Stýrivextir hækkaðir um eitt prósentustig og eru nú 3,75 prósent

Seðlabankinn hefur hækkað stýrivexti um þrjú prósentustig frá því í maí í fyrra. Hækkunin í dag mun auka greiðslubyrði þeirra sem eru með óverðtryggð húsnæðislán umtalsvert.

Ásgeir Jónsson seðlabankastjóri.
Ásgeir Jónsson seðlabankastjóri.
Auglýsing

Pen­inga­­stefn­u­­nefnd Seðla­­banka Íslands ákvað að hækka stýri­vexti bank­ans í 3,75 pró­­sent í morg­un. Um er að ræða eins pró­­sent­u­­stiga hækkun frá því sem áður var og alls hafa vextir hækkað um þrjú pró­­sent­u­­stig frá því í maí í fyrra, þegar vaxta­á­kvörð­un­­ar­­ferli Seðla­­banka Íslands hófst.

Í yfir­lýs­ingu pen­inga­stefnu­nefnd­ar­innar segir að efna­hags­horfur hafi heldur versnað frá febr­ú­ar­spá Seðla­bank­ans vegna nei­kvæðra áhrifa inn­rásar Rúss­lands í Úkra­ínu. Á hinn bóg­inn séu vís­bend­ingar um tals­verðan þrótt inn­lendra umsvifa. „Slak­inn í þjóð­ar­bú­inu virð­ist horf­inn og spenna tekin að mynd­ast á vinnu­mark­aði. Gert er ráð fyrir 4,6 pró­sent hag­vexti í ár en að hann verði tæp­lega 3 pró­sent á næstu tveimur árum.“

Verð­bólga mæld­ist hins vegar 7,2 pró­sent í apríl og hefur ekki mælst meiri frá 2010. Verð­bólgu­mark­mið Seðla­bank­ans er 2,5 pró­sent. Horfur hafa því versnað veru­lega og verð­bólgan er óra­fjarri mark­miði bank­ans. Í yfir­lýs­ing­unni segir að enn sem fyrr vegi hækkun hús­næð­is­verðs og ann­arra inn­lendra kostn­að­ar­liða þungt auk þess sem alþjóð­legt olíu- og hrá­vöru­verð hafi hækkað mik­ið. „Verð­hækk­anir eru því á breiðum grunni sem end­ur­spegl­ast í hraðri aukn­ingu und­ir­liggj­andi verð­bólgu sem mælist nú ríf­lega 5 pró­sent. Þá hafa verð­bólgu­vænt­ingar hækkað á alla mæli­kvarða. Sam­kvæmt spá Seðla­bank­ans eru horfur á að verð­bólga auk­ist í rúm­lega 8 pró­sent á þriðja fjórð­ungi árs­ins sem er 2,8 pró­sentum meiri verð­bólga en spáð var í febr­ú­ar. Gert er ráð fyrir að sam­spil vaxta­hækk­ana og hertra lán­þega­skil­yrða muni hægja á verð­hækkun hús­næðis og inn­lendri eft­ir­spurn.“

Auglýsing
Peningastefnunefnd telur lík­legt að herða þurfi taum­hald pen­inga­stefn­unnar enn frekar á næstu mán­uðum til að tryggja að verð­bólga hjaðni í mark­mið innan ásætt­an­legs tíma. „Ákvarð­anir í atvinnu­lífi, á vinnu­mark­aði og í rík­is­fjár­málum munu skipta miklu um hversu hátt vextir þurfa að fara.“

Næsti vaxta­á­kvörð­un­ar­dagur er í júní.

Aðrar aðgerðir Seðla­bank­ans hafa ekki bitið

Hækk­­andi hús­næð­is­verð er svo stærsti þátt­­ur­inn í þeirri stór­auknu verð­­bólgu sem mælist á Íslandi og vaxta­hækk­un­inni er ætlað að reyna að hemja. Seðla­­banki Íslands hefur reynt ýmis­­­legt til að stemma stigu við ástand­inu fyrir utan að hækka vexti skarpt, eða úr 0,75 í 3,0 pró­sent á einu ári.

