Þessi færsla er úr eldra greinasafni Kjarnans og gæti þess vegna birst furðulega.

Við erum klárari en þið, borgið!

peningar_opt.jpg
Auglýsing

Des­em­ber er mán­uður friðar og kær­leika. Hann er líka sá mán­uður sem fjár­mála­geir­inn gerir vana­lega vel við sjálfan sig.

Nú er staðan á Íslandi fremur skökk og skrýt­in. Fjár­mála­kerfið hrundi nán­ast í heild sinni og ríkið þurfti að end­ur­reisa það með handafli. Þess utan þurfti að múra upp fjár­magns­höft til að koma í veg fyrir að fár­veiki gjald­mið­ill­inn okkar dræp­ist alveg. Honum er haldið á lífi með inn­gripum í æð.

Þrátt fyrir að fjár­mála­kerfið hafi verið end­ur­reist með því að taka eignir úr þrota­búum fall­inna banka og færa þær með handafli yfir á nýjar kenni­töl­ur, Þrátt fyrir að íslenska ríkið þyrfti að dæla vel á annað hund­rað millj­arða króna inn í end­ur­reistu bankana, þrátt fyrir að nýju kenni­tölur þeirra séu reknar með rík­is­á­byrgð á inn­stæð­um, þrátt fyrir að stóru nýju bank­arnir hafi fengið sam­eig­in­lega 90 pró­sent plús mark­aðs­hlut­deild í vöggu­gjöf, þrátt fyrir þorri tekna þeirra komi af því að sýsla með, og hækka virði á, þeim eignum sem fylgdu þeim úr góð­ær­is­bönk­unum og þrátt fyrir að gjald­eyr­is­höftin geri það að verkum að sam­keppni á banka­mark­aði er nán­ast engin þá finnst íslenskum fjár­mála­fyr­ir­tækjum fullt til­efni til að starfs­menn þeirra fái hærri laun, kaupauka og bónusa.

Auglýsing

Eyði­merk­ur­gangan búin

Starfs­menn í fjár­mála­þjón­ustu, hjá líf­eyr­is­sjóðum og í vátrygg­inga­starf­semi hafa upp­lifað mest ­launa­skrið allra eftir hrun. Laun þeirra hækk­uðu um 11,2 pró­sent í fyrra og vísi­tala launa þeirra hækk­aði sam­tals um 29 pró­sent á árunum 2009 til 2012. Á meðan að restin af sam­fé­lag­inu var hvött til þess af stjórn­völdum að sýna sam­taka­mátt og sætta sig við hnign­andi lífs­kjör hækk­uðu laun þessa hópa um tæpan þriðj­ung.

Það er svo­lítið eins og árið 2013 hafi loks verið árið sem fjár­mála­geir­inn taldi sig hafa gætt kurt­eis­is­legrar hóf­semi nægi­lega lengi. Hann var búinn með sína eyði­merk­ur­göngu venju­legra kjara. Nú var tím­inn til að slá í.

Rík­is­banki gefur völdum hópi verð­mæti

Þetta byrj­aði allt með því þegar starfs­menn Lands­bank­ans fengu gef­ins 4,7 millj­arða króna hlut í bank­anum síð­asta sum­ar. Sú gjöf var sam­þykkt af fyrri rík­is­stjórn sem kenndi sig við vinstri. Henni fannst í fínu lagi að semja um að tveggja pró­senta hlutur í rík­is­bank­anum rynni í vasa rík­is­starfs­manna í stað sam­eig­in­legra sjóða. Lands­bank­inn er nefni­lega, án nokk­urs vafa, rík­is­banki. Fyrir utan þann hlut sem starfs­mönnum var gefin á ríkið rest­ina af hlutafé hans. Af mörgu gölnu sem átt hefur sér stað á Íslandi eft­ir­hrunsár­anna hlýtur þessi gjöf að vera ein sú allra galn­asta.

Á sama tíma hefur Lands­bank­inn tekið til hliðar tæp­lega 50 millj­ónir króna til að „leið­rétta“ laun for­stjóra síns aft­ur­virkt. Hvað veldur því að hann eigi skilið að fá meira borgað en til dæmis for­stjóri Íbúða­lána­sjóðs, sem er jafn mik­ill rík­is­for­stjóri og hinn? Hvers vegna eru ekki öll laun starfs­manna í Lands­bank­anum eftir BHM-­taxta og hækkuð í nákvæmum takti við kjara­samn­inga? Hefði Stein­þór Páls­son, banka­stjóri Lands­bank­ans, staðið sig betur með þrjár millj­ónir króna á mán­uði en með eina? Ef já, hvernig og af hverju?

End­ur­koma kaupauka­kerfa

Skömmu síðar kom fram að Íslands­banki hefði inn­leitt kaupauka­kerfi sem nái þó aðeins til fram­kvæmda­stjórnar bank­ans. Arion banki hefur líka hlaðið í slíka inn­leið­ingu sem nær til um hund­rað starfs­manna. Kaupauk­arnir geta numið 25 pró­sentum af árs­laun­um. Fyrir skemmstu kom svo  í ljós að Arion banki hafði gefið öllum starfs­mönnum sínum 125 þús­und krónur í bón­us­greiðslu fyrir jól­in. Til við­bótar fengu þeir 30 þús­und króna gjafa­kort sem gildir í öllum versl­unum og gjafa­körfu sem metin er á nokkra tugi þús­unda króna. Þetta var gert í til­efni þess að bank­inn var val­inn besti banki á Íslandi af erlendu tíma­riti sem heitir The Banker.  Þess ber reyndar að geta að fjár­málafag­tíma­ritið Euromo­ney valdi Íslands­banka besta banka lands­ins í júlí síð­ast­liðn­um. Flýti­leit á net­inu fann engin erlend verð­laun sem Lands­bank­inn hefur fengið fyrir að vera besti banki á Íslandi. Slík eru þó ekki úti­lok­uð.

Sjóvá sem mátti ekki fara á haus­inn

Rétt fyrir jól var loks greint frá því að enn eitt fjár­mála­fyr­ir­tæk­ið, trygg­inga­fé­lagið Sjó­vá, hafi ákveðið að gera vel við starfs­fólk sitt vegna góðs árang­urs á árinu. Sjóvá ákvað að greiða öllum starfs­mönnum sínum 400 þús­und krón­ur, sem eru rétt tæp með­al­mán­að­ar­laun á Íslandi, í jóla­bón­us. Vegna þessa er rétt að rifja aðeins upp sögu Sjó­vá. Fyrrum eig­endur trygg­inga­fé­lags­ins greiddu sér út 19,4 millj­arða króna í arð á árunum 2006 til 2008 vegna þess að Sjóvá var í svo ofsa­lega góðum rekstri.

Síðar kom reyndar í ljós að það var rugl og uppi­staðan í efna­hags­reikn­ingnum voru áhættu­sækin exó­tísk fjár­fest­inga­verk­efni sem bók­færð voru á marg­földu raun­virði. Þegar ljóst var að Sjóvá myndi fara á hlið­ina án inn­grips sagði Fjár­mála­eft­ir­litið við þáver­andi fjár­mála­ráð­herra að það yrði hræði­legt ef trygg­inga­fé­lag færi á höf­uð­ið. Hann ákvað að grípa inn í og ríkið lagði 11,6 millj­arða króna í Sjó­vá­-hít­ina. Eign­ar­hlut­ur­inn sem ríkið fékk fyrir þetta var síðar seldur með fjög­urra millj­arða króna tapi á árunum 2011 til 2012.

Í frétt RÚV um bón­us­greiðslur Sjóvá sagði mark­aðs- og kynn­ing­ar­stjóri Sjóvá að félagið hefði ráðið Íslands­banka, áður stærsta kröfu­hafa Sjóvá einn stærsta eig­enda félags­ins, til þess að vinna að skrán­ingu Sjóvá á mark­að. Þessi vinna hafi verið svo mikil að ákveðið hefði verið að umb­una öllum starfs­mönnum félags­ins vegna þessa.

Kerfið er til fyrir sig sjálft, og fólkið sem því til­heyrir

Íslenskt fjár­mála­kerfi er ekki í neinni inn­byrð­is­sam­keppni. Við­skipta­banka­hlut­inn snýst um hefð­bundin lán til heim­ila og þar er vaxta­mun­ur­inn ekki sjá­an­lega mik­ill. Fjár­fest­inga­banka­starf­semin snýst síðan aðal­lega um það að koma fyr­ir­tækjum sem lentu í fangi bank­anna í sölu­með­ferð eða skrá þau á markað og tryggja að bank­arnir sjálfir fái að sjá um þá fram­kvæmd. Þá geta þeir rukkað þókn­ana­tekjur sem sýna bæt­ingu á und­ir­liggj­andi rekstri, og rétt­lætir þar af leið­andi kaupauka og/eða bónusa.

Það er heldur ekki í neinni alþjóð­legri sam­keppni um starfs­fólk, líkt og oft er haldið fram. Í fyrsta lagi er engin sér­stök eft­ir­spurn eftir íslenskum banka­snill­ingum eftir að síð­asta kyn­slóð þeirra tap­aði nokkur þús­und millj­örðum króna af pen­ingum erlendra banka og fjár­festa í 2007-út­rásinni. Í öðru lagi borga íslensku fjár­mála­fyr­ir­tæk­in, líkt og önnur innan hafta, starfs­fólki sínu í krón­um. Krónu­launin geta aldrei keppt við laun í eðli­legum gjald­miðl­um. Í þriðja lagi eru íslensku bank­arnir ein­fald­lega ekki þátt­tak­endur á alþjóð­legum banka­mark­aði.

Maður fær stundum á til­finn­ing­una að þeir sem starfa í fjár­mála­geir­anum hafi fundið glufu sem gerir þeim kleift að vinna þægi­lega inni­vinnu í upp­hit­uðum rýmum með miklu hærri laun en allir hin­ir. Að þetta sé mjög klárt fólk sem finn­ist betra að vera ekki að hafa neitt of mikið fyrir hlut­unum án þess að það komi í veg fyrir að þau lifi meira þæg­inda­lífi en flestir sam­borg­arar þeirra. Þess vegna er búið til kerfi þar sem þetta fólk fær óeðli­lega borgað fyrir að stunda umsýslu með pen­inga. Kerfi sem er fyrst og síð­ast til fyrir sig sjálft og fólkið sem innan þess starfar. Klára fólkið sem á skilið að hafa það betra en hin­ir. Og annað slag­ið, þegar þessi tál­sýn hryn­ur, þá borgum við hin til að reisa hana aftur við.

Gleði­lega hátíð.

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Stytta af Leopold II í Brussel. Myndin var tekin þann 10. júní 2020.
Þræla- og framkvæmdakóngurinn
Í Tervuren skammt frá Brussel stendur glæsilegt hús. Innandyra má hinsvegar sjá átakanlega sögu um undirokun, þrældóm og grimmdarverk þjóðarleiðtoga sem einskis sveifst til að láta stórveldisdrauma sína rætast.
Kjarninn 5. júlí 2020
Hrina hópuppsagna í tengslum við COVID-19 faraldurinn virðist gengin niður
Stærst þeirra þriggja hópuppsagna sem áttu sér stað í júní er uppsögn PCC á Bakka sem sagði upp nálægt 85 manns af þeim tæplega 150 manns sem starfa hjá fyrirtækinu.
Kjarninn 4. júlí 2020
Tæplega 35 þúsund hafa látist af völdum COVID-19 á Ítalíu
Dánartíðni vegna COVID-19 hærri hjá ómenntuðum en menntuðum á Ítalíu
Kórónuveirufaraldurinn hefur leikið Ítalíu grátt en það var fyrsta Evrópulandið til að glíma við mikla útbreiðslu veirunnar. Í marsmánuði jókst munur á dánartíðni menntaðra og ómenntaðra þar í landi vegna veirunnar.
Kjarninn 4. júlí 2020
Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir dómsmálaráðherra skrifaði undir reglugerð um útlendinga sem tók gildi 15. júní.
Hægt að senda á brott útlendinga í „ólögmætri dvöl“ þrátt fyrir tilslökun gagnvart öðrum
Skortur á beinum flugum, flugsamgöngum til heimalands eða hár kostnaður við ferðalög eru ekki ástæður sem íslensk stjórnvöld taka gildar fyrir dvöl hérlendis án dvalarleyfis eða áritunar.
Kjarninn 4. júlí 2020
Flennistór mynd af þáttastjórnandanum Tucker Carlson á höfuðstöðvum Fox News.
„Tucker Carlson 2024?“
Áhrifamenn meðal repúblikana og íhaldssamir álitsgjafar í Bandaríkjunum telja raunhæft að Tucker Carlson, þáttastjórnandi á Fox News sem milljónir fylgjast með á hverju kvöldi, gæti náð langt ef hann kysi að fara í forsetaframboð árið 2024.
Kjarninn 4. júlí 2020
Ríkisstjórnin sem vill halda áfram, en mun mögulega ekki geta það
Stjórnmálaflokkarnir vega nú og meta hvenær þeir eru líklegir til að hámarka árangur sinn í kosningum. Og eru fyrir nokkuð löngu síðan farnir að máta sig í næstu ríkisstjórn. Þar virðast, eins og er, aðallega vera tveir skýrir valkostir á borðinu.
Kjarninn 4. júlí 2020
„Keyrt á sama fólkinu sem fær aldrei frídag“
Í nýrri skýrslu Rannsóknamiðstöðvar ferðamála um aðstæður erlends starfsfólks í ferðaþjónustu kemur margt varhugavert fram, m.a. að fólk þurfi að vinna margar vikur í röð og að vikulegur frídagur hafi ekki verið virtur.
Kjarninn 4. júlí 2020
Kortið sýnir útbreiðslu hita í hluta Síberíu 20. júní.
Hitamet staðfest á einum kaldasta stað jarðar
Hæsti hiti: 38°C. Lægsti hiti: -67,8°C. Mismunur: 105,8 gráður. Norðurslóðir eru að hlýna þrisvar sinnum hraðar en önnur svæði í heiminum. Hlýnunin er að eiga sér stað mörgum áratugum fyrr en spár gerðu ráð fyrir.
Kjarninn 3. júlí 2020
Meira úr sama flokkiPistlar
None