Þessi færsla er úr eldra greinasafni Kjarnans og gæti þess vegna birst furðulega.
sdg.lei_.r.tting_.jpg
Auglýsing

Loks hafa skulda­nið­ur­fell­ingar verið kynnt­ar. Hið gleði­lega við þessa mestu til­færslu á eignum til afmark­aðs hóps í sam­fé­lag­inu, sem í skrum­inu er aldrei nefndur annað en „heim­il­in“, er að umfangið er á end­anum mun minna en var lofað þegar Fram­sókn­ar­flokk­ur­inn keypti kosn­ing­arn­ar. Í mars á þessu ári, röskum mán­uði fyrir kosn­ing­ar, sagði Sig­mundur Davíð Gunn­laugs­son nefni­lega að skulda­nið­ur­fell­ing­arn­ar, sem í skrum­inu eru nefndar „leið­rétt­ing á for­sendu­brest“, myndu kosta 240 millj­arða króna. Hann end­ur­tók þessa mön­tru síðan nokkrum sinnum í kjöl­far­ið. Nið­ur­staðan er þriðj­ungur þeirrar upp­hæð­ar, 80 millj­arðar króna. Skað­inn er því minni en upp­haf­lega var lagt upp með, og er það vel.

Hið ömur­lega við þessa til­færslu er að hún er öll á kostnað rík­is­ins og á henni hvílir rík­is­á­byrgð. Það að setja sér­stakan skatt á þrota­bú, og troða sér þannig fremst í kröfu­röð, er stjórn­valds­að­gerð sem skilar rík­is­sjóði miklum tekj­um. Þaðan verður þessum greiðslum dreift út. Það er því eng­inn vafi á því lengur að rík­is­sjóður er að borga brús­ann. Ef hin sér­staka skatt­lagn­ing stenst ekki lög eða stjórn­ar­skrá, sem von­andi verður ekki nið­ur­stað­an, afleið­ingar þess myndu valda enn meiri ömur­leika, þá lendir kostn­að­ur­inn af fullum þunga á skatt­greið­end­um. Þeir sem fá ekk­ert greiða þá fyrir nið­ur­færslu hinna sem fá með hærri sköttum og minni þjón­ustu. Ef skatt­arnir inn­heimt­ast er skjal­fest að ríkið ætlar að færa afmörk­uðum hópi fullt af pen­ing­um. Þá vaknar sú spurn­ing hvort það stand­ist yfir höfuð jafn­ræð­is­á­kvæði stjórn­ar­skrá­ar­inn­ar.

Allir tapa



Nú skulum við fara yfir nokkrar stað­reynd­ir. Tæp­lega helm­ingur fjöl­skyldna í land­inu, eða 47 pró­sent þeirra, skuldar ekk­ert vegna hús­næð­is. 27 pró­sent þeirra búa í leigu­hús­næði. Þetta fólk fær ekk­ert gef­ins. Þess utan er hluti þeirra sem eftir standa með óverð­tryggð lán eða tóku þau eftir árið 2010. Eng­inn þess­ara hópa er innan meng­is­ins sem kall­ast „heim­ilin í land­inu“ en voru samt fórn­ar­lömb þess sem rík­is­stjórnin skil­greinir sem for­sendu­brest.

Eitt­hvað segir manni að eng­inn eigi eftir að vera sáttur við þá nið­ur­stöðu sem kynnt var í gær, nema Fram­sókn­ar­flokk­ur­inn og klapp­stýrur hennar í netheimum og fjöl­miðl­um. Þær eru þegar byrj­aðar að reyna að selja þá hug­mynd að Sig­mundur Davíð sé Bravehe­art okkar Íslend­inga. En þeir sem hafa beðið stór­felldra nið­ur­fell­inga verða ugg­laust fyrir von­brigðum með að þeir fái ekki nógu mik­ið. Þeir sem fá ekk­ert verða fyrir von­brigðum vegna þess að rík­is­sjóður er að eyða pen­ingum sem gætu farið í að greiða sam­eig­in­legar skuldir okkar allra í að greiða niður skuldir sumra. Og Sjálf­stæð­is­flokk­ur­inn verður fyrir von­brigðum vegna þess að þessi flokkur sem kallar sig hægri­flokk, og reynir á tylli­dögum að selja sig sem hold­gerv­ing frjáls­lynd­is, einka­rétt­ar­ins og ein­stak­lings­fram­taks­ins, var rétt í þessu að kvitta upp á stærstu sós­íal­ísku aðgerð íslenskrar efna­hags­sögu. Óbragðið í munni þeirra innan raða flokks­ins sem hafa ein­hverja hug­sjón í póli­tík hlýtur að vera rosa­lega sterkt.

Auglýsing

Málið verður líka erfitt fyrir stjórn­ar­and­stöð­una. Sér­stak­lega vegna þess að fram­kvæmdin er útvötnuð og kemur ekki til fram­kvæmda fyrr en á næsta ári. Við­brögð hennar munu taka mið af því að fullt af kjós­end­unum sem hún er að reyna að ná til eru að velta fyrir sér spurn­ing­unni „hvað fæ ég?“. Ef við­brögð hennar yrðu strax hörð gæti það komið póli­tískt í bakið á henni síðar meir. Auk þess eru margir í stjórn­ar­and­stöðulið­inu ein­fald­lega ekk­ert á móti skuld­ar­nið­ur­fell­ingum sumra.

Til að láta „leið­rétt­ing­una“ líta betur út, til að toga upp heild­ar­upp­hæð­ina í aug­lýs­ing­unni, var það kynnt sem hluti af nið­ur­færsl­unni að öllum Íslend­ingum yrði gert kleift að eyða sér­eign­ar­sparn­að­inum sínum í steypu frekar en tak­mark­aða fjár­fest­ing­ar­mögu­leika fjár­magns­hafta-heftra líf­eyr­is­sjóða. Þetta er fín hug­mynd og gott að gefa fólki meira frelsi til að ávaxta sparnað sinn. En þetta er ekki nið­ur­færsla. Skatt­leysið sem fylgir þess­ari aðgerð þýðir nefni­lega að ríkið er að taka lán í áður ákveðnum fram­tíð­ar­tekjum sín­um. Ríkið borgar því við­bót­ina. Og rík­ið... það erum við.

Stærsta kosn­inga­lof­orðið hefur verið svikið



Fram­sókn hefur því svikið kosn­inga­lof­orð kosn­inga­lof­orð­anna, og er það vel. Nið­ur­færsl­urnar eru mun lægri en lofað var þegar flokk­ur­inn þurfti að kaupa sig til valda og útfærslan þynnri en gefið var í skyn. Það er hins vegar verið að taka stór­kost­lega áhættu með íslenskan efna­hag og sam­fé­lag. Reyndar kynnti Sig­urður Hann­es­son, for­maður skulda­nið­ur­fell­ing­ar­hóps­ins, alls kyns nið­ur­stöður í Hörp­u­nni sem bentu til þess að skulda­nið­ur­fell­ing­arnar myndu hafa nítró-á­hrif á í íslenskt efna­hags­líf. Verð­bólga myndi ekki hækka, þetta myndi ekki hafa nein áhrif á við­skipta­jöfn­uð, kaup­máttur myndi aukast, atvinnu­leysi drag­ast sam­an. Og svo fram­veg­is. Það vant­aði bara að við myndum örugg­lega öll skíta gulli í beinu fram­haldi.

Miðað við fréttir í aðdrag­anda aðgerða­til­kynn­ing­ar­innar var hins vegar ekki ákveðið hvaða leið ætti að fara fyrr en snemma á föstu­dags­morg­un. Drög að til­lögum voru ekki kynnt fyrir for­ystu Sjálf­stæð­is­flokks­ins fyrr en skömmu fyrir það og þing­flokk­arnir fengu ekki að sjá þau fyrr en korteri fyrir kynn­ing­ar­fund. Samt var búið að greina áhrif aðgerð­anna í ræm­ur. Það má vel velta því fyrir sér hvort  macro-­grein­ingin sem kynnt var sé umfangs­mesta „pant­aða“ áreið­an­leika­könnun sem við höfum nokkru sinni séð.

Það er því full ástæða til að bíða frek­ari grein­inga ann­arra á þessum áhrif­um.

Sjálfs­traustið sem leitt getur okkur til glöt­unar



En nú þegar útvatn­að­ar, og rík­is­tryggð­ar, útfærslur á stærsta kosn­inga­víxli Íslands­sög­unnar liggja fyrir er tíma­bært að taka stöð­una. Hún er svona: Við völd á Íslandi er hópur sem er með ógur­legt sjálfs­traust. Til ein­föld­unar má kalla þennan hóp menn­ina með blys­in, enda eiga þeir það flestir sam­eig­in­legt að hafa farið í fræga blys­för að Bessa­stöðum til að mót­mæla Ices­ave á sínum tíma. Í því máli hvatti hóp­ur­inn til þess að íslenskt sam­fé­lag færi í gríð­ar­lega stórt veð­mál. Tæki risa­vaxna áhættu. Leggði allt undir á rauðan í rúl­lettu.

Og hann vann veð­mál­ið. Reyndar er vert að taka það fram að það var einn mað­ur, Ólafur Ragnar Gríms­son, sem synj­aði ákvörðun mik­ils meiri­hluta þings og sendi Ices­a­ve-­málið dóm­stóla­leið­ina. Hann breytti líka stjórn­skipun lands­ins ein­sam­all og án umboðs í leið­inni, en það er önnur saga. Þegar EFTA-­dóm­stóll­inn sýkn­aði Ísland af kröfum í mál­inu var síðan einn af dóm­ur­unum Páll Hreins­son. Um afstöðu hans til Ices­a­ve-­máls­ins má lesa í ítar­legu máli í Rann­sókn­ar­skýrslu Alþing­is, sem hann skrif­aði með öðr­um. Í kjöl­farið má velta fyrir sér hver áhrif hans á nið­ur­stöð­una voru. Það er auð­velt að ætla að þau hafi verið mik­il. Og nið­ur­staðan var gleði­leg og spar­aði Íslend­ingum tölu­vert fé.

En þeir sem nutu góðs af þess­ari nið­ur­stöðu voru menn­irnir með blys­in. Þeir nýttu sér hana í póli­tískum til­gangi. Þeir sögðu: „Við unnum Ices­a­ve. Við getum allt.“ Á baki Ices­a­ve-­mýt­unar telja þeir sig geta tekið gríð­ar­lega áhættu með íslenskt sam­fé­lag. Lagt mikið undir í veð­málum með slökum stuðl­um. Þeir eru sann­færðir um að geta alltaf unnið þessi veð­mál. Og skulda­nið­ur­fell­ingar og tæp skatt­lagn­ing eigna vondu kröfu­haf­anna eru slík veð­mál.

Og þeir vilja alls ekki vera gagn­rýndir fyrir þessar áhersl­ur. Ef ein­hverjir eru þeim ósam­mála er sú orð­ræða slæm vegna þess að hún hræðir heim­il­in. Þeir sem eru ósam­mála, hafa aðrar skoð­anir en „þá rétt­u“, eru að ljúga. Hvatir þeirra eru ann­ar­leg­ar. Þeir eru örugg­lega að vinna fyrir óvin­inn. Þessi pist­ill er lík­ast til ein af þeim lygum sem hinn ítrekað mis­skilni for­sæt­is­ráð­herra hefur oft­sinnis varað við. Hann er hættu­legur og þið ættuð helst ekki að lesa hann.

Menn­irnir með blysin ráða nefni­lega Íslandi. Von­andi kveikja þeir ekki í land­inu á með­an.

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Inga Sæland
Segir sama gamla spillingarkerfið blómstra sem aldrei fyrr
„Hvenær hættir maður að verða hissa á sérhagsmunagæslunni í pólitík?“ spyr formaður Flokks fólksins.
Kjarninn 5. júní 2020
Leirdalur með Leirdalsvatni og Leirdalsá falla í Geitdalsá. Í Leirdal hugsar Arctic Hydro sér upphafslón Geitdalsárrvirkjunar.
„Nýtt virkjanaáhlaup“ á hálendi Austurlands verði stöðvað
Stjórnvöld þurfa að koma í veg fyrir að hálendi Austurlands verði raskað frekar og standa við fyrirheit sem gefin voru um að þar yrði ekki virkjað meira. Þetta kemur fram í tillögu að ályktun sem lögð verður fyrir aðalfund Landverndar á morgun.
Kjarninn 5. júní 2020
Lilja D. Alfreðsdóttir, mennta- og menningarmálaráðherra.
Ráðherra metur næstu skref með lögmönnum
Mennta- og menningarmálaráðherra fer nú yfir úrskurð kærunefndar jafnréttismála með lögmönnum. Hún segir að ekki hafi skipt máli að Páll Magnússon væri framsóknarmaður.
Kjarninn 5. júní 2020
Komufarþegar munu þurfa að greiða sjálfir fyrir sýnatöku frá 1. júlí.
Komufarþegar greiða 15 þúsund fyrir sýnatöku
Sýnataka á landmærum Íslands verður gjaldfrjáls fyrstu tvær vikurnar en frá 1. júlí munu komufarþegar þurfa að greiða 15 þúsund krónur fyrir rannsóknina.
Kjarninn 5. júní 2020
Óvenjulegur sjómannadagur framundan
Vegna COVID-19 faraldursins verður sjómannadagurinn í ár ólíkur því sem Íslendingar eiga að venjast. Þó verður lágmarksdagskrá víða um land með heiðrunum aldinna sjómanna, minningarathöfnum og veittar verða viðurkenningar fyrir björgunarafrek.
Kjarninn 5. júní 2020
Jane Goodall fór á þrítugsaldri inn í skóga Tansaníu og dvaldi þar lengi í hópi simpansa. Rannsóknir hennar gjörbreyttu þekkingu manna á öðrum dýrategundum.
Mannkynið er „búið að vera“ ef það skiptir ekki um kúrs í kjölfar COVID
„Við erum komin að tímamótum í sambandi okkar við náttúruna,“ segir Jane Goodall sem barist hefur verið náttúruvernd í sex áratugi. Hún segir að nú hafi opnast lítill gluggi til að gera róttækar breytingar svo koma megi í veg fyrir frekari hörmungar.
Kjarninn 5. júní 2020
Lilja D. Alfreðsdóttir og Björn Leví Gunnarsson
„Það eru nákvæmlega svona mál sem halda aftur af Íslandi“
Þingmaður Pírata gagnrýnir ákvarðanir mennta- og menningarmálaráðherra. „Svona mál leiða til lélegri niðurstaðna í öllu sem gerist í framhaldinu af því að hæfasta fólkið er ekki að taka ákvarðanirnar.“
Kjarninn 5. júní 2020
Skiljum ekkert eftir
Skiljum ekkert eftir
Skiljum ekkert eftir – Eldhúsið
Kjarninn 5. júní 2020
Meira úr sama flokkiPistlar
None