Í sept­­em­ber í fyrra ákvað fjár­­­mála­­stöð­ug­­leika­­nefnd Seðla­­banka Íslands einnig að setja reglur um hámark greiðslu­­byrðar á fast­­eigna­lánum og end­­ur­vekja hinn svo­­kall­aða sveiflu­­jöfn­un­­ar­auka. Áður hafði nefndin lækkað hámark veð­­­setn­ing­­­ar­hlut­­­falls fast­­­eigna­lána til neyt­enda lækkað úr 85 í 80 pró­­­sent en hámarks­­­hlut­­­fall fyrir fyrstu kaup­endur hélst óbreytt í 90 pró­­­sent.

Enn sem komið er hafa þessar aðgerðir Seðla­­bank­ans ekki bitið sem neinu nem­­ur. Þvert á móti hækk­­aði íbúða­verð á höf­uð­­borg­­ar­­svæð­inu um 3,1 pró­­sent í síð­­asta mán­uð­i. Síð­­asta mælda árs­hækkun á höf­uð­borg­ar­svæð­inu mæld­ist um 22 pró­­sent. Þetta er afrakstur þess að eft­ir­­spurn hefur verið langt umfram fram­­boð. Í síð­­­ustu birtu mán­að­­ar­­skýrslu hag­­deildar Hús­næð­is- og mann­­virkja­­stofn­unar kom fram að fram­­boð íbúða til sölu hafi verið undir eitt þús­und á land­inu öllu í byrjun mars. Það er þó ofmat á fram­­boð­inu því um þriðj­ungur íbúð­anna voru þegar komnar í fjár­­­mögn­un­­ar­­ferli og því búið að sam­­þykkja til­­­boð í þær. Til sam­an­­burðar fór það í fyrsta sinn niður fyrir tvö þús­und íbúðir í mars í fyrra. 

Dýr lán og gríð­­ar­­leg sam­keppni um allt hús­næði sem býðst til sölu gerir það að verkum að fleiri lán­takar eru að færa sig í þau lán sem bera lægstu afborg­an­irn­­ar. Það eru verð­­tryggð lán, en hin mikla verð­­bólga sem nú er gerir þau lán þó afar óhag­­stæð, enda leggst verð­­bólgan sem verð­bætur á höf­uð­stól þeirra lána. 

Sam­­kvæmt nýbirtum tölum Seðla­­banka Íslands um útlán banka lands­ins þá tók lands­­menn verð­­tryggð lán á föstum vöxtum fyrir 3,5 millj­­arða króna í mars. Þeir hafa ekki tekið jafn mikið af slíkum lánum síðan í des­em­ber 2016. 

Við þurfum á þínu framlagi að halda

Þú getur tekið beinan þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við sem vinnum á ritstjórn Kjarnans viljum hvetja þig til að vera með okkur í liði og leggja okkar góða fjölmiðli til mánaðarlegt framlag svo við getum haldið áfram að vinna fyrir lesendur, fyrir fólkið í landinu.

Kjarninn varð níu ára í sumar. Þegar hann hóf að taka við frjálsum framlögum þá varð slagorðið „Frjáls fjölmiðill fyrir andvirði kaffibolla“ til og lesendur voru hvattir til að leggja fram í það minnsta upphæð eins kaffibolla á mánuði.

Mikið vatn hefur runnið til sjávar á þeim níu árum sem Kjarninn hefur lifað. Í huga okkar á Kjarnanum hefur þörfin fyrir fjölmiðla sem veita raunverulegt aðhald og taka hlutverk sitt alvarlega aukist til muna.

Við trúum því að Kjarninn skipti máli fyrir samfélagið.

Við trúum því að sjálfstæð og vönduð blaðamennska skipti máli.

