Þessi færsla er úr eldra greinasafni Kjarnans og gæti þess vegna birst furðulega.

Að hugsa eins og vogunarsjóður

hafsteinn-gunnar.jpg
Auglýsing

Gnótt­staða í banda­ríkja­doll­ara; skort­staða í þýsku marki, frönskum franka og ítal­skri líru.

Þannig hljóð­aði fyrsta fjár­fest­ing fyrsta vog­un­ar­­sjóðs ver­ald­ar­sög­unn­ar, sem hóf starf­semi í Bret­landi hinn 1. jan­úar árið 1920, en fjár­fest­ingin merkti að sjóð­ur­inn græddi ýmist þegar banda­ríkja­doll­ar­inn styrkt­ist eða síð­ar­nefndu mynt­irnar veikt­ust gagn­vart breska pund­inu.

Þrátt fyrir að sjóð­ur­inn hafi verið stofn­aður fyrir hart­nær öld síðan er, þegar nánar er að gáð, ótrú­legt hve svip­aður hann var mörgum vog­un­ar­sjóðum nútím­ans. Sjóð­ur­inn var ekki opinn almenn­ingi, heldur voru fjár­fest­arnir fáir og sterk­efn­aðir og treystu vog­un­ar­sjóðs­stjór­anum vel. Hann nýtti sér lánsfé (þ.e. vogun – sem sjóð­irnir sækja nafn sitt til á íslensku) til þess að fjár­festa fyrir stærri upp­hæðir og ná fram meiri ávöxtun en ella, og víl­aði ekki fyrir sér að veðja á verð­lækkun á fjár­mála­mörk­uðum frekar en verð­hækk­un.

almennt_01_05_2014

Auglýsing

Merki­legri var fjár­fest­ing­ar­stefnan sem slík, en með því að fjár­festa í þjóð­ar­gjald­miðlum ríkja sitt­hvoru megin Atl­ants­hafs­ins ætl­aði sjóðs­stjór­inn sér að gera nokkuð sem eng­inn hafði áður reynt; að græða kerf­is­bundið á geng­is­breyt­ingum gjald­miðla einum sam­an. Það þarf reyndar engan að undra að hug­myndin hafi þótt nýstár­leg, enda hefðu álíka fjár­fest­ingar verið óhugs­andi ára­tug fyrr, þegar svo til allir gjald­miðlar heims voru á gull­fæti. Það þurfti heims­styrj­öld­ina fyrri til þess að riðla gull­fót­ar­skipu­lag­inu og geta af sér flot­gengi svo að fjár­fest­ingar á borð við þessar yrðu mögu­leg­ar.

Sjóðs­stjór­inn Key­nes!



Merki­leg­ast af öllu var þó hver sjóðs­stjór­inn sjálfur var; eng­inn annar en John Mayn­ard Key­nes, einn þekkt­asti hag­fræð­ingur sög­unn­ar, sem dvaldi í rúm­inu til hádegis á hverjum morgni, las fjár­mála­tíð­indi og hringd­ist á við miðl­ara á meðan hann drakk morg­un­teið sitt.

Það er ef til vill svo­lítið erfitt að ímynda sér Key­nes, hæg­látan fræði­mann sem stundum er út­­mál­aður merk­is­beri vinstri­mennsku og rík­is­af­skipta, í hlut­verki vog­un­ar­sjóðs­stjóra, sem á móti eru oft útmál­aðir botn­sugur óheflaðs kapital­isma. Kannski er það til marks um að hvor­ugur merki­mið­inn eigi fylli­lega rétt á sér. Í öllu falli eru ævi­sagna­rit­arar Key­nes á einu máli um að rekstur vog­un­ar­sjóðs­ins hafi haft góð áhrif á hann frekar en hitt; spá­­kaup­mennskan gerði hann að betri hag­fræð­ingi, og hag­fræðin gerði hann að betri spá­kaup­manni eins og Nicholas Daven­port komst að orði.

En hvað var það sem Key­nes lærði af því að stýra vog­un­ar­­sjóði? Hvað gera ann­ars vog­un­ar­sjóðs­stjórar og hvernig nálg­ast þeir hlut­verk sitt? Það er spurn­ing sem var löngum erfitt að svara nema þekkja hrein­lega einn slík­an, enda halda þeir spil­unum yfir­leitt þétt að sér og láta lítið fyrir sér fara.

Þess vegna var við­tals­bókin Inside the House of Money eftir Íslands­vin­inn Steven Drobny fengur fyrir áhuga­menn um starf­semi vog­un­ar­sjóða þegar hún kom út árið 2006, en þar birt­ust sam­ræður höf­und­ar­ins við 13 heims­þekkta og far­sæla sjóðs­stjóra þar sem þeir opn­uðu sig upp á gátt um fjár­fest­ingar sín­ar. Tit­ill bók­ar­innar er því rétt­nefni, enda býður hún les­and­anum í heim­sókn inn í hús sem fæstir fá að dvelj­ast í um ævina.

Ólík sýn



Við lestur bók­ar­innar kemur reyndar á óvart hve ósam­stíga sjóðs­stjór­arnir eru um flesta yfir­borðs­fleti fjár­fest­inga. Einum fannst best að fjár­festa í hluta­bréf­um, öðrum í hrá­vöru og þeim þriðja í gjald­miðl­um. Einn fjár­festi nán­ast ein­göngu í flóknum afleiðu­samn­ingum á borð við val­rétti, á meðan annar stóð á því fastar en fót­unum að val­réttir væru fyrir aum­ingja. Einn tók aldrei ákvörðun um fjár­fest­ingu nema heim­sækja fyrst „fjár­fest­ing­ar­kost­inn“, hvort sem hann var land eða fyr­ir­tæki, á meðan annar vildi meina að slíkar heim­sóknir væru bara til að rugla mann – það væru bein­hörð gögn sem skiptu mestu máli.

Þegar bók­inni vindur fram birt­ast hins vegar hægt og bít­andi end­ur­tekin til­brigði við sama stef; ákveðin prinsipp sem nán­ast allir sjóðs­stjór­arnir þakka vel­gengni sína, þrátt fyrir að vera ósam­mála um fram­kvæmd fjár­fest­inga að öðru leyti. Og þegar betur er að gáð hafa þessi prinsipp þeirra í raun minnst með fjár­fest­ingar að gera, og meira með heil­brigða skyn­semi og lífs­sýn. Þessi prinsipp eru fólgin í því að...

...læra af mis­tökum sín­um. Allir sjóðs­stjór­arn­ir, hver einn og einasti, eiga það sam­eig­in­legt að hafa ein­hvern tím­ann tapað stórt. Eng­inn þeirra ræddi hins vegar um þessar mis­heppn­uðu fjár­fest­ingar eins og þeir skömm­uð­ust sín fyrir þær eða sæu eftir þeim; mis­tökin eru dýr­mætasta eign þeirra, þau skil­greina vel­gengni þeirra betur en fjár­fest­ing­arnar sem heppn­uð­ust. Ástæðan er sú að allir hafa þeir dregið af þeim lær­dóm, sem þeir telja ómögu­legt að öðl­ast til fulls án þess að brenna sig fyrst. Aðal­at­riðið er ekki að mis­takast aldrei, heldur að gera ekki sömu mis­tökin tvisvar.

...­taka upp­lýstar ákvarð­an­ir. Sjóðs­stjór­arnir eru flestir víð­sýnir og leita hug­mynda að fjár­fest­ingum víða. Sumir þeirra eyða miklum tíma í lest­ur, aðrir í ferða­lög, og allir hlusta þeir með opnum hug á sjón­ar­mið ann­arra. Þrátt fyrir það láta þeir ekki nægja að treysta orðrómum og skvaldri, heldur kanna öll gögn sem þeir koma höndum yfir til hlítar og fylgja öguðu ákvarð­ana­töku­ferli áður en þeir ráð­ast í meiri­háttar fjár­fest­ing­ar, þótt rann­sókn­ar­að­ferð­irnar kunni að vera jafn­mis­jafnar og þær eru marg­ar.

...­skipta um skoð­un. Það hljómar kannski þver­sagna­kennt, en sjóðs­stjór­arnir virð­ast flestir auð­mjúkir gagn­vart tak­mörkum þekk­ingar sinnar og getu, þrátt fyrir að hafa veru­legt sjálfs­traust. Þess vegna birt­ist sjálfs­traustið ekki með þeim hætti að þeir séu alltaf sann­færðir um að hafa rétt fyrir sér, þrátt fyrir hið stífa ákvarð­ana­töku­ferli og rann­sókn­ar­vinnu, heldur þvert á móti í því að þeir ótt­ast ekki að við­ur­kenna þegar þeir hafa rangt fyrir sér og skipta hratt um skoðun þegar nýjar upp­lýs­ingar birt­ast þeim. Þannig eru þeir fljótir að kúpla sig út úr mis­heppn­uðum fjár­fest­ingum og inn­leysa tap fljótt, í stað þess að halda fast við sinn keip og horfa á tapið vaxa. Þekkt til­vitnun í Key­nes fjallar um einmitt þetta, en ein­hverju sinni bar and­stæð­ingur upp á hann að skoð­anir hans á hag­stjórn sveifl­uð­ust eins og lauf í vindi. Key­nes svar­aði um hæl: „Þegar stað­reyndir máls­ins breytast, þá endurskoða ég afstöðu mína. Hvað gerir þú, herra minn?“

...­búa sig undir það versta. Ef til vill kemur á óvart hversu með­vit­aðir sjóðs­stjór­arnir eru um áhættu miðað við þá mynd sem stundum er dregin upp af vog­un­ar­sjóð­um. Þeir reiða sig ekki einu sinni á hefð­bundin áhættu­matslík­ön, því þeir telja að þau van­meti áhættu. Í stað þeirra spyrja þeir sig stöðugt að því hvað geti farið úrskeiðis og gera ráð fyrir að allt fari á versta veg – allt – og skipu­leggja í þaula hvernig þeir gætu dregið úr högg­inu ef veru­leg lækkun á mörk­uðum skyldi raun­ger­ast. Með öðrum orðum eru þeir alltaf með plan B og C, eins og Reynir Grét­ars­son, for­stjóri Credit­In­fo, lagði nýlega áherslu á í við­tali við Kjarn­ann. Þeir eru jafn­framt nægi­lega agaðir til þess að fylgja varaplan­inu eftir ef á þarf að halda, í stað þess að vona að allt lag­ist af sjálfu sér – að hlut­irnir redd­ist.

...elska það sem þeir gera. Sjóðs­stjór­arnir hafa allir mis­mun­andi hug­myndir um það hvað ein­kenni góðan fjár­festi – allt frá því að hann þurfi að vera flinkur í stærð­fræði til þess að kunna góð skil á sagn­fræði, að vera auð­mjúk­ur, áhættu­með­vit­að­ur, að skilja sál­fræði og ákvarð­ana­töku. Eitt sam­mæl­ast þeir þó allir um; að fjár­festir sem hefur ekki áhuga á neinu öðru en pen­ingum sé fljótur að brenna upp. Mik­il­vægastur er áhugi, fróð­leiks­fýsn og ástríða fyrir við­fangs­efn­inu – annað skiptir minna máli.

Þótt sjóðs­stjór­arnir hafi sett þessi prinsipp sín í sam­hengi við fjár­fest­ingar ætti að vera ljóst að þau eiga ekki ein­ungis erindi við fjár­festa eða hag­fræð­inga, heldur hafa þau miklu víð­ari skírskot­un, enda eiga þau sér sam­svörun í starfs­háttum fólks sem nýtur vel­gengni á ólíkum sviðum um víða ver­öld. Það þarf eng­inn að ganga í aðdá­enda­klúbb vog­un­ar­sjóða eftir lestur pistils­ins en von­andi geta þó fleiri en bara Key­nes grætt á því að til­einka sér það besta úr hugs­un­ar­hætti þeirra – í það minnsta endrum og eins.

Pistill­inn birt­ist í nýj­ustu útgáfu Kjarn­ans. Lestu hana hér.

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Skjöl sem komu til þinglýsingar í gær hjá Sýslumanninum á höfuðborgarsvæðinu ættu að vera tilbúin 28. júlí næstkomandi.
Þriggja vikna bið eftir þinglýsingu
Mikil ásókn í endurfjármögnun og ný íbúðalán hjá bönkunum hefur skapað tímabundið álag. Afgreiðslutími lánanna litast af því en einnig getur þinglýsing tekið nokkrar vikur.
Kjarninn 8. júlí 2020
Flugfreyjur og flugþjónar fella nýjan kjarasamning
Félagsmenn Flugfreyjufélags Íslands hafa fellt nýjan kjarasamning milli félagsins og SA vegna Icelandair. Niðurstaðan var afgerandi. „Mikil vonbrigði,“ segir forstjóri flugfélagsins.
Kjarninn 8. júlí 2020
Ef veiran getur borist í lofti þarf mögulega að hvetja til þess að  nota andlitsgrímur á mannmörgum stöðum og í lokuðum rýmum.
WHO viðurkennir hættu á smiti í lofti
Alþjóða heilbrigðismálastofnunin hefur brugðist við opnu bréfi yfir 200 vísindamanna sem kalla eftir endurskoðun leiðbeininga WHO um að nýja kórónuveiran geti borist í lofti og smitast manna á milli.
Kjarninn 8. júlí 2020
Sjö sóttu um tvö embætti dómara við Landsrétt
Þann 19. júní 2020 auglýsti dómsmálaráðuneytið laus til umsóknar tvö embætti dómara við Landsrétt.
Kjarninn 8. júlí 2020
Tæknivarpið
Tæknivarpið
Tæknivarpið – Leiðin að stafrænu ökuskírteini
Kjarninn 8. júlí 2020
Ungt fólk á ströndinni í Ísrael.
Brúðkaupsveislur urðu að „útungunarstöðvum“ fyrir veiruna
Ísraelar stóðust ekki freistinguna að safnast saman þegar takmörkunum vegna faraldursins var aflétt í lok maí. Opnun bara og stranda eru þó ekki helsta ástæða stórkostlegrar fjölgunar smita síðustu vikur heldur brúðkaupsveislur.
Kjarninn 8. júlí 2020
Þórður Snær Júlíusson
Ríkisstjórn boðar aðför að fjölbreyttri frjálsri fjölmiðlun
Kjarninn 8. júlí 2020
Tara Margrét Vilhjálmsdóttir
Pólitíkin og eiginhagsmunirnir á bak við stríðið gegn offitu – II. hluti
Kjarninn 8. júlí 2020
Meira úr sama flokkiPistlar
None