bankar_island.jpg
Auglýsing

Það er um margt merki­legt, að íslenska ríkið sé með um 80 ­pró­sent mark­aðs­hlut­deild í fjár­mála­þjón­ustu hér á landi, í gegnum hluta­fjár­eign sína í Lands­bank­anum (98,2%), Íslands­banka (100 pró­sent), LÍN, Íbúa­lána­sjóði og ­Byggða­stofn­un. Auk þess á ríkið ennþá eign­ar­hluti í spari­sjóða­kerf­inu og 13 ­pró­sent hlut í Arion banka.

Á skömmum tíma hefur ríkið því fengið fjár­mála­kerfið næst­u­m allt í fang­ið, og stendur frammi fyrir því að geta end­ur­skipu­lagt kerf­ið.

Stokka spilin

Ekki er van­þörf á því að hugsa málin upp á nýtt þeg­ar fjár­mála­kerfið er ann­ars veg­ar. Eitt blasir við öll­um: Íslenska fjár­mála­kerfið er í öllum meg­in­at­riðum ólíkt fjár­mála­kerfum í öðrum lönd­um. Ekki nóg með að hér­ sé minnsta mynt­svæði heims­ins, ein­angrað innan hafta -  sem ekki stendur til að afnema –  heldur er líka öllum aug­ljóst að íslenska ­banka­kerfið mun aldrei aftur þenj­ast út á alþjóð­leg mark­aðsvæði. Til við­bót­ar er síðan sú grunn­hug­mynd í gildi að Seðl­bank­inn er banki bank­anna þegar á reyn­ir. Skatt­greið­endur eru kall­aðir til í þegar í óefni er kom­ið, óháð ­eign­ar­haldi.

Auglýsing

Útrásin er aðeins í boði fyrir fyr­ir­tæki í fjár­mála­þjón­ust­u, ­sem ekki njóta neinnar rík­is­á­byrgð­ar, beinnar eða óbeinn­ar. Má þar nefna ­sér­hæfð fyr­ir­tæki á sviði fyr­ir­tækja­þjón­ustu, rekstri sjóða eða eigna­stýr­ing­ar. Það er hið besta mál að þau bjóði upp á alþjóð­lega þjón­ustu, og má nefna GAMMA því til stað­fest­ing­ar, sem nú er farið að hasla sér völl í London.

Hvernig þjónar það almenn­ingi best?

En til fram­tíðar hlýtur þetta að vekja stjórn­mála­menn, alveg eins og alla aðra, til umhugs­unar um hvernig kerfið á að vera og hvernig rík­ið, ­sem eig­andi þess og ábyrgð­ar­að­ili þegar á reyn­ir, ætlar að hafa kerfið þannig að það þjóni íslenskum almenn­ingi sem best.

Þetta ætti að vera helsta kosn­inga­málið í kom­andi kosn­ing­um. Því miður virð­ist fátt benda til þess að svo verði. Þess í stað er rætt um hvernig eigi að standa að sölu á eign­ar­hlutum rík­is­ins í fjár­mála­kerf­inu eins og það er nún­a. 

Það verða að telj­ast ótíma­bærar spurn­ingar á meðan ekki liggur fyrir hvort það standi raun­veru­lega til, eftir það sem á undan er geng­ið, að breyta ekki fjár­mála­kerf­inu neitt sem heitið getur og aðskilja með öllu ­starf­semi sem eðli­legt getur talist að njóti ein­hverrar rík­is­á­byrgð­ar, og síð­an aðra starf­semi sem ekki á að njóta neinnar slíkrar ábyrgð­ar. Aðskiln­að­ur­ við­skipta- og fjár­fest­inga­banka­starf­semi er þetta oft kall­að, en það má lík­a tala um aðskilnað starf­semi sem eðli­legt er að njóti ein­hverrar rík­is­á­byrgð­ar­ og síðan starf­semi sem ekki ætti að njóta neinnar rík­is­á­byrgð­ar.

Ríkið heldur sjálft úti sam­keppn­is­eft­ir­liti og ætti því að þekkja þessi sjón­ar­mið mæta vel, og hvenær það getur talist bein­línis hættu­leg­t hag­kerf­inu, ef það er komin bein eða óbein rík­is­á­byrgð á starf­semi. Fjár­mála­kerf­ið er kerf­is­lega nauð­syn­legt, og því blasir við að öll álita­mál er varða það ætt­u að vera for­gangs­mál.

Launa­málin bíða þess einnig að vera skoð­uð, því ríkið get­ur varla talið það eðli­legt, að borga rík­is­starfs­mönnum í fjár­mála­þjón­ustu mun hærri laun heldur en öðrum vel mennt­uðum starfs­mönnum rík­is­ins sem sinna ­mik­il­vægum störf­um. Eiga til dæmis starfs­menn hjá rík­inu í fjár­mála­þjón­ustu að fá hærri laun en sér­fræð­ingar hjá Lyfja­stofn­un? Ef svarið er já, þá af hverju? Það má vera að ein­hver telji það vera heilagan sann­leika, að banka­starfs­menn eigi að fá hærri laun en aðr­ir, en þetta er ný staða sem nú er komin upp. Fjár­mála­kerf­ið er ein­angr­að, að mestu í eigu rík­is­ins og með baká­byrgð þess. Það þarf að ræða um grund­vall­ar­at­riðin út frá þess­ari stöðu, og launa­málin eru þar á með­al.

Treystum fólk­inu

Eins og staða mála er nú þá er íslenska ríkið með fólk í vinn­u við að miðla hluta­bréfa­við­skipt­um. Út frá ímynd­inni þá eru fá stöf jafn­ ­ster­íótýpísk kap­ít­al­ismastörf og miðlun hluta­bréfa. En svona fór þetta hjá okk­ur, þegar við beittum neyð­ar­rétt­inum og fjár­magns­höftum til að koma í veg ­fyrir algjört hrun fjár­mála­kerf­is­ins með þroti hag­kerf­is­ins. Aðeins þung­i ­rík­is­valds­ins bjarg­aði mál­um.

Það er eðli­legt að hugsa þessi mál upp á nýtt, og velta því ­upp hvort ekki megi brjóta fjár­mála­kerfið meira upp, og treysta því ágæta ­starfs­fólki sem sinnir ýmsum störf­um, sem ekki ættu að njóta neinn­ar ­rík­is­á­byrgð­ar, til þess að standa á eigin fótum á mark­aðn­um. Það á við um miðlun hluta­bréfa og ýmis­legt fleira.

Það ætti ekki að vera neitt að óttast, og það er eðli­legt að ­skoða þessi mál vel.

Seðlabanki Bandaríkjanna lækkar vexti og segir óvissu í heimsbúskapnum
Þetta er önnur lækkunin á skömmum tíma, en þar áður höfðu vextir ekki lækkað í áratug.
Kjarninn 18. september 2019
Innlendar eignir nú 72 prósent af eignum lífeyrissjóða
Lífeyrissjóðir landsmanna hafa stækkaðir mikið í eignum talið, á undanförnum árum. Innlán sjóðanna nema tæplega 170 milljörðum.
Kjarninn 18. september 2019
Bergþór Ólason orðinn nefndarformaður á ný
Nýr formaður umhverfis- og samgöngunefndar var kjörinn í dag með tveimur atkvæðum.
Kjarninn 18. september 2019
Íslendingar endurvinna minnst á Norðurlöndunum
Magn heimilisúrgangs á hvern íbúa hér á landi hefur aukist með hverju ári frá hruni og náði magnið nýju hámarki árið 2017 með rúmlega 650 kílóum á hvern íbúa. Jafnframt endurvinna Íslendingar minnst af heimilissorpi af öllum Norðurlöndunum.
Kjarninn 18. september 2019
Takmarka þarf notkun á reiðufé í spilakössum til að stöðva peningaþvætti
Í aðgerðaráætlun gegn peningaþvætti er lagt til að lögum verði breytt þannig að nafnlausir spilarar í spilakössum geti ekki sett háar fjárhæðir í þá, tekið þær síðan út sem vinninga og látið leggja þær inn á sig sem löglega vinninga.
Kjarninn 18. september 2019
Leggj­a enn og aftur fram frum­­varp um refs­ing­ar við tálm­un
Umdeilt tálmunarfrumvarp hefur verið lagt fram á ný á Alþingi.
Kjarninn 18. september 2019
Kristbjörn Árnason
Pantaðar pólitískar tillögur frá OECD og AGS
Leslistinn 18. september 2019
Nú geta mötuneyti sýnt kolefnisspor máltíða
Kolefnisreiknivélin Matarspor, sem reiknar og sýnir kolefnisspor máltíða og ber það saman við akstur fólksbíla, stendur nú mötuneytum og matsölustöðum til boða gegn greiðslu. Reiknivélin á að auðvelda fólki að taka upplýstar ákvarðanir um eigin neyslu.
Kjarninn 18. september 2019
Meira úr sama flokkiBakherbergið
None