Ef þú trúir því sama þá endilega hugsaðu hvort Kjarninn er ekki allavega nokkurra kaffibolla virði á mánuði.

Vertu með okkur í liði. Þitt framlag skiptir máli.

Ritstjórn Kjarnans: Sunna Ósk Logadóttir, Þórður Snær Júlíusson, Erla María Markúsdóttir, Arnar Þór Ingólfsson, Eyrún Magnúsdóttir og Grétar Þór Sigurðsson.


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Flensusprautan gagnast vel gegn alvarlegum veikindum af inflúensu.
Mikill veikindavetur framundan
COVID-19, inflúensa og RS-veiran. Margir smitsjúkdómar á kreiki á sama tíma kalla á aukna varúð. Alþjóða heilbrigðismálastofnunin hvetur yfirvöld til að vera vel á verði og almenning til að gæta að persónulegum sóttvörnum sínum.
Kjarninn 6. desember 2022
Kristrún Frostadóttir formaður Samfylkingarinnar á blaðamannafundinum í dag.
Vilja færa 13 milljarða í kjarabætur til almennings með sértækum skattahækkunum
Samfylkingin kynnti í dag breytingatillögur við fjárlagafrumvarp ríkisstjórnarinnar. Flokkurinn leggur til að um 17 milljarðar króna verði sóttir með sértækum skattahækkunum til þess að fjármagna almennar kjarabótaaðgerðir fyrir launafólk.
Kjarninn 6. desember 2022
Jóhannes Hraunfjörð Karlsson
Ponzi-leikur eða fjárfesting til framtíðar?
Kjarninn 6. desember 2022
Lenya Rún Taha Karim, varaþingmaður Pírata.
„Þau hefðu bara átt góðan séns á því að fá hæli á Íslandi“
Hælisleitendur, sem vísað var úr landi í lok október, eru í hópi þeirra sem eiga rétt á að mál þeirra verði tekin til efnislegrar meðferðar samkvæmt nýjum úrskurði kærunefndar útlendingamála.
Kjarninn 6. desember 2022
Dagur B. Eggertsson borgarstjóri.
Borgarstjóri lagði til að nær allar breytingatillögur minnihlutans yrðu felldar
Dagur B. Eggertsson borgarstjóri lagði til að nær allar breytingatillögur minnihluta borgarstjórnar við fjárhagsáætlun borgarinnar yrðu felldar. Búast má við því að umræðan um hagræðingu í Reykjavíkurborg standi fram á kvöld.
Kjarninn 6. desember 2022
Sérstaklega á að styrkja landsbyggðarmiðla sem framleiða sjónvarpsefni.
100 milljóna framlag vegna reksturs fjölmiðla á landsbyggðinni sem framleiða fyrir sjónvarp
Ein breyting var gerð á framlögum til fjölmiðla milli fyrstu og annarrar umræðu fjárlaga. Meirihluti stjórnarflokkanna ætlar að setja 100 milljónir króna í styrki vegna „reksturs fjölmiðla á landsbyggðinni sem framleiða eigið efni fyrir sjónvarpsstöð.“
Kjarninn 6. desember 2022
„Atvinnulífið hefur ekki sýnt vott af samfélagsábyrgð á miklum óvissutímum“
Formaður VR segir atvinnulífið hafa nýtt sér viðkvæma stöðu í samfélaginu, Þar sem verðbólga er há og vextir í hæstu hæðum, til að skapa sér „fordæmalaust góðæri á kostnað almennings.“
Kjarninn 6. desember 2022
Gæti verið að ein hæð úr SAS-hótelinu í Kaupmannahöfn leynist á hafsbotni?
Hótelið á hafsbotni
Í áratugi hafa gengið sögur um að á hafsbotni norðan við Helsingjaborg í Svíþjóð liggi stærðar steypuhlunkur sem átti að vera hluti eins þekktasta hótels á Norðurlöndum. En skyldi þetta nú vera rétt?
Kjarninn 6. desember 2022
Meira úr sama flokkiInnlent