt­inga á ýmsum lögum vegna lög­fest­ingar hækk­unar lág­marks­ið­gjalds til líf­eyr­is­sjóða. Skerð­ingin á kjörum líf­eyr­is­þeg­anna er með öllu óskyld og óvið­kom­andi lög­fest­ingu lág­marks­ið­gjalds­ins.“ Svona hefst grein í Morg­un­blað­inu í dag sem er skrifuð af tveimur reynslu­mestu stjórn­endur íslenska líf­eyr­is­kerf­is­ins frá því að það var sett á fót, Hrafni Magn­ús­syni, fyrr­ver­andi fram­kvæmda­stjóra Lands­sam­taka líf­eyr­is­sjóða til 36 ára, og Þor­geiri Eyj­ólfs­syni, sem var fram­kvæmda­stjóri Líf­eyr­is­sjóðs verzl­un­ar­manna í ald­ar­fjórð­ung. 

Drög að ofan­greindu frum­varpi voru birt í sam­ráðs­gátt stjórn­valda 18. mars síð­ast­lið­inn. Þau eru lögð fram af fjár­mála- og efna­hags­ráðu­neyt­inu sem stýrt er af Bjarna Bene­dikts­syn­i. Efni frum­varps­ins er sagt vera liður í stuðn­­ingi rík­­is­­stjórn­­­ar­innar við gerð lífs­kjara­­samn­ings­ins frá árinu 2019. Í þeim samn­ingi skuld­bundu stjórn­­völd sig meðal ann­­ars að hækka lág­­marks­ið­­gjald til líf­eyr­is­­sjóða og að ráð­stafa mætti sér­­­eign­­ar­­sparnað til hús­næð­is­­kaupa eða til lækk­­unar hús­næð­is­lána. Frum­varpið var áður lagt fram í apríl í fyrra, en þá lagði efna­hags- og við­­skipta­­nefnd þings­ins til að það yrði end­­ur­­skoðað með til­­liti til þeirra umsagna sem bár­ust um það. Eftir að hafa unnið úr umsögn­unum hefur ráð­herr­ann nú lagt fram frum­varpið aftur með nokkrum breyt­ing­­um.

Auglýsing
Nú er til­gangur þess tíund­aður í fimm lið­um. Í fyrsta lagi á að lög­festa lög­bundna hækkun mót­fram­lags launa­greið­enda á almennum vinnu­mark­aði til líf­eyr­is­sjóðs úr átta pró­sentum í 11,5 pró­sent. Í öðru lagi er lagt til að sjóð­fé­lagar geti ráð­stafað hækkun mót­fram­lags­ins til þess er mun kall­ast til­greind sér­eign, í stað þess að ráð­stafa hækk­un­inni í sam­trygg­ing­ar­deildir líf­eyr­is­sjóða. Í þriðja lagi eru til­lögur að auknum heim­ildum til þess að nýta úrræði líf­eyr­is­sparn­aðar til fyrstu kaupa á fast­eign. Í fjórða lagi er lagt til að til­greindur verði á skýran hátt sá hluti líf­eyr­is­sparn­aðar sem kemur ekki til lækk­unar við ákvörðun um elli­líf­eyri, tekju­trygg­ingu og ráð­stöf­un­arfé sam­kvæmt lögum um almanna­trygg­inga. 

Og svo er, í fimmta lagi, lagt til að verð­lags­upp­færslur líf­eyr­is­greiðslna eigi sér stað einu sinni á ári í stað mán­að­ar­lega eins og nú er. Það er sá hluti sem Hrafn og Þor­geir gagn­rýna harð­lega.

„Ekki eins og líf­eyr­is­þegar lands­ins hafi verið ofaldir af stjórn­völd­um“

Í grein­inni segja þeir að með þess­ari breyt­ingu eigi að skerða lífs­kjör líf­eyr­is­þeg­anna með því að í stað þess að greiðslur líf­eyris frá líf­eyr­is­sjóð­unum taki mán­að­ar­legum breyt­ingum vísi­tölu neyslu­verðs sé ætl­unin að verð­bæta líf­eyr­inn einu sinni á ári. „Þannig hækki líf­eyrir í útgreiðslu árlega í jan­úar ár hvert um hækkun neyslu­verð­vísi­tölu næst­lið­ins árs. Kaup­máttur líf­eyris líf­eyr­is­þeg­anna mun því lækka sem nemur verð­bótum sem ann­ars bæt­ast við líf­eyr­is­greiðslu hvers mán­aðar innan árs­ins.“

Hrafn og Þor­geir segja að nei­kvæðar afleið­ingar hinna fyr­ir­hug­uðu breyt­inga megi sjá með því að horfa á hver áhrifin yrðu á yfir­stand­andi ári ef laga­breyt­ingin hefði tekið gildi í upp­hafi árs 2022. Miðað við þá 6,7 pró­sent verð­bólgu sem mælist nú myndi kaup­mátt­ar­skerð­ing líf­eyr­is­þega verða um það bil þrjú pró­sent ef breyt­ingin hefði þegar tekið gild­i.  

Í drögum að frum­varp­inu er breyt­ingin á verð­lags­upp­færslu líf­eyr­is­greiðslna rök­studd með eft­ir­far­andi hætti: „Er þetta gert til þess að draga úr mis­ræmi milli tekju­á­ætl­unar líf­eyr­is­þega og raun­veru­legra tekna hans sem leiða gjarnan til þess að líf­eyr­is­þegi þarf að end­ur­greiða þegar fengnar greiðslur frá almanna­trygg­ing­um. Til­lagan er til hags­bóta fyrir líf­eyr­is­þega og Trygg­inga­stofn­un.“ 

Hrafn og Þor­geir segja að í stað þess að ráð­ast í það sem þeir kalla „veru­lega kaup­mátt­ar­skerð­ingu líf­eyr­is“ til að draga úr fyrr­greindu mis­ræmi gæti Trygg­inga­stofnun auð­veld­lega upp­fært tekju­á­ætlun líf­eyr­is­þeg­anna þannig að áætlað sé fyrir verð­lags­breyt­ingum líf­eyr­is­greiðslna mán­að­anna sem eftir lifa á hverju ári.

Þeir vitna svo í umsögn Seðla­banka Íslands um frum­varps­drög­in, þar sem fram kemur að bank­inn telji að með breyt­ing­unni verði líf­eyr­is­þegar af verð­bótum sem ann­ars bætt­ust við innan hvers alm­an­aks­árs. „Jafn­framt að hann telji eðli­legt að fram­kvæmdin sé með sama hætti og gildir um verð­tryggðar fjár­fest­ing­ar, sem eru verð­bættar minnst mán­að­ar­lega. Horft til nokk­urra ára safn­ast kaup­mátt­ar­skerð­ingin upp.“

Hrafn og Þor­geir segja í lok grein­ar­innar að ólík­legt sé að líf­eyr­is­þegar telji fyr­ir­hug­aða breyt­ingu á verð­trygg­ingu líf­eyris sér til hags­bóta þegar hún upp­söfnuð yfir fimm ára tíma­bil sam­svarar sam­an­lagt allt frá einni til tveggja mán­aða líf­eyr­is­greiðslna yfir tíma­bilið sem þá vantar til að standa straum af brýn­ustu nauð­synj­um. „Ekki eins og líf­eyr­is­þegar lands­ins hafi verið ofaldir af stjórn­völd­um. En það er efni í aðra og mun sorg­legri grein.“

Við þurfum á þínu framlagi að halda

Þú getur tekið beinan þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við sem vinnum á ritstjórn Kjarnans viljum hvetja þig til að vera með okkur í liði og leggja okkar góða fjölmiðli til mánaðarlegt framlag svo við getum haldið áfram að vinna fyrir lesendur, fyrir fólkið í landinu.

Kjarninn varð níu ára í sumar. Þegar hann hóf að taka við frjálsum framlögum þá varð slagorðið „Frjáls fjölmiðill fyrir andvirði kaffibolla“ til og lesendur voru hvattir til að leggja fram í það minnsta upphæð eins kaffibolla á mánuði.

Mikið vatn hefur runnið til sjávar á þeim níu árum sem Kjarninn hefur lifað. Í huga okkar á Kjarnanum hefur þörfin fyrir fjölmiðla sem veita raunverulegt aðhald og taka hlutverk sitt alvarlega aukist til muna.

Við trúum því að Kjarninn skipti máli fyrir samfélagið.

Við trúum því að sjálfstæð og vönduð blaðamennska skipti máli.

Ef þú trúir því sama þá endilega hugsaðu hvort Kjarninn er ekki allavega nokkurra kaffibolla virði á mánuði.

Vertu með okkur í liði. Þitt framlag skiptir máli.

Ritstjórn Kjarnans: Sunna Ósk Logadóttir, Þórður Snær Júlíusson, Erla María Markúsdóttir, Arnar Þór Ingólfsson, Eyrún Magnúsdóttir og Grétar Þór Sigurðsson.


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Maria Witteman og kollegar að störfum í skógum Rúanda.
Regnskógar gætu illa ráðið við loftslagsbreytingar
Það getur verið heitt og rakt í regnskógunum en þeir þola þó ekki langvarandi hátt hitastig og þurrka. Þannig gætu loftslagsbreytingar haft áhrif á hina náttúrulegu kolefnisbindingu þeirra.
Kjarninn 1. október 2022
Jina Amini, 22 ára Kúrdi, lést í haldi írönsku siðgæðislögreglunnar í síðasta mánuði. Mótmæli hafa staðið yfir í Íran, og víðar, frá því að hún lést.
Kona, líf, frelsi
Mannréttindasamtök segja að minnsta kosti 83 látna í mótmælum í Íran. Yfirvöld segja töluna mun lægri, 41 í mesta lagi. Þingmaður Pírata hvetur fólk til að segja nafn konunnar sem kom mómæltunum af stað: Jina Amini.
Kjarninn 1. október 2022
Tækninni á sviði snjallgreiðslna fleygir fram og Íslendingar hafa tileinkað sér það hratt að nota síma og önnur snjalltæki til þess að greiða fyrir verslun og þjónustu.
Plastkort enn mest notaða greiðslulausnin en snjallgreiðslur sækja á
Í hópi þess þorra fólks sem greiðir fyrir vörur eða þjónustu einu sinni í viku að lágmarki eru nú hátt í fjörutíu prósent byrjuð að nota snjalltæki af einhverju tagi til þess að inna greiðslur að hendi, að jafnaði. Vægi reiðufjár minnkar sífellt.
Kjarninn 1. október 2022
Sjö molar um efnahags- og stjórnmálastorm í Bretlandi
Er Bretar leyfðu sér loks að líta upp úr langdreginni erfidrykkju Elísabetar drottningar tók ekki skárra við. Ný ríkisstjórn Liz Truss virðist búin að skapa sér djúpa efnahagslega og pólitíska krísu, ofan á orkukrísuna.
Kjarninn 1. október 2022
Líffræðileg fjölbreytni er grunnþáttur í viðhaldi vistkerfa í sjó, á landi, í vatni og lofti.
Landeigendur fái meiri hvata til endurheimtar vistkerfa
Loftslagsbreytingar, mengun, ágengar tegundir, eyðing búsvæða og bein nýting mannsins eru helstu áskoranir varðandi hnignun líffræðilegrar fjölbreytni á Íslandi. Neysla er t.d. drifkraftur framleiðslu sem oft leiðir til ósjálfbærrar nýtingar auðlinda.
Kjarninn 1. október 2022
Þeir skipta þúsundum, tannburstarnir í norska skóginum.
Tannburstarnir í skóginum
Jordan, tannburstaframleiðandinn þekkti, hefur auglýst eftir notuðum tannburstum sem áhugi er á að reyna að endurvinna. Í norskum skógi hafa fleiri þúsund tannburstar frá Jordan legið í áratugi og rifist er um hver beri ábyrgð á að tína þá upp.
Kjarninn 30. september 2022
Orri Hauksson, forstjóri Símans.
Síminn vill greiða hluthöfum 31,5 milljarða vegna sölunnar á Mílu – og svo sennilega meira
Franska fyrirtækið Ardian er búið að gera upp við Símann vegna kaupanna á Mílu. Síminn ætlar að leggja tillögu um að greiða hluthöfum 31,5 milljarða króna af söluandvirðinu fyrir hluthafafund í lok október.
Kjarninn 30. september 2022
Á fjórum stöðum streymir gas upp af leiðslunni í Eystrasalti.
„Um viljaverk var að ræða“
Götin á Nord Stream-gasleiðslunum er mjög stór og gríðarlegt magn metans streymir enn út í andrúmsloftið. Danir og Svíar ætla að gæta þess að á fundi öryggisráðs Sþ í kvöld verði fjallað um staðreyndir, „nefnilega þær að um viljaverk var að ræða“.
Kjarninn 30. september 2022
Meira úr sama flokkiInnlent