Þjóðhættir – Álagablettir og bannhelgi

Í þætt­inum ræðir Vil­helm­ína við Jón Jóns­son þjóð­fræð­ing og verk­efn­is­stjóra hjá Rann­sókna­setri Háskóla Íslands á Ströndum – þjóð­fræði­stofu.

Í des­em­ber á síð­asta ári kom út bókin Álaga­blettir á Strönd­um. Höf­undar eru feðginin Jón og Dag­rún Ósk Jóns­dóttir og er útgáfan sam­starf milli Rann­sókna­set­urs­ins og Sauð­fjár­set­urs á Strönd­um. Bókin er ríku­lega mynd­skreytt en Jón og Dag­rún gengu á alla þá staði sem fjallað er um í bók­inni og mynd­uðu álaga­bletti. Þau ræddu einnig við heima­fólk og stað­kunn­uga og söfn­uðu nýjum frá­sögnum af álaga­blettum sem enn lifa í munn­mæl­um. Jón segir frá til­urð bók­ar­innar og rann­sóknum á álaga­blettum á Strönd­um. Þá ræðir hann mik­il­vægi þess að rann­sóknum sé miðlað með aðgengi­legum hætti til almenn­ings.

Sögur af álaga­blettum hafa ákveðin ein­kenni. Í sög­unum kemur fram aðvörun um að ekki skuli gera eitt­hvað á álaga­blett­inum eða í námunda við hann. Ef brotið sé gegn því þá fylgir ein­hver refs­ing í kjöl­far­ið. Jón ræðir sög­urnar í víðu sam­hengi, um söfnun þjóð­fræði­efnis og hvernig frá­sagnir og þekk­ing er tengd lands­lagi. Jón segir einnig frá skelfi­legum atburðum sem áttu sér stað í Goð­dal árið 1948 þegar snjó­flóð féll og sex manns fór­ust. Í frétta­flutn­ingi um málið var strax farið að tengja atburð­ina við þjóð­sagna­minnið um álaga­blett á jörð­inni.

Í lokin segir Jón frá öðrum verk­efnum Rann­sókna­set­urs­ins, meðal ann­ars frá stórri rann­sókn á sér­stæðri dag­bók frá svæð­inu, rann­sóknum á þjóð­trú og verk­efni sem teng­ist gömlum ljós­mynd­um. Þá eru áhuga­verðar sýn­ingar framund­an. Í sumar mun opna ný sýn­ing um heim­sóknir hvíta­bjarna á Vest­fjörðum á Sauð­fjár­setr­in­u og einnig verður opnuð ný sýn­ing í kot­býli kuklar­ans í Bjarn­ar­firði, sem er hluti af Galdra­sýn­ing­unni á Strönd­um.

Þjóð­hættir er hlað­varp sem fjallar um nýjar rann­sóknir og fjöl­breytta miðlun í þjóð­fræði. Umsjón hafa Dag­rún Ósk Jóns­dóttir og Vil­helm­ína Jóns­dóttir dokt­or­snemar í þjóð­fræði.

Anna Dóra Antonsdóttir
Rammaáætlun sem sáttargjörð
Kjarninn 17. maí 2022
Tekjur ríkisins af kolefnisgjaldi aldrei verið jafn miklar og í fyrra
Ríkið hefur milljarðatekjur af losun gróðurhúsalofttegunda, bæði frá uppboðum á losunarheimildum og af kolefnisgjaldi. Féð er ekki eyrnamerkt loftslagsaðgerðum en fjármálaráðherra áætlar að framlög til loftslagsmála nemi yfir 15 milljörðum í ár.
Kjarninn 17. maí 2022
Helga Þórðardóttir varaþingmaður Flokks fólksins.
„Stjórnvöld hafa svikið leigjendur“
Leigjendur eru jaðarsettir og algerlega berskjaldaðir fyrir hentistefnu leigusala, segir varaþingmaður Flokks fólksins. Stjórnvöld verði að koma með beinar aðgerðir sem stöðva brjálsemi óhefts markaðar sem stjórnist af græðgi einstaklinga.
Kjarninn 17. maí 2022
Jón Gunnarsson er dómsmálaráðherra.
Ráðherra svarar engu um Samherjamálið þar sem það eigi ekki að lúta „pólitískum afskiptum“
Dómsmálaráðherra segir að embætti sem rannsaki sakamál fái ekki auknar fjárveitingar til að sinna rannsókn tiltekins sakamáls. Á ríkisstjórnarfundi í nóvember 2019 var hugað sérstaklega að fjármögnun rannsóknar héraðssaksóknara á Samherjamálinu.
Kjarninn 17. maí 2022
Sigríður Björk Guðjónsdóttir ríkislögreglustjóri mætti á opinn fund í allsherjar- og menntamálanefnd um fræðslu og menntun lögreglumanna um fjölmenningu og fordóma.
Segir að ekki hafi verið um kynþáttamiðaða löggæslu að ræða
Ríkislögreglustjóri segist harma það að ungur drengur skyldi hafa ítrekað orðið fyrir áreiti við leit lögreglunnar að strokufanga í síðasta mánuði. Þó sé í þessu tilviki ekki um kynþáttamiðaða löggæslu eða afskipti að ræða.
Kjarninn 17. maí 2022
Viðmiðunarverðið á bensínlítra yfir 300 krónur í fyrsta sinn
Hlutur olíufélaga í hverjum seldum bensínlítra er með lægsta móti um þessar mundir þrátt fyrir mjög hátt verð. Það bendir til þess að þau séu ekki að skila hækkunum á heimsmarkaðsverði nema að hluta út í verðlagið.
Kjarninn 17. maí 2022
Bjarni Benediktsson fjármálaráðherra lagði fram fjármálaáætlun fyrir árin 2023-2027 í mars.
Spyrja hvort framlögð fjármálaáætlun sé í samræmi við stjórnarsáttmála
ASÍ bendir á það í umsögn sinni við fjármálaáætlun að mjög takmarkað svigrúm sé til aukinna útgjalda næstu árin sem þó er fyrirséð að muni aukast mikið. Vilja efla tekjustofna ríkisins, meðal annars með komugjaldi og hækkun fjármagnstekjuskatts.
Kjarninn 17. maí 2022
Guðmundur Ingi Kristinsson þingflokksformaður Flokks fólksins.
„Á ekki að skila þessum ólöglega ránsfeng?“
Þingflokksformaður Flokks fólksins segir að álag gangi nærri heilsu fólks sem hefur lent í skerðingum á greiðslum. „Er einhver hissa að kvíði, þunglyndi, streita, svefnleysi sé að hrjá þennan hóp í boði ríkisstjórnarinnar?“ spurði hann á þingi í dag.
Kjarninn 16. maí 